ونىڭ سوزىنشە, 2020 جىلدىڭ ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا فيليال باستاماسىمەن جۇمىس توبى قۇرىلىپ, ۇلكەن الماتى كانالى بالانسىنا كىرمەيتىن بارلىق كانالدار ينۆەنتاريزاتسيادان وتكىزىلگەن.
«ۇلكەن الماتى كانالىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 168 كم, ونىڭ 149 كم ءبىزدىڭ, قالعانى قالالىق اكىمدىكتىڭ بالانسىندا. وتكەن ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭ اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنىڭ سۋدى ەگىستىك دەڭگەيىندە ناشار باسقاراتىنىن كورسەتتى. سوندىقتان ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنەن كەيىن ءبىز بارلىق فەرمەرلەردى, اۋىلدىق وندىرىستىك كووپەراتيۆتەردى سۋدى ءتيىمدى پايدالانۋعا شاقىردىق. بۇدان بولەك, جۇمىس توبىن قۇرىپ, بارلىق كانالداردىڭ جاعدايىن تەكسەرىپ, قانداي ەگىستىك القابى پايدالانىللماي جاتقانىن انىقتادىق. ودان كەيىن الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالارىنا سۋ پايدالانۋ جوسپارىن بەلگىلەدىك», - دەپ اتاپ ءوتتى فيليال ديرەكتورى.
سۋ پايدالانۋ جوسپارىنا سايكەس, ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭ باستالار الدىندا ءار اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرۋشىسى ءۇشىن بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا ليميت بەلگىلەنەدى. وسىلايشا, فەرمەرلەر ءتيىمدى جۇمساۋدى نەگىزگە الا وتىرىپ, جەتكىلىكتى كولەمدە سۋ الادى.
«سونىمەن بىرگە بارلىق ەگىستىك القاپتارىنىڭ ەلەكتروندى كارتاسى قۇرىلىپ, قايدا قانشا سۋ ءتۇسىپ جاتقانىن باقىلايمىز»,- دەدى سەرىكالي مۇقاتاەۆ.
ونىڭ حابارلاۋىنشا, ۇلكەن الماتى كانالى 50 جىل بويى كەشەندى جوندەۋدەن وتپەگەن. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن ەگترم مەن اكىمدىكتىكتىڭ قولداۋىمەن ونى سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ تۋرالى مەملەكەتتىك باعدارلاماعا قوسۋعا شەشىم قابىلدانعان.
«سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىنىڭ جانە «قازسۋشار» مەكەمەسىنىڭ قولداۋىمەن قولداۋىمەن قازىر كانالدى كەشەندى جوندەۋدەن وتكىزۋ ماسەلەسى شەشىلىپ جاتىر. بۇدان بولەك, ءبىز مينيسترلىكتىڭ سۋ رەسۋرستارى كوميتەتىمەن بىرلەسىپ, اپاتتى جاعدايداعى بىرنەشە ۋچاسكەنى كەشەندى جوندەۋدەن وتكىزۋدىڭ جوباسىن دايىنداپ جاتىرمىز. بيىل مەملەكەتتىك ەكسپەرتيزادان ءوتىپ, كەلەر جىلى جۇمىس باستالادى», - دەدى سپيكەر.
سۇحبات بارىسىندا فيليال ديرەكتورى بارتوعاي سۋ قويماسى بوگەتىنىڭ سەيسميكالىق جاعدايلارعا توتەپ بەرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ ءۇشىن قابىلدانىپ جاتقان شارالار تۋرالى دا ايتتى.
«بارتوعاي بويىنشا جوباعا سۋ قويماسى نىساندارىنىڭ سەنىمدى ءارى قاۋىپسىز جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جوندەۋ-قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنىڭ كەشەنى ەنگىزىلدى», - دەپ اتاپ ءوتتى سپيكەر.
سونىمەن بىرگە س.مۇقاتاەۆ ورتالىق ازيانىڭ دەلەگاتسياسى قۇرامىندا اۆسترالياعا بارعان ساپارىنان العان تاجىريبەسىمەن ءبولىستى.
«2012 جىلى اۆستراليانىڭ سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ بويىنشا تاجىريبەسىمەن تانىسۋ ءۇشىن ەلدىڭ بىرنەشە شتاتىن بىرىكتىرەتىن ميۋرەن-دارۆين باسسەينىنە باردىق. ەلدە ۇزاققا سوزىلعان قۋاڭشىلىق اسەرىنەن 1994 جىلى رەفورما باستالىپ, ۇلتتىق سۋ كوميسسياسى قۇرىلعان. رەفورماعا سايكەس, ءار فەرمەرگە سۋ پايدالانۋ قۇقىعى بەرىلدى. بۇل قۇقىقتى ولار اكتيۆ, كەپىل زات نەمەسە ساتۋ-ساتىپ الۋ زاتى رەتىندە قولدانا العان. ءبىر ايتا كەتەرى – اۆستراليادا سۋدىڭ 1 تەكشە مەترى – 1 دوللار تۇرادى. ال بىزدە – 33 تيىن. اتالعان رەفورمالار اۆسترالياعا ەسەپتەۋىشتەردەن باس تارتىپ, سۋ ەسەبىن قاشىقتان جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەردى. اۆتوماتيزاتسيا كانالداردى باقىلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى», - دەدى فيليال باسشىسى.
تىكەلەي ەفيردە س. مۇقاتاەۆ سۋارۋ كەزەڭىندە سۋ تاپشىلىعىن بولدىرماي, بارلىق ەگىستىكتى تولىق قامتۋعا بايلانىستى قابىلدانعان شۇعىل شارالار تۋرالى دا اقپارات بەردى. ۇلكەن الماتى كانالى رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن سۋ تۇتىنۋ جوسپارى جاسالادى. ونىڭ سوزىنشە, سۋ اينالىمى ەنگىزىلىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى القاپتارىن سۋ بەرۋ كەزىندە سۋارۋ نورماسى قاتاڭ ساقتالعان. ناتيجەسىندە, بارلىق ەگىستىك القابى جەتكىلىكتى دەڭگەيدەگى سۋ كولەمىمەن قامتىلدى.
