قوعام • 27 قازان, 2020

بەكىرە «بارىمتالاعان» براكونەرلەر باعالى بالىقتىڭ قورىنا قىرعيداي تيە بەرە مە؟

615 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

اتىراۋدا ءورشىپ تۇرعان قىلمىستىڭ ءبىرى – براكونەرلىك. جايىق-كاسپي سۋ ايدىنىنداعى بەكىرە تۇقىمداس باعالى بالىق­تاردىڭ قورىنا قىرعيداي تيگەن براكونەرلەر «بارىمتاسى» توقتاماي تۇر. ارانى اپانداي اشىلعان ولار نارىقتاعى قۇنى بىرنەشە ءجۇز مىڭ تەڭگەگە باعالانعان قارا ۋىلدىرىعى ءۇشىن سۋ مارجانىنىڭ تۇقىمىن قۇرتپاي توقتاماۋعا بەكىن­گەن سىڭايلى. ويتكەنى براكونەرلەر بەكىرەنى توننالاپ «بارىم­تالاۋعا» كوشتى.

بەكىرە «بارىمتالاعان» براكونەرلەر باعالى بالىقتىڭ قورىنا قىرعيداي تيە بەرە مە؟

 

ەلىمىزدە سۋىق قولدى براكونەرلەرگە قارسى كۇرەس جۇرگى­زىلمەيدى دەۋگە بولمايدى. جىل سايىن «بەكىرە» اتالاتىن كەڭ اۋقىمدى اكتسيا وتەدى. دەرەك­كە جۇگىنەر بولساق, ۇلتتىق قا­ۋىپ­­سىزدىك كوميتەتىنىڭ شەكارا قىز­مەتى بيىلعى 31 ناۋرىزدان بەرى كاسپي سۋ ايلاعىندا برا­­كونەرلىك ارەكەتتىڭ جولىن كەسۋ, بەكىرە تۇقىمداس باعالى بالىقتار قورىن كۇزەتۋ ما­قسا­تىنداعى شارا كەزىندە 98 قۇ­قىق بۇزۋشىنى ۇستادى. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك شەكارا رەجىمىن بۇزعان 14 ازامات بار. ال 71 ادام اۋماقتىق جانە ىشكى سۋ (تەڭىز) رەجىمىن بۇزۋشىلاردىڭ قاتارىندا اتالادى. سونداي-اق 65 ءجۇزۋ, 42 قوزعالتقىش, 4 كولىك, براكونەرلىك اۋلاۋ قۇرالىنا جاتاتىن 236 شاقىرىمنان استام اۋ, ىلمەگى بار ارقان, 66 تۇزاق, 55,1 مىڭ ىلمەك تاركىلەندى.

ەل شەبىن ءمىز باقپاي كۇزە­تەتىن شەكاراشىلاردىڭ جەدەل ارەكەتىنىڭ ناتيجەسىندە برا­كونەرلەردىڭ زاڭسىز اينالىمىنان 763 دانا (3,8 مىڭ كيلو) بەكىرە تۇقىمداس, 4947 دانا (2,5 مىڭ كيلو) ۇساق تۇقىمدى بالىق, سونداي-اق 43 يتبالىق الىندى. براكونەرلەردىڭ كەلتىرگەن زيانى 85,6 ملن تەڭگەگە باعالانىپ وتىر. ال تابيعي تىرشىلىك ورتاسىنا 3824 ءتىرى بالىق (ونىڭ ىشىندە 695 بەكىرە تۇقىمداس) پەن 43 يتبالىق جىبەرىلدى. قۇقىق بۇزۋشىلارعا 1,88 ملن تەڭگە مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنىپ, 1 ملرد تەڭگەدەن استام ەكولو­گيالىق زالالعا جول بەرىلمەدى.

شەكاراشىلار بيىلعى 18 قىركۇيەكتە كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك  جاعالاۋىنان «باي­دا» جانە «بۋداركا» ءجۇزۋ قۇرال­دا­رىن توقتاتىپ, ەكى ازاماتتى ۇستادى. ءجۇزۋ قۇرالدارىنان جالپى سالماعى 245 كيلونى قۇ­راعان 64 دانا بەكىرە تۇ­قىمداس بالىقتى تاركىلەدى. برا­كونەرلەر تەڭىز تۇبىنە تاستاعان اۋلاردى تەز ءارى ءدال تابۋ ءۇشىن GPS ناۆيگاتورىن قولداناتىنى انىقتالدى. شەكاراشىلار بۇل قۇرالدى دا تاركىلەدى. ال ەكى ادامنىڭ تابيعاتقا كەلتىرگەن زيانى 100 ميلليون تەڭگەدەن اسۋى مۇمكىن.

مۇنداي تابيعات بايلىعىنا سۋىق قولىن سۇققانداردى وب­لىستىق پوليتسيا دەپارتامەن­تىنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە ءالسىن-ءالسىن انىقتاپ وتىر. ماسەلەن, ماۋسىم ايىندا جىلىوي اۋدا­نىنداعى «قۇلسارى-سارى­قامىس» تاس جولىندا توقتا­تىلعان كولىكتەن سالماعى 600 كيل­ودان استام بەكىرە بالى­عى تاركىلەندى. بۇدان سوڭ قىر­كۇيەكتە «اتىراۋ-ورال» تاس جولىندا تاسىمالداۋعا, زاڭسىز ساتۋعا تىيىم سالىنعان بەكىرە بالىعى تيەلگەن «Toyota Land  Cruiser» كولىگىن توقتاتتى. 

