ايماقتار • 15 جەلتوقسان, 2020

وسكەمەندەگى وزگەرىستەر

470 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

جىل وتكەن سايىن وسكەمەن وزگەرىپ, تۇرلەنىپ كەلەدى. قالانىڭ ءار اۋماعىندا قارقىندى قۇرىلىس, قۇج-قۇج قايناعان تىرشىلىك. دامىلسىز دامىپ كەلە جاتقان شاھاردا حالىق سانى دا اناعۇرلىم ارتقان.

وسكەمەندەگى وزگەرىستەر

باسپانا باستى نازاردا

وبلىس ورتالىعىندا ورىن تەپكەن حا­لىق­تىڭ باستى ماسەلەسى باسپانا ەدى. بۇ­گىن­دە ءارتۇرلى مەملەكەتتىك باع­دار­لا­ما­لار­دىڭ اياسىندا تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزۋ ەداۋىر جەڭىلدەدى. بيىل كەزەكتە تۇرعان كوپ بالالى وتباسىلاردىڭ 320-سى باسپانامەن قامتىلدى. ەسەپتەپ قاراساق, سوڭعى ون جىلدا حالىققا جالپى سانى 834 جالدامالى پا­تەر بەرىلسە, بيىل 627 پاتەر تۇرعىندار يگى­لىگىنە تابىستالعان.

2020 جىلى كوپتەگەن تۇرعىن ءۇي سا­لىن­عانىمەن, جوبالاردىڭ ءبىر بولىگى كەلەسى جىلعا كوشتى. بيىل «نۇرلى جول» شاعىن اۋدانىنداعى ساياباقتىڭ جانىندا 8 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلىپ, قالا­نىڭ تۇرعىن ءۇي قورىنا 1 مىڭنان استام جاڭا پاتەر قوسىلادى.

البەتتە, قالا حالقى وسكەن سايىن كوشە­لەر­دەگى كولىك اعىمى دا ارتادى. بۇل رەتتە وس­كەمەندەگى بىرقاتار كوشە كەڭەي­تىلىپ, جو­ن­دەۋدەن ءوتتى. اتاپ ايتساق, ق.ساتباەۆ داڭ­عىلى ارقىلى سامار تاس جولىنا شى­عا­تىن ءتورت جانە التى باعىتتىق جول سالىندى. جيەكتەرى ويۋ-ورنەكتى تەمىر شارباقپەن قورشالىپ, بويىنا 200 تۇپتەن استام شىرشا وتىرعىزىلدى. جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ار­نالعان جولاعى دا بار. سونىمەن قاتار ءى.ەسەنبەرلين داڭعىلىنان جىبەك جولى كوشەسىنە دەيىنگى بولىگى جۋىقتا قولدانىسقا بەرىلدى. بۇل جول كولىك كەپتەلىسىن ەداۋىر ازايتارى ءسوزسىز. كەلەسى جىلى ءاسفالتى تۇس­كەن جولدىڭ جيەكتەرىن اباتتاندىرۋ, جا­رىق­تاندىرۋ سياقتى جۇمىستار قالا باس­شى­لىعىنىڭ جوسپارىندا تۇر.

– جىل سوڭىندا قولعا الىنعان جاڭا جو­با اياسىندا قالا كوشەلەرىن جارىق­تان­دى­رۋ جۇمىستارى باستالعان. بۇل وبلىس ورتالىعىنىڭ 400 كوشەسىن قامتيدى. ءبارى ويداعىداي بولسا, كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 14 مىڭ جارىق نۇكتەسى اۋىستىرىلادى. ەسكى شامداردىڭ ورنىنا كۇننىڭ ۋاقىتىنا بايلانىستى وزدىكتەرىنەن رەتتەلەتىن زاماناۋي ۇنەمدى جارىق ديودتارى ورناتىلادى, – دەدى قالا باسشىسى جاقسىلىق ومار.

سونداي-اق تۇرعىنداردىڭ وتىنىش­تەرى­مەن 10 شاقىرىم جاياۋ جۇرگىنشىلەردىڭ جول­دارى توسەلدى. قوسىمشا تاعى 12 شا­قى­رىم تروتۋار جوندەلدى. ال قالا كوشە­لە­رىنىڭ 50 شاقىرىمنان استامىنا جوندەۋ, جاڭ­عىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. رابوچي, پرومىشەلەننىي كوشەلەرى مەن وسكەمەن – سەمەي اۆتوجولىنداعى جوندەۋلەر اياق­تال­دى. وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىر باعىتتىق قانا بولعان شاكارىم داڭعىلىنا قاراما-قارسى باعىت قوسىلىپ, كەڭەيتىلدى. بۇدان باسقا دا كوشەلەر, ترامۆاي رەلستەرى جوندەۋدەن ءوتتى.

 

اۋلالار اباتتاندىرىلدى

جاڭارعان, جاڭعىرعان نىساندار از ەمەس. اباتتاندىرىلعان 55 اۋلانىڭ باسىم بولىگى بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭى بول­­سا, بەسەۋى سپورتتىق نىسان. 19 شاعىن اۋ­دانعا دا كوپ كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. اتال­عان شاعىن اۋداننىڭ 10 اۋلاسىنا اباتتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, 3 فۋت­بول الاڭى سالىندى. از ۋاقىت ىشىندە جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان اللەيا ءتۇستى. اسىر سالعان بالالار ءۇشىن ويىن الا­ڭى بوي كوتەردى. اسىرەسە جازدىڭ كۇنى كەشكى سال­قىن­مەن سەرۋەندەۋگە تاپتىرماس ورىن. ايت­پاقشى, اللەيانىڭ باس جاعىنا «ال­تاي­دىڭ بوكتەرىندەگى وسكەمەن» دەگەن وي سالاتىن ۇلكەن كومپوزيتسيالىق لوگوتيپ ورناتىلدى. قالا اتاۋى بىرىڭعاي Óskemen دەپ لاتىنشا جازىلدى. ءدال وسىنداي كومپوزيتسيا قالانىڭ كىرەبەرىسىنەن دە كورىنىس تاۋىپ, ۇلتتىق رۋحتى سەزىندىرگەندەي بولدى.

