كەشە استانادا پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن «ەكسپەرت-200-قازاقستان» iرi بيزنەستiڭ V ەكونوميكالىق فورۋمى بولىپ ءوتتى.
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تەندەنتسيالارىن تالداپ, كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ىسىنە بيزنەس پەن ۇكىمەت وكىلدەرىن جانە ساراپشىلار قاۋىمىن تارتۋدى ماقسات ەتكەن اتالمىش فورۋم وسىمەن بەسىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر. ونىڭ بيىلعى باستى تاقىرىبى قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكاسىنىڭ قالىپتاسۋى جايىندا بولدى. پىكىر الماسۋ پىشىمىندە ۇيىمداستىرىلعان شارانى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جاننات ەرتىلەسوۆا مەن «ەكسپەرت» مەدياحولدينگىنىڭ باس ديرەكتورى ۆالەري فادەەۆ جۇرگىزىپ وتىردى.
كەشە استانادا پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن «ەكسپەرت-200-قازاقستان» iرi بيزنەستiڭ V ەكونوميكالىق فورۋمى بولىپ ءوتتى.
قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى تەندەنتسيالارىن تالداپ, كوكەيكەستى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋ ىسىنە بيزنەس پەن ۇكىمەت وكىلدەرىن جانە ساراپشىلار قاۋىمىن تارتۋدى ماقسات ەتكەن اتالمىش فورۋم وسىمەن بەسىنشى رەت وتكىزىلىپ وتىر. ونىڭ بيىلعى باستى تاقىرىبى قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكاسىنىڭ قالىپتاسۋى جايىندا بولدى. پىكىر الماسۋ پىشىمىندە ۇيىمداستىرىلعان شارانى ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى جاننات ەرتىلەسوۆا مەن «ەكسپەرت» مەدياحولدينگىنىڭ باس ديرەكتورى ۆالەري فادەەۆ جۇرگىزىپ وتىردى.
ءسوز تىزگىنى الدىمەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – يندۋستريا جانە جاڭا تەحنولوگيالار ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆكە ۇسىنىلدى. ول ەل ەكونوميكاسىنىڭ وندىرىستىك الەۋەتىن بايانداي كەلە, قازىرگى ەكسپورتتىق احۋالىنا توقتالدى. «ەرەكشە تيىمدىلىككە ەكسپورتقا باعىتتالعان سەكتوردىڭ ونىمدەرى يە بولادى. الدىن الا ەكسپورتتىق ستراتەگيا اياسىندا ءبىزدىڭ ونىمدەرگە ارنالعان نارىقتاردى ساناپ شىقتىق. 45 نارىقتى قاراستىردىق. ول رەسەي شەكاراسى ماڭىنداعى 10 ءوڭىر, بەلارۋس, ۋكراينا, باتىس قىتاي, ورتالىق ازيا جانە ءبىزدىڭ باتىس جاعىمىزدا ورنالاسقان ەلدەر, ولار – تۇركيا, كاۆكاز», دەدى ءا.يسەكەشەۆ. ۆيتسە-پرەمەر ونەركاسىپتى ودان ءارى ۇدەمەلى دامىتۋ ەكسپورتسىز مۇمكىن ەمەستىگىن جانە بۇل ماسەلەدە كەدەن وداعى ماڭىزدى رولگە يە ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. «بۇل تاياۋ 10 جىلعا رىنوكتاردىڭ الەۋەتىن ەسەپتەپ, وسى رىنوكتاردا قانداي ونىمدەر ءوتىمدى ەكەندىگىن زەرتتەپ, باسىمدىقتاردى تاڭدادىق. سوندىقتان, كەلەسى دامۋ اياسىندا كەدەن وداعىنىڭ الەۋەتى زور دەپ ەسەپتەيمىز», دەدى ول. سونىمەن قاتار, ءا.يسەكەشەۆ جاڭا نارىقتارعا, ناقتى ايتقاندا, اۋعانستانعا ەكسپورتتىڭ ايتارلىقتاي ارتا تۇسكەندىگىن اتاپ ءوتتى. «اۋعانستانعا باعىتتالعان قازاقستاندىق ەكسپورت كولەمى بيىلعى جىلى 300 ملن. دوللارعا جەتتى. ول نەگىزىنەن شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورت. بۇل – ماڭىزدى كورسەتكىش, جەكە كاسىپورىندارىمىز وسىنداي نارىقتارعا شىعا باستادى», دەدى.
بۇدان ءارى بيزنەس وكىلدەرى تاراپىنان «كسەلل» اق باس قارجى ديرەكتورى باۋىرجان ايازباەۆ, «تسەسنابانك» اق باسقارما توراعاسى داۋرەن جاقسىبەك, «AIIurGroup» اۆتوموبيل كومپانيالار توبىنىڭ پرەزيدەنتى اندرەي لاۆرەنتەۆ, «استانا گرۋپپ» جشس پرەزيدەنتى نۇرلان سماعۇلوۆ, «ازيا اۆتو قازاقستان» اق باس ديرەكتورى ەرجان مانديەۆ سياقتى بىرقاتار كاسىپكەرلەر ءسوز سويلەدى. فورۋمعا قاتىسۋشىلار تاراپىنان سۇراقتار قويىلىپ, پىكىرلەر الماسىلدى.