– كولىكتەن 345 دانا بەكىرە تۇقىمداس بالىق پەن سالماعى 200 گرامم قارا ۋىلدىرىق تا­بىلدى. وسىعان بايلانىستى كولىك­تە بولعان باتىس قازاق­ستان وبلىسىنىڭ  28 جانە 29 جاستاعى ەكى تۇرعىنى ۇستالدى. ولار باعالى بەكىرە تۇقىمداس بالىقتى زاڭسىز جولمەن اتى­راۋدان ورال قالاسىنا جەتكىز­بەك بولعان. تاركىلەنگەن بەكىرە بالىقتارىنىڭ جالپى سالماعى 1 توننادان اسادى, – دەپ حابارلادى وبلىستىق پوليتسيا دەپار­تامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.

سونداي-اق يساتاي اۋدا­نىنىڭ 48 جاستاعى تۇرعىنىنىڭ «Lada Priora» كولىگىنەن 75 كيلو 600 گرامم بەكىرە تۇ­قىم­­داس بالىق تابىلدى. با­عا­لى بالىق جۇر­گىزۋشى مەن جولاۋ­شىنىڭ قاي­سىسىنا تيە­سىلى ەكەنى بەلگىسىز.

ءتار­تىپ ساقشى­لارى 14 قازانعا قاراعان ءتۇنى جايىق وزەنىنىڭ دامبا اۋى­لى تۇسىندا «Yamaha» اسپالى موتورى بار قايىقتى توقتاتتى. قايىقتان جالپى سال­ماعى 625 كي­لونى قۇراعان بەكىرە تۇقىم­داس بالىقتاردىڭ 238 داناسى تاركىلەندى. وسى دەرەككە باي­­­لانىستى جاڭاتالاپ ەلدى مەكە­نىنىڭ 31 جاستاعى تۇرعىنى ۇستالدى.

مىنە, اتىراۋدا اۋلاۋعا تى­يىم سالىنعان باعالى بالىق­تى زاڭسىز تاسىمالداۋمەن ۇستال­عانداردىڭ ارەكەتى تۋرالى دەرەكتەر وسىلاي ورىلەدى. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, كۇدىك­تىلەردىڭ بارلىعىنا قىل­مىس­تىق كودەكستىڭ 339-بابىمەن (وسiمدiكتەردىڭ نەمەسە جا­نۋار­لاردىڭ سيرەك كەزدەسەتiن جانە قۇرىپ كەتۋ قاۋپi تونگەن, سون­داي-اق پايدالانۋعا تىيىم سا­لىنعان تۇرلەرىمەن, ولاردىڭ بولىكتەرىمەن نەمەسە دەريۆاتتارىمەن زاڭسىز اينالىسۋ) سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ ءجۇرىپ جاتىر.  بىراق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى وسىنداي ىستەردىڭ نەمەن اياقتالعانى تۋرالى دەرەكتى جاريا ەتۋگە قۇشتار ەمەس. 

ال وبلىستىق بالىق شارۋا­شىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ارتۋر سادىبەك ۇلىنىڭ دەرەگىنە جۇگىنسەك, بيىلعى جىل باسىنان بەرى براكونەرلىككە قارسى پارمەندى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە بالىق قورعاۋ زاڭ­ناماسىن بۇزعان 1886 دەرەك انىقتالىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 1050 ادام اكىمشىلىك جاۋاپ­كەرشىلىككە تارتىلىپ, بەس قىل­مىستىق ءىس قوزعالدى. سونداي-اق بالىق قورعاۋ زاڭناماسىن بۇزۋشىلارعا 20 ميلليون 724 مىڭ تەڭگە كولەمىندە اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىنىپتى.

براكونەرلىكپەن كۇرەس ماسە­لەسى تەك بيىل عانا قوزعالىپ وتىر­عان جوق. جىل سايىن بەكىرە تۇقىمداس بالىقتار قورىنا قول سۇعاتىنداردىڭ ۇستالعانى, تاركىلەنگەن بالىقتىڭ كولەمى جاي­لى اقپاراتتار جەلدەي ەسەدى. الايدا براكونەرلىكتىڭ تامى­رىنا بالتا شابىلماي كەلەدى. بەكىرەنى زاڭسىز تاسىمال­داۋ­شىلار عانا ۇستالادى. ال با­عالى بالىقتى اۋلاۋ ءۇشىن تەڭىزگە شىعىپ, اساۋ تولقىنمەن ارپالىسىپ جۇرگەندەر كىم؟ زاڭسىز بالىق اۋلاۋشىلاردى جۇردەك قايىقتار مەن GPS ناۆيگاتورى سەكىلدى قۇرالدارمەن قامتىپ, قولداۋ تانىتۋشىلاردى قۇرىققا تۇسىرۋگە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قاۋقارى جەتپەي مە, الدە ولاردىڭ جولىنا كەسە-كولدەنەڭ تۇراتىن قۇ­دىرەتى كۇشتى توپ بار ما؟

 

اتىراۋ وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار