رۋحانيات • 27 قاراشا، 2020

جاسامپازدىق پەن قارقىندى دامۋدىڭ 30 جىلى

213 رەت كورسەتىلدى

تۇڭعىش پرەزيدەنت كۇنىنە وراي «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزي­دەنتى: جاسامپازدىق پەن قارقىندى دامۋدىڭ 30 جىلى» اتتى حالىقارا­لىق دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. «رۋحاني جاڭعىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستي­تۋتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن جيىندا وتاندىق، حالىقارالىق ساراپشىلار مەن قوعام قايراتكەرلەرى ەلىمىزدىڭ ەگەمەن مەملەكەت رەتىندە قالىپتاسۋى جولىنداعى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قۇرعان دامۋ ستراتەگياسى مەن ماڭىزىن جان-جاقتى تالقىلادى.

 

جيىنعا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا، «رۋحا­ني جاڭ­عىرۋ» قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينس­تيتۋتىنىڭ باسقارما توراعا­سى دانيار ەسين، قوعام قايراتكەرلەرى بۇركىت اياعان مەن جاپسارباي قۋانىشەۆ، پار­لامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى نۇر­لان ءالىم­جانوۆ، قازاقستان حالقى اس­سامب­­لەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مايا بەكباەۆا، ەۋروپالىق قۇقىق جانە ادام قۇقىقتارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەك­تورى، قازاقستان پرەزيدەنتى جانىن­داعى ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى­نىڭ مۇشەسى مارات ءباشىموۆ جانە قازاق­ستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستي­تۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سانات كوش­كىم­باەۆ قاتىستى.

جيىننىڭ بەتا­شار ءسوزىن العان مينيستر ايدا بالاەۆا الدا كەلە جاتقان 1 جەلتوقسان – قازاق­­ستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ تۇڭ­عىش پرەزي­دەنتى كۇنى مەرەكەسىمەن قۇتتىق­­تاي كەلە، مەي­رام­نىڭ ەلدىگىمىز بەن مەم­لەكەتتىگىمىز­دىڭ ادامي سيمۆولى ەكەندىگىن ءارى تۇراق­تىلىق پەن بەيبىتشىلىكتىڭ بىرە­گەي كەپىلىنە اي­نال­عان ايشىقتى كۇن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

– ويتكەنى تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ نەگىزىن قالاپ، ەگەمەندىگىمىزدى بەكىتكەن نۇرسۇل­تان ءابىش ۇلىنىڭ تاريحي تۇلعاسى مەن سايا­­سي قايراتكەرلىگى قاشاندا زور قۇر­مەتكە يە. راسىندا دا، «قازاق» دەگەن ۇلت­تى الەمگە تانىتىپ، «قازاقستان» دە­گەن ەلدى دۇنيەنىڭ تورىنە وزدىرعان – ەلباسىنىڭ پاراساتى مەن الەم ساراپ­شىلارى «نازارباەۆ جولى» دەپ اتاپ كەتكەن ساليقالى ساياساتى. سودان بولار، بۇل مەرەكە ءبىر تۇلعانىڭ ەمەس، تۇتاس ۇلتتىڭ، تاۋەلسىز جۇرتتىڭ ورتاق قۋانىشى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز. كەلەسى جىل – ەلىمىز ءۇشىن تاريحي جىل. تاۋەلسىزدىگىمىزگە – 30 جىل. بۇل مارتەبەلى مەرەيتوي مەملەكەتىمىز ءۇشىن ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جاڭا كەزەڭدەگى اۋقىمدى رەفورمالارى اياسىندا اتالىپ وتەدى. مۇنىڭ ءوزى – جاسامپاز دامۋ جولىنداعى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىنىڭ شىنايى ونەگەسى مەن ەلباسى ساياساتىنىڭ تا­بىس­تى جالعاسىن دارىپتەيتىن ۋاقىت بولماق، – دەدى مينيستر ايدا بالاەۆا. سونداي-اق سەمەي پوليگونىن جابۋداعى جانە الەم ەلدەرىنە يادرولىق قارۋدان باس تار­تۋعا ۇلگى كورسەتۋدەگى ەلباسى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ ءرولى جا­يىندا بايانداي كەلە، مەملەكەتتىك تاۋەلسىزدىكتى جاريا ەتۋ، بەيبىتشىلىكتى ۇستانىم ەتە وتىرىپ، ەلدى ۇزاق مەرزىمدى جەتىستىكتەرگە جەتەلەگەن كوشباسشى قايراتكەرلىگىن ۇلگى ەتتى.

قازاقستاننىڭ كوپۆەكتورلى سىرت­قى ساياساتىن دامىتۋدا ۇلكەن ۇلەس قوسقان جانە رەسپۋبليكانىڭ بۇۇ مەن ەقىۇ-عا كىرۋ جونىندەگى كەلىسسوزدەرگە قاتىس­قان، تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ تۇڭ­عىش سىرت­قى ىستەر ءمي­نيسترى بولىپ قىزمەت ەتكەن تولەۋتاي سۇ­لەي­مەنوۆ پرەزيدەنت ن.نازار­­باەۆ­تىڭ سترا­­تەگيالىق كورەگەن­دىگى دامۋدىڭ قازاق­ستان­دىق وزىق ۇلگىسىن اي­قىنداعانىن، سون­­داي-اق قازاقستان­نىڭ ورنىقتى ءوسىپ-ور­كەن­دەۋ جولىندا ايرىقشا ىقپال ەت­كە­نىن جەتكىزدى. ديپلوماتيالىق قىز­مەت­­ت­ەگى العاشقى قادامدارىن ەسكە ال­عان قايراتكەر ەلباسى بايىپتى حالىق­­ارا­لىق باستامالارىمەن ەلىمىز بيىك حالىق­ارالىق بەدەلگە يە بولىپ، عالام­دىق يادرولىق قارۋسىزدانۋ قوز­عالىسىنىڭ كوش­­باس­شىسىنا اينال­عانىن تىلگە تيەك ەتتى.

