قىتاي كومپارتياسى توراعا اسكەريلەردىڭ, كۇش قۇرىلىمدارىنىڭ جانە سىرتقى ساياساتتىڭ ۇستىنەن قاداعالاۋدى كۇشەيتە ءتۇسۋى ءۇشىن مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك كوميتەتىن قۇرۋعا شەشىم قابىلداعالى وتىر. بۇل تۋرالى يتار-تاسس حابارلادى.
وسى وزگەرىس سي تسزينپينگە ءوزىنىڭ الدىنداعى ەكى توراعادا بولماعان ارتىقشىلىقتاردى بەرەدى. بىلايشا ايتقاندا, قىتاي وسىدان باستاپ شىن مانىندە ۇجىمدىق باسقارۋ قاعيداتىنان باس تارتپاقشى.
ەندى تاريحقا ءبىرشاما شولۋ جاساپ وتەيىك. 1978 جىلى بيلىك باسىنا كەلگەن ديان سياوپين جۇمىستى نارىقتىق قاتىناستاردان باستاپ, ناتيجەسىندە اسكەريلەردىڭ دە, ۇكىمەتتىڭ دە تاراپىنان قۇرمەت پەن بەدەلگە تەز قول جەتكىزدى. ال 1997 جىلى دەن قايتىس بولعاننان كەيىن ەلدى تەحنيكانى قۇرمەتتەيتىندەر باسقارا باستادى. ساراپشىلار سوزىنە قاراعاندا, الدەقانداي قاۋىپسىزدىك ورگانىن قۇرۋ جونىندەگى ينيتسياتيۆالار نەگىزىنەن اسكەريلەردىڭ كۇش سالۋلارىمەن ىسكە اسپاي قالا بەرگەن.
قازىر سول كەدەرگىلەردىڭ ءبارى ىعىسىپ قالىپ, پارتيا اقىرى قاۋىپسىزدىك كوميتەتىن قۇرۋ جونىندەگى شەشىمگە قول جەتكىزدى. كۇتىلىپ وتىرعانداي, ول كوپ جاعدايدا اقش-تىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ۇلگىسىنە ۇقساس نەگىزدە جۇمىس ىستەمەكشى.
بۇل جاڭالىق جاقىندا وتكەن قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ پلەنۋمىنان كەيىنگى كومميۋنيكەدە جاريا بولعان ساناۋلى ناقتى شارالاردىڭ بىرىنەن سانالادى. ال پلەنۋم شەشىمىن بيلىك باسىنا كەلگەنىنە ءبىر جىل بولعان سي ءتسزينپيننىڭ وزىندىك «جوباسى» رەتىندە قاراستىرۋعا دا بولادى. كومميۋنيكەدە سونداي-اق نارىقتىڭ كۇشى ەكونوميكادا شەشۋشى ءرول اتقاراتىنى, بىراق پارتيانىڭ قولى بۇرىنعىسىنشا كۇشتى كۇيىندە قالا بەرەتىنى ايتىلعان. ءبىر جاقتى تۇسىنۋگە كەلمەيتىن بۇل دابىل رەفورمانىڭ الداعى باعىتى ماسەلەسىندە ءالى كوپ سۇراقتىڭ بار ەكەنىن اڭعارتادى.
قازىر كوپتەگەن ساراپشىلار قىتايدا قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ قۇرىلۋى سي ءتسزينپيننىڭ ءوز بيلىگىن شوعىرلاندىرا باستاعانىن جارىققا شىعاردى دەپ ەسەپتەيدى. «ول بيلىكتىڭ بارلىق تەتىگىن ۋىسىندا ۇستايتىنىن پاش ەتتى», - دەپ اتاپ ءوتتى كريستوفەر دجونسون.
بۇل قادام قىتايدىڭ جاڭا باسشىسى يميدجىمەن سايكەس كەلەدى. بيلىك باسىنا كەلگەن العاشقى جىلىنىڭ وزىندە ول اسكەري بازالاردا بىرنەشە رەت بولىپ, اسكەريلەرگە «سوعىس جۇرگىزىپ, جەڭىسكە جەتۋگە» بۇيرىق بەردى. الدىنداعى ەكى باسشىعا قاراعاندا, سي ءوزىنىڭ اسكەريلەرگە بيلىگىن تەز قالىپتاستىرىپ, ونداعى جەمقورلىققا قارسى ناۋقاندى ءتيىمدى جۇرگىزە باستادى.
ەلدە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىن جۇرگىزەتىن ورگاننىڭ كەرەك ەكەنى بارعان سايىن ءبىلىنىپ جاتىر. بەيجىڭنىڭ كورشىلەرى ونىڭ ازياداعى اۋماقتار مەن اكۆاتوريالار توڭىرەگىندەگى شيەلەنىسكە جاۋىنگەرلىك تۇرعىدا قاراۋىنان الاڭداپ وتىر. ال اناليتيكتەردىڭ ۇعىمىنشا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى ءسيدىڭ سىرتقى جانە قورعانىس ساياساتىن ۇيلەستىرىپ وتىرۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. تاعى ءبىر ساراپشىلار بۇل كوميتەت ەلدىڭ ىشكى قاۋىپسىزدىگىنە امەريكانىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە قاراعاندا دا ارتىعىراق ارالاساتىنىن ايتىپ وتىر.
بۇل جاڭالىقتاردىڭ الەم ءۇشىن قانداي اسەرى بولماق؟ بالكىم, قىتاي ەندى قۇراما شتاتتارعا مەيلىنشە تەگەۋرىندى جاۋاپ قايتارا الاتىن شىعار. بۇعان دەيىن امەريكالىق شەنەۋنىكتەر قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى جونىندە ديالوگ جاساماقشى بولعاندا, قىتاي باسشىلىعىنىڭ كونسەنسۋسقا بارا قويمايتىنى, ال قىتاي اسكەريلەرىنىڭ باسقا ەلدەردىڭ قارۋلى كۇشتەرىمەن بايلانىس ورناتا بەرمەيتىنى كوپ نارسەنىڭ ورنىنان جىلجىماي تۇرىپ قالاتىنان سەبەپكەرلىك ەتەتىنىن ايتۋشى ەدى. مۇمكىن جاڭا ورگان وسى ماسەلەلەر ءتۇيىنىن شەشۋگە كومەكتەسەتىن دە شىعار؟
مۇرات ايتقوجا.
