وتكەندە ماسكەۋدەگى ءىرى كوكونىس ساتاتىن بازاردىڭ جابىلۋى مەن سول ماڭدا پاتەرلەردە تۇرىپ جاتقان كوپتەگەن ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ ۇستالۋى كوپ جايتتى اڭعارتقانداي بولدى. ونىڭ ۇستىنە «رەسەي تەك ورىستار ءۇشىن» دەگەن ۇرانداردىڭ ءورشي ءتۇسۋى سوڭعى جىلدارى ورىس جەرىندە ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ قاتارى ارتىپ, ولاردىڭ ىقپالى بارعان سايىن كۇشەيىپ كەلە جاتقاندىعىمەن تۇسىندىرىلسە كەرەك.
2015 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىنەن ەۋرازيالىق وداق جۇمىسىن باستايدى دەپ كۇتىلۋدە. كەدەن وداعىنىڭ زاڭدى جالعاسى بولىپ تابىلاتىن بۇل ەكونوميكالىق ۇيىم تمد اۋماعىنداعى 170 ميلليون ادامدى قامتىعان رىنوكتا ەلدەر تاۋارلارىنىڭ ەركىن قوزعالۋى ءۇشىن جاعدايلار جاساۋعا باعىتتالعان. الايدا, سوڭعى سامميت بارىسى شەشىمىن تاپپاعان تۇيتكىلدەردىڭ جەتكىلىكتى ەكەنىن بايقاتتى.
پارلامەنت پالاتالارىنىڭ ءبىرلەسكەن وتىرىسىندا سويلەگەن ءسوزىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ دەپۋتاتتار الدىندا ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى دامىتۋ جونىندە ۇلكەن شارۋالار تۇرعاندىعىن ايتقان-دى. ارينە, بۇل جەردە ەلباسى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى مەڭزەگەنى بەلگىلى. قازاقستان وسىلايشا ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەردەن شەت قالمايتىنىن تاعى ءبىر رەت قۋاتتاپ بەردى. ەۋرازياشىلىق يدەياسىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى قابىرعاسىندا 90-شى جىلداردىڭ باسىندا جاريا ەتكەنى بەلگىلى. سودان بەرى دە ءبىراز ۋاقىت ءوتتى. 1995 جىلى ەۋرازەق قۇرىلسا, 2000 جىلى ول رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇسىنىسىمەن قايتا قۇرىلىمدانىپ, ونىڭ قاتارىنا قازاقستان, رەسەي, بەلارۋس, قىرعىزستان جانە تاجىكستان كىردى. 2007 جىلدىڭ 6 قازانىندا قازاقستان, بەلارۋس جانە رەسەي كەدەن وداعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويسا, ول 2010 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان جۇزەگە استى. سول كەزدەن مۇشە مەملەكەتتەر اۋماعىندا ءبىرتۇتاس كەدەندىك تاريف ەنگىزىلىپ, كومپەنساتسيالىق, دەمپينگكە قارسى, الەۋمەتتىك قورعاۋلاردان وزگە ەكونوميكالىق تۇرعىداعى كەدەرگىلەر مەن كەدەندىك الىمدار قولدانىلمايتىن بولدى.
الايدا, كەدەن وداعى ەلىمىز كاسىپكەرلەرى ءۇشىن وزىندىك اۋىرتپالىقتارىن الا كەلدى. قازاقستاندىق كونفەت, الكوگول, ەت ونىمدەرى سياقتى تاۋارلار رەسەيدىڭ ىشكى تالاپتارىنا ساي ەمەس دەگەن جەلەۋمەن نەمەسە ءارتۇرلى باسقا دا سەبەپتەرمەن نارىققا جىبەرىلمەدى. وتاندىق كاسىپكەرلەر شاعىمدانا باستادى. سونداي كەزدەسۋلەردىڭ بىرىندە ەلباسى: «ەگەر كەدەن وداعىندا رەسەي مەن بەلارۋستەن باسەكەلەستىكتە جەڭىلەر بولساق, وندا بسۇ-عا كىرگەندە نە ىستەيمىز؟» دەگەن ساۋالىن توتەسىنەن قويدى. سول كەزدە دە وداقتىڭ كەرەكتىگىن, قيىندىقتاردىڭ بولارىن بۇعان دەيىن ەسكەرتكەنىن, سوندىقتان باسەكەلەستىككە بەيىمدەلە بەرۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. ستاتيستيكا ءمالىمەتتەرى كورسەتكەندەي, 2013 جىلدىڭ العاشقى 2 ايىندا ەلىمىزدىڭ كەدەن وداعى اۋماعىنداعى ساۋدا اينالىمى 23,5 پايىزعا ارتىپ, 4 ميلليارد دوللارعا جەتتى. نەگىزىنەن, قازاقستان مەتالداردى, مينەرالداردى جانە حيميالىق ونىمدەردى ەكسپورتقا شىعارىپ كەلەدى. ال سىرتتان ماشينە جاساۋ, مال جانە وسىمدىك ونىمدەرىن اكەلىپ ءجۇر.
وتكەن جىلى رەسەيدەن قازاقستانعا 46 ميلليون دوللارعا كۇشتى سپيرتتىك ىشىمدىكتەر الىپ كەلىنسە, كەرىسىنشە, ول جاققا 0,5 ميلليون دوللارلىق سپيرتتىك ءونىم ساۋدالانىپتى. ءبىر عانا ءسۇت ونىمدەرى بويىنشا سىرتتان جىلىنا 1 ميلليون توننا تاسىمالدانادى ەكەن. سونداي-اق, سىرتتان ارزان ەت ساتىپ الىناتىنى دا جاسىرىن ەمەس. بۇل رەتتە, قازاقستان سولتۇستىك كورشىمىز نارىعىنا 60 مىڭ توننا ەت شىعارادى دەپ مەجەلەنگەن ەدى. وكىنىشكە قاراي, بۇل مىندەت ۇدەسىنەن شىعا الماي كەلەمىز.
ەلباسى مينسكىدە وتكەن جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا سويلەگەن سوزىندە مەملەكەت ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەرگە ەڭ الدىمەن جالعىز ءوزى تارقاتا المايتىن تۇيتكىلدەردى شەشۋ ءۇشىن قاتىساتىنىن باسا اتاپ كەتتى. «ءۇستىمىزدەگى جىلدىڭ تەك جەتى ايىنىڭ وزىندە رەسەيدەن قازاقستانعا الىپ كەلىنگەن ءونىم ەكسپورتتالعاننان ءۇش ەسە كوپ, ال بەلارۋسپەن بۇل ايىرماشىلىق سەگىز ەسە» دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ارىپتەستەرىنە قاراتىپ. رەسەي تاراپى ەلباسىنىڭ بۇل ايتقاندارىمەن كەلىسكەندەي بولدى جانە ءارتۇرلى كەدەرگىلەردى الىپ تاستاۋعا كونگەندەي كەيىپ تانىتتى. وسى رەتتە, قازاقستان پرەزيدەنتى وداققا مۇشە ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا قاتىناستارىنىڭ تەڭگەرىمىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءبىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ قاجەتتىگىنە ەرەكشە نازار اۋدارتتى. جالپى, قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس مۇشەسى بولىپ تابىلاتىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق 2015 جىلدان باستاپ جۇمىسىنا كىرىسسە, تمد-نىڭ جالپى ءونىمىن قوسقانداعى ءىجو-ءنىڭ 85 پايىزىن قۇرايتىن ءارى ورتاق كەدەندىك اۋماعى بار بۇل وداق ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ ۇلگىسىن كورسەتۋى ءتيىس. قازىردىڭ ءوزىندە رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.ءپۋتيننىڭ مالىمەتىنە جۇگىنسەك, كو-نىڭ سىرتقى نارىقپەن ساۋدا اينالىمى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ سەگىز ايىندا 604 مىڭ دوللاردى كورسەتكەن. جانە دە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا ءىجو 1,7 پايىزعا ءوسىپ, ءوزارا ساۋدا اينالىمى قاڭتار-تامىزدا 2 پايىزعا ارتقان.
ءبىر قاراعاندا, بارلىعى دۇرىس سەكىلدى. وسى ورايدا, ۆ.ءپۋتيننىڭ «يزۆەستيا» گازەتىندە جاريالانعان ماقالاسىنا نازار اۋداراتىن بولساق, وندا ول بىلاي دەيدى: «ءبىز سەرپىنى جاعىنان ازيا-تىنىق مۇحيتى ءوڭىرى مەن ەۋروپا اراسىن ءتيىمدى «جالعاۋشى» ءرولىن اتقاراتىن جانە دە قازىرگى زاماننىڭ ءبىر ءپوليۋسى بولا الاتىن قۋاتتى ۇلتتىق مۇددەدەن جوعارى تۇراتىن بىرلەستىكتى ۇسىنىپ وتىرمىز. سونىڭ ىشىندە وسى جايت كەدەن وداعى مەن بەك بازاسىندا تولىققاندى ەكونوميكالىق وداق قۇرىپ, ۆاليۋتا ساياساتىمەن جانە ەكونوميكالىق ۇيلەستىرۋمەن تىعىز بايلانىسقا كوشۋىمىز كەرەك دەگەندى بىلدىرەدى». رەسەي باسشىسىنىڭ «ۇلتتىق مۇددەدەن جوعارى تۇراتىن» دەگەن ءسوزىنىڭ استارىندا ءزىل بولماۋى دا مۇمكىن, بىراق بۇل ماسەلەگە تاعى ءبىر بەلگىلى ساياساتكەردىڭ ءۇن قاتۋى جاعدايعا باسقاشا قاراۋعا ماجبۇرلەگەنى بەلگىلى. ول – مەمدۋما سپيكەرى سەرگەي نارىشكيننىڭ وتكەن جىلى ۇلتتىق مۇددەدەن جوعارى ەۋرازەق پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىن قۇرايىق دەگەن ۇسىنىسى. ايتپەسە, ءپۋتيننىڭ: «قازاقتار نە ۇسىنسا دا, جامان نارسە ۇسىنبايدى», دەگەنىن دە قۇلاق شالعانى بار.
جالپى, سولتۇستىكتەگى كورشىمىز ساياساتكەرلەرىنىڭ سوزدەرى مەن ىستەرىنە قاراپ, ساراپشىلار ءوز ويلارىن ايتىپ تا قويعان. سوندىقتان وعان توقتالماي-اق قويايىق. باستى ماقسات – ەكونوميكاسى 15 ەسە ۇلكەن رەسەيدىڭ ەلىمىزگە ىقپالى قانشالىقتى نەمەسە سىرتقى كۇشتەردىڭ «ۇشتىك» وداققا دەگەن كوزقاراسى قانداي دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەۋ. اسپان-استى ەلى ورتالىق ازيا ەلدەرىن قارجىلىق قۇيىلىمدارى ارقىلى (قازاقستانمەن – 30, ال وزبەكستانمەن 15 ميلليارد دوللارلىق كەلىسىمگە قول قويىلعانى بەلگىلى) ءوزىن تارتىمدى ەتىپ, الىستان باقىلاۋدى ءجون كورىپ وتىرعان سىڭايلى. باتىستى ايتقاندا, ەڭ الدىمەن اۋىزعا ۇلىبريتانيا مەن اقش تۇسەدى. اقش-تىڭ بۇرىنعى مەمحاتشىسى ح.كلينتون ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ قۇرىلۋىنا قارسى ەكەندىگىن ءبىلدىرۋى باتىستىڭ كوزقاراسىمەن قابىسىپ جاتىر دەسەك, قاتەلەسپەيمىز. اقش پەن ەو ەۋرازيالىق كەڭىستىكتە وزدەرىمەن تەڭ سويلەسە الاتىن تاعى ءبىر ىقپالدى كۇشتىڭ پايدا بولعانىن قالامايتىنىن ۋاقىت كورسەتىپ تە, دالەلدەپ تە بەردى. بۇل ەلدەرمەن سولتۇستىك اليانس ارقىلى وداقتاساتىن تۇركيانى كەدەن وداعى مۇشەلىگىنە قابىلداۋدى ۇسىنعان قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇسىنىسىن رەسەيگە تەڭگەرىمدى كۇشتى قالايتىنىنىڭ بەلگىسى رەتىندە قاراستىرۋعا بولار. ونىڭ ۇستىنە, سوڭعى 10 جىلدا تۇركيا مەن رەسەي اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى التى ەسە ءوسىپ, 2012 جىلى 33,3 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتىپتى. ەكى ەل ساۋدا-ساتتىقتى 2023 جىلى 100 ميللياردتان اسىرامىز دەپ وتىر.
سوڭعى جىلدارى رەسەيدەن ميللياردتاعان دوللارعا قارۋ-جاراق ساتىپ الىپ جۇرگەن ءۇندىستان دا ءوز ونىمدەرىن وتكىزەتىن نارىققا مۇددەلى ەكەنىن بايقاتىپ ءجۇر. ۆ.ءپۋتيننىڭ ءۇندىستان مەن كەدەن وداعى اراسىندا ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتۋىن جوعارى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭەس وتىرىسى بارىسىندا جەتكىزۋى وسى ءسوزىمىزدىڭ ءبىر ايعاعى بولسا كەرەك. قازىرگى تاڭدا قىرعىزستان مەن تاجىكستاننىڭ دا كەدەن وداعىنا مۇشە بولىپ كىرۋىنە قاتىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. ارينە, بۇل ەلدەردىڭ وداققا بەرەرى شامالى. بۇل جاڭا ءۇمىتكەرلەردى ساراپشىلار بەلارۋس سياقتى قارجىلىق قۇيىلىمعا دامەلى ەلدەر ساناتىنا جاتقىزىپ ءجۇر. ساياساتتانۋشى دوسىم ساتباەۆ وسى رەتتە وداقتى جاڭا مۇشەلەرمەن كەڭەيتۋگە اسىعىستىق سوڭى ۇلكەن پروبلەمالارعا الىپ كەلەرىن, سوندىقتان تالاپتاردىڭ قاتاڭ بولۋى قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. بۇدان باسقا, كەدەن وداعىنا مۇشەلىككە سيريا, ۆەتنام, جاڭا زەلانديا, يزرايل سياقتى ەلدەر دە سۇرانىپ وتىرعانداي. رەسەي كەدەن وداعى قۇرامىندا ارمەنيا مەن ۋكراينانى جانە مولدوۆانى كورگىسى كەلەتىنىن جاسىرمايدى.
ۋكراينانىڭ كەدەن وداعىنا ءمۇشە بولا المايتىنى اۋەلدەن بەلگىلى جايت. لەونيد كۋچمانىڭ «ۋكراينا» پرەزيدەنتتىك قورى جانىنداعى ستراتەگيالىق باعالاۋلار ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى پاۆەل گايدۋتسكي ۋكراينانىڭ كەدەن وداعىنداعى مۇشەلىگى بۇل ەلدىڭ بسۇ الدىنداعى مىندەتتەرىمەن, سونداي-اق, ەو-مەن اراداعى تەرەڭ ءارى اۋقىمدى ەركىن ساۋدا ايماعىن قۇرۋىمەن ۇيلەسپەيدى, ويتكەنى, كو سىرتقى ساۋدا ساياساتى مەن وزىندىك ينتەگراتسيانى جۇرگىزەتىن قۇقى, ورگانى (كو كوميسسياسى) بار قۇرىلىم دەگەندى ايتىپتى. ال 45 ميلليون تۇرعىنى بار ۋكراينانىڭ قازىرگى باسشىسى ۆيكتور يانۋكوۆيچ كەدەن وداعىمەن اراداعى ساۋدا 65 ميلليارد دوللار ەكەنىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, ءوز ەلىنىڭ حالىقارالىق مىندەتتەمەلەرىن بۇزباي, ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا مودەلىن ىزدەستىرە بەرەرىنە سەندىرگەن. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ تامىزىندا رەسەي ءوز اۋماعىنا ۋكراينالىق يمپورتقا شەكتەۋ قويا وتىرىپ, كەدەندىك تەكسەرىستەردى كۇشەيتتى. ءبىر اپتادان كەيىن بۇل شەكتەۋلەر الىنىپ تاستالدى. بىراق ۆ.ءپۋتيننىڭ ەكونوميكا ماسەلەلەرى جونىندەگى كەڭەسشىسى سەرگەي گلازەۆ ەگەر ۋكراينا ەۋروپالىق وداقپەن كەلىسىمگە قول قويسا, وندا مۇنداي كەدەرگىلەر ءجيى قايتالانۋى مۇمكىندىگىن دە ەسكەرتكەن ەدى.
ارمەنيا پرەزيدەنتى سەرج سارگسيان ماسكەۋگە كەلگەن ساپارىندا ءوز ەلىنىڭ كەدەن وداعىنا مۇشە بولىپ كىرەتىندىگىن مالىمدەگەنمەن, ەرەۆاندا ورىن العان مىڭداعان ادام قاتىسقان قارسىلىقتار تۇرعىنداردىڭ وداققا كىرۋدى قوش كورمەيتىنىن بايقاتىپ قالدى. ارمەنيانىڭ كەدەن وداعىنا مۇشەلىككە الىنۋىنا قاتىستى سۇراققا جاۋابىندا بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا سىلتەمە جاساي وتىرىپ, بۇل ەلدىڭ ازەربايجانمەن اراداعى شەشىمىن تاپپاعان اۋماق بويىنشا كيكىلجىڭى بارلىعىن, ال ەۋروپا مۇنداي ەلدەردى ءوز قاتارلارىنا قوسۋعا ۇمتىلمايتىنىن ەرەكشە اتاپتى. ءايتسە دە قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى ءجونىنەن رەسەيگە تاۋەلدى ەل ونىڭ ىرقىنان شىعا قويمايدى دەپ تۇيۋگە نەگىز بار. مولدوۆانىڭ شاراپتارىنا, ليتۆانىڭ ءسۇت جانە ءسۇت ونىمدەرىنە كەدەندىك تەكسەرىستەردى كۇشەيتكەنىمەن, ماسكەۋ ولارعا ءوز ىقپالىن جۇرگىزە الماي كەلەدى. ءتىپتى, سوڭعىسىنىڭ ەۋروپالىق وداقتىڭ ءمۇشەسى ەكەنى بەلگىلى.
وتكەندە ماسكەۋدەگى ءىرى كوكونىس ساتاتىن بازاردىڭ جابىلۋى مەن سول ماڭدا پاتەرلەردە تۇرىپ جاتقان كوپتەگەن ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ ۇستالۋى كوپ جايتتى اڭعارتقانداي بولدى. ونىڭ ۇستىنە «رەسەي تەك ورىستار ءۇشىن» دەگەن ۇرانداردىڭ ءورشي ءتۇسۋى سوڭعى جىلدارى ورىس جەرىندە ەڭبەك ميگرانتتارىنىڭ قاتارى ارتىپ, ولاردىڭ ىقپالى بارعان سايىن كۇشەيىپ كەلە جاتقاندىعىمەن تۇسىندىرىلسە كەرەك. رەسەي ورتالىق بانكىنىڭ مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, وسى ەلدەن ورتالىق ازياعا جونەلتىلىپ جاتقان اقشا اۋدارىلىمدارىنىڭ كولەمى – 11,7 ميلليارد دوللارعا جەتكەن كورىنەدى. وزبەكستاندىق ازاماتتاردىڭ ءوز ەلدەرىنە اۋدارعان قارجىسى 2012 جىلى 33 پايىزعا ءوسىپ, 5,7 ميلليارد دوللاردى قۇراپتى. بۇدان باسقا, قىرعىزستانعا 1 ميلليارد 859 ميلليون, تاجىكستانعا 3 ميلليارد 651 ميلليون جانە دە تۇركىمەنستانعا 37 ميلليون دوللار اۋدارىلعانى ءمالىم بولعان. قازاقستانعا اۋدارىلعان قارجى وتكەن جىلى 461 ميلليون دوللاردى قۇراپتى. جالپى, رەسەي فەدەرالدى ميگراتسيالىق قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە قاراعاندا, 2012 جىلى وسى ەلدە 10 ميلليون 300 مىڭ شەتەلدىك تىركەلگەن. سونىڭ باسىم بولىگى ەڭبەك ميگرانتتارى ەكەنىن, ونىڭ 2 ميلليون 333 مىڭ 244-ءىن وزبەكستاننان كەلگەندەر قۇراعانىن ەسكەرسەك, ماسكەۋدىڭ مۇنداي ارەكەتىن تۇسىنۋگە بولاتىنداي.
ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى ايتقاندا, ونىڭ باسىم ءبولىگىن رەسەيلىكتەر قۇرايتىنى ءمالىم. شتاتتىق قىزمەتكەرلەردىڭ 84 پايىزعا جۋىعى رەسەي ازاماتتارى بولسا, قازاقستانعا تيەسىلىسى – 10, ال بەلارۋستىكى 6 پايىزدى قۇرايدى. ءتىپتى, كەيبىر كەزدە رەسەيلىكتەر 88 پايىزدى قۇرايدى دەگەن مالىمەتتەر دە كەلتىرىلىپ ءجۇر. جالپى, سولتۇستىك كورشىمىزدىڭ نارىعى ۇلكەن بولعاندىقتان, ونىڭ باج سالىعىنداعى ۇلەسى دە قوماقتى. سونداي-اق, كوميسسيا اپپاراتىن قارجىلاندىرۋداعى ۇلەسى دە باسىم, سوندىقتان رەسەيلىكتەردىڭ دە ىقپالى جوعارى دەۋگە نەگىز بار. بۇل رەتتە سەنات توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كەلىسسوزدەردىڭ كاسىبي تومەن دەڭگەيدە وتكەندىگىن قاتتى سىنعا الۋى دا ورىندى. ەۋروپا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ ساراپشىلارى كەدەن وداعىنا مۇشە قازاقستان مەن بەلارۋستىڭ قىتايمەن جانە ەۋروپالىق وداقپەن ساۋدا اينالىمى ءسال دە بولسا تومەندەگەنىن ايتا كەلىپ, بىرىڭعاي كەدەندىك ءتاريفتىڭ قىزىعىن تەك رەسەي عانا سەزىنىپ وتىرعاندىعىن كولدەنەڭ تارتادى. وسى جەردە اتالعان بانك ەكونوميستەرى بولاشاقتا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ۇلتتىق ورگاندارىنان جوعارى تۇراتىن قۇرىلىمداردى قۇرۋ كەزىندە بىرقاتار كۇردەلى جاعداي قالىپتاسۋى ىقتيمال ەكەنىن دە ەسكەرتىپ وتىر.
بۇدان شىعاتىن قورىتىندى قازاقستان ءۇشىن ينتەگراتسياعا ەڭ ىڭعايلى ۇيىم ازىرگە كەدەن وداعى عانا بولىپ تۇر. ورتالىق ازيا ەلدەرى ەكونوميكاسىنىڭ ىقشامدىعى مەن دامىماعاندىعى, ال قىتايدىڭ تىم الىپتىعى ەكونوميكالىق جاعىنان وداقتاسۋعا ەش مۇمكىندىك بەرمەك ەمەس. ەلىمىزدىڭ كەدەن وداعى بازاسىندا زامان تالاپتارىنا جاۋاپ بەرە الاتىن جاڭا وداق قۇرۋعا ۇمتىلۋى دا سوندىقتان. ولاي بولسا, وداققا داق تۇسىرتپەۋ باستى مىندەت بولىپ قالا بەرمەك.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