– نۇرسۇلتان نازارباەۆ مەملەكەت قۇرۋ جولىندا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ارقالاي وتىرىپ، ساياسي كورەگەندىلىگىمەن بولاشاق ەل ءۇشىن جاڭا جەتىستىك قۇرا الدى، بۇل – وڭاي شارۋا ەمەس. ماڭىزدى تاريحي كەزەڭدە ەلىمىزدىڭ كەلەشەك باعى­تىن ايقىنداي الۋىنىڭ ارقاسىندا، قازاق­ستان حالقى بولاشاقتاعى جەتىستىككە نەگىز بولاتىن تابىسقا قول جەتكىزدى. مەن ءوزىم تۋىپ-وسكەن ولكەدەگى يادرولىق جارى­لىستىڭ العاشقى كۋاگەرىمىن، ول كەزدە نەبارى 12 جاستا بولدىم. تۇڭ­عىش پەرەزيدەنت – ەلباسىنىڭ يادرو­لىق سىناقتى توقتاتۋ جونىندەگى شە­شىمى ۇمىتىلماس تاريحىمىزعا اينالدى، – دەگەن ت.سۇلەيمەنوۆ عالامدىق قاۋىپ­سىز­دىكتى ايماقتىق قاۋىپسىزدىك ماسە­لە­لەرى­مەن ۇشتاستىرا بىلگەن نۇرسۇلتان نا­زارباەۆتىڭ پاراساتتى رەفورماتور رەتىندەگى ساياسي كورەگەندىگى جايىندا كەڭىنەن اڭگىمەلەدى.

سونداي-اق دوڭگەلەك ۇستەلگە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ قازاقستان رەس­پۋب­لي­كاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەت­تى ەلشىسى اناتولي بوروداۆكين، سكاندي­ناۆيا اكادەميالىق ۇتقىرلىق ينستيتۋ­تىنىڭ رەكتورى ەلينا ۆانحەمپينگ، وزبەكستان ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى نيگيناحون شەرمۋحامەدوۆا سىندى قازاقستاندا اككرەديتاتسيادان وتكەن ديپلوماتيالىق كورپۋستىڭ وكىل­دەرى مەن حالىقارالىق ساراپشى­لار دا قاتىسىپ، ەل تاۋەلسىزدىگىن قالىپ­تاس­­­تى­رۋ جولىنداعى مەملەكەتىمىز با­عىن­­­­دىر­عان بيىك بەلەستەر جايىندا وي قوس­­تى. بۇل رەتتە قحا كافەدراسىنىڭ مەڭ­­­­گەرۋ­­شىسى، ەۇۋ قحا كافەدرالارى قاۋىم­­داس­­تىعىنىڭ توراعاسى، ساياساتتانۋ عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى ناتاليا كالاش­نيكوۆا نۇرسۇلتان نازارباەۆ قۇرعان بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ قازاق­ستاندىق مودەلى جايىندا ءسوز قوزعاي كەلە، ەتنوسارالىق قاتىناستاردى دامىتۋ ماسەلەلەرىن شەشۋدە جوعارى دەڭگەيدە ىقپال ەتكەنىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.

– دەموگرافيالىق جانە كوشى-قون پرو­تسەستەرىنىڭ جوعارى ديناميكاسى قازاق­ستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن الەم­دەگى ەڭ كوپ ەتنوستىق جانە پوليكونفەسسيالى مەملەكەتتەردىڭ بىرىنە اي­نالۋى­­نا ىقپال ەتىپ، ءارتۇرلى ەتنوستىق توپتار مەن كونفەسسيالار اراسىن­داعى ءوزارا ارە­كەتتەسۋ پروتسەستەرىن وڭ­تاي­لاندىرۋ بو­يىن­شا قازاقستاننىڭ تاجىريبەسىن اشىق كورسەتە وتىرىپ، بار پروبلەمالاردى دۇرىس اتادى. بۇل جاڭا الەۋ­مەت­تىك-ەكو­نو­ميكالىق جاعدايلار، اقپا­رات­تىق-كوم­مۋ­نيكاتسيالىق تەحنولوگيالار تۋدىر­عان الەمدىك ساياساتتاعى وزىندىك داع­­دارىس­تارعا دەر كەزىندە جاۋاپ بولدى. ادام­­گەرشىلىك، سەنىم، رۋحاني باي­لانىس­تار، تولەرانتتىلىق جانە ءبىر-بىرىنە دەگەن قۇرمەت قاتىناستارى – نۇرسۇل­تان نازار­باەۆ قۇرعان قوعام­دىق كەلىسىم مەن ۇلتتىق بىرلىكتىڭ قازاقستاندىق مودەلىنىڭ نەگىزى، – دەدى ناتاليا كالاشنيكوۆا.

سوڭعى جاڭالىقتار

شابىت شاقىراتىن شاھار

ەلوردا • بۇگىن، 08:23

اقجايناق استانا

ەلوردا • بۇگىن، 08:22

وزىق ءوندىرىس ورنىندا بولدى

ايماقتار • بۇگىن، 08:20

باعدارىڭ قالاي، باس قالا؟

ەلوردا • بۇگىن، 08:17

ديماش پەن دجەكسون

ونەر • بۇگىن، 08:10

ۇتقانىمىز شامالى بولىپ تۇر

قوعام • بۇگىن، 08:05

ەگىزدەر فەستيۆالى

قوعام • بۇگىن، 08:00

ۇقساس جاڭالىقتار