قوعام • 06 قاراشا, 2020

العانىڭ جاقسى بولسا...

2924 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

كەز كەلگەن ەر ازامات ومىردە جار تاڭداۋدا قاتەلەسپەگەنى ءجون. اتام قازاق «ۇيلەنۋ وڭاي, ءۇي بولۋ قيىن» دەپ بەكەر ايتپاعان. ۇيلەنۋ دەگەنىمىز – جار تاڭداۋ. سوندىقتان جاقسى جار تاپساڭىز, تالابىڭىز وڭ بولىپ, تىلەۋىڭىز قابىل بولعانى سول. بابالارىمىز: «العانىڭ جاقسى بولسا, بۇل دۇنيەنىڭ شىراعى» دەيتىن ءسوزدى تەگىن ايتپاعان.

العانىڭ جاقسى بولسا...

العانى جاقسىنىڭ ارتىق­شىلىعى نە, كورەرى نە, ۇتارى نە, ال العانى جاماننىڭ جايى قالاي بولماق؟ وسى ماسەلەدە بۇرىنعى اقىن-جىراۋ, بي-شەشەن اتالارىمىز مەن ادامزاتقا ورتاق ۇلى ويشىل تۇلعالار نە ايتتى. سونى ءبىر دۇركىن جاڭعىرتىپ كورسەك. قازاقتا: «جاقسى بولساڭ جاقىن كوپ» دەگەن ماقال بار. بۇل جەردە ايەلىڭنىڭ دە جاقسى بولماعىن مەڭزەپ تۇر. ءوزىڭ جاقسى, ايەلىڭ قىرسىق-قىڭىر بىرەۋ بولسا, اتالارىمىز: «جاقسى بولسا العانىڭ, ۇيىڭنەن كىسى كەتپەيدى, جامان بولسا العانىڭ, شىن دوسىڭ دا شەتتەيدى» دەپ شەگەلەپتى.

سول ءتارىزدى حالقىمىزدىڭ تاعى ءبىر ماقالدارىندا: «قاتى­نىڭ جاقسى بولسا, جۇماق ۇيiڭدە, قاتىنىڭ جامان بولسا, توزاق ۇيiڭدە» نەمەسە «العانىڭ جاقسى بولسا, ەسىكتەگى باسىڭدى تورگە سۇي­رەيدى, جامان بولسا, توردەگى باسىڭدى كورگە سۇيرەيدى» دەپ, ايەل زاتىنىڭ ەر ادام ءۇشىن قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن ماقال ارقىلى ءتۇسىندىرىپ تۇرسا, اتاقتى قاراۋىل قاناي شەشەن: «استىڭداعى اتىڭ جۇردەك بولسا, جالعاننىڭ پىراعى, العانىڭ جاقسى بولسا, ءۇي مەن قوناقتىڭ تۇراعى» دەيدى. بالپىق بي دە: «العانىڭ جاقسى بولسا, پەيىشتەن شىققان حورمەن تەڭ» دەگەن ەكەن.

بىردە قاز داۋىستى قازىبەك بي ەل ارالاپ ءجۇرىپ, ءبىر ۇيگە ءتۇسىپتى. ەرىنىڭ ۇيدە جوقتىعىنا قاراماستان, جاس ايەل قادىرلى قوناقتاردى جاقسىلاپ كۇتىپتى. ۇيدەگى كەلىنگە ريزا بولعان بي: «جاقسى ءبىر بولسا العانىڭ, قو­عامدى بولار جان جاعىڭ, جامان ءبىر بولسا العانىڭ, ۇيىڭنەن كەتپەس جانجالىڭ» دەگەن ەكەن.

قىتاي جۇرتىنىڭ ۇلكەن ويشىلى لاو تسزىنىڭ «زور جەتىس­تىككە جەتكەن كەز كەلگەن ەركەكتىڭ ارتىندا اسا قۋاتتى دا, اقىلدى ايەل تۇرادى» دەگەنى دە تەگىن ەمەس ءتارىزدى. بىردە اعىلشىن قاي­راتكەرى ۋنيستون چەرچيلل جۇ­بايى كلەمەنتين حوزەرمەن قولتىقتاسىپ كەلە جاتىپ, ايە­لىنىڭ بالا كۇنگى عاشىعىمەن كەز­دەسىپ قالادى. اناۋ قاراپايىم قۇرىلىسشى ەكەن. چەرچيلل ايە­لىنە «مىناعان كۇيەۋگە شىق­قاندا, جۇمىسشىنىڭ قاتىنى اتانار ەدىڭ» دەسە, حوزەر حانىم ج ۇلىپ العانداي: «مەن وعان تيگەندە انگليانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى وسى بولار ەدى», دەپتى.

بۇل ايتىلعانداردان ءبىز ال­عانى جاقسىنىڭ تالابى, تاع­دىرى جاقسى بولاتىنىن باي­قادىق. ياعني جاقسى ايەلى باردىڭ ءۇيىنىڭ وتى سونبەيتىن, جۇماقتاي ءبىر مەكەن بولاتىنىن ۇعىندىق. سوندىقتان دا جار تاڭداۋدا جا­ڭىلىسپاڭىزدار, اعايىن!

سوڭعى جاڭالىقتار