ونىڭ پايىمداۋىنشا, مۇنداي رەفورما نارىقتاعى بارلىق ويىنشىلارعا تەڭ مۇمكىندىك قالىپتاستىرۋ ءۇشىن كەرەك. «باسەكەنى ىنتالاندىراتىن جانە مونوپوليانى قولدامايتىن كاسىپكەرلىك ورتا قاجەت. بۇل جاڭا جانە تيىمدىرەك كاسىپورىندارعا ەسكى جانە ءتيىمسىز كاسىپورىنداردى ىعىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل ءۇشىن مونوپولياعا قارسى ورگانعا باسەكەلەستىك ورتانى قىسىم جاساماي ءتيىمدى جۇمىس جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن وسىنداي وكىلەتتىكتەر بەرۋ ماڭىزدى. ءبىز ىشكى –سىرتقى نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى بەيتاراپتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋىمىز كەرەك, بۇل جەردە مەملەكەتتىك جانە جەكە كاسىپورىندار, اسىرەسە شوب, تەڭ دارەجەدە باسەكەلەسە الادى », - دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ونىڭ پىكىرىنشە, شاعىن جانە ورتا بيزنەس جاڭا قىزمەت تۇرلەرىنە اۋىسىپ, الەمدىك ءوندىرىس تىزبەگىنە ەنۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جاعدايلار جاساۋى كەرەك.
– وتە ماڭىزدى باعىت - بۇل داعدارىستان كەيىنگى ىنتالاندىرۋ قاجەتتىلىگى. پاندەميا كەزىندە ونىڭ اسەرىن ازايتۋ ءۇشىن جاقسى شارالار قابىلداندى. بىراق بولاشاقتا ەكونوميكانى رەسۋرستار مەن قاراجاتپەن قامتاماسىز ەتۋ جانە شوب-تىڭ وسۋىنە جانە جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى ينۆەستيتسيالار قاجەت بولادى. ول ءۇشىن كونترتسيكلدىك بيۋدجەتتىك ساياسات قاجەت, - دەدى ول.
ول «جاسىل ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋ» دەپ اتايتىن تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىت تۋرالى دا ءوز ويىمەن بولىسە كەتتى.
– الەمنىڭ جەتەكشى ەكونوميستەرى داعدارىستان كەيىنگى جاسىل ىنتالاندىرۋ ەكونوميكانى تەزىرەك جانە ءساتتى قالپىنا كەلتىرۋگە اكەلۋى مۇمكىن ەكەنىن انىقتادى. ەگەر ءسىز «جاسىل» ينۆەستيتسيالارعا اقشا جۇمساعان بولساڭىز, بۇل تەك كليماتتىڭ وزگەرۋى پروبلەماسىنا كومەكتەسەدى, سونىمەن بىرگە جۇمسالعان اقشاعا ەڭ جاقسى ەكونوميكالىق پايدا اكەلەدى », - دەپ اتاپ ءوتتى ليليا بۋرۋنچۋك.
ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا رەسپۋبليكادا مەكتەپتەر, اۋرۋحانالار مەن تۇرعىن ءۇي كەشەندەرىن قوسا العاندا ەنەرگيانى ۇنەمدەيتىن عيماراتتار مەن كاسىپورىندار جوق.
– بۇل ۇلكەن جۇمىس سالاسى, شوب ءۇشىن ۇلكەن الەۋەت, وندا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا بولادى. بۇل سونداي-اق ەنەرگيانى ايتارلىقتاي ۇنەمدەۋگە, اۋا ساپاسىن جاقسارتۋعا جانە بيۋدجەتتىڭ قىسقارۋىنا اكەلەدى, ويتكەنى مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالاردى جىلىتۋعا شىعىندار ازايادى. سوندىقتان وسىنداي ۇلتتىق ەنەرگيا تيىمدىلىگى باعدارلاماسىن قابىلداۋعا بولادى دەپ سەنەمىن, - دەپ تۇيىندەدى ايماقتىق ديرەكتور.
وسىعان دەيىن ۇلتتىق بانك «مەملەكەتتىك باعدارلامالار ارقىلى ەكونوميكالىق ءوسۋدى ىنتالاندىرۋ قولدانىستاعى قولداۋ تەتىكتەرىن ولاردىڭ ماقساتتارى مەن مىندەتتەرىن قايتا باعدارلاي وتىرىپ قايتا قاراۋدى تالاپ ەتكەن بولاتىن. «تيىمدىلىگى دالەلدەنبەگەن باعدارلامالاردى توقتاتۋ كەرەك. مەملەكەتتىك قولداۋ قۇرىلۋ كەزەڭىندە جاڭا كاسىپورىندارعا ءتيىستى قارسى مىندەتتەمەلەرمەن قامتاماسىز ەتىلۋى مۇمكىن, بىراق ارزان نەسيەلەرگە قول جەتكىزۋدىڭ تۇراقتى تەرەزەسى بولماۋى كەرەك », دەلىنگەن سەيسەنبى كۇنى تاراتىلعان حابارلامادا.
قولدانىستاعى مەملەكەتتىك باعدارلامالار نەگىزىنەن نەسيە بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنى سۋبسيديالاۋعا باعىتتالعان. 2015-2019 جىلدار ارالىعىندا سۋبسيديالاۋ ارقىلى ەكونوميكانى دامىتۋ مەن قولداۋدىڭ ءتۇرلى باعدارلامالارى اياسىندا 4,3 ترلن كەلىسىمشارتتار نەسيەلەندى.
«مۇنداي مەحانيزم نەسيەلىك نارىقتاعى رەسۋرستاردىڭ ءادىل قۇنىن ايقىنداۋدى بۇرمالايدى, پايىزدىق مولشەرلەمە مەن نەسيەلىك ارنالاردىڭ تيىمدىلىگىن تومەندەتەدى جانە بانك جۇيەسىندە وتىمدىلىك ءپروفيتسيتى تۇرىندە ەسەپ ايىرىسادى », - دەلىنگەن حابارلامادا.
سونداي-اق, سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار نارىعى (مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار) وتىمدىلىگى تومەن بولدى, ال ەكىنشى نارىقتاعى ويىنشىلار بەلسەندى بولمادى جانە قارىز ساياساتى ارقىلى اقشا-نەسيە ساياساتىن بەرۋدىڭ تولىق جۇمىس ىستەۋى قيىن بولدى. اعىمداعى جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى مينيسترلىگى باعالى قاعازدار شىعارىلىمىنىڭ كولەمىن ءبىر تريلليوننان ءۇش جىلعا دەيىن ۇلعايتتى, بۇل قارجى مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار نارىعىن جانداندىردى جانە كاپيتال نارىعىنا قاتىسۋشىلار سانىن كەڭەيتەدى.