پىكىر الماسۋدى پرەمەر-مينيستر س.احمەتوۆ تۇيىندەدى. ۇكىمەت باسشىسى فورۋمدى كاسىپكەرلىك ماسەلەلەرىن كەڭ اۋقىمدا تالقىلاۋعا ارنالعان ءداستۇرلى الاڭ رەتىندە باعالاپ, ودان ارى ماكروەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ بويىنشا شارالارعا توقتالدى. «2013 جىلى ەكونوميكانىڭ شامامەن 6 پايىزعا ءوسۋى, ينفلياتسيانىڭ دا 6 پايىز دەڭگەيى كۇتىلۋدە», دەگەن س.احمەتوۆ «بۇل شارتتار بيۋدجەتتى تولىقتىرۋعا, ەكونوميكا سەكتورلارىن دامىتۋ جونىندەگى باعدارلامالاردى قارجىلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندىگىن» اتاپ ءوتتى. ۇكىمەت باسشىسى قازاقستاندا جاڭا سالا – كولىكتىك ماشينا جاساۋ پايدا بولعانىن, بۇگىندە جولاۋشى ۆاگوندارى شىعارىلىپ جاتقانىن, كەلەسى جىلى تەپلوۆوزدار جاساۋ بويىنشا زاۋىت تا اشىلاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. «ماشينا جاساۋ سالاسىنىڭ ەكونوميكاداعى ۇلەسى راسىندا دا ءوسىپ كەلەدى جانە بۇل جايت ءبىزدى قۋانتادى. الايدا, ماشينا جاساۋ قانداي بولادى؟ قازاقستاندا قانداي تەحنولوگيالار ترانسفەرتى بولادى؟ كوپ نارسە وسى ماسەلەلەرگە تاۋەلدى», دەگەن ۇكىمەت باسشىسى وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ باسەكەلەستىك قابىلەتىن ارتتىرۋعا ايرىقشا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى.
«ءبىز دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋ تابالدىرىعىندا تۇرمىز. ون جىلعا جۋىق سوزىلعان كەلىسسوز ۇدەرىسى اياقتالۋعا جاقىن. بۇل قازاقستان دسۇ-عا كىرەتىن كۇن دە الىس ەمەس ەكەنىن بىلدىرەدى. بۇل ءبىزدىڭ تۇتىنۋشىلارىمىز جوعارى ساپالى ونىمگە قول جەتكىزەدى دەگەن ءسوز. وسى جاعدايدا ءبىزدىڭ كاسىپورىندار, جاڭا وندىرىستەر, ەكونوميكانىڭ جاڭا سەكتورلارى قانشالىقتى باسەكەگە قابىلەتتى بولادى؟ كەدەن وداعى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىك جانە دسۇ اياسىندا تاۋاردىڭ ارتىنشا-اق, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ كەزەگى كەلەدى. وتاندىق بيزنەس, وسى ورايدا, باسەكەلەستىكتىڭ كۇشەيۋىنە دايىن بولۋى كەرەك. ولاي بولماعان جاعدايدا, سىزدەردىڭ تاۋارلارىڭىز بەن ونىمدەرىڭىز شەتكە ىسىرىلىپ قالادى. سودان سوڭ وزدەرىڭىز قيىن جاعدايدا قالاسىزدار نەمەسە ۇكىمەتتى كىنالايسىزدار», دەپ ەسكەرتە كەتتى پرەمەر-مينيستر.
ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى نىعايتۋ ماڭىزدى باعىت بولىپ قالۋدا. سوعان بايلانىستى «تۇسىنىكتى اشىق, قولجەتىمدى ويىن ەرەجەلەرى بولۋى كەرەك. مۇندا كەلگىسى كەلەتىن بيزنەس بۇل ەرەجەلەردى ايقىن كورۋى ءتيىس», دەدى س.احمەتوۆ. پرەمەر-مينيستر كاسىپكەرلەردىڭ ۇلتتىق پالاتاسىنىڭ رولىنە توقتالىپ, ول بيزنەسپەن بىردەي تىنىستاپ, بيزنەستى قولداپ, ونىڭ مۇددەلەرىن قورعاۋى ءتيىستى ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى.
ۇكىمەت باسشىسى, سونداي-اق, ءسوز اراسىندا اتالمىش فورۋمعا ءىرى بيزنەس وكىلدەرى قاتىسپاي وتىرعانىن سىنعا الىپ ءوتتى. شىنىمەن مۇنداي جيىندار ۇكىمەت پەن جەكە سەكتورلاردىڭ اراسىن بايلانىستىراتىن, پىكىر الماسىپ, وي بولىسەتىن, ماسەلەلەر اشىق ايتىلىپ, تالقىلاناتىن الاڭ بولۋى ءتيىس ەدى. بىراق ۇيىمداستىرىلۋ دەڭگەيى سولاي بولدى ما, الدە شاقىرىلسا دا كەلمەدى مە, ايتەۋىر كەشەگى فورۋمدا ءىرى بيزنەس وكىلدەرىنىڭ قاتارى از بولدى. ارينە, مۇنىڭ ءبارى كەلەسى فورۋمداردا ەسكەرىلەر دەگەن ويدامىز.
فورۋم جۇمىسى كۇننىڭ ەكىنشى جارتىسىندا سەكتسيالىق وتىرىستار بويىنشا جالعاستى. وندا «جاڭا ەكونوميكا: قازاقستاندىق اۆتوپرومنىڭ بولاشاعى», «قازاقستاننىڭ جاڭا ەكونوميكاسىنداعى اگروونەركاسىپتىك كەشەنى», «وڭىرلەردەگى جاڭا ەكونوميكا: ءىرى بيزنەستىڭ ءرولى جانە ينۆەستيتسيالار تارتۋ» دەگەن تاقىرىپتار تالقىلاندى.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
