قازاق بي ونەرىندەگى تۇڭعىش حورەوگرافيالىق قويىلىم «ناز» تەاترى بيشىلەرىنىڭ ورىنداۋىندا 2005 جىلى «استانا» كونتسەرت زالىندا كورەرمەنگە ۇسىنىلعان ەدى. ارادا ون بەس جىل وتكەن سوڭ كورەرمەن «ناز» بيشىلەرىنىڭ بيىك بەلەسى سىندى «تۇيعىنداردى» قايتا تاماشالادى.
«تۇيعىندار» قويىلىمى قازاقتىڭ كونە تاريحىنان سىر شەرتۋىمەن قۇندى. ساق, عۇن, ءۇيسىن, قاڭلى, ودان بەرى تۇرىك قاعاناتىنىڭ قۇرىلۋ كەزەڭدەرىن بەينەلەيتىن شىعارما يدەياسىنىڭ جانە ليبرەتتوسىنىڭ اۆتورى –ەركەبۇلان اعىمباەۆ. ال قويىلىمعا «تۇيعىندار» اتاۋىن ۇسىنعان ءارى قويىلىمنىڭ كەڭەسشىسى – بەلگىلى تۇركولوگ, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى قارجاۋباي سارتقوجا ۇلى. پروفەسسوردىڭ مالىمەتىنە سايكەس, تۇركىلەر زامانىندا اسكەردىڭ ەڭ الدىندا جۇرەتىن بارلاۋشى توپتى «تۇيعىندار» دەپ اتاعان. ولار شەگىنۋدى بىلمەيتىن قايتپاس قايسار جاۋىنگەرلەر بولعان.
كەش بارىسىندا قويىلىمنىڭ كومپوزيتورى ءارى وڭدەۋشىسى بايعالي رىسپامبەتوۆتىڭ تالعامپازدىقپەن تاڭداپ العان شىعارمالارى سپەكتاكلدىڭ ءون بويىندا ءساتتى قولدانىس تاپقانى بايقالدى. قازاقتىڭ حالىق اندەرى مەن كۇيلەرى, قۇرمانعازى, ماحامبەت, ە.برۋسيلوۆسكي تۋىندىلارى, سونداي-اق قازىرگى زامان كومپوزيتورلارى ا.جايىموۆ, ءا.قازاقباەۆ, م.بەردىعۇلوۆ, ب.رىسپامبەتوۆ شىعارمالارى قويىلىمنىڭ مۋزىكالىق بايلىعىن كورسەتتى. سپەكتاكلدە ءتول مادەنيەتىمىز, ەتنوگرافيامىز بەن ۇلتتىق كيىمدەرىمىز دە ساپالى قامتىلعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. جاۋىنگەر, باقسى, ابىز, كەلىنشەك پەن ورتا جاستاعى ايەلدەردىڭ كيىمدەرى ەرەكشەلەنىپ تۇردى.
بي تىلىندە سويلەگەن تۇڭعىش تاريحي سپەكتاكلدىڭ قويۋشى حورەوگرافتارى – ەركەبۇلان اعىمباەۆ, قاديشا اعىمباەۆا جانە مەيرامگۇل ايتماعامبەتوۆا.
