التى بالا تاربيەلەپ وسىرگەن جۇماقانوۆتاردىڭ ءۇيى انە-مىنە قۇلاعالى تۇرعانىمەن, تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ «اپاتتىق جاعدايدا» دەپ تانىپ, بەرگەن اكتىلەرى جوق. وزدەرى جاداۋ ءۇيدىڭ جاي-جاپسارىن ايتىپ, اكىمدىكتىڭ تابالدىرىعىن توزدىرعالى قاشان؟! كومەك بولسا, قانەكي... وسىندايدا «اسپاننان كيىز جاۋسا دا كەدەيگە ۇلتاراق بۇيىرمايدى» دەگەن ماتەل ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. ايتپەسە, مەرەكە سايىن كىلت ۇستاپ سۋرەتكە ءتۇسىپ جاتقان كوپ بالالى انالاردىڭ قاتارى از ەمەس.
– اۋدان اكىمنىڭ ورىنباسارى الىبەك بايجۇمانوۆ كەلىپ, ەشقانداي كومەك بولمايتىنىن ايتتى. ءۇيدى وزدەرىڭ جوندەپ الىڭدار نەمەسە حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا بارىپ تىركەلىڭدەر دەدى. تىركەلۋىن تىركەلەمىز عوي, بىراق ءۇي اپاتتىق جاعدايدا دەگەن قاعاز جوق. 2017 جىلى ءوتىنىش بەرگەمىز, ونىڭ ۋاقىتى ءوتىپ كەتتى. اكىمدىككە ءبىر ەمەس, بىرنەشە رەت باردىق. ەش قايىر بولمادى, – دەيدى التى بالانىڭ اناسى گۇلناز تۇرلىقوۆا.
بالالارىنىڭ ۇشەۋى كامەلەتتىك جاسقا تولماعان, مەكتەپتە وقيدى. ال گۇلنازدىڭ ءوزى – اۋىلداعى حالىق بانكىنىڭ فيليالىندا ەدەن جۋشى. الاتىن ايلىعى – 13 مىڭ تەڭگە. كۇيەۋى ەرماك جۇماقانوۆ ۆاحتالىق ادىسپەن جۇمىس ىستەيدى. ءبىر اي جۇمىستا بولسا, ءبىر اي ۇيدە. ايلىعى – 60 مىڭ تەڭگە. ونىڭ ءوزى ەكى ايدا ءبىر كىرەتىن كىرىس. ۇستاپ وتىرعان مالى دا جوق.
گ.تۇرلىقوۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل ۇيدە كەزىندە اتا-ەنەسى تۇرعان. اياداي عانا ەكى بولمەلى قارا شاڭىراقتى كەڭەيتۋگە, جوندەۋگە جاعدايلارى جوق. تاپقان-تايانعاندارى بالا-شاعاسىنان اسپايدى. ەگەر وبلىس ورتالىعىنان كوميسسيا كەلىپ, باسپانالارىنا ساراپتاما جاسايتىن بولسا, قوعام بەلسەندىسى, تارباعاتايدىڭ تۋماسى اسەل مەرجاقىپ زاڭدىلىق جاعىن نازارىندا ۇستاپ وتىراتىنىن ايتتى.
– تۇرىپ جاتقان ۇيلەرىنىڭ جاعدايى وتە ناشار. ءمان-جايدى جاقسى ءبىلىپ وتىرمىن. كومەك بەرۋگە لايىقتى وتباسىلار. بالالارى دا تاربيەلى. وزدەرى ەشكىمنەن الاقان جايىپ كومەك سۇرامايدى, – دەيدى اسەل مەرجاقىپ.
رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بيىل اقجار اۋىلىندا عانا 26 پاتەر قولدانىسقا بەرىلگەن. ونىڭ 14-ءى كوپ بالالى وتباسىلارعا بەرىلسە, 6-ى الەۋمەتتىك وسال توپتاعىلارعا بۇيىردى. ال قالعان 6 ءۇي باسپانالارى اپاتتىق جاعدايدا تۇرعان ازاماتتارعا بەرىلدى. ونىڭ ءبارى 21 ادامنان تۇراتىن اۋداندىق كوميسسيانىڭ قاداعالاۋىندا بولدى. كوميسسيا قۇرامىندا كوپ بالالى انالار, وكرۋگ اكىمى جانىنداعى قاۋىمداستىقتىڭ التى مۇشەسى, كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتىڭ, «التايەنەرگيانىڭ» ديرەكتورلارى بولعان ەكەن. ءبىز دە توقال تامدا تۇرىپ جاتقان گ.تۇرلىقوۆانىڭ ماسەلەسىن العا تارتىپ, اۋدان باسشىلىعىنا, وكرۋگ اكىمىنە حابارلاسقان ەدىك.
– اقجارداعى ۇيلەردىڭ 80 پايىزى 50-60 جىلدارى سالىنعان. ونىڭ ىشىندە اپاتتىق جاعدايدا تۇرعاندارى كوپ. گ.تۇرلىقوۆا ء«ۇيىم اپاتتىق جاعدايدا تۇر» دەپ 2016 جىلى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ بولىمشەسىنە بارىپ تىركەلۋى كەرەك بولعان. سودان كەيىن تاۋەلسىز ساراپشىلار ءۇيدىڭ جاعدايىن انىقتار ەدى. بىلتىر كوپ بالالى وتباسىلارعا 9 ءۇي بەرگەنبىز. بيىل 6 وتباسى باس تارتتى. سەبەبى اقجاردان بەرىلەتىن ءۇي ارەندالىق بولعان سوڭ اي سايىن 13 مىڭ تەڭگە تولەۋى ءتيىس. جىلىنا شاققاندا – 156 مىڭ تەڭگەدەي. سونىمەن قاتار بالالارى 10-11 وقيتىن اتا-انالار پاتەردى «تۇرعىنۇيقۇرىلىسجيناقبانكى» ارقىلى قالادان العىلارى كەلەدى. ءبارى ساتىمەن بولسا, كەلەر جىلعا 30 ءۇي كوتەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونىمەن ماسەلە شەشىلىپ قالاتىن سياقتى. جەكە كاسىپكەر 30 پاتەرلى 15 ءۇي سالۋدى كوزدەپ وتىر. باسپانا كەزەكپەن عانا بەرىلەدى, – دەيدى اقجار اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى اسقار بوعىرباەۆ.
ءيا, جوسپار ويداعىداي بولسا, كەلەر جىلى اقجاردا 60 وتباسى قونىس تويىن تويلاماق. ال جۇماقانوۆتار وتباسى بۇل تىزىمگە ەنۋى ءۇشىن حالىققا قىزمەت كورسەتۋ فيليالىنا بارىپ, ءۇيدىڭ جاعدايىن ەسەپكە ءىلىندىرۋى ءتيىس. سودان سوڭ تاۋەلسىز ساراپشىلار ءۇيدىڭ كۇيىنە بايلانىستى شەشىم شىعارىپ, جاڭا ۇيگە قول جەتكىزۋگە جول اشاتىن كورىنەدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
تارباعاتاي اۋدانى
