رۋحانيات • 27 قازان، 2020

ماحاببات ساعىزى

74 رەت كورسەتىلدى

ءسىز، ماحاببات ساعىزىن شايناپ پا ەدىڭىز؟.. قالايشا؟.. وتكەن عاسىردىڭ ەلاستيكتى رەترو ءدامى ەسىڭىزدە جوق پا؟.. سىرتىندا «Love is...» دەگەن جازۋى بار ءسۇپ-سۇيكىمدى سوزىلمالى ءتاتتى شە؟ تىك ءتورتبۇرىشتى كەلگەن، قىزعىلت ءوڭدى بورىقتاي جۇمساق زات. سول ۋاقىتتا سەرىنىڭ اتىرىندەي حوش ءيىس توگىپ، ەركە-سىلقىمدى ەستەن تاندىرعان ورنەكتى ءونىم. بوزبالا بىتكەن سۇيگەنىنە سىيعا بەرىپ، سول ارقىلى سەزىمىن دە جەتكىزگەن. ءيا-ءيا، ۇياڭ جىگىتتىڭ رياسىز پەيىلىنىڭ دانەكەرى دەسەڭىز دە بولادى. مۇنداعى قىزىق ساعىزدا ەمەس، ونىڭ قورابىنداعى سيقىرلى سۋرەتتەردە بولىپ وتىر عوي. ءبىزدىڭ دە اڭگىمەمىزدىڭ سورابى سول ەدى، نەگىزى.

 

ساعىز جايلى ءسوز قاۋزاي قالساق، ەرتە­دەگى «ەرالاشتان» ەستىگەن ايگىلى اڭگى­مە ويىمىزعا ورالادى. بالا ءتىلى بال عوي، شىركىن! «Nike نە Adidas-تىڭ كيىمى بولماسا، قۇر ساعىزعا وتانىمدى ساتا المايمىن» دەمەۋشى مە ەدى؟ بال­دىرعاندى تاتتىمەن الداپ، شەكارادان وتۋگە وقتالعان قاراقشى وسىلايشا ءوز قۋ­لىعىنا ءوزى تۇسەتىن. شىنىندا، جەۋ­گە جارامسىز ءتاتتى ويىن بالاسىنىڭ ال­­دانىشى عانا. بىراق وندا قانشاما ەس­تەلىك بار. سول زاماندا ساعىزعا دەگەن سۇرانىس سۇراپىل ەدى. تاڭدايى كەپ­كەنشە تاڭنان كەشكە دەيىن شايناپ، ۇلپىل­دەتىپ ۇرلەپ، شار جاساپ وينايتىن كىش­كەنتاي بۇزىقتاردىڭ ارەكەتى ءالى دە جادىمىزدا. الاقانىنا جاسىرىپ، قاي قولىندا ەكەنىن تاپقانشا سۇلۋعا سىر الدىرمايتىن بوزبالانىڭ جۇرەك ءلۇپىلىن ايتساڭىزشى!؟

جۇرەك ءلۇپىلى دەگەننەن شىعادى، «Love is...» سۇيكىمدى كوميكستەرىندە ۇل­كەن ماحاببات وقيعاسى بۇعىنىپ جاتىر. قا­عازداعى اسەرلى بەينەلەر سۋرەتشىنىڭ سۇيگەن جارىنا ارنالعانىن بىرەۋ بىلسە، بىرەۋ بىلمەس. سۇيىسپەنشىلىك، ادالدىق جانە جوعالتۋ تاقىرىبىنداعى قىسقا ءماتىندى سۋرەتتەر سەرياسى. عاشىقتىق حاتتارعا ۇلاسقان ءموپ-ءمولدىر ماحاببات مينياتيۋرالارى.

