ەشكىم جازايىن دەپ جازبايدى ء(ھام جازبايىن دەپ جازباي كەتپەيدى ەكەن). سۋرەتكەردىڭ قالامىنان تۋعان كوركەم دۇنيەنىڭ ءبارى – ءومىردىڭ ءىسى. مىڭ سان ويدى ابدەن قورىتىپ, كوركەم ءتىل كەستەسىمەن وقىرمانعا ۇسىنعان جازۋشىلاردىڭ ايىرماشىلىعى – بەينەلى ويلايتىندىعىندا عانا. كەيدە ويشىلدار تەرەڭىنەن ايتا الماعان دۇنيەنى اقىنداردىڭ ەكى اۋىز سوزبەن انىق تا قانىق ەتىپ جەتكىزگەنىن بايقايمىز. فيلوسوفتاردان اقىنداردىڭ مەرەيى ۇستەم, ءباسى جوعارى بولاتىنى دا وسىدان شىعار.
تابيعاتپەن ەتەنە جاقىن ءومىر سۇرگەندىكتەن بولار, قازاقتىڭ ءوزى دە ويشىل حالىق. سول ءۇشىن دە قازىرگى شىعارمادا سۋرەتپەن بىرگە سوقتالى وي بولماسا, وقىرمانىن قىزىقتىرا قويۋى ەكىتالاي.
نەگىزىنەن, ويشىلدىقتىڭ بەلگىلەرى اۆتوردىڭ تۋىندىسىنان دا كورىنەدى. ماسەلەن, كوپ وقىرمان تولەن ابدىكتى ويشىل قالامگەر دەپ سانايدى. ويتكەنى, «اقيقات» پەن ونىڭ جالعاسىنداي بولعان «پاراسات مايدانىندا» سۋرەتكەرلىك پەن ويشىلدىق ۇشتاسىپ جاتىر. ادەتتەگى ءداستۇرلى پروزاداعىداي قاھارماندار ارەكەتىمەن نەمەسە شيەلەنىسكەن وقيعالار جەلىسى ارقىلى كوركەمدىك جۇيە جاساۋعا تىرىسپايدى. قايتا سول شيەلەنىستى ويلاردىڭ جەتەگىندە كەتىپ, وقۋشىنى ويلاندىرا ءتۇسىپ, تۇتاس ءبىر كوركەم كەڭىستىك قۇرادى. مىنە, بۇل سۋرەتكەرلىك شەبەرلىكتىڭ استارىندا ىلعي وي جاتاتىنىن دالەلدەيدى. الەمدى مويىنداتقان جازۋشىلاردىڭ شىعارمالارىنان ءوزى فيلوسوف, ءوزى پسيحولوگ, وزگەنىڭ ازاسى مەن قازاسىن تۇسىنە الاتىن يمپاتياعا يە سەزىمتال اۆتور وبرازىن كورەمىز. بۇل ۇعىم, تۇسىنىكتەردىڭ بارلىعى سۋرەتكەر سوزىنە انىقتاما بولا الاتىنداي.
ءار وقىرمان شىعارمانى ءارتۇرلى قابىلدايدى. سىزگە ۇناعان اڭگىمەنى زامانداسىڭىز ءتىپتى مەنسىنبەۋى مۇمكىن. كوركەم شىعارما بارشا جۇرتتىڭ كوڭىلىنەن شىعۋى ءۇشىن – ول ادامزاتتىق دەڭگەيدەگى تۋىندى بولۋى كەرەك شىعار, ءسىرا. ماسەلەن, تولستويدىڭ, دوستوەۆسكيدىڭ شىعارمالارىن تەك ورىسقا تيەسىلى دەي المايمىز. ولار الدەقاشان ادامزاتتىڭ ورتاق يگىلىگىنە اينالىپ ۇلگەرگەن. نە ءۇشىن «قۇدىرەتتى كومەديا» ءالى كۇنگە دەيىن كوپ وقىلادى؟ ول دا جالپى ادامزاتقا ءتان كەسىرلى عادەتتەردى اشكەرە ەتۋىمەن قۇندى. وسىدان جارتى عاسىر بۇرىن-اق ماقتالعان كەيبىر شىعارمالاردى بۇگىندە ءتىپتى كەرەك قىلمايمىز – سەبەبى دە بەلگىلى. بالكي, بۇگىنگى تۇرمىس-سانامىزبەن ۇيلەسپەيدى. بالكي, كوركەمدىك قۋاتى ۋاقىت سىنىنان وتپەدى.
الايدا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ «قازاقتىڭ باس اقىنى» دەپ اتالاتىن اباي جايىنداعى ماقالاسىندا ايتىلاتىن ولشەمدەر نەگىز بولسا, كەز كەلگەن شىعارمانىڭ عۇمىرى ۇزاق بولاتىنداي كورىنەدى. «نە نارسە جايىنان جازسا دا, اباي ءتۇبىرىن, تامىرىن, ىشكى سىرىن, قاسيەتىن قارماي جازادى», دەيدى ۇلت ۇستازى. يا بولماسا, ۇلى اقىن شىعارماشىلىعى تۋرالى ايتقاندا ء«سوزى از, ماعىناسى كوپ, تەرەڭ» دەپ كەلەتىن تۇستارى بار. الداعى ۋاقىتتىڭ ۇزدىك شىعارمالارى دا ء«سوزى از, ماعىناسى كوپ, تەرەڭ» بولاتىن سياقتى.
جازعاندارىنىڭ ءبارى كىل شەدەۆر دەگەن جازۋشى دا بولماسا كەرەك. ماسەلەن, ابايدىڭ العاشقى ولەڭدەرى كلاسسيكالىق تۋىندىعا قويىلاتىن تالاپتارعا ساي ەمەس. «ولەڭ ءسوزدىڭ تەورياسى» اتتى مونوگرافياسىندا اقىن ولەڭدەرىندەگى كەيبىر ىرعاقتىق بوياۋلاردىڭ جۇتاڭدىعىن اكادەميك زاكي احمەتوۆتىڭ دايەكتى دالەلدەرمەن تاراتىپ جازاتىنى بار-دى.
سونداي-اق ناقتى مىنا تۋىندىسىمەن بولاشاق ۇرپاقتىڭ كىتاپ سورەسىندە تۇرادى دەۋىمىزدىڭ ءوزى كەيدە قيسىنعا كەلمەيدى. ويتكەنى, ەرتەڭگى كۇننىڭ وقىرمانىن نە قىزىقتىراتىنى بەيمالىم. دەگەنمەن بەلگىلى ءبىر ولشەمدەردىڭ اياسىندا جازىلعان شىعارمانى ەشكىم قاتاردان قالدىرىپ, بايگەدەن الاستاي المايتىنى دا انىق. باستىسى, ەڭ الدىمەن ول شىعارما شىنايى جازىلسىن. بۇگىنگى تاڭدا ادەبي ورتادا ء«ححى عاسىردىڭ باستى قاھارمانى كىم بولۋ كەرەك» دەگەن سۇراق ءجيى قويىلىپ ءجۇر. جازۋشىعا كەز كەلگەن قازاقتىڭ بولمىسىن ءھام ىشكى پسيحولوگياسىن تەرەڭ سۋرەتتەپ, قايتالانباس قاھارمان جاساۋعا بولادى ەمەس پە؟ ءسىز قالاي ويلايسىز, وقىرمان؟..
