– الىبەك مىرزا, سۇحباتىمىزعا كىرىسپەس بۇرىن, الدىمەن ءوزىڭىز باسقارىپ وتىرعان ۇيىم تۋرالى قىسقاشا مالىمەت بەرىپ وتسەڭىز؟
– «سپورتتى دامىتۋ ديرەكتسياسى» بۇعان دەيىن ەل سپورتىنىڭ دامۋىنا ەلەلۋلى ۇلەس قوسقان «ۇلتتىق شتاتتىق كوماندالار جانە سپورت رەزەرۆى ديرەكتسياسى» نەگىزىندە قالانعان ۇيىم. وسىناۋ باي تاريحىندا تالاي وليمپيادا چەمپيوندارى مەن الەمدىك دودالاردا جەڭىمپاز اتانعان سپورتشىلاردى دايارلاپ شىعارعان. ال 2018 جىلدان باستاپ وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرى ۇوك-كە وتۋىنە وراي, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ ىستەرى كوميتەتىنىڭ جۇكتەمەسىمەن وليمپيادالىق ەمەس سپورت, ۇلتتىق سپورت جانە سۋردوليمپيالىق, بۇقارالىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋدامىز. سول ماقساتتا ۇجىم بولىپ تىنباي ەڭبەك ەتىپ جاتىرمىز جانە جەتىستىكتەرىمىز دە جوق ەمەس. اتاپ ايتار بولساق, 2018 جىلى دجاكارتا مەن پالەمبانگ قالاسىندا وتكەن ازيا ويىندارىندا ۇلتتىق قۇراما جەڭىپ العان 15 التىننىڭ 4-ەۋىن وليمپيادالىق ەمەس سپورت تۇرلەرى بويىنشا قانجىعامىزعا بايلادىق. 2019 جىلى يتاليانىڭ سوندريو قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن قىسقى سۋردوليمپيالىق ويىنداردا بۇعان دەيىن قول جەتكىزبەگەن التىن مەدالدى ەنشىلەپ, جالپىكوماندالىق ەسەپتە 7-ورىنعا تابان تىرەدىك. بۇل مەملەكەتتىڭ سپورت ساياساتىن جۇرگىزىپ وتىرعان ۇيىمنىڭ العان باعىتىنىڭ دۇرىس ەكەندىگىنىڭ دالەلى.
– الەمدى جايلاعان پاندەميا سپورتشىلارعا قانشالىقتى اسەر ەتتى؟ ۇزاق ۇزىلىستەن كەيىن سپورتتىق بابىنا ەنۋى قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
– ەپيدەميالىق جاعداي ءبىزدىڭ سپورتشىلارعا عانا ەمەس, بۇكىل الەمدە سپورت سالاسىنا كەرى اسەرىن تيگىزبەي قويمادى. اسىرەسە جاقىن قاشىقتىقتى تالاپ ەتەتىن جەكپە-جەك ونەرى, جۇپتىق, كوماندالىق سپورت تۇرلەرىندە وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن ۇيىمداستىرىپ, جارىستار وتكىزۋدە قيىنشىلىقتارعا تاپ بولدىق. ارا قاشىقتىقتى ساقتاۋ ءۇشىن باپكەرلەر جاتتىعۋ كەستەلەرى مەن ۇيىمداستىرۋ ىسىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋگە تۋرا كەلدى. ۇلتتىق قۇراما سپورتشىلارىنا دەنە دايىندىعىن قالپىندا ۇستاۋ ءۇشىن باس باپكەر مەن اعا باپكەر اقىلداسا وتىرىپ, قاشىقتان جاتتىعۋ رەجىمىن جاسادى. پاندەميانىڭ العاشقى كەزەڭدەرىندە جاتتىعۋدى تەك اشىق كەڭىستىكتە شەكتەۋلى ادام سانىنان اسپايتىن جاعدايدا وتكىزسە, ۋاقىت وتە كەلە جابىق كەشەندە 30 ادامعا دەيىن قاتىساتىن جيىندار وتكىزۋدە. باپكەرلەردىڭ ءتيىمدى جاتتىعۋلارى ارقاسىندا سپورتشىلارىمىز ءوز باپتارىنا ورالۋدا. وسى ورايدا كوروناۆيرۋستىڭ سالدارىنان سپورت بۇرىنعى قالپىنا كەلۋگە ءبىراز ۋاقىت كەرەك ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتكىم كەلەدى. ۆيرۋستىق جاعدايدا سپورتتى دامىتۋدىڭ جانە سپورتتىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋدىڭ جاڭا جولدارىن تابۋعا ءتيىسپىز.
– كوروناۆيرۋس بارلىق سالانىڭ جوسپارىنا وزگەرىس ەنگىزىپ, ءبىر قاعىپ-سىلكىپ الدى. قازىرگى تاڭدا سپورتتىق ءىس-شارالاردى وتكىزۋ ءتارتىبى قالاي؟
– ۇكىمەت جانىنداعى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسياعا مادەنيەت جانە سپورت مينيسترىلىگى تاراپىنان سانيتارلىق-ەپيدەميالىق تالاپتاردى قاتاڭ ساقتاي وتىرىپ, قازاقستان چەمپيوناتتارىن وتكىزۋگە ۇسىنىس بەرىپ, 12 قازاننان باستاپ سپورت تۇرلەرىنەن ەل بىرىنشىلىگىن وتكىزۋگە رۇقسات الدىق. جارىسقا ايماقتىق سانيتارلىق دارىگەردىڭ رۇقساتىن العان قاتىسۋشىلار جىبەرىلەدى. جارىس وتەتىن قالاعا (ايماققا) كەلگەن كەزدە سپورتشىلاردىڭ دەنە قىزۋى تەكسەرىلەدى. سونداي-اق جارىسقا قاتىسۋشىلاردى قوناق ءۇي مەن سپورتتىق ارەنالارعا تاسىمالداۋ ەرەجەلەردى قاتاڭ ساقتاۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. باسەكەنىڭ ءار كەزەڭىندە سپورتشىلار مەن جاتتىقتىرۋشىلار, تورەشىلەر دارىگەرلەردىڭ باقىلاۋىندا بولادى. وسى ورايدا بارلىق ىشكى بىرىنشىلىك جانكۇيەرسىز وتكىزىلەتىنىن جانە ماراپاتتاۋ كەزىندە الەۋمەتتىك اراقاشىقتىق ساقتالىناتىنىن دا ايتا كەتكەن ءجون. سونىمەن قاتار چەمپيوناتتاردا تەك اككرەديتاتسيادان وتكەن باق وكىلدەرى عانا جۇمىس ىستەي الادى.
– جاستاردىڭ كوبى سپورت ۇيىرمەسىنە كەلگەندە وليمپيادالىق باعىتتى تاڭداپ جاتادى. ال وليمپيادالىق ەمەس سپورت ءتۇرىن تاڭداۋ ءۇشىن, سول سپورت تۇرلەرىن دامىتۋ ماقساتىندا قانداي جۇمىس اتقارىپ جاتىرسىزدار؟
– XXI عاسىردا سپورتشىلاردىڭ كوزقاراسىمەن قاتار سپورت تۇرلەرى دە وزگەرۋدە. كيبەرسپورتتا, شىعىس جانە ەرەجەسىز جەكپە-جەكتە سپورتشىلار الەمدىك دەڭگەيدەگى جارناما اگەنتتىكتەرىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, ءوزىن دامىتا الادى. ۆيرتۋالدى سپورت تۇرلەرىندە جەڭىمپازدارعا بەرىلەتىن سىياقى قازىر كەم دەگەندە 10-20 مىڭ دوللاردان باستالادى. سوندىقتان دا اقپاراتتى دۇرىس جەتكىزە بىلسەك, سپورتتى حالىقتىڭ اراسىنا كەڭ ناسيحاتتاي الساق, جاستاردى كوپتەپ تارتا الامىز. بۇل جەردە باستى ۇستانىمىمىز – حالىقتىڭ 30 پايىزىنىڭ سپورتپەن شۇعىلدانۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ. ول وليمپيادالىق سپورت ءتۇرى بولسىن نەمەسە ۇلتتىق سپورت, سۋردوليمپيالىق سپورت بولسىن, باستىسى – جاستارىمىزدىڭ سپورتپەن شۇعىلدانعانى.
– وليمپيادالىق ەمەس سپورت تۇرلەرى مەن ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن دامىتۋداعى قيىندىقتار مەن ارتىقشىلىقتاردى اتاپ وتسەڭىز؟
– جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمدەي, سپورتتى وليمپيادالىق جانە وليمپيادالىق ەمەس دەپ ءبولىپ-جارمايمىز. قازاقستاندا سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانعان, شىنىققان, باسەكەگە قابىلەتتى جاستار دايىنداۋ – ءبىزدىڭ باستى ءپرينتسيپىمىز. تەك وليمپيادالىق قانا ەمەس, اتادان بالاعا مۇرا بولىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق سپورتىمىزدى دامىتۋدامىز. كوكپار, بايگە, اۋدارىسپاق سىندى سپورت باسەكەلەرى ءداستۇرىمىزدىڭ ءبىر بولشەگىنە اينالىپ كەتتى دەسەم قاتەلەسپەيتىن شىعارمىن. ءتول ونەرىمىز تاۋەلسىزدىك العاننان باستاپ قارقىندى دامىپ, بۇگىندە ەل قىزىعۋشىلىعىن تۋدىرىپ جاتقانىن مەن ايتپاسام دا جانكۇيەر جاقسى بىلەدى دەپ ويلايمىن. اسىق اتۋ سپورتىن يۋنەسكو مادەني مۇرالارى تىزىمىنە كىرگىزدىك. توعىزقۇمالاق, قازاق كۇرەسى, كوكپار, اۋدارىسپاق, جامبى اتۋ سىندى سپورت تۇرلەرىنەن ازيا, الەم چەمپيوناتتارى ءداستۇرلى تۇردە وتكىزىلىپ كەلەدى.
– ەلىمىزدە سۋردوليمپيالىق سپورتتاعى جەتىستىكتەرىمىز قانداي؟ بۇل سپورت تۋرالى كەڭىرەك ايتىپ وتسەڭىز؟
– سۋردوليمپيالىق نەمەسە ەستۋ قابىلەتى تومەن جاندار اراسىنداعى سپورت تۇرلەرى ەلىمىزدە پاراليمپيادالىق سپورتپەن قاتار دامىپ كەلەدى. 2017 جىلعى جازعى ويىنداردا ەل سپورتشىلارى قورجىنىمىزعا 7 مەدال سالسا, 2019 جىلعى قىسقى سۋردوليمپيالىق ويىنداردا 1 التىن جۇلدە جەڭىپ الدى. سونىمەن قاتار ەل ءىشى, الەمدىك دارەجەدە قازاقستان سپورتشىلارى الاڭسىز قاتىسۋعا بار جاعداي جاسالعان. كەشەندى جارىستارىمىز ەستۋ قابىلەتى تومەن جاندار اراسىندا ءداستۇرلى قازاقستان سپارتاكياداسى وتكىزىلىپ تۇرادى. 2021 جىلى برازيليانىڭ كاشياس دۋ-سۋل قالاسىندا وتەتىن XXIV جازعى سۋردوليمپيالىق ويىندارعا قاتىساتىن سپورتشىلارىمىزدىڭ وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارى مەن سپورتتىق ەكيپيروۆكالارىمەن قاتار بارلىق شىعىندارى مەملەكەت تاراپىنان تولىقتاي قاراستىرىلعان.
– ۇيىمنىڭ العا قويعان ماقساتى مەن مىندەتتەرى قانداي؟
– ۇيىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ۇلتتىق شتاتتىق كوماندالاردى ءوز باقىلاۋىمىزدا ۇستاۋ, حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورتشىلار مەن سپورت رەزەرۆىن دايارلاۋ, وليمپيادالىق ەمەس, ۇلتتىق, بۇقارالىق سپورت جانە مۇگەدەكتەر اراسىنداعى سپورت تۇرلەرى بويىنشا ۇلتتىق قۇراما مۇشەلەرىنىڭ حالىقارالىق جارىستارعا قاتىسۋىن, ولاردىڭ دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ. ەل نامىسىن قورعاۋعا اتتانعان سپورتشىلارىمىزدىڭ جارىسقا دەيىنگى, جارىس كەزىندە جانە جارىستان كەيىنگى ۋاقىتتا دا الاڭسىز جاتتىعۋ جاساۋىنا ءبىزدىڭ ۇيىم تىكەلەي جاۋاپتى. 2021 جىلى وتكىزىلۋى جوسپارلانىپ وتىرعان كەشەندى جارىستار, ازيا, الەم چەمپيوناتتارى مەن حالىقارالىق جارىستارعا سپورتشىلارىمىزدىڭ قاتىسۋى مەن دايىندىعىن قامتاماسىز ەتۋ.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ءالي بيتورە
«EgemenQazaqstan»
