قوسىمشا قارجى كوروناۆيرۋسپەن كۇرەسكە جۇمسالادى
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ پاندەميامەن كۇرەس جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋعا, مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋعا, «نۇرلى جول», «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى اياسىندا ەكونوميكانىڭ ناقتى سالالارىن قولداۋعا, اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋعا جانە يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋعا باعىتتالعان.
زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى رۋسلان دالەنوۆ 2020 جىلعا ارنالعان ناقتىلانعان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بولجامىن ايتىپ بەردى. ۆەدومستۆو باسشىنىڭ ايتۋىنشا, ونى انىقتاۋ بارىسىندا مىنا فاكتورلار نەگىزگە الىنعان.
«2019 جىلعى ىشكى جالپى ءونىم بويىنشا وزەكتەندىرىلگەن ەسەپتىك دەرەكتەر, بيىلعى جىل باسىنان بەرگى جەدەل دەرەكتەر, مۇناي ءوندىرۋدىڭ جوسپارىن تۇزەتۋ, سونداي-اق الەمدىك نارىقتاعى مۇنايدىڭ باعالانۋىن ەسكەردىك.
2019 جىلعى وزەكتەندىرىلگەن ىشكى جالپى ءونىم كولەمى 0,9 ترلن تەڭگەگە ارتىپ, 69,5 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. بۇل بيىلعى بولجامدى ەسەپتەۋ بازاسىن ۇلعايتتى. سونداي-اق بولجامدا ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنداعى, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى ۇردىستەرى مەن مۇناي باعاسىنىڭ كونيۋنكتۋراسى ەسكەرىلدى. الەمدىك ەكونوميكا ءوسىمى حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ كونسەنسۋس-بولجامى بويىنشا بيىل مينۋس 5 پايىزدى قۇرايدى, ال 2021 جىلدا ءوسىم كۇتىلەدى.
حالىقارالىق ۇيىمدار قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ناقتى ءوسىمىن بيىلعى مينۋس 2,3 پايىزدان مينۋس 2 پايىز ارالىعىندا باعالايدى. كەلەسى جىلعا تۇراقتى ءوسىمدى بولجاپ وتىر.
ەكونوميكا سەكتورلارىنىڭ اعىمداعى ۇردىستەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ءبىزدىڭ باعالاۋىمىز بويىنشا, 2020 جىلعى ناقتى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ءوسىمى مينۋس 2,1 پايىزدى قۇرايدى. 2020 جىلى نومينالدى ىشكى جالپى ءونىم 69,8 ترلن تەڭگە كولەمىندە جوسپارلانعان. ول بۇرىن ناقتىلانعان كورسەتكىشتەن 102 ملرد تەڭگەگە جوعارى. بۇل 2019 جىلعى بازالىق كورسەتكىشتەردىڭ وسۋىمەن بايلانىستى», دەدى ر.دالەنوۆ.
ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورى سالالارىندا ءوسۋ بولجامى جاقسارعان. قۇرىلىس 6,5 پايىزعا, اۋىل شارۋاشىلىعى 4,9 پايىزعا, وڭدەۋ ونەركاسىبى 3,7 پايىزعا وسەدى دەپ بولجاندى. بۇل رەتتە شەكتەۋ شارالارى سالدارىنان قىزمەت سەكتورلارىنىڭ ءوسۋ قارقىنى تومەندەتىلدى.
«مۇنايدىڭ ەسەپتىك باعاسىن ەسكەرە وتىرىپ, بولجامدىق باعانى 20 دوللاردان 40 دوللارعا دەيىن ارتتىرۋ ۇسىنىلادى. قاڭتار-قىركۇيەكتە مۇنايدىڭ ورتاشا باعاسى ءبىر باررەلگە 42 دوللاردى قۇرادى. ناقتىلانعان جوسپار بويىنشا مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 85 ملن توننانى قۇرايدى. تاۋارلار ەكسپورتى 45,5 ملرد دوللارعا دەيىن ارتادى, يمپورت 33,8 ملرد دوللاردى قۇرايدى. وسىلايشا, وڭ ساۋدا تەڭگەرىمى 3,2 ملرد-قا ۇلعايىپ, 11,7 ملرد دوللار كولەمىندە بولجانادى», دەدى مينيستر.
بۇدان كەيىن ءسوز العان قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ ايتۋىنشا, 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى مەديتسينالىق قىزمەتكەرلەرگە ماتەريالدىق قولداۋ كورسەتۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق COVID-19-دىڭ تارالۋ مۇمكىندىگىنىڭ ەكىنشى تولقىنىنا قارسى بەلسەندى شارالار قابىلداۋعا ارنالعان.
«وسى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن 238,7 ملرد تەڭگە سوماسىندا قوسىمشا قارجى كوزدەلدى. شىعىستار مىناداي باعىتتارعا جۇمسالادى. كارانتين ءىس-شارالارىن جۇرگىزۋگە تارتىلعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە جالپى سوماسى 143,4 ملرد تەڭگەگە قوسىمشا اقى تولەنەدى.
تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمى شەڭبەرىندە COVID-19-دىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە اقى تولەۋگە 83,2 ملرد تەڭگە جۇمسالادى. ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالارعا قاتىسقانى ءۇشىن 11,7 ملرد تەڭگە سىيلىقاقى تولەنەدى.
اكىمشىلەر ۇسىنعان قاراجاتتى قايتا ءبولۋدى ەسكەرە وتىرىپ, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن دامىتۋعا جانە كۇش قۇرىلىمدارىن الەۋمەتتىك قولداۋعا 261,7 ملرد تەڭگە سوما بولىنەدى», دەدى مينيستر.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وسى قاراجات ەسەبىنەن ءوندىرىستى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان بىرقاتار شارالار مەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جانە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ مەن تابىسىن ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«نۇرلى جول», «نۇرلى جەر», اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ جانە باسقا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ءىس-شارالارىن جەتكىلىكتى قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋ كوزدەلگەن. بۇدان باسقا, بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ شەڭبەرىندە پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس مەملەكەتتىك ورگاندار قۇرۋ جانە قايتا ۇيىمداستىرۋ بويىنشا قاراجاتتى قايتا ءبولۋ جۇزەگە اسىرىلدى. ناتيجەسىندە, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ پارامەترلەرى كەلەسىدەي قالىپتاستى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۇسىمدەرى 12 ترلن تەڭگە كولەمىندە انىقتالدى. تاپشىلىق ىشكى جالپى ونىمگە 3,5% دەڭگەيىندە ساقتالدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت شىعىستارىنىڭ كولەمى 14,5 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى», دەدى ە.جاماۋباەۆ.
ازىق-ت ۇلىككە جوعارى باعا ساقتالادى
ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اقىلجان بايماعامبەتوۆ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ولشەمدەرىن ناقتىلاۋ شەڭبەرىندە اقشا-كرەديت ساياساتى كورسەتكىشتەرىنىڭ بولجامىن ۇسىندى.
«بۇل بولجامدار جوعارى بەلگىسىزدىك جاعدايىندا بۇرىنعىشا سىرتقى كۇتىلمەگەن وزگەرىستەر اسەرىنەن دامىپ وتىرعان الەمدىك ەكونوميكاداعى قازىرگى احۋال نەگىزىندە جاسالدى.
بىرىنشىدەن, كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنىڭ دامۋى ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا الەمدىك ەكونوميكاعا اسەر ەتەتىن باستى فاكتورلاردىڭ ءبىرى. ەكىنشىدەن, پاندەمياعا بايلانىستى احۋالدىڭ ناشارلاۋ تاۋەكەلدەرىمەن قوسا, اقش پەن قىتاي اراسىنداعى ساۋدا قاراما-قايشىلىقتارى, رەسەيگە قاتىستى سانكتسيالىق ريتوريكانىڭ كۇشەيۋى جانە باسقا دا گەوساياسي فاكتورلار الەمدىك ەكونوميكاعا قوسىمشا قىسىم جاسايدى.
ۇشىنشىدەن, الەمدىك قارجى جانە تاۋار نارىقتارىنىڭ, الەمدىك ەكونوميكانىڭ قارقىنى باياۋلاۋىنا بايلانىستى قاۋىپتىڭ ءوسۋى, اسىرەسە مۇناي نارىعىنىڭ قۇبىلمالى بولۋى اسەر ەتىپ وتىر. سونداي-اق اقش-تاعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ جانە اقش تاراپىنان ىنتالاندىرۋ شارالارى پاكەتىنىڭ مولشەرى دە سىرتقى نارىق ءۇشىن وزەكتىلىگىن جوعالتقان جوق», دەدى ا.بايماعامبەتوۆ.
ۇلتتىق بانك توراعاسى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, وسى فاكتورلاردى ەسكەرە وتىرىپ, حالىقارالىق ۇيىمدار قايتادان بولجام جاساعان. سوعان سايكەس, حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى 2020 جىلى ىشكى جالپى ءونىم مينۋس 4,9 پايىزدان مينۋس 4,4 پايىزعا دەيىن تومەندەيتىنىن ايتادى.
ايتسە دە, الەمدىك ەكونوميكا 2021 جىلدان باستاپ قالپىنا كەلەدى دەپ كۇتىلەدى. بولجامعا سايكەس, داعدارىستان اۋەلى دامىعان ەلدەر شىعا باستايدى. تومەن بازا اياسىندا الەمدىك ەكونوميكانىڭ ءوسۋى 2021 جىلى 5,2 پايىزعا جەتىپ, ورتا مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا 3,5 پايىزعا دەيىن باياۋلايدى.
«قىركۇيەكتە قاتارىنان ەكى اي بويى ينفلياتسيا 7 پايىزدىق دەڭگەيدە تۇراقتانعانى بايقالادى. وعان ازىق-ت ۇلىك ينفلياتسياسى نەگىزگى ۇلەس قوسىپ وتىر. ول الدىڭعى ايمەن سالىستىرعاندا, 0,1 پايىزعا تومەندەپ, اعىمداعى جىلعى قىركۇيەكتە 10,8 پايىزدى قۇرادى. ەت جانە نان-توقاش ونىمدەرى نارىقتارىنداعى باعا ءوسۋىنىڭ جىلدىق قارقىنى باياۋلاعانى ماڭىزدى يمپورتتىق قۇرامى بار تاۋارلار توبىنىڭ باعاسى وسكەنى بايقالادى.
كارانتين شارالارىنا جانە ساۋدا وبەكتىلەرىنىڭ جۇمىسىن شەكتەۋگە بايلانىستى تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس تومەندەۋى سالدارىنان ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن نارىقتاعى ينفلياتسيا 5,5 پايىزدى قۇرادى.
اقىلى قىزمەتتەر باعاسىنىڭ جىلدىق ءوسۋى سوڭعى ايدا 3,4 پايىزدان 3,6 پايىزعا دەيىن ءوستى. رەتتەلەتىن كوممۋنالدىق قىزمەتتىڭ 0,7 پايىزعا, اتاپ ايتقاندا, ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ 6,6 پايىزعا قىمباتتاۋى اقىلى قىزمەتتەر ينفلياتسياسىن جەدەلدەتتى. ءبىلىم مەن بايلانىس قىزمەتتەرىنىڭ تيىسىنشە 3,3 پايىزعا جانە 2,1 پايىزعا قىمباتتاۋى دا قىزمەتتەر باعاسىنىڭ جالپى وسۋىنە ىقپال ەتتى. ۇلتتىق بانكتىڭ باعالاۋى بويىنشا, 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ جوعارى باعاسى ساقتالادى», دەدى ا.بايماعامبەتوۆ.