ساياباقتار ن.نازارباەۆ داڭعىلى بويى­نان دا اشىلدى. كوممۋنالدىق قىز­مەت­كەر­لەر قالا­نىڭ باستى كوشە­سىن­دە ءۇش با­عىتتا جۇمىس ىستەدى. بىرىن­شىد­ەن, داڭ­عىل بويىندا ءۇش سكۆەر ۇيىم­داس­تى­رىل­دى. ەكىنشىدەن, كۆار­تالداعى ەسكى عيما­راتتاردىڭ قاسبەتتەرى مەن جەكە سەكتور­دىڭ قور­شاۋلارى بىرىڭعاي ساۋ­لەتتىك ستيلگە كەلتىرىلدى. ۇشىنشىدەن, ستاحا­نوۆ­سكي كوشەسىنەن مەتاللۋرگتەردىڭ قيى­لىسى­نا دەيىنگى 550 مەترلىك ۋچاسكەدە جاياۋ جۇر­گىن­شى­لەر اللەياسى پايدا بولدى.

 

ءبىلىمدى جاستارعا جايلى جاعداي

بولاشاق بىرلىكتە, بىلىمدە دەيمىز. ال ارتىق ءبىلىم كىتاپتا ەمەس پە؟! وسى رەتتە ايتا كەتەيىك, قالا كىتاپحانالارى دا نازاردان تىس قالعان جوق. «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا و.بوكەي اتىنداعى كىتاپحاناعا, ورتالىق بالالار كىتاپحاناسىنا جانە №2 فيليالعا اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. باسا ايتا كەتەرلىگى, و.بوكەي اتىنداعى كىتاپحانادا ءجاسوسپىرىم وقىرماندار ءۇشىن تۇڭعىش رەت VR-كيىز ءۇي اشىلدى. سونىمەن قاتار لينگۆيستيكالىق ورتالىعىندا تەگىن ءتىل ۇيرەنۋگە بولادى.

بيىلعى وقۋ جىلى قاشىقتان باستالسا دا, قىركۇيەككە دەيىن قالاداعى 37 مەكتەپ, 24 بالاباقشا جانە 2 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى جوندەلدى. «زەرەك» ورتالىعى جۇمىسىن كۇردەلى جون­­دەۋدەن وتكەن عيماراتتا باستادى. بۇل بالالارعا اۋە, سۋ, قۇرىلىس تەحني­كا­لا­رىنىڭ مودەلدەرىن جاساۋدى ۇي­رەتەتىن جال­عىز تەحنيكالىق شىعار­ما­شىلىق ورتالىق.

 

سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانامىن دەسەڭىز...

جارتى الەمدى جايلاعان ىندەت دەن­ساۋ­لىق­تىڭ قادىرىن ۇعىندىرعانداي بولدى. حالىق اۋىرىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرماۋدىڭ جولىن ىزدەدى. ءيا, اۋىرماۋدىڭ بىردەن ءبىر جولى – سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇس­تا­نۋ, سپورتپەن اينالىسۋ. نيەت بولسا, وبلىس ورتالىعىندا سپورتپەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك مول, ورتالىقتار جەتكىلىكتى. ونىڭ ەكەۋى بيىل «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جوندەۋدەن ءوتتى. ءبىرى ستاحانوۆسكي كوشەسىندەگى دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى بولسا, ەندى ءبىرى نەگىزگى سپورتتىق شارالار وتەتىن «التاي» ستاديونى. 1959 جىلى سالىنعان ستاديوننىڭ كىرەبەرىس قاقپاسىنان باستاپ عيماراتىنا دەيىن تولىقتاي جاڭارتىلدى. ستاحانوۆسكي كوشەسىندەگى دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى دە كىرسە-شىققىسىز.

 

مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 17 ءتۇرى كورسەتىلەدى

«جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى اياسىندا جون­دەۋدەن وتكەن بۇرىنعى «بسمپ» عي­ماراتىنا جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋ­مەتتىك باع­دار­لامالار ءبولىمى ورنالاس­تى. مۇندا كوپ ­با­لالى, تولىق ەمەس وت­باسىلارعا, از قام­تىل­عاندارعا, اتا-انا­سىنىڭ قامقو­رلىعىن­سىز قالعاندارعا, مۇ­گەدەكتەرگە كەشەندى كەڭەس بە­رىلەدى. اتال­عان بولىمدە مەملەكەتتىك قىز­مەت­تىڭ 17 ءتۇرى كورسەتىلەدى.

تۇرعىنداردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن از شارۋا اتقارىلىپ جات­قان جوق. ءتۇيىندى پروبلەمالار دا وڭ شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى. ماسەلەن, سە­ۆەرنوە كەنتىندە 2,9 شاقىرىم سۋ قۇ­بىرى تارتىلىپ, 350-دەن استام ادام اۋىز سۋعا قول جەتكىزدى. مە­نوۆ­نىي جانە احمەر شاعىن اۋداندارىندا سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەلەرىن قايتا قۇرۋ جۇ­مىس­ت­ارى اياقتالىپ قالدى. قازىرگى ۋا­قىت­­تا سۋ قۇبىرىن دەزينفەكتسيالاۋ جۇر­گىزىلىپ جاتىر.

 

وسكەمەن

 

سوڭعى جاڭالىقتار