ىشكى نارىقتى «تازارتۋ» قاجەت
ماڭىزدى قۇجات جونىندە دەپۋتاتتارعا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ بايانداپ بەردى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تەحنيكالىق رەتتەۋدىڭ نەگىزگى بىرقاتار پروبلەماسى بار. ماسەلەن, نارىقتى قورعاۋ جۇيەسىنىڭ تيىمسىزدىگى, تاۋار وندىرۋشىلەردى باسەكەلەستەرىنەن قورعاۋدا تەحنيكالىق رەتتەۋدىڭ تولىق قولدانىلماۋى, سەرتيفيكاتتاۋدى قاعاز ارقىلى جۇرگىزۋ سەكىلدى تۇيتكىلدەر كۇن تارتىبىندە تۇر.
«جاھاندىق كەزەڭدە ارەكەت ەتۋدى تالاپ ەتەتىن, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا اسەر ەتەتىن جۇيەلىك فاكتورلار بار. ولارعا ىشكى جانە سىرتقى نارىقتارداعى تۇتىنۋشىلار تاراپىنان وتاندىق تاۋارلاردىڭ ساپاسى مەن قاۋىپسىزدىگىنە تالاپتاردىڭ كۇشەيۋى, يمپورتتىق تاۋارلاردىڭ «قىسىمى» جانە ەكسپورتتىڭ جاڭا نارىقتارىنا شىعۋى, ينتەگراتسيالىق پروتسەستەردى تەرەڭدەتۋ كىرەدى», دەدى ب.سۇلتانوۆ.
ءمينيستردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, زاڭ جوباسىندا بىرنەشە ماڭىزدى ەرەجە بار. ولاردىڭ ءبىرىنشىسى – ىشكى نارىقتى «تازارتۋ». بۇل ماسەلەدەگى زاڭنامالىق جاڭالىعى – سۋبەكتىلەردىڭ باقىلاۋىنان وبەكتىلەردىڭ باقىلاۋىنا كوشۋ. ياعني ءوندىرۋشى نەمەسە ساتۋشى ەمەس, ءونىمنىڭ ءوزى تەكسەرىلەدى.
«زەرتحانالاردا سىناق جۇرگىزۋ ءۇشىن ادام ومىرىنە قاۋىپتى ءونىم ۇلگىلەرىن ساتىپ الۋ راسىمدەرى ەنگىزىلەدى. سىناق ناتيجەلەرى ءونىمنىڭ قاۋپىن دالەلدەسە, وندا تاۋاردى اينالىمىنان جەدەل تۇردە شىعارىپ الۋمەن اينالىساتىن نارىقتى قاداعالاۋ ينستيتۋتى ەنگىزىلمەك. بىراق بۇل جاپپاي باقىلاۋ ەمەس. وبەكتىلەر اقپاراتتىق بازادا «ونلاين» رەجىمدە قاداعالانادى. تەكسەرۋلەر تەك «انىقتاۋ – سىناۋ – نارىقتان الۋ» سحەماسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلادى.
ەكىنشىسى – سايكەستىكتى باعالاۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ, سەرتيفيكاتتاۋ جانە اككرەديتتەۋ پروتسەستەرىن تسيفرلاندىرۋ. بۇل ماقساتتا ەلەكتروندى سەرتيفيكاتقا كوشۋ, كەيىننەن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ ورتاق پروتسەستەرىمەن ينتەگراتسيالاۋ قاراستىرىلعان. سايكەستىكتى باعالاۋعا ءوندىرۋشى, ءوندىرۋشىنىڭ ۋاكىلەتتى تۇلعاسى, يمپورتتاۋشى, ساتۋشى دەگەن ءوتىنىش بەرۋىشىلەردىڭ ناقتى ءتىزىمى بەكىتىلەدى. سەرتيفيكات «يەسىنىڭ» جانە «پايدالانۋشىسىنىڭ» قۇقىعى تۋرالى ماعىناسى ەنگىزىلەدى. سىناق پروتسەسىنىڭ فوتو-بەينە تىركەۋ مەحانيزمى كورسەتىلمەك. سىناق بازاسىنا قويىلاتىن تالاپتار بەلگىلەنەدى.
