مەديتسينا • 22 جەلتوقسان, 2020

«قىزىل ايماقتاعى» جالعىز ءوڭىر اتىراۋدا كوروناۆيرۋستى جۇقتىرۋشىلار نەگە كوبەيدى؟

904 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

اتىراۋ وبلىسىندا تاعى دا كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرعان ناۋقاستار سانى كوبەيىپ, 20 جەلتوقساندا 12 512 ادامعا جەتتى. وسىعان بايلانىستى ءوڭىر «قىزىل ايماققا» ەندى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟ قاۋىپتى ىندەتكە شالدىققاندار قايدان شىقتى؟

«قىزىل ايماقتاعى» جالعىز ءوڭىر اتىراۋدا كوروناۆيرۋستى جۇقتىرۋشىلار نەگە كوبەيدى؟

وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقار­ماسى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, سوڭعى ەكى تاۋلىكتە قاۋىپتى ىندەتتى 169 ادام جۇقتىرىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 30 ناۋقاس اتىراۋ قالاسىندا تىركەلگەن. كوروناۆيرۋستى جۇقتىرۋشىلاردىڭ دەنى بۇرىنعىشا تەڭىز كەنىشىندەگى جۇ­مىس­شىلار ەكەنى انىقتالعان. وت­كەن ەكى تاۋلىكتە اتالعان كەن ورنىندا جۇ­مىس ىستەيتىن 123 جۇمىسشى قاۋىپ­تى ىن­دەتكە شالدىقتى. سونداي-اق ماقات, ما­­حامبەت, يندەر, قۇرمانعازى اۋدان­دارىنىڭ تۇرعىندارىنان دا سovid-19 ينفەكتسياسىنىڭ بەلگىسى تابىلدى.

تەك سوڭعى ءبىر تاۋلىكتە 112 ناۋقاس كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنان ەمدەلىپ شىعىپتى. قازىر 249 ادام ءۇي جاعدايىندا ەمدەلۋدە. وبلىستىق ينفەكتسيالىق ستاتسيوناردا – 78, اۋداندارداعى ستاتسيونارلاردا 13 پاتسيەنت جاتىر. ال تەڭىز كەنىشىندەگى ينفەكتسيالىق ستاتسيوناردا ەم قابىلداپ جاتقان ناۋقاستاردىڭ سانى 321 ادامعا جەتىپ وتىر.

«تەڭىزشەۆرويل» جشس-نىڭ ۇكىمەت­پەن جانە جۇرتشىلىقپەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ باس مەنەدجەرى رزابەك ار­تى­عاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, تەڭىز كەنى­شىن­دەگى جۇمىسشىلاردىڭ قاۋىپتى ىندەتتى جۇقتىرۋىنىڭ مىناداي ءبىر سەبەبى بار. «مەردىگەر مەكەمەلەردىڭ كەيبىر قىزمەتكەرلەرى سانيتارلىق بەكەتتەردەن جالعان پتر-تەست انىقتامالاردى كورسەتۋ ارقىلى وتكەن فاكتىلەر انىقتالدى. وسىنداي قىزمەتكەرلەرگە بەرىلگەن رۇق­ساتتار دەرەۋ جويىلدى. ورەسكەل فاكتىلەر تۋرالى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا حابارلاندى. رەسمي تەرگەۋ جۇرگىزىلەدى دەپ كۇ­تىلۋدە», دەيدى ول.

مۇنداي دەرەكتىڭ ايتىلۋى نەگىزسىز ەمەس. ءتىپتى ءوزىنىڭ دە, وزگەنىڭ دە ساۋلىعىن ويلامايتىن كەيبىر پىسىقايلار كەن ورنىنداعى بلوك-بەكەتتەردى اينالىپ وتۋگە تىرىسادى ەكەن. ءدال وسى دەرەكتى پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى جوققا شىعارمايدى. ويتكەنى جىلىوي اۋداندىق پوليتسيا ءبولىمى تەڭىز پوليتسيا بولىمشەسىنىڭ قىز­مەتكەرلەرى كەن ورنىنداعى بلوك-بەكەتتى اينالىپ وتپەك بولعان ءبىر توپ ادامنىڭ جولىن كەسىپ, توسقاۋىل قويدى. جاقىندا اتالعان بولىمشەنىڭ پاترۋلدىك پوليتسيا ينسپەكتورى, پوليتسيا كاپيتانى تىلەۋكە قۇماروۆ بلوك-بەكەتتى اينالىپ, كەن ورنىنا قاراي باعىت العان «Lada Granta» اۆتوكولىگىن بايقاپتى. پوليتسەي بۇل تۋرالى باسشىلىققا حابارلاپ, ءوزى توقتاتۋ ءۇشىن اتالعان كولىككە بەت العان. سول ساتتە وعان كومەككە ارىپتەستەرى كومەككە كەلدى.