ۇلتتىق بانك توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قازىرگى احۋالداردى سارالاي كەلە, ۇلتتىق بانك الەمدىك جاعدايدى مۇقيات قاداعالاپ, باعا مەن قارجىلىق تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ, سونداي-اق ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋگە قولايلى جاعدايلار جاساۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلدايتىنىن جەتكىزدى.
بۇدان كەيىن ءسوز العان سەنات توراعاسى بۇگىن قابىلدانعان زاڭنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, وسى زاڭ جوباسىن قابىلداۋ ەكونوميكالىق ءوسىمدى قالپىنا كەلتىرىپ, ىندەتپەن كۇرەسۋگە باعىتتالادى.
«رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ پرەزيدەنتىمىزدىڭ بيىلعى جولداۋىندا ايتىلعان الەۋمەتتىك تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا, ەكونوميكالىق ءوسۋدى قالپىنا كەلتىرۋگە جانە پاندەميامەن كۇرەسۋگە باعىتتالعان. شىن مانىندە, بيىلعى جىل ىندەتكە بايلانىستى وڭاي ءتيىپ جاتقان جوق. سوعان قاراماستان, پرەزيدەنتىمىز مەملەكەتتىڭ حالىق الدىنداعى الەۋمەتتىك مىندەتتەرىن ورىنداۋ ءۇشىن بار مۇمكىندىكتى جاساپ كەلەدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سەنات سپيكەرىنىڭ ايتۋىنشا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە, ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورلارىن قولداۋعا باسا ءمان بەرىلگەن.
«زاڭ جوبالارىن تالقىلاۋ بارىسىندا سەنات دەپۋتاتتارى كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەردى. ۇكىمەت ولارعا مۇقيات نازار اۋدارىپ, وڭ شەشۋ ءۇشىن كەشەندى جۇمىس جۇرگىزەدى دەپ ويلايمىز. بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجات ساپالى ءارى ءتيىمدى جۇمسالىپ, حالىقتىڭ يگىلىگىنە, ەكونوميكانى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالادى دەپ سەنەمىز», دەدى سەنات توراعاسى.
سونىمەن قاتار سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قورىنان 2020-2022 جىلدارعا ارنالعان كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى.
زاڭ جوباسىندا ۇلتتىق قوردان 2020 جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 4 770 ملرد تەڭگە سوماسىندا كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت مولشەرى بەلگىلەنگەن.
جول ساپاسى كوڭىل كونشىتپەيدى
جالپى وتىرىستا بىرقاتار دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولداندى. سەناتور باۋىرجان قانيەۆ پرەمەر-مينيستر ا.مامينگە جولداعان دەپۋتاتىق ساۋالىندا «ورتالىق-باتىس» تاس جولىنىڭ قۇرىلىسىنداعى كۇردەلى ماسەلەلەردى كوتەردى.
بۇل اۆتوجول نۇر-سۇلتان قالاسى مەن اقمولا, قوستاناي, اقتوبە, اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىن بايلانىستىرادى. ەل ۇكىمەتىنىڭ وڭىرلەردى دامىتۋ باعدارلاماسىندا كورسەتىلگەن ەكىنشى دەڭگەيدەگى ەكى قالانى بىرىكتىرەدى. «استانا – ارقالىق – تورعاي – ىرعىز –شالقار – قاندىاعاش» اۆتوموبيل جولى بويىنداعى «ورتالىق-باتىس» اۆتوموبيل ءدالىزىنىڭ ۇزىندىعى
1 292 شاقىرىمدى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە اقتوبە وبلىسىنىڭ اۋماعىمەن 518 شاقىرىم وتەدى.
دەپۋتات «ورتالىق-باتىس» جوباسى اياسىنداعى پروبلەمالارعا توقتالىپ, قولدانىستاعى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار «قاندىاعاش – ەمبى – شالقار – ىرعىز» جانە اۋداندىق ماڭىزى بار «ىرعىز-نۇرا» اۆتوموبيل جولى كوڭىل كونشىتپەيتىن جاعدايدا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە, شالقار جانە ىرعىز ەلدى مەكەندەرىنىڭ اراسىنداعى ۋچاسكەدە ورنالاسقان 3 اۆتوجول كوپىرىنىڭ دە جاعدايى وتە ناشار بولىپ تۇر.
سونىمەن قاتار سەناتور جاعدايى وتە ناشار «شالقار-ەمبى-قاندىاعاش» اۆتوجولىنىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن ەسكەرە وتىرىپ, جوندەۋ جۇمىستارىن ءبىرىنشى كەزەكتە جوعارىدا كورسەتىلگەن ۋچاسكەدەن باستاۋدى ۇسىندى. اتالعان ۋچاسكە بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما بار كورىنەدى. جوبانى ىسكە اسىرۋ اقتوبە وبلىسى مەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كولىك الەۋەتىن ەداۋىر كەڭەيتۋگە, سونداي-اق اۆتوكولىكتىڭ نەعۇرلىم قاۋىپسىز قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنى ايتىلدى.
اۆتوجولدى تيىسىنشە كۇتىپ ۇستاۋ جول بويىنداعى قىزمەت كورسەتۋ نىساندار اشۋ ارقىلى ءتۋريزمدى دامىتاتىنى, سونداي-اق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وڭىرلەرىمەن دە, باسقا ەلدەرمەن دە تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە نازار اۋدارىلدى.
دەپۋتاتتىق ساۋالعا د.ادىلبەكوۆ, ە.سۇلتانوۆ, س.الداشەۆ, ب.قانيەۆ, ءا.قۇرتاەۆ, س. لۇقپانوۆ, ە. مامىتبەكوۆ, ل.رىسبەكوۆا قول قويعان.
ودان بولەك, ءبىر توپ دەپۋتات قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىندەگى ماسەلەلەردى كوتەردى. دەپۋتات ۆ.ۆولكوۆ ۇكىمەت باسشىسىنا جولداعان ساۋالىندا ۇستالعانداردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىن شەشۋدى سۇرادى.
زاڭنامالىق رەفورمالار مەن قىلمىستىق ساياساتتى ىزگىلەندىرۋدىڭ ارقاسىندا تۇرمەدەگىلەر سانى 30 مىڭ ادامعا دەيىن ازايدى جانە قازاقستان قازىرگى ۋاقىتتا تۇرمە رەيتينگى بويىنشا الەمدە 100-ورىندا تۇر. الايدا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا ولاردىڭ تەك 30%-ى عانا جۇمىس ىستەۋ مۇمكىندىگىنە يە.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالى 2019 جىلدان باستاپ سوتتالعانداردى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپورىندارمەن, ونىڭ ىشىندە قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىنىڭ مەكەمەلەرىمەن ءبىر جەردەن تاپسىرىس بەرۋشىمەن تىكەلەي شارت جاساسۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى.
«وندىرىستىك ەسكىرگەن ينفراقۇرىلىم, ونىڭ ىشىندە قازىرگى زامانعى وندىرىستىك قۋاتتاردىڭ بولماۋى, كۇردەلى قارجى سالۋدىڭ قاجەتتىگى, سونداي-اق تارتىپپەن جۇمىس ىستەيتىن وبەكتىلەردىڭ جاعدايلارى كولونيالارداعى بيزنەستى دامىتۋعا كاسىپكەرلەردى تارتپايدى. سوتتالعانداردى جۇمىسپەن قامتۋ ەڭبەك داعدىلارىن دامىتۋمەن قاتار, ولارعا تالاپ-ارىزداردى وتەۋ جانە جابىرلەنۋشىلەرگە كەلتىرگەن زياندى تولەۋگە قارجى تابۋعا, سونداي-اق ءوز وتباسىلارىنا قارجىلىق كومەك كورسەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ۆلاديمير ۆولكوۆ.