«Love is...» بۇل جاڭا زەلانديا ەلى­نىڭ تۋماسى، انيماتسيا سۋرەتشىسى كيم كاساليدىڭ تۋىندىسى. ول بالا كۇنىنەن ساياحاتتاعاندى ەرەكشە جاقسى كورگەن ەكەن. 19-عا تولعان شاعىندا ارمانشىل بويجەتكەن اقىرى ۇيىنەن ۇزاپ، جيھان­گەرلىك جولعا تۇسەدى. جەر شارىن تولىق ارالاۋدى ماقسات ەتكەن قيالشىل قىز ارا­عا التى جىل سالىپ، كاليفورنياعا تۇراق­تايدى. تاعدىرعا جازعانى شىعار، سول اسەم شاھاردان يتاليالىق ازامات روبەرتو كاساليمەن كەزدەسەدى. امەري­كاعا جاڭا قونىس اۋدارعان سۋرەتشى دۇ­نيە­نى شىر اينالىپ تاپپاعان باقىتىن سول قالادان جولىقتىرىپتى. قىزىعى، جىگىتتى ءبىر كورگەننەن ۇناتىپ قالادى. دەگەن­مەن تابيعاتىنان بيازى بويجەت­كەن عاشىقتىق نيەتىن سول ساتتە ءبىلدىرۋدىڭ رەتىن تاپپايدى-مىس. مىنە، بۇل راي الاپات سەزىمنىڭ ارباۋىنا تۇسكەن ارۋعا اسقاق شابىت سىيلاپ، ومىرگە كەرەمەت كوميكستەردى اكەلۋىنە سەپتىگىن تيگى­زەدى. اقىننىڭ جۇبانىشى ولەڭ بولسا، سۋرەتشىنىڭ كوڭىلگە سۇيەنىشى كارتينا ەمەس پە؟ ەندەشە، سۇلۋدىڭ ساعىنىش حاتتارى جۇرەك تولقىتپاسىنا كىم كەپىل!؟

سونىمەن كيم شاعىن سالفەتكالارعا توپ-تومپاق قىز بەن جىگىتتىڭ قارىم-قاتىناسىن بەينەلەي باستايدى. ەشقان­داي بوياۋسىز كەسكىندەمەلەر تەك ەكى كەيىپ­­­كەردىڭ ومىرىنەن سىر شەرتىپ، ءار ءتۇر­­لى ەموتسيالارمەن ادىپتەلەدى. «مەن ءوزىمنىڭ بالاڭ سەزىمىمدى ءبىلدىرۋ ءۇشىن ىقشامدالعان ەسكيزدەر جاسادىم. بۇل مەنىڭ سەزىمىمنىڭ كۇشىن سيپاتتايتىن ەموتسيالاردىڭ كۇندەلىگىن جۇرگىزۋ سياق­تى بولدى. الدىمەن قىزعا اينالعان تامشىنى سالدىم. ول، ارينە مەن! ونداعى قىز مەنىڭ عاجايىپ سەزىمىمدى باستان وتكەرگەن ادام. ارتىنان تاعى ءبىر تامشى سالدىم. ول – وسى سەزىمگە سەبەپ بولعان بالا»، دەيدى اۆتور ەستەلىگىندە.

«عاشىقتىڭ ءتىلى – ءتىلسىز ءتىل» دەگەندەي روبەرتو سۋرەتشى سۇلۋعا ءسوز سالۋعا باتا ال­­ماي، كوڭىلىن قۇپيا ۇستاۋعا تىرىسادى. الايدا كيم جولداعان كوميكستەردى كور­گەندە كەزدەسۋگە اسىعىپتى. ماحاببات ورتىنە كۇيگەن ەكى جاس وسىلايشا وتاۋ قۇرادى. ەكەۋى ىرىمداپ كيمنىڭ اتا-اناسى ۇيلەنگەن شىركەۋدە نەكەلەسەدى. جاس قالىڭدىق توي كويلەگىمەن قوسا، باسىنا تۇيمەداقتان ءتاج جاساپ كيىپتى. كەيىن بۇل ءسات ونىڭ كوميكستەرىندە دە كورىنىس تاپقان.