اتالعان شارالاردى قابىلداۋ ناتيجەسىندە سەرتيفيكاتتاۋ كەزىندە سىناق ناتيجەلەرىنىڭ دۇرىستىعىن 100 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ كۇتىلىپ وتىر. بۇل سەرتيفيكاتتالماعان ءونىمدى تولىق باقىلاۋعا الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ب.سۇلتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ءۇشىنشى باعىت ەكونوميكالىق سالالاردا تەحنيكالىق رەتتەۋدى كۇشەيتۋدى قامتىماق. ول ءۇشىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە كەلىسسوزدەر پوزيتسياسىن ساپالى قالىپتاستىراتىن سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندار جانىندا ساراپتامالىق كەڭەستەر قىزمەتىن قايتا قۇرۋ جوسپارلانعان.
«قازاقستاندىق تەحنيكالىق رەگلامەنتتەردى ازىرلەۋدىڭ ءتارتىبى قايتا قارالادى. بيزنەس ءۇشىن ەرىكتى سەرتيفيكاتتاۋ جۇيەسىن قۇرۋدىڭ قۇقىقتىق تەتىگى بەلگىلەنەدى.
قازاقستاندا ءتيىستى زەرتحانالىق پراكتيكانى دامىتۋ ماسەلەسىنە اسا كوڭىل بولىنەدى. ول ءۇشىن ۇلتتىق اككرەديتتەۋ ورتالىعىنا مونيتورينگ ورگانىنىڭ فۋنكتسيالارىن ءتيىستى زەرتحانالىق پراكتيكاعا بەرۋ كوزدەلەدى. بۇل ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى دامۋ ۇيىمى ەلدەرىندە قازاقستاندىق سىناق حاتتامالارىن تانۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى.
اتالعان نورمالار قازاقستاندىق تاۋارلاردى سىرتقى نارىققا شىعارۋعا, وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ باسەكەلەستىك ارتىقشىلىعىن قورعاۋعا جانە قازاقستانعا ءتيىمدى پوزيتسيالاردى كاسىبي تۇردە قورعاۋعا باعىتتالعان», دەدى مينيستر.
ماڭىزدى قۇجاتتى تالقىلاۋ بارىسىندا پالاتا سپيكەرى جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ سالماقتى تۇستارىنا ەرەكشە نازار اۋداردى. بۇل زاڭ جوباسى قازاقستاندىق نارىقتى ساپاسىز تاۋارلاردان قورعاۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى.
«ەڭ باستىسى, ءونىم قاۋىپسىز بولۋ كەرەك. باسقا ماسەلەلەر, مىسالى, ونىمگە ماركيروۆكا جاساۋ. ول جاعدايدى كاسىپكەرلەردىڭ وزدەرى شەشەتىن مۇمكىندىگى بار. ول ءۇشىن تاۋاردى قايتارۋعا نەمەسە وتكىزبەۋگە جول بەرمەۋ كەرەك. سەبەبى بۇل كاسىپكەرلەر ءۇشىن وتە ۇلكەن شىعىن», دەدى نۇرلان نىعماتۋلين.
اتاپ ايتۋ كەرەك, ەندى وسى زاڭ جوباسىنا سايكەس, مەملەكەتتىك باقىلاۋ ءونىمدى وتكىزۋ ساتىسىندا عانا ەمەس, ونى ەلىمىزدىڭ اۋماعىنا اكەلگەنگە دەيىن جۇرگىزەدى. نۇرلان نىعماتۋليننىڭ پىكىرىنشە, زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر تۇتىنۋشىلاردى قاۋىپتى تاۋارلاردان قورعاۋدى كۇشەيتەدى.
«جاسىراتىنى جوق, وسىعان دەيىن باسقاشا ەدى. مىسالى, كەز كەلگەن ءونىمدى ءبىز ەڭ الدىمەن ەلگە كىرگىزەمىز دە, سودان كەيىن تەكسەرەمىز. قاۋىپتى جاعداي تۋىنداعاندا عانا انىقتاۋ باستالادى. ەندى ءونىم قازاقستانعا كىرمەي تۇرىپ مەملەكەتتىك باقىلاۋدان وتەدى. قاۋىپتى جاعداي انىقتالسا, بىردەن ول تاۋاردى ارينە, قايتارامىز. بۇل – وتە ماڭىزدى, وتە قاجەتتى قادام. سوندىقتان بۇل نورمانى مىندەتتى تۇردە قولداۋىمىز كەرەك», دەدى ءماجىلىس توراعاسى.
وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاننىڭ باسشىسىنا بىرقاتار سۇراقتارىن قويدى. ەسكە سالا كەتەيىك, زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا رەداكتسياداعى تەحنيكالىق رەتتەۋ تۋرالى زاڭدى دايىنداۋ قاجەتتىگى تۋرالى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ازىرلەندى.
باق-تىڭ باسەكەلەستىگى ارتادى
جالپى وتىرىستا دەپۋتاتتار اقپارات ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوباسىن ماقۇلدادى. زاڭ جوباسى تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ, اقپاراتقا قول جەتكىزۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋگە, سونداي-اق وتاندىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن دامىتۋعا باعىتتالعان. تالقىلاۋ بارىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق تاپسىرىستىڭ, اسىرەسە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە ورىندالۋ ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
زاڭ جوباسىندا «بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى تۋرالى», «جارناما تۋرالى», «تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ تۋرالى», «اقپاراتقا قول جەتكىزۋ تۋرالى», «اقپاراتتاندىرۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭدارىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر. زاڭ جوباسىندا اقپاراتقا قول جەتكىزۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاندى ايقىنداۋ جانە ونىڭ قۇزىرەتىن بەكىتۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى ورىنداۋشىلاردى (كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى, ءوزىن ءوزى رەتتەيتىن جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار) اقپارات يەلەنۋشىلەرگە جاتقىزۋ ۇسىنىلادى.
قۇجاتتى دەپۋتاتتارعا تانىستىرعان اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى ايدا بالاەۆا وزگەرىستەر ەكى نەگىزگى مىندەتتى شەشۋگە باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. بىرىنشىدەن, باقىلاۋ مەن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ, ياعني اقپاراتقا قول جەتكىزۋ سالاسىنداعى جاۋاپتى وكىلەتتى ورگاندى انىقتاۋ مەن ونىڭ قۇزىرەتىن ايقىنداۋ ەسكەرىلگەن. سونداي-اق ءاربىر مەملەكەتتىك ورگاندا وكىلەتتى قۇرىلىم نەمەسە وسى سالاداعى جاۋاپتى قىزمەتكەردى بەلگىلەۋ ۇسىنىلادى.
ەكىنشىدەن, زاڭنىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك فۋنكتسيالاردى ورىنداۋشى ۇيىمداردى اقپارات يەلەرى قاتارىنا جاتقىزۋ جانە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور مەن باسقا دا ۇيىمداردى اشىق دەرەكتەردى جاريالاۋعا مىندەتتەۋ ۇسىنىلادى.
«زاڭ جوباسىنا وتاندىق باق-تىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا قاتىستى بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزىلەدى. وسى ورايدا, مەملەكەتتىك اقپاراتتىق ساياساتتىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن قۇرۋ ەسكەرىلگەن. ول ءۇشىن سالالىق ۆەدومستۆوعا رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدەگى مەملەكەتتىك اقپاراتتىق تاپسىرىستى ورنالاستىرۋدىڭ بىرىڭعاي ءتارتىبىن ايقىنداۋ بويىنشا وكىلەتتىك بەرۋ ۇسىنىلادى. مەملەكەتتىك اقپاراتتىق ساياساتتى قالىپتاستىرۋ جونىندەگى رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك كوميسسيالاردىڭ مارتەبەسىن زاڭ جۇزىندە بەكىتەدى. ونىڭ قۇرامىنا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جانە مەملەكەتتىك ورگان وكىلدەرى تەڭ دارەجەدە ەنگىزىلەتىن بولادى», دەدى ا.بالاەۆا.
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس ءبىرىنشى وقىلىمدا ءبىرشاما دەپۋتاتتىق زاڭ جوبالارىن ماقۇلدادى. ولار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى كەدەندىك رەتتەۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر.
زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارى كەدەندىك وپەراتسيالاردى جاساۋ ۋاقىتىن قىسقارتۋ, ۇسىنىلاتىن كەدەندىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن قامتاماسىز ەتۋ, سىرتقى ساۋداعا جاردەمدەسۋ, كەدەن ورگاندارىنىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن ودان ءارى دامىتۋعا نەگىزدەلگەن.
ۇسىنىلىپ وتىرعان وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار, ءبىرىنشى كەزەكتە, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ مەرزىمدەرىن قىسقارتۋعا جانە ولاردى ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرۋگە باعىتتالعان. بۇل تاۋارلاردى سىنىپتاۋ, قۇراستىرىلماعان تۇردەگى تاۋارلاردى سىنىپتاۋ بويىنشا الدىن الا شەشىمدەر بەرۋ سياقتى كەدەندىك كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرگە قاتىستى. بۇدان باسقا, زياتكەرلىك مەنشىك وبەكتىلەرىن كەدەندىك تىزىلىمدەرگە ەنگىزۋ پروتسەسى وڭايلاتىلادى.
سونىمەن قاتار كەدەن ورگاندارىنا تاۋارلاردى سىنىپتاۋ بويىنشا قوسىمشا فۋنكتسيالار بەرىلەدى, بۇل, ءبىرىنشى كەزەكتە, تاۋارلاردى ەاەو ىشىندە ورىن اۋىستىرۋعا بايلانىستى. زاڭ جوباسىنىڭ جەكەلەگەن تۇزەتۋلەرى رەداكتسيالىق دالسىزدىكتەردى جويۋعا جانە ەاەو كەدەن كودەكسىندەگى وزگەرىستەرگە سايكەس كەلتىرۋگە باعىتتالعان.
بۇدان بولەك, ءماجىلىس ماقۇلداعان زاڭ جوبالارىنىڭ ىشىندە قىلمىستىق جانە قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكستەرىنە قىلمىستىق پروتسەستە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ جوباسى بار.
قىلمىستىق كودەكسكە ۇسىنىلىپ وتىرعان تۇزەتۋ ىنتىماقتاستىق تۋرالى پروتسەستىك كەلىسىمنىڭ بارلىق شارتتارىن ورىنداۋىنا بايلانىستى ادامداردى قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتان بوساتۋ مۇمكىندىگىنە باعىتتالعان.
قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسكە تۇزەتۋلەر پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ پىكىرلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قىلمىستىق پروتسەستى ەلەكتروندى فورماتتا جۇرگىزۋ; تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ قاماۋدا ۇستاۋعا سانكتسيا بەرۋ, سانكتسيا بەرۋدەن باس تارتۋ تۋرالى قاۋلىلارىن قايتا قاراۋ كەزىندە اشىق سوت وتىرىسىن وتكىزۋ مۇمكىندىگىنە جانە باسقالارعا باعىتتالعان.
سونىمەن قاتار ءبىرىنشى ساتىداعى سوتتا, اپەللياتسيالىق جانە كاسساتسيالىق ساتىدا سۋدياعا قارسىلىق بىلدىرۋگە قاتىستى نورمالاردى جەتىلدىرۋ ۇسىنىلادى. اتالعان تۇزەتۋلەردى ىسكە اسىرۋ قىلمىستىق پروتسەستىڭ جارىسپالىلىعىن جانە قىلمىستىق پروتسەسكە قاتىسۋشىلاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جالپى وتىرىستا پالاتا دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن كۇزەت قىزمەتى ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. زاڭ جوباسىندا كۇزەت قىزمەتتەرىن كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, ازاماتتاردىڭ م ۇلىكتىك جانە جەكە قۇقىقتارىن قورعاۋدى جەتىلدىرۋگە جانە وسى سالاداعى قولدانىستاعى زاڭناما نورمالارىنىڭ جەكەلەگەن سايكەسسىزدىكتەرىن جويۋعا باعىتتالعان بىرقاتار تۇزەتۋلەر كوزدەلەدى.
«قازاقستانداعى جەكە كۇزەت ۇيىمدارى ازاماتتار مەن زاڭدى تۇلعالاردىڭ ءومىرىن, دەنساۋلىعىن جانە مۇلكىن قورعاۋ جونىندە قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋدە مەملەكەتتىك ورگاندارعا بەلسەندى كومەك كورسەتۋ بويىنشا ماڭىزدى ميسسيانى ورىندايدى. قازىرگى كەزدە قازاقستاندا 5127 جەكە كۇزەت ۇيىمى بار. بۇل رەتتە كۇزەتۋ جانە قارۋدى الىپ ءجۇرۋ قۇقىنا ليتسەنزياسى بار بىلىكتى كۇزەتشىلەردىڭ سانى 97 116 ادامعا جەتتى. وتكەن جىلى جەكە كۇزەت كۇشتەرى تاراپىنان 605 قىلمىستىق قۇقىقبۇزۋشىلىق, 11 مىڭنان استام اكىمشىلىك قۇقىقبۇزۋشىلىق انىقتالدى. 11,5 مىڭ قۇقىق بۇزۋشى ۇستالىپ, پوليتسياعا بەرىلدى. سونىمەن قاتار 1200-گە جۋىق ۇرلىقتىڭ الدىن الدى», دەدى زاڭ جوباسى تۋرالى بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى ارمان قوجاحمەتوۆ.
سونداي-اق جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى جانە زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ جوباسى ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. قۇجات جىلجىمايتىن مۇلىككە قۇقىقتاردى جانە زاڭدى تۇلعالاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ سالاسىن جەتىلدىرۋگە باعىتتالعان. جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى تىركەۋ مەرزىمىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى الىپ تاستاۋ ۇسىنىلادى.
وبەكتىنى بۇزۋدى راستايتىن قۇجاتتاردى رەسىمدەۋ تەتىگى كوزدەلىپ وتىر, ول مەنشىك يەلەرىنە بۇزىلعان جىلجىمايتىن مۇلىك وبەكتىلەرىنە قۇقىقتاردىڭ توقتاتىلۋىن مەملەكەتتىك تىركەۋ ءۇشىن ءوتىنىش بىلدىرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. عيماراتتار مەن قۇرىلىستاردى بۇزۋ تۋرالى اكتىلەردى ەسەپكە الۋدى جۇرگىزۋ جانە تىركەۋ ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس قىزمەتى سالاسىنداعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا جۇكتەلىپ وتىر.
ەلەكتروندى تىركەۋ كەڭەيتىلۋدە. مۇددەلى ورگاندارعا جىلجىمايتىن م ۇلىككە قۇقىقتاردى مەملەكەتتىك تىركەۋ ءۇشىن قۇقىق بەلگىلەيتىن قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندىق كوشىرمەلەرىن جىبەرۋگە مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن ازىرلەنگەن قارىزدىق ەڭبەكتى رەتتەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوباسى ەكىنشى وقىلىمدا ماقۇلدانىپ, پالاتانىڭ بەيىندى كوميتەتتەرى كورنەكى اقپارات ماسەلەلەرى تۋرالى زاڭ جوباسىن جۇمىسقا الدى.
شەكاراداعى ماسەلە شەشىلمەي تۇر
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. «اق جول» دەپۋتاتتىق فراكتسياسى قازاقستاندىق كەلىسسوز جۇرگىزۋشىلەردى حالىقارالىق شارتتاردى جاساۋدا ۇلتتىق مۇددەنى قورعاۋعا شاقىردى. ءماجىلىس دەپۋتاتى ازات پەرۋاشەۆ ۇكىمەت باسشىسى اسقار ءماميننىڭ اتىنا ءتيىستى ساۋالدى جولدادى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك ورگاندار سىرتقى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتاعى قادامدار تەك ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق مۇددەسىنە ساي بولۋىنا نازار اۋدارۋى كەرەك. ويتكەنى كەلىسسوز جۇرگىزۋشىلەردىڭ بىلىكسىزدىگى سالدارىنان ەل مۇددەسىنە نۇقسان كەلەدى.
بۇل پروبلەما كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ تارالۋى كەزەڭىندە وزەكتى بولىپ تۇر. ا.پەرۋاشەۆتىڭ پايىمىنشا, بۇل باعىتتاعى كەيبىر كەمشىلىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ, ۇلتتىق ەكونوميكالىق مۇددەگە نۇقسان كەلتىرەتىن كەمسىتۋشىلىك قادامدار سىرتقى ساۋداداعى باسقا دا كەلىسىمدەردە بولۋى مۇمكىن.
«وسىعان بايلانىستى «اق جول» پارتياسىنىڭ دەپۋتاتتىق فراكتسياسى ۇكىمەتتەن ينتەگراتسيالىق بىرلەستىكتەردە قۇجاتتاردى دايارلاۋ كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ وكىلدەرىنە ۇلتتىق مۇددەنى قاتاڭ ۇستانۋدى تاپسىرۋدى سۇرايدى. اسىرەسە ىندەت سالدارىنان كاسىپكەرلەر قيىن جاعدايعا تاپ بولعان وسى كەزەڭدە بۇل ماسەلە وزەكتى بولىپ تۇر», دەدى دەپۋتات.
ا.پەرۋاشەۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلىمىزدىڭ بارلىق حالىقارالىق ەكونوميكالىق مىندەتتەمەلەرىنە شۇعىل تۇردە تالداۋ جاساۋ كەرەك. وسى ورايدا ددۇ مەن ەاەو ىشىندەگى شارتتاردا ۇلتتىق ەكونوميكالىق مۇددەلەردىڭ قورعالۋى ەسكەرىلۋى كەرەك.
قاجەت بولعاندا, قۇجاتتارعا وزگەرىستەر ەنگىزۋگە باستاماشىلىق جاسالاۋى قاجەت. مۇنىمەن قوسا دەپۋتات جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردى قولداۋدا ءتيىستى تالاپتاردى قامتۋ كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى.
پرەمەر-مينيستر اسقار مامينگە جولداعان ساۋالىندا دەپۋتات مەرۋەرت قازبەكوۆا قازاقستان-قىتاي شەكاراسىنداعى «نۇر جولى – قورعاس» باقىلاۋ-وتكىزۋ بەكەتىندە تۋىنداعان بىرقاتار ماسەلەنى سۇرادى.
«16 تامىزدا «اق جول» فراكتسياسى دەپۋتاتتارى اتالعان كەدەن بەكەتىنە باردى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن جانە كاسىپكەرلەرمەن كەزدەستى. ساپار كەزىندە وتكىزۋ پۋنكتىندە 50 شاقىرىمعا سوزىلعان 2,5 مىڭ اۆتوكولىكتەن تۇراتىن كەزەككە كۋا بولدىق. جۇرگىزۋشىلەر جۇك ماشينالارىنىڭ 2-3 اي بويى قوزعالىسسىز تۇرعانىنا, كەيبىرى «وتكىزگىش» دەپ اتالاتىن جول پوليتسياسى قىزمكەتكەرلەرىنىڭ ارقاسىندا كەزەكسىز ءوتىپ جاتقاندىعىنا نارازىلىقتارىن ءبىلدىردى. كەدەرگىسىز وتكىزۋ ستاۆكالارى 1-3 مىڭ دوللار ارالىعىندا ەكەن», دەدى م.قازبەكوۆا.
دەپۋتات ساپاردان كەيىن وسى ماسەلەلەردىڭ ۇكىمەتكە جولدانعانىن, الايدا ءالى كۇنگە دەيىن شەشىلمەي وتىرعانىنا نارازىلىعىن ءبىلدىردى. م.قازبەكوۆا كەيىنگى ساپار بارىسىندا تۇيتكىلدىڭ ءالى دە جويىلماعاننان نازار اۋداردى.
دەپۋتات دانيا ەسپاەۆا ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان ساۋالىندا كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىن جەكەشەلەندىرۋدى توقتاتۋدى سۇرادى. سونداي-اق تالعارداعى اۋداندىق اۋرۋحانانى جەكەشەلەندىرۋدىڭ قانشالىقتى زاڭدى ەكەنىن تەكسەرۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆقا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالدا ءجاميلا نۇرمانبەتوۆا ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنداعى كەمشىلىكتەرگە توقتالدى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ عالىمدارى اعىلشىن ءتىلىن جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ۇيرەنىپ شىقپايتىن كورىنەدى.