دەپۋتاتتار باس بوستاندىعىنان ايىرۋ تۇرىندەگى جازانى ءتيىمدى ورىنداۋ جانە ولارمەن جەكە جۇمىستى ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن قاماۋداعىلاردى كامەرادا ۇستاۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جۇمىس ىستەپ تۇرعان 66 تۇزەۋ مەكەمەسىنىڭ 9-ىندا عانا كامەرادا ۇستاۋعا جاعدايى بار ەكەن.
«حالىقارالىق ستاندارتتاردىڭ باستى تالابى – وتريادتىق ۇستاۋدان كامەرالىق جاعدايعا كوشۋ. تۇزەتۋ كولونيالارىنىڭ كوپشىلىگى وتكەن عاسىرداعى كەڭەستىك قۇرىلىستىڭ مۇراسى بولىپ تابىلادى, ونداعى جاتاقحانا باراعى ۇلگىسىندەگى ءبىر بولمەدە 100-120 ادام تۇرادى. عيماراتتار مەن قۇرىلىستاردىڭ جاي-كۇيىن ەسكەرە وتىرىپ, 42 تۇزەۋ مەكەمەسى قايتا جاڭارتۋدى تالاپ ەتەدى», دەدى سەنات دەپۋتاتى.
سەناتورلار بۇل مەكەمەلەردە, ونىڭ ىشىندە لاۋازىمدى تۇلعالار تاراپىنان جاسالعان ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتار مەن قىلمىستاردىڭ الدىن الۋ جانە الدىن الۋ ءۇشىن بەينەباقىلاۋ ەنگىزۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىنگى تاڭدا بۇل مەكەمەلەردىڭ 30%-ى عانا بەينەباقىلاۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
سەنات دەپۋتاتتارىنىڭ پىكىرىنشە, سوتتالعانداردى مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋ پروبلەمالارىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك. قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسىن مەديتسينالىق قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى رەسۋرستار, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى جانە ونىڭ جابىق بولۋىنا بايلانىستى باقىلاۋ تۇرعىسىندا ازاماتتىق سەكتورمەن تەڭ ەمەس جاعدايدا تۇر.
مەديتسينالىق قىزمەتتەرمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلمەۋى, ارناۋلى مامانداردىڭ بولماۋى, شۇعىل ەمدەۋگە جاتقىزۋ پروبلەمالارى, ەسكىرگەن مەديتسينالىق جابدىقتار باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنداعى دارىگەرلىك قىزمەتتەردىڭ ساپاسى تومەن بولۋىنا الىپ كەلەدى.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا سەناتورلار ۆلاديمير ۆولكوۆ, قاناتبەك سافينوۆ, رىسقالي ابدىكەروۆ, ساۋلە ايتپاەۆا, نۇرلان بەكنازاروۆ, اندرەي لۋكين, سۇلتانبەك ماكەجانوۆ, ءلاززات سۇلەيمەن وسى سالاداعى ايتىلعان جانە باسقا دا وزەكتى ماسەلەلەردى زەردەلەۋ, سونداي-اق ولاردى شەشۋ جونىندە ءتيىستى شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
اكادەميك سالىق زيمانوۆتىڭ تۋعانىنا كەلەسى جىلدىڭ اقپان ايىندا 100 جىل تولادى. الايدا وسى ءبىر ايتۋلى داتا ۇكىمەتتىڭ الداعى جىلى اتاپ وتەتىن مەرەيتويلار تىزبەسىنەن تىس قالعان. مۇحتار قۇل-مۇحاممەد باستاعان ءبىر توپ سەناتور پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادى.