روبەرتو ايەلىنىڭ ونە­رىنە تاڭ-تاما­شا بولىپ، شىعار­ماشىلىعىن ناسيحات­تاۋعا كىرىسەدى. ءسويتىپ 1970 جى­لى 5 قاڭ­­­­­تار­دا تۇڭعىش رەت «Los Angeles Ti­mes»­­­ گا­زەتىندە سۋرەتتەر جاريالانادى.­ كو­­ميكستە بالا قىزدى «كيم» دەپ اتا­سا، قىز قۇمعا «ر» ءارىپىن بەينەلەگەن. ونى­­سى روبەرتو ەسىمىنىڭ ءبىرىنشى قارىپىن مەڭ­­زەگەنى.

ءيا، ماحاببات كوميكس­تەرىنىڭ بىردەن تانىمال بول­عانى سونشالىق، ەر­لى-زايىپتىلار Minikim كور­پو­راتسياسىن قۇرادى. وندا رو­بەرتو مەنەدجەر بولىپ قىز­مەت اتقارادى. سۋرەتتەر تەك جۋر­نالداردا عانا ەمەس، كۇنتىزبەلەردە، پلاكات­تاردا، كرۋجكالاردا، فۋتبولكالاردا باسىلا باستايدى. ءتىپتى كيم كاساليدىڭ جىلدىق تابىسى 5 ميلليون­ فۋنت ستەرلينگتى قۇراعان. ال «Love is...»­ ءونىمى الەمنىڭ 50 ەلىنە ساپار شەگىپ، برەند­كە اينالادى. ماحابباتتىڭ قۇدىرەت كۇ­شى الديلەسە، ءدال وسىلاي الديلەسىن ادام­زاتتى.

كيم ءوزىن ەشقاشان ناعىز سۋرەتشىمىن دەپ ساناماعان. 1981 جىلى بەرگەن سۇحباتىندا: «ەگەر مەنىڭ تاڭداۋىم بولسا، رومانتيكالىق اندەردىڭ اۆتورى بولار ەدىم. ماحاببات اندەرى ماعان قاتتى اسەر ەتەدى. اتتەگەن-ايى، ادەمى جازا المايمىن، سوندىقتان ءوز سەزىمىمدى ءبىلدىرۋدىڭ باسقا ءادىسىن تاڭداۋىم كەرەك بولدى»، دەيدى اعىنان جارىلىپ.

ماحاببات داستانىنىڭ كەيىپكەرلەرى قارىم-قاتىناستىڭ ءار ءتۇرلى كەزەڭدەرىنەن وتەدى. تانىسۋدان باستاپ ەرلى-زايىپ­تى بولعانعا دەيىنگى مەرەيلى مەزەت­تەر­دىڭ بارلىعى ۇشتاسقان. ول – ول ما، كەيىپ­كەر­لەر­دىڭ ءبىرىنىڭ قايتىس بولۋىنا دەيىن كور­سەتىلگەن. وعان سەبەپ – 1975 جىلى روبەرتوعا دارىگەرلەر تەكسەرىسىنەن كەيىن، «قاتەرلى ىسىك» دياگنوزى قويىلۋى. ويدا جوقتا كەلگەن ىندەت كيمگە ۇلكەن سوققى بولىپ تيەدى. «اكەم مەنىڭ جاس كەزىمدە قايتىس بولدى، سوندىقتان روبەرتو تۇرمىسقا شىعۋىمدى وتىنگەندە: « نە ىستەسەڭ دە، مەن ءۇشىن ۇزاق ءومىر ءسۇر­شى» دەدىم. ول ك ۇلىپ، تىرىسىپ كورە­مىن دەپ ۋادە بەردى»، دەيدى سۋرەتشى قولجاز­با­سىندا.

وكىنىشكە قاراي روبەرتو ۋادەسىندە تۇرا المايدى. كيمنىڭ باقىتى ۇزاققا سوزىل­مادى. ول سۇيىكتىسىنە كوبىرەك ۋا­قىت ءبولۋ ءۇشىن كوميكستەرمەن جۇمىس ىس­تەۋدى توقتاتا تۇرۋعا ءماجبۇر بولادى. بىراق سۋرەتشى جارىمەن تابىستىرعان كوميكس­تەردەن باس تارتۋدى مۇلدەم ويلاعان جوق. بەرەكەلى ءىسىن اعىلشىن مۋلتيپليكاتورى بيلل اسپريگە ءارى قاراي جالعاستىرۋدى وتىنەدى. ءبيللدىڭ قىلقالامىنان تۋعان ءتۇرلى-ءتۇستى كوميكستەردى كەيىن رەسەي، تۇر­كيا جانە ۋكراينا سۋرەتشىلەرى ءىلىپ اكەتتى.

انگلياعا قونىس اۋدارعان سوڭ روبەر­تو كاسالي 31 جاسىندا دۇنيەدەن وزادى. ال كوميكستەردە تەك قىز بەن ەكەۋى بىرگە وتىر­عان تۇعىر عانا قالادى. وقىرماندار مۇنى جاقسى تۇسىنگەن. ورنى تولماس قايعىنىڭ ارتىنان قۋانىش ءۇيىلىپ، كيم كوپ ۇزاماي ءسابيلى بولادى. بريتاندىق گازەتتەر نارەستەگە «كەرەمەت نارەستە» دەپ ايدار تاعىپ، ماداقتاما ماقالالار جا­زادى.

كۇيەۋىنىڭ قازاسىنان كەيىن كيم ونەردەن قول ءۇزىپ كەتكەن جوق. بار ۋا­قى­تىن بالالارىنىڭ تاربيەسى مەن شىعار­ماشىلىعىنا ارنادى. الايدا ول دا جامان اۋرۋعا دۋشار بولىپ، 55 جاسىندا باقيعا اتتانادى. وتباسىلىق بيزنەسكە ۇلكەن ۇلى ستەفانو يە بولادى. بيلل اسپري كەلىسىمشارت بويىنشا كيمنىڭ قول­تاڭباسىمەن، «Love is...» حيكاياسىن ءارى قاراي جالعاستىرادى. جىلدار الماسىپ، بىرتە-بىرتە كيم مەن روبەرتونىڭ ماحاببات تاريحى ۇمىتىلا باستايدى. ەندى سەگىز تىلدە سويلەگەن كوميكستەر جاس عاشىقتاردىڭ ىزگى لەبىزىنە ۇلاسىپ، ماحاببات سيمۆولىنا اينالىپ شىعا كەلەدى.

1990 جىلى «Love is...» ساعىزى تۇر­كيا مەن رەسەيدە وندىرىلە باستادى. ونداعى كومپانيالار كيمنىڭ يدەياسىن نەگىزگە الىپ، ءتاتتى ءونىمدى ماحاببات افو­ريزمدەرىنە تولى قوراپقا قاپتاپ، ەكسپورتقا شىعاردى. قوراپتاعى ءارتۇر­لى كوميكستەر قىز بەن جىگىتتىڭ جۇرەك سوزىندەي اسەرلى مولتەك ماتىنگە تولى. تاۋاردىڭ وتىمدىلىگىن ارتتىرىپ تۇرعان كيم نەگىزىن قالاپ كەتكەن سۇيكىمدى كو­ميكس­تەر ەكەنى كەيىننەن الەمگە ءماشھۇر بولدى.

مىنە، تالاي مارتە رو­مان­تيكالىق كەش­تەردىڭ سانىنە اينالعان ساعىز­دىڭ شىعۋ تا­ريحى وسىنداي. ءسىز دە ماحاب­بات ساعى­زىن شايناعان بو­لار­سىز؟ ەسىڭىزگە ءتۇسىرىپ كو­­رىڭىزشى؟

 

سوڭعى جاڭالىقتار

سقو «قىزىل ايماققا» ەندى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار