رۋحانيات • 21 جەلتوقسان, 2020

ۇلىلار ۇلاعاتىمەن تانىساتىن ورىن

412 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ۇلتتىق مۋزەيدە اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعى, ءابۋ ناسىر ءال-ءفارا­بي­دىڭ 1150 جىلدىعى, جەڭىستىڭ 75 جىلدىعى جانە تاۋەلسىزدىك كۇنىنە وراي قايتا جاڭعىرتىلعان «XIII-XX عع. قازاقستان تاريحى» زالىنىڭ اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى.

 ۇلىلار ۇلاعاتىمەن تانىساتىن ورىن

ءىس-شارانىڭ ماقساتى – مۋزەي سالاسىن دامىتۋداعى قازىرگى زاماناۋي جە­تىس­تىكتەردى كەڭىنەن پايدالانا وتىرىپ, قازاق حالقىنىڭ تاريحي-مادەني قۇن­دى­لىق­تارىن دارىپتەۋ. سونداي-اق قازاق مەم­لەكەتتىلىگىن قالىپتاستىرۋدا ەلەۋلى جە­تىستىكتەرىمەن تانىلعان قازاق­ستان تا­ريحىنداعى ۇلى تۇلعالاردىڭ ءرولى مەن قىزمەتىن ناسيحاتتاۋ.

اتالعان زال ءوز مەيماندارىن قازاق­ستان­نىڭ جاڭا جانە قازىرگى زامان تاريحىنا ارنالعان بىرەگەي قۇندى دۇنيەلەرمەن تانىسۋعا شاقىرادى. ەكسپوزيتسيالىق زال بىرنەشە تاقىرىپتىق بولىمدەردەن قۇرالعان.

اتاپ ايتقاندا, «قازاق حاندىعى» كەزەڭىنە ارنالعان ەكسپوزيتسيالىق بو­لى­مىندە – ابىلاي حاننىڭ, قازىبەك بي ­مەن تولە ءبيدىڭ شاپاندارى مەن ءمو­رى­نىڭ كوشىرمەسى, مەملەكەتتىك بيلىك اتريبۋتتارى – مۇراق, تۋ باستارى, اساتاياق, التىن جالاتىلعان دۋلىعا جانە وزگە دە جاۋىنگەرلىك قارۋلار مەن قورعانىس جاراقتارى قويىلعان.

«تاريح تۇعىرىنداعى ۇلى تۇلعالار» ەكسپوزيتسيالىق بولىمىندە – ءابۋ ناسىر ءال-فارابي, قوجا احمەت ياساۋي, شوقان ءۋاليحانوۆ, ىبىراي التىنسارين, اباي قۇنانباي ۇلى, شاكارىم قۇدايبەردى ۇلى, ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى جانە قانىش ساتباەۆتىڭ ءومىرى مەن شىعار­ماشىلىعىنا ارنالعان ماتەريالدار مەن جادىگەرلەر كورسەتىلگەن.

سونىمەن قاتار XVIII-XX عاسىرلار­دا­عى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىستەر جانە پاتشا وكىمەتىنىڭ وتارلاۋ ساياساتى, XX عاسىردىڭ باس كەزىندەگى الاش قوزعالىسى جانە الاشوردا وكىمەتىنىڭ قۇرىلۋى مەن كەڭەس وكىمەتىنە دەيىنگى كەزەڭدەرگە ارنالعان ەكسپوزيتسيالىق بولىمدەر قاراستىرىلعان.

تاعى ءبىر ەكسپوزيتسيا ءبولىمى, قازاق­ستان تاريحىنداعى ەڭ ءبىر قاسىرەتتى كە­زەڭ – XX عاسىردىڭ 20-30-جىلدارىنا ارنالعان. ەكسپوزيتسيالانعان تاريحي قۇجاتتار زور­لىق-زومبىلىقپەن ۇجىمداستىرۋ جانە كوشپەلى قازاق حال­قىن كۇشتەپ وتى­رىقشىلاندىرۋ سايا­­ساتى سالدارىنان ورىن العان اشار­­شىلىق, سونداي-اق قۋعىن-سۇر­گىن, قازاقستانعا ءتۇرلى حالىق­تار­دى قونىستاندىرۋ سياق­تى, كەڭەستىك تا­ريحتاعى ستاليندىك كە­زەڭ­دى سيپاتتايتىن وقيعالاردان حابار بەرەدى.

كىشى زالى 1931-1934 جىلدارىنداعى اشتىق پەن 1937-1938 جىلدار ارالى­عىن­دا­عى الجير مەن كارلاگتاعى قۋ­عىن-سۇرگىن ساياساتى سالدارىنا ار­نال­­عان. بۇل بولىمدە قۋعىن-سۇرگىن سايا­ساتى قۇرباندارىنىڭ فوتوسۋرەتتەرى, قۇجاتتارى, ستاتيستيكالىق مالىمەتتەر, د.جۇرگەنوۆانىڭ ساقيناسى, ش.ءتاتىمو­ۆا­نىڭ ءشالىسى, ت.نۇرالينانىڭ ىدى­سى جانە ت.ب. جادىگەرلەر كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلعان.

سونداي-اق اتالعان زالدا, ادامزات تاريحىندا ورىن العان, قاسىرەتتى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىنداعى قازاق حالقىنىڭ ەرلىگى مەن ۇلى جەڭىسكە قوس­قان ۇلەسى جونىندە جان-جاقتى اقپارات بەرە­تىن, ارنايى ەكسپوزيتسيا ءبولىمى دە جابدىقتالعان.

كەلەسى ەكسپوزيتسيا ءبولىمى, قازاق­ستان­نىڭ 1946-1991 جىلدارداعى عىلىم, مادەنيەت جانە سپورت باعىتتارىن سۋرەت­تەي­تىن قۇندى ماتەريالدار توپتاماسىمەن جابدىقتالعان. ەكسپوزيتسيادان بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ تۇتىنعان جەكە زاتتارىن تاماشالاۋعا بولادى.

قورىتىندى ەكسپوزيتسيا ءبولىمى – 1946-1991 جىلدارداعى قازاقستاننىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنەن سىر شەرتەدى. اتالعان بولىمدە كوپشىلىك نازارىنا العاشقى تىڭ يگەرۋشىلەردىڭ جەكە زاتتارى, مەملەكەتتىك ماراپاتتارى مەن رەسمي قۇجاتتاردان ۇزىندىلەر كەلتىرىلگەن قۇندى زاتتار ۇسىنىلدى.

ايتا كەتەيىك, «XIII-XX عع. قازاقستان تاريحى» زالىنىڭ اشىلۋ راسىمىنە مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرلەرى, بەلگىلى عالىمدار, تاريحشىلار مەن ارحەولوگتەر قاتىسىپ, اق تىلەگىن جولداپ, تارقاستى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار