اۋىلدىق ماڭىزى بار قالالار, اۋىلدىق وكرۋگتەر, ولاردىڭ قۇرامىنا كىرمەيتىن كەنتتەر مەن اۋىلدار اكىمدەرى سايلاۋى وتكەنىنە ءۇش ايداي ۋاقىت بولدى. قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ باعىتىنداعى بۇل جاڭا قادام ارقىلى قىزمەتكە كىرىسكەندەر بىلىكتىلىگى مەن قابىلەتى بۇگىندە جەرگىلىكتى تۇرعىندار الدىندا سىنعا ءتۇسىپ, تانىلاتىنداي-اق ۋاقىت بولسا, وسىناۋ بيىك سەنىمدى اقتاي ءبىلۋ ءۇشىن ءىس-ىزدەنىستى ۇشتاۋعا كەڭ مۇمكىندىك بارى دا ءسوزسىز. وسىعان وراي قالىڭ جۇرتپەن تىكەلەي جۇمىس اتقارۋشى مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسىندەگى ءبىرىنشى تارماق وكىلدەرى قىزمەتى بارىسى تۋرالى وي قوزعاۋ ءجون سانالعان ەدى. بايقالاتىنداي, ەل ءىشى ارتقان ءۇمىت ۇدەسىنەن شىعۋعا ۇلگىلى ۇمتىلىستارمەن قاتار, مىندەتكە سامارقاۋلىق ءالى دە بار ەكەنى اڭعارىلادى.
* پرەزيدەنت تاپسىرماسى قالاي ورىندالۋدا؟
اۋىلدىق ماڭىزى بار قالالار, اۋىلدىق وكرۋگتەر, ولاردىڭ قۇرامىنا كىرمەيتىن كەنتتەر مەن اۋىلدار اكىمدەرى سايلاۋى وتكەنىنە ءۇش ايداي ۋاقىت بولدى. قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ باعىتىنداعى بۇل جاڭا قادام ارقىلى قىزمەتكە كىرىسكەندەر بىلىكتىلىگى مەن قابىلەتى بۇگىندە جەرگىلىكتى تۇرعىندار الدىندا سىنعا ءتۇسىپ, تانىلاتىنداي-اق ۋاقىت بولسا, وسىناۋ بيىك سەنىمدى اقتاي ءبىلۋ ءۇشىن ءىس-ىزدەنىستى ۇشتاۋعا كەڭ مۇمكىندىك بارى دا ءسوزسىز. وسىعان وراي قالىڭ جۇرتپەن تىكەلەي جۇمىس اتقارۋشى مەملەكەتتىك بيلىك جۇيەسىندەگى ءبىرىنشى تارماق وكىلدەرى قىزمەتى بارىسى تۋرالى وي قوزعاۋ ءجون سانالعان ەدى. بايقالاتىنداي, ەل ءىشى ارتقان ءۇمىت ۇدەسىنەن شىعۋعا ۇلگىلى ۇمتىلىستارمەن قاتار, مىندەتكە سامارقاۋلىق ءالى دە بار ەكەنى اڭعارىلادى.
ءسويتىپ, وسى كۇزگە سالىم بارشا قاۋىمدى ەلەڭ ەتكىزىپ, قوعامدا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان سايلاۋدا 202 اكىمگە ءىستى جاڭاشا سيپاتتا سەرپىلتۋگە مۇمكىندىك بەرىلدى. اۋداندىق ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىنىڭ باسىم داۋىسىنا يە بولۋشىلاردىڭ 70 پايىزى جەرگىلىكتى باسقارۋ جۇيەسىندە بۇرىننان ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان, جاعدايدىڭ قىر-سىرىنا جەتە قانىق, تاجىريبەلەرى جەتكىلىكتى ازاماتتار سانالادى. ورتاشا جاس شاماسى 50-گە قارايلاس, ءبارى جوعارى ءبىلىمدى ەكەنى قالاۋ كىمدەرگە كوبىرەك كورسەتىلۋىن كورسەتەدى. ارينە, مارتەبەلى جۇمىستىڭ ىستىق-سۋىعىنا ءبىراز جىلدان بەرى ىسىلعان جاندارعا تانىتىلۋى تۇسىنىكتى. سونداي-اق, قۇرامىنىڭ 30 پايىزعا جاڭارتىلىپ, تالاپشىل, ماقساتشىل, وزگەرىستەرگە بەيىمشىل توپپەن تولىعۋى ءوڭىر تىنىسىنا سونى لەپ اكەلۋى كۇننەن-كۇنگە ءبىلىنىپ كەلەدى.
