رۋحانيات • 19 قازان, 2020

ءسارۋار شاقتىڭ سالەمى

740 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

تاعى دا كۇز. ساعىنىش مەزگىلى. بۇل ادەتتەگىدەي ساعىنىش ەمەس, بوياۋى باسقا, بولمىسى بولەك سۋرەت. مەكەنجايسىز ساعىنىش. ساۋدىراعان جاپىراقتار. سارىجالقىن ساعىم. نازىك نوستالگيا. الدەبىر اۋەن جانىڭىزدى ەلىتە مە؟ مۇمكىن, ۆالس بيلەگىڭىز كەلەتىن شىعار. وندا «Bésame mucho»-نى قوسىڭىز. كوڭىلىڭىزدە قۇيىلعان شەردىڭ ساباسى اقتارىلسىن.

بۇل ءان – جاستىق شاقتىڭ سالەمى. ءسىزدى باياعى البىرت كۇن­­­نىڭ اسپانىنا قايتا ەرتىپ اپا­رادى. وتكەن عاسىردىڭ ەستە­لىگىن ماڭعاز شولىپ وتىرىپ, سارعايعان گرامموفونعا جاي­عاسقان ەسكى پلاستينكادان ءوزى­ڭىزدىڭ باياعى داۋىسىڭىزدى ەستيسىز. كۇيتاباقتا ويناعان تانىس ءھام بەيتانىس مۋزىكادان ارمانعا تولى كوكتەمنىڭ جۇپار لەبى ەسەدى. سۇلۋدى سۇيەم دەۋگە باتا الماي, ەڭ شەشۋشى ساتتە ءتىلىڭدى تىستەپ تۇرىپ قالعان اڭ­عال كەيپىڭ, اقجۇرەك كوڭىلىڭ ءبارى-ءبارى ءبىر-بىرىمەن بايلانى­سىپ, جۇرەگىڭدى تولقىتادى. بوي­­جەتكەندى بي كەشىنە شاقى­رىپ الىپ, بيلەي الماي كەتكەن جىگىت­تىڭ كۇيىنە تۇسەسىز. جان قال­تاڭىزدان تۇسپەيتىن عا­­شىقتىق حاتتى يەسىنە بەرۋگە وق­تالعان مەزەتتە, تارتپاڭىزدا تارس ۇمىتىپ كەتكەنىڭىز دە ويىڭىزعا ورالادى. سول كۇنى كوزىنە تىك قاراۋعا باتا الماي, ۇرلانا قاراعانىڭىز. وسىلاي اۋەزدى اۋەننىڭ ىرعاعىنا بال­قىپ وتىرىپ, ۇمىت قالعان ءسا­رۋار ساتتەردى كينولەنتاداي قاي­­تا ءبىر شولىپ وتەسىز.

الەمدى وزىنە ەلىتكەن ءاننىڭ قۇدىرەتتىلىگى. «Bésame mucho» – «بەسامە مۋچو». تورتكىل دۇ­نيەنى باۋراپ الاتىنداي بۇل تۋىن­دىنىڭ نەندەي قاسيەتى بار دەيسىز عوي. شارتاراپتى شىر اي­نالعان كومپوزيتسيانىڭ شىعۋ تاريحى ءتىپتى قىزىق. سەنسەڭىز, ء«سۇي مەنى» دەپ جىرلاعان مەكسي­كالىق قىز كونسەلو ۆەلاسكەس سول كەزدە ءالى ءسۇيىسىپ تە كورمە­گەن ەكەن. ماحابباتقا وسىنشا­ما ءمان بەرگەنى سودان دا بولار. ارۋ قىز كاتوليكتىك موناس­تىر مەكتەبىن بىتىرگەن بەتتە, بار­لىق بوس ۋاقىتىن تەك شى­عار­ما­شىلىعىنا ارنايدى. اۆ­تور يسپان كومپوزيتورى ەنري­كە گرانادوستىڭ فورتەپيانودا وي­ناعان پەساسىن تىڭداپ, قاتتى اسەرلەنەدى. سول سۇمدىق اسەر­دەن ارىلا الماي 1940 جى­لى ءوزىنىڭ 20 جاسقا تولعان تۋعان كۇنىندە جاڭا ءان ومىرگە كەلەدى. ەڭ عاجابى, اتالعان تۋىندى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە وتە تانىمال بولىپ, ەرىن مايدانعا اتتاندىرعان قىز-كەلىنشەكتەرگە كۇش-قۋات سىي­لاعان ەكەن. ولار وسى ءاندى قايىرا قوسىپ, سۇيگەندەرىن ۇزاق ساپاردان سارىلا كۇتكەن كورىنەدى.

ءاننىڭ اتاۋى نەگىزگى ماز­مۇ­نىن ساقتاي وتىرىپ, ءار تىلدە ءار­تۇرلى اۋدارىلعان. ءبىز «شەكسىز ءسۇي مەنى» دەپ اتادىق. مۋزىكا سىنشىلارى XX عاسىر­دا ەڭ كوپ ورىندالعان ەكى ءان بول­سا, سونىڭ ءبىرى «Bésame mucho»­ ەكەنىن جازىپ تا, ايتىپ تا ءجۇر. ولاي دەمەسى بار ما؟ الەم­نىڭ 20 تىلىندە ورىندالعان ءاننىڭ ءالى ءومىر ساحناسىنان تۇس­پەگەنى ونىڭ اسقاقتىعىنان حابار بەرەتىندەي.