– پوليتسەيلەر قۇلسارى قالاسىندا تۇراتىن 31 جاستاعى ازاماتتىڭ باسقا­رۋىنداعى كولىكتى ۆاحتالىق كەنتكە كى­رە­بەرىستە توقتاتتى. كولىك سالونىندا جۇر­گىزۋشىدەن وزگە ءتورت ەر ادام بولعان. ولاردىڭ ەكەۋى ورىنبور قالاسىندا تۇراتىن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ازاماتى بولىپ شىقتى. قۇجاتتاردى تەكسەرۋ كەزىندە ءۇش جولاۋشىنىڭ, ونىڭ ىشىندە ءبىر رەسەيلىك ازاماتتىڭ قولىندا پتر-تەستتەن وتكەنى تۋرالى انىقتاما بولمادى. كولىكتەگىلەر «تەڭىز» ۆاحتالىق كەنتىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان كومپانيالاردىڭ بىرىنە بارۋدى كوزدەگەن, – دەپ حابارلادى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

وبلىستىڭ مەملەكەتتىك باس سانيتار دارىگەرى امانتاي جۇماعاليەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قاۋىپتى ىندەتتى جۇق­تىرۋشىلاردىڭ 80 پايىزىن ۆاحتالىق اۋىسىممەن وزگە وڭىرلەردەن جۇمىسقا كەلگەن ازاماتتار قۇراعانى انىقتالدى. دەمەك, كەي كومپانيالار كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارىن ساقتاۋعا ءمان بەرمەيدى. سونىڭ قاتارىندا «ماتەن پەتروليۋم» جشس بار.

– بيىلعى 7 جەلتوقساندا قالادا ىن­دەتكە شالدىعۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى – 19 جاعداي تىركەلدى. ال وبلىس بويىنشا – 61 جاعداي. ونىڭ ىشىندە 19 ناۋقاستىڭ ەكەۋى – اتىراۋ قالاسىنىڭ تۇرعىندارى, قالعان 17-ءسى – كومپانيالاردىڭ ءبىرىنىڭ ۆاحتالىق اۋىسىمعا كەلگەن قىزمەتكەرلەرى. قا­لالىق سانيتارلىق-ەپيدەميالىق با­قىلاۋ باسقارماسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جۇرگىزگەن ەپيدەميالىق تەكسەرۋ كەزىندە «ماتەن پەتروليۋم» كومپانياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۆاحتاعا بارۋ ءۇشىن پتر-تالداۋىن تاپسىرعانى انىقتالدى. سو­نىمەن قاتار جۇمىسقا كىرىسۋ ءۇشىن قىز­مەتكەرلەر كارانتيندىك ستاتسيوناردا 7 كۇن جاتۋى كەرەك. ال 7-ءشى كۇنى پتر-تال­­داۋدى تاپسىرۋى ءتيىس. ەگەر پتر-تال­­داۋى تەرىس بولسا, ولار جۇمىسقا جى­­بە­رىلەدى, – دەيدى اتىراۋ قالالىق ساني­­تار­لىق-ەپيدەميالىق باقى­لاۋ باسقار­ما­سى­نىڭ باسشىسى قانات عاي­نەدەنوۆ. – كومپانيا قىزمەتكەرلەرى ورنالاسقان قوناق-ۇيلەردىڭ جاعدايى سانيتارلىق نورمالار مەن ەرە­جەلەردىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەدى. سونىمەن بىرگە باسشىلار دا, قىزمەتكەرلەر دە جۇمىسشىلاردى كارانتينگە ورنالاس­تىرعانى تۋرالى حاباردار ەتپەدى. ويت­كەنى كەلىسىمشارتتا جاي تۇرۋ تۋرالى كورسەتىلگەن. ال قىزمەت­كەرلەردىڭ جاع­دايىن باقىلاۋ ءۇشىن مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەر بولعان جوق.

ونىڭ ايتۋىنشا, قوناقۇيگە ورنالاس­قاندارعا ارنالعان جەكە قورعانىس قۇرالدارى شەكتەۋلى مولشەردە بەرىلگەن. «ماتەن پەتروليۋم» جۇمىسشىلارىنىڭ وزدەرى قوناقۇيدە ەركىن قوزعالىپ, بىرگە تاماقتانىپتى. ءتىپتى وقشاۋلاۋ تالاپتارىن بۇزىپ, ءبىر بولمەدە ەكى-ءۇش ادام تۇرعان. ال ناۋقاستارمەن بايلانىستا بولعان سەگىز ادام قوناقۇيدەن مۇلدەم كەتىپ قالعان. شەكتەۋ شارالارىن بۇزعان وسىنداي دەرەككە بايلانىستى «ماتەن پەتروليۋم» كومپانياسىنا اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق تۋرالى حاتتاما تولتىرىلىپ, 1600 اەك (3 644 800 تەڭگە) مولشەرىندە ايىپپۇل سالىندى.

مىنە, وسىنداي سەبەپتەر اتىراۋ وبلى­سىنىڭ «قىزىل ايماققا» ەنۋىنە ىقپال ەتىپ وتىر. بۇعان قوسا وبلىستىڭ مەملەكەتتىك باس سانيتار دارىگەرى ا.جۇماعاليەۆتىڭ قاۋلىسىمەن كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارى قايتا كۇشەيتىلدى.