بۇل تولقىننىڭ بىرنەشەۋىمەن تىلدەسكەنىمىزدە, مۇنداي جوعارى جاۋاپكەرشىلىككە تولقىنىستارى تاراي قويماعانىمەن بىرگە, ونى ابىرويمەن اتقارۋعا تالپىنىستارى تاۋدايلىعى, قايرات قايرالۋى تانىلدى. سولاردىڭ ءبىرى – نۇرا اۋدانىنداعى بايتۋعان اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ جاس اكىمى ارداق قاسىموۆ – «بۇعان دەيىن دە مەملەكەتتىك قىزمەتتە شىڭدالعان تاجىريبەم بارشىلىق بولعانمەن, پىلدەي ءبىر اۋىل باسشىسى تۇرعىسىنداعى مىندەت سالماعىن سەزىنە ءتۇسىپ وتىرمىن. كۇندەلىكتى تىرشىلىككە قاتىستى بۇكىل ماسەلەلەردى جەكە باستاماشىلىعىم مەن بەلسەندىلىگىم بويىنشا سارالاپ شەشۋ «جەتى رەت ولشەپ, ءبىر رەت ءپىشۋدى» قاجەت ەتەدى. ەندىگى جەردە ىسكەرلىككە جۇگىنۋ عانا كەرەكتىگىن تۇسىنەمىن. ال بۇعان اۋداندىق اكىمدىك تاراپىنان قولداۋ دا, زاڭدىلىق نەگىز دە جاسالۋى تولىق تىرەك», دەيدى ول.
اكىم ورتاعا سالعانداي, ءىس اۋىلدىڭ تازالىعى مەن تارتىپتىلىكتى جاقسارتۋدان باستالىپتى. ايىنا كەم دەگەندە ءبىر رەت جەرگىلىكتى ماڭىزى بار ماسەلەلەردى شەشۋگە ارنالعان كەزدەسۋلەر وتكىزىپ تۇرۋ ۇردىسكە اينالىپتى. جاڭاقۇرىلىس بولىمشەسىنە اۋىز سۋ تارتىلۋى تەزدەتىلىپتى. ەلدى مەكەندەردىڭ الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايىنا بايلانىستى دايىندالۋداعى ءتورت جىلدىق دامۋ باعدارلاماسى جاقىندا تۇرعىندار جيىنىندا تارازىعا سالىنباق كورىنەدى.
ال جاڭاارقا اۋدانى اقتاۋ اۋىلى تىزگىنىن قولعا العان احمەتجان وتارباەۆتىڭ دا قادامى وسىلايشا باستالىپ وتىر. مۇنىڭ الدىندا مەكتەپ ديرەكتورى بولعان ول ءوسىپ-ونگەن ورتاسىنداعى جاي-كۇيدى بەس ساۋساعىنداي بىلەدى دەۋگە بولادى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءوز جۇمىسىن الىمدى دا شالىمدى قىلۋعا بۇرىنعى ارىپتەسىنە قاراعاندا قولى ۇزارعان. اۋىل ىشىندەگى بىرقاتار جايلاردىڭ شەشىمىن تابۋ ءۇشىن كىرىس كوزىن قالىپتاستىرۋ قۇقىنا يە بولۋ قارجىلىق دەربەستىكتى كۇشەيتۋگە جول اشقان.
زاڭعا سايكەس كەلەتىن ءتۇرلى اقىلى قىزمەتتەردى كورسەتۋ, ەرىكتى جانە ماقساتتى تۇردە تولەمدەر جيناۋ, ساۋدا ورنى, تازالىق ءتارتىبىن بۇزۋشىلارعا ايىپپۇل سالۋ سياقتى شارالارعا جۇرت كوزى ۇيرەنۋدە ەكەن. كوپتەگەن ەلدى مەكەندەردە قىستا كىرمە جولداردى, كوشەلەردى قاردان, كوكتەمدە كۇل-قوقىستان تازارتۋ اۋرە-سارساڭى كوپ ماسەلە بولىپ كەلسە, بۇدان بىلاي قاراي اۋىلداستار تەحنيكاسىن جالداپ, ەڭبەك شارتىن جاساسىپ, جۇمىسقا جۇمىلدىرۋ اكىمدىككە دە, تۇرعىندارعا دا ءتيىمدى بولماق.
بۇلار كۇندەلىكتى قات-قابات ىستەردىڭ باسى عانا. الداعى ءتۇيىندى تۇرلەرى شاش ەتەكتەن ەكەنى دە ۇركىتپەيدى. سونىڭ ىشىندە نەگىزىنەن جىلقى, قوي ت ۇلىگىن وسىرەتىن شاعىن شارۋاشىلىقتار كۇشىن بىرىكتىرىپ, ىرىلەنۋگە بەت بۇردىرۋ كوزدەلەدى. مالى قورالاس, مۇددەسى ۇندەس جاندارعا بەرەكەنى بىرلەسە قالاپ, تابىستى يىق تىرەستىرە ەسەلەۋدىڭ جەڭىلدىگى مەن پايداسى ءتۇسىندىرىلىپ قانا قويماي, ناقتى شارالار جوباسى بەلگىلەنگەن. ايماق باسشىسىنىڭ اۋىل اكىمدەرىمەن وتكىزگەن كەزدەسۋىندە 1 قاراشاعا دەيىن شتاتتىق كەستەگە ساي ماماندارمەن قامتۋ, كوممۋنالدىق مەنشىككە بەرىلەتىن م ۇلىكتىڭ ينۆەنتاريزاتسياسىن جاساۋ, جاستاردىڭ ەلدىك, پاتريوتتىق سەزىمىن جانۋ سياقتى العا قويعان تاپسىرماسىنان وربىگەن ىستەر اۋقىمى ودان سايىن زور. بۇل رەتتە جاڭادان سايلانعان جەرگىلىكتى باسشىلاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان سەمينارعا بارلىق ارىپتەستەرىندەي قاتىسىپ وقۋلارى ويداعى ىستەرگە كۇش بەرگەن.
مۇنداي تالپىنىستاعى اكىمدەر جۇمىستارىن كوپتەپ ايتۋعا بولادى. ايتكەنمەن, ناتيجەسىن ۋاقىت كورسەتەدى دەسەك, وعان ازىرگە ەرتەرەك. ەڭ باستىسى, كوبىنىڭ بويىندا جاۋاپكەرشىلىكتى باعالاپ, سونىڭ قادىرىن جەتە ءتۇسىنۋ بار. گاپتىڭ ءبارى وسىندا.
وسىناۋ تاقىرىپتى ءسوز ەتىپ وتىرعانىمىزدا, ومىردە اتتەگەن-ايلار از با, مىناداي جايدى اينالىپ وتە المادىق. الدە سايلاۋ الدىندا ۇمىتكەرلەردىڭ تۇراقتى مەكەنى ەسكەرىلمەدى مە, الدە سايلاۋ ەرەجەسىندە ناقتى كورسەتىلمەدى مە, كەيىننەن بەلگىلى بولعانىنداي, تاڭدالعان 202 اكىمنىڭ 131-ءى عانا ءوز اۋىلداستارى ورتاسىندا تۇراتىندار بولىپ شىقتى. ءتيىستى اۋىلدىق وكرۋگتەن تىسقارى جەرلەردەن سايلانعاندار بۇگىندە تاڭەرتەڭ كەلىپ, كەشكىسىن اۋدان ورتالىعىنداعى ۇيىنە قايتىپ ءجۇر. ۇدايى جول ۇستىندەگى, ۇنەمى باسقا جاققا الاڭداۋلى ادامنىڭ جۇمىسىندا نە بەرەكە بولۋشى ەدى دەۋشى تۇرعىندار رەنىشى ءجونسىز ەمەستىگى ويلانۋدى كەرەك ەتەتىنى انىق.
ەندىگى ءبىر قىزىق جايت, كەيبىر اكىمدەردىڭ سايلانا سالىپ, ىلە مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى زاڭناما مەن مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ ار-نامىس كودەكسى تالاپتارىن ورەسكەل بۇزۋ فاكتىسى بويىنشا اكىمشىلىك جازاعا تارتىلۋى بولىپ وتىر. ماسەلەن, شەت اۋدانىنداعى ۇڭىرەك اۋىلىنا قايتا باسشى بولعان تەمىرعالي بەركىمباەۆتىڭ قىزمەت بابىنداعى ورىنسىز قيعاشتىعى اي وتپەي جاتىپ ءمالىم بولىپ, وبلىستىق تارتىپتىك كەڭەستە قارالدى. سويتسە, ول بۇعان دەيىن اتالعان مەكەن تۇرعىنىنىڭ جايىلىمدىق جەر الۋ ءۇشىن قاتارىنان 4 رەت جازعان ءوتىشىنىن قۇلاققا دا ىلمەپتى. ەرەجەگە سايكەس وعان جازباشا جاۋاپ تا قايتارماعان. قاراپايىم ازاماتتىڭ مۇددەسىنە سەلقوستىق قىلىقتان اۋداندىق اكىمدىك حابارسىز بولماسا دا, سوعان قاراماستان, جاۋاپتى بۋىنعا سايلانۋىنا ۇسىنىس جاساۋى تاڭداندىرادى. سوگىس بەرىلىپ, ەڭبەك كىتاپشاسىنا قىزمەتىنە لايىق ەمەستىگى جازىلعان جاڭا اكىم مىندەتىن جالعاستىرىپ جاتىر.
جالپى, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر تاراپىنان جۇرتشىلىق تىلەگىن تۇسىنىستىكپەن قابىلداپ, ارىز-شاعىمدارى بويىنشا جىلى اڭگىمەلەسۋگە تارتۋ ورنىنا, كەلگەن بەتىندە تەرىس اينالىپ, دورەكەلىك كورسەتۋ فاكتىلەرى از ەمەس. قاراعاندى قالاسىنداعى قازىبەك بي اۋدانى جانە ساران قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارلارى بەيسەن ۇسەنوۆ, گۇلميرا بەدەلبەكوۆالاردىڭ قابىلداۋعا كىرگەندەردى تۇقىرتىپ نەمەسە قاراماعىنداعىلارعا داۋىس كوتەرىپ سويلەۋى تارتىپتىك كەڭەس تالقىسىنا جەتكەن جايلاردىڭ ءبىرى.
جاۋاپتى قىزمەتتى اتقارۋشىلارعا تالاپ جوعارى. جۇرت سولارعا قاراپ ءبارىن باعالايدى. سەنىم سالماعى جۇكتەلگەندەرگە وزگەرىستى تەرەڭدەتۋگە ىنتا-ىقىلاس وسە تۇسەر ۋاقىت قوي قازىر.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى.