ءان جارىققا شىققان سوڭ­ كون­سەلو ۆەلاسكەس اۋەنى مەن ءماتىنىن بىرىكتىرىپ, ءوزى تۋىپ-وسكەن گۆادالاحارا قالا­سىن­داعى راديوعا جىبەرەدى. تىڭ­دارماندار تۋىندىنى بىردەن جىلى قابىلداپ, اۆتوردى را­ديوستانساعا ماراپات­تاۋ ءۇشىن شاقىرادى. ايتسە دە تۋمىسىنان وتە ۇياڭ قىز سىي­لىقتى الۋ­عا قۇربىسىن جىبە­رەدى. ونىڭ بۇل ارەكەتىنە كاتو­ليكتىك تار­بيەسى سەبەپشى بولسا كەرەك. باسىندا ەلدىڭ ءبارى ءان­نىڭ يەسى قۇربىسى ەكەن دەپ جۇر­گەنىمەن, ارتىنان شىندىق اشىلادى.

ءيا, مەكسيكا ۇلتتىق كونسەر­ۆاتورياسى تۇلەگىنىڭ يسپان تىلىندە جازىلعان ليريكاسى لاتىن امەريكاسىن اتتاپ ءوتىپ, دۇ­نيەنى تامساندىرارىنا و باس­تا ەشكىم سەنبەپتى. بىراق, ۋاقىت ۇلى شىعارمانى ءوز بيى­گىنە كو­تەرىپ, ءداۋىر الماسسا دا قوعام جادىنا ماڭگى قۇيدى.

ءاننىڭ تۇڭعىش ورىنداۋشىسى ەميليو تۋەرو ەدى. «بەسامە مۋچونىڭ» العاشقى جازباسىنان ونىڭ داۋىسى ەستىلەدى. الايدا كۋبالىق بولەرو جانرىن­دا جازىلعان كومپوزيتسيا چيليلىك ءانشى لۋچو گاتيكانىڭ رەپەرتۋارىنا ەنگەن كەزدە شىنىمەن تانىمال بولا باستادى. 1944 جىلى امەريكالىق ءانشى دجيممي دورسي ورىنداپ, اقش-تا حيتكە اينالدىردى. ءاربىر ءانشى ءوزىنىڭ داۋىس دياپازونىنا سايكەس ءارتۇرلى ستيلدە ورىندادى. ماسەلەن وسى تۇستا پلاسيدو دومينگو, اندرەا بو­چەللي, حوسە كاررەراس سىندى ونەر تارلاندارىن تۇستەپ كەتپەسەك بولمايتىنداي. ول ول ما ايگىلى «The Beatles» توبى كونتسەرتتەرىندە جاندى داۋىس­تا ورىنداپ, ءتىپتى تۇر­لەن­دىرىپ اكەتتى. سول زاماندا رومانتيكتىڭ وبرازىن سوم­داعان ەلۆيس پرەسلي مەن انگە سيقىرلى سەزىم رەڭكىن بەرگەن فرەنك سيناترانىڭ ورىنداۋىندا ەل ەسىندە ماڭگىگە ساقتالدى.

كوپ ۇزاماي اتالعان كوم­پوزي­تسيا ء«ۇش اتتى» ديسنەي اني­ماتسيالىق ءفيلمىنىڭ ساۋند­ترەگىنە اينالدى. ودان كەيىن 1980 جىلى «ماسكەۋ كوز جاسىنا سەنبەيدى» كينوكارتيناسىندا تىڭدارماندارمەن قاي­­­تا قاۋىشىپ, كەڭەس يدەولو­گياسىنىڭ كادەسىنە جارادى. مەكسيكالىق لوس پانچوس توبى­نىڭ نۇسقاسىندا جول تارتقان تۋىندى, قازاق دالاسىندا دا ءوز قولتاڭباسىن قالدىرىپ كەتكەن ەدى.

ءومىرىنىڭ سوڭىنان دەيىن كوم­پوزيتور كونسەلو ۆەلاسكەس ءاننىڭ نەلىكتەن قوعام ساناسىن­دا ءدۇمپۋ تۋعىزعانىن تۇسىن­دەرە الماي كەتتى. تەك الدەبىر سۇحباتىندا, ءاننىڭ قۇبىلىسى تۋرالى «ورىنسىز تىلەكتىڭ اۋەندەگى كورىنىسى» دەپ, جۇرەك­جاردى ءسوزىن ايتقان ەكەن. سو­دان كەيىن جاسامپاز ءان جالىن­دى ماحابباتتىڭ سيمۆولى رە­تىندە بي كەشتەرىندە ءجيى شىر­قالدى. «Bésame mucho» ءبيى – بۇرىمدىنىڭ بوزبالاعا ايتا الماي كەتكەن عاشىقتىق سەزىمى­نىڭ قويىلىمى ىسپەتتى. قيسىن­سىز قىز تىلەگىنىڭ قيمىلعا ۇلا­سۋى قانداي عاجاپ دەرسىز. تاعى ءبىر تىڭداڭىزشى!

سوڭعى جاڭالىقتار