شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن وزگە ۇلت جاستارىنىڭ وبلىستىق فورۋمى بۇل جولى شەمونايحا اۋدانىندا ءوتتى. ءتىل جاناشىرلارىنىڭ فورۋمى مۇنىڭ الدىندا ريددەر, زىريان, سەرەبريانكا جانە وسكەمەن قالالارىندا بولعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە ارنالعان ونكۇندىك اياسىندا شقو تىلدەردى دامىتۋ جونىندەگى باسقارماسى مەن شەمونايحا اۋداندىق اكىمدىگى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرعان بۇل باعدارلاما كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى دەۋگە بولادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن وزگە ۇلت جاستارىنىڭ وبلىستىق فورۋمى بۇل جولى شەمونايحا اۋدانىندا ءوتتى. ءتىل جاناشىرلارىنىڭ فورۋمى مۇنىڭ الدىندا ريددەر, زىريان, سەرەبريانكا جانە وسكەمەن قالالارىندا بولعان. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى كۇنىنە ارنالعان ونكۇندىك اياسىندا شقو تىلدەردى دامىتۋ جونىندەگى باسقارماسى مەن شەمونايحا اۋداندىق اكىمدىگى بىرلەسىپ جۇزەگە اسىرعان بۇل باعدارلاما كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىنەن شىقتى دەۋگە بولادى.
فورۋمنىڭ ماقساتى – رۋحاني جانە ۇلتتىق بىرلىكتىڭ نەگىزگى فاكتورى رەتىندە مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن وزگە ۇلت جاستارى اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ. مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىلۋ اياسىنىڭ ودان ءارى كەڭەيۋىنە ىقپال جاساۋ. اتالمىش فورۋمنىڭ وتۋىنە قولداۋ جاساعان ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ ەڭ الدىمەن فورۋمعا جينالعان جاستارمەن «دوڭگەلەك ۇستەل» باسىندا كەزدەسىپ, ءتىلدىڭ بولاشاعى, ونىڭ قولدانىسىنىڭ كەڭەيىپ كەلە جاتقانى جايلى اڭگىمەلەپ بەردى. شەمونايحاداعى فورۋمعا ارنايى كەلىپ قاتىسقان اسىلى وسمانوۆا مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن جاستارعا العىسىن ءبىلدىرىپ, ءوزىنىڭ عۇمىر بويى قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعىنا جانى اشىپ, ونىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن كۇرەسىپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. بۇدان كەيىن اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە فورۋم ءوز جۇمىسىن باستادى.
– وڭىردە جاستاردىڭ ءبىلىم الۋىنا بارلىق جاعداي جاسالعان. قازىر بارلىق اۋداندار مەن قالالاردا جاستار ورتالىعى جۇمىس ىستەپ تۇر. ءتىلدى مەڭگەرەمىن دەۋشىلەرگە بىلىكتى ماماندار كومەككە كەلەدى. ەڭ باستىسى, ىنتا مەن جىگەر كەرەك. ەلباسى ن.نازارباەۆ «قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى – قازاق تىلىندە» دەپ تەككە ايتپاسا كەرەك. مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋدىڭ قيىندىعى جوق ەكەنىنە جينالعان جاستار كۋا بولسا كەرەك. ەندەشە, سىزدەردىڭ پىكىرلەرىڭىزگە قۇلاق سالايىق, – دەدى ءوڭىر باسشىسى ب.ساپارباەۆ.
بۇدان كەيىن مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە ۇلەس قوسقان بىرنەشە جاسقا ءوڭىر باسشىسى قۇرمەت گراموتالارى مەن وبلىس اكىمىنىڭ العىس حاتتارىن تاپسىردى. بۇل قۇرمەتكە يە بولعانداردىڭ اراسىندا ە. رۋداكوۆا, ز.سمىكوۆا, يۋ.سوسكينا, و.تيۋرينا, تاعى باسقالار بار.
– مەن قايماعى بۇزىلماعان قازاق اۋىلىندا ءوستىم, قازاق ءتىلىن ەرەكشە قۇرمەتتەيمىن, ءتىپتى, قازاقشا ويلايمىن. تىلگە دەگەن قۇرمەت پەن ىنتا-جىگەر بولسا جەتىپ جاتىر, تەز ۇيرەنىپ الۋعا بولادى. ال كەيبىر قازاق جاستارىنىڭ تىلگە مۇرنىن ءشۇيىرىپ, انا ءتىلىن قۇرمەتتەۋى بىلاي تۇرسىن, ونى ۇيرەنۋدى قاجەت دەپ تاپپاۋى مەنى قاتتى تولعاندىرادى, – دەدى وسكەمەندىك ستۋدەنت وكسانا چەرتكوۆا.
– مەنىڭ اتا-انام تازا نەمىس. قازاقستاندا تۋىپ-وسكەن سوڭ قازاق ءتىلىن بىلۋگە ءتيىسپىن دەگەن قاعيدانى قادىر تۇتتىم. كەيبىر دوستارىم قازاق بولعانىمەن, انا تىلىنە شورقاق. ولاردىڭ نامىسىن جانىپ, ءتىلدى قۇرمەتتەۋگە, ۇيرەتۋگە ۇلەس قوسىپ جۇرگەنىمدى ماقتان تۇتامىن. كەيدە مەن قىزمەت ەتەتىن دۇكەنگە ساۋدا جاساۋعا اتا, اجەلەر كەلىپ, ورىسشاعا قينالىپ تۇرعاندا, قازاق تىلىندە نە قاجەت ەكەنىن سۇراعاندا, ولاردىڭ جۇزىنەن ماعان دەگەن ءىلتيپات پەن قۇرمەتتى انىق سەزىنەمىن. سونىڭ ءوزى مەن ءۇشىن ۇلكەن باقىت. قۇرمەتتى دوستارىم, نيەت بولسا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋدىڭ ەشقانداي قيىندىعى جوق, – دەپ اعىنان جارىلدى ۇلان اۋدانىنان كەلگەن ولەسيا جۇماعۇلوۆا.
«مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ تىرەگى – مەملەكەتتىك ورگاندار» اتتى بايانداما جاساعان مارينا ماقسۇتوۆا قازىرگى كەزدە باسقارما, دەپارتامەنتتەر وتكىزگەن جيىنداردىڭ تەك ورىس تىلىندە وتەتىنىن, انا ءتىلىنىڭ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن القالى باس قوسۋلار قازاق تىلىندە وتسە, باسقالارعا وي سالاتىنى جايلى ايتتى. گلۋبوكوە جانە وسكەمەننەن كەلگەن ك.كاشكين مەن س.پيسكارەۆ مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋگە ءتيىستى ورگانداردىڭ جەتكىلىكتى دەڭگەيدە كوڭىل بولمەي وتىرعانىن اشىپ ايتتى. فورۋمدا ءسوز العان ءتىل جاناشىرى اسىلى وسمانوۆانىڭ اقىل-كەڭەسى جاستاردى بەي-جاي قالدىرمادى. «قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ارتتىرۋ سىزدەرگە بايلانىستى. وقىپ, ۇيرەنۋ كوپ ىزدەنىستى قاجەت ەتەدى», دەدى ول.
فورۋمعا قاتىسۋشىلار وبلىس جاستارىنا ۇندەۋ قابىلدادى. بۇدان كەيىن اۋدان ونەرپازدارى ءان مەن كۇيدەن شاشۋ شاشتى.
وڭداسىن ەلۋباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
شەمونايحا اۋدانى.