– اتىراۋ وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ەپي­دەميالىق جاعداي تۇراقتالعانعا دەيىن شارۋاشىلىق, وزگە دە قىزمەتپەن جانە حالىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ ەرەكشە جاعدايلارىمەن شەكتەۋ شارالارى ەنگىزىلسىن. شەكتەۋ ءىس-شارالارىنىڭ رە­جىمى مەن مەرزىمدەرى وبلىس اۋماعىندا COVID-19 كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنىڭ تارالۋى بويىنشا احۋالدىڭ وزگەرۋىنە سايكەس قايتا قارالۋى مۇمكىن, – دەلىنگەن قاۋلىدا.

باس سانيتاردىڭ قاۋلىسىنا سايكەس تەڭىز كەن ورنىندا كارانتيندىك جانە شەكتەۋ شارالارى ەپيدەميالىق جاعداي تۇراقتالعانعا دەيىن ۇزارتىلدى. ال ءوڭىر تۇرعىندارىنا رەسپيراتورلىق ينفەكتسيانىڭ العاشقى بەلگىلەرى پايدا بولعان كەزدە (قۇرعاق جوتەل, قىزبا, تىنىس الۋدىڭ قيىنداۋى, ەنتىگۋ جانە ت.ب.) مەديتسينالىق ۇيىمدارعا بارماي, 103-كە قوڭىراۋ شالۋ ارقىلى ۇيدەن مەدي­تسينالىق كومەككە جۇگىنۋ, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىندا تاماقتانۋ كەزىن­دە الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى ساقتاي وتىرىپ جانە 5 (بەس) جاسقا دەيىنگى بالالاردى كوسپاعاندا, قوعامدىق ورىنداردا, بارۋعا جانە دەمالۋعا ارنالعان ورىنداردا, قوعامدىق كولىكتەردە مەديتسينالىق نەمەسە ماتا بەتپەردەلەرىن كيۋ مىندەتتەلدى. جاسى 65-تەن اسقان ادامدارعا ازىق-ت ۇلىك, ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق بۇيىمداردى, سونداي-اق قاجەتتى تاۋارلاردى ساتىپ الۋ­دى جانە مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە بارۋدى قوسپاعاندا اسا قاجەتتىلىك بولماسا, تۇرعىلىقتى جەرىنەن شىقپاۋعا ۇسى­نىلدى. سونىمەن بىرگە تۇرعىندار حالىق كوپ شوعىرلاناتىن جەرلەرگە بار­ماۋى, الەۋمەتتىك اراقاشىقتىقتى, بەتپەردە ءتارتىبىن, جەكە باس گيگيەناسىن ساقتاۋى ءتيىس.

باس سانيتار دارىگەردىڭ قاۋلىسىمەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرگە كوپشىلىك ءىس-شارالاردى (مەرەكەلىك, ويىن-ساۋىق, كوپشىلىك مادەني, سپورتتىق, ءبىلىم بەرۋ ءىس-شارالارىن, كورمەلەردى, كورپوراتيۆتى, فورۋمداردى, كونفەرەنتسيالاردى, سون­داي-اق وتباسىلىق, ەستەلىك ءىس-شارالاردى (بانكەتتەر, ۇيلەنۋ تويلارى, مەرەيتويلار, ەسكە الۋ جانە ت.ب.), ونىڭ ىشىندە ۇيدە جانە جاپپاي ادامدار جينالاتىن وزگە دە ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە تى­يىم سالۋ ۇسىنىلىپ وتىر. مۇنىڭ قاتا­رىن­دا ويىن-ساۋىق وبەكتىلەرىنىڭ, بانكەت زالدارىنىڭ, بارلىق تۇردەگى ويىن الاڭدارى (اۋلالاردى قوسپاعاندا), تۇنگى كلۋبتاردىڭ, بارلار, كاراوكە, كوم­پيۋ­­تەرلىك جانە ويىن كلۋبتارىنىڭ, كاليان, بۋكمەكەرلىك كەڭسەلەردىڭ, مە­رە­كەلەردى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا كەي­تەرينگتىك قىزمەتتەردىڭ, مەنشىك نىسانىنا قاراماستان مەكتەپكە دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرىنىڭ (كەزەكشى توپتاردى قوسپاعاندا), مادەني نىسانداردىڭ, جەكە, توپتىق دايىندىقتاردى قوسا العاندا كينوتەاترلاردىڭ, تەاترلاردىڭ قىزمەتىن توقتاتا تۇرۋ دا بار.

سوڭعى تاۋلىكتەردە «قىزىل ايماق­تا» قالعان جالعىز ءوڭىر – اتىراۋ وب­لىسىنداعى تۇرعىنداردى الاڭداتقان ەپيدەميالىق احۋالدىڭ بەتالىسى وسىلاي قاتتالىپ وتىر. كارانتيندىك شەكتەۋ شارالارىنىڭ قايتادان كۇشەيتىلۋى قاۋىپتى ىندەتتىڭ بەتىن قايتارا الا ما؟ ازىرگە بۇعان بولجام جاساۋعا ەشكىمنىڭ جۇرەگى داۋالار ەمەس.

 

اتىراۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار