ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ «اباي جانە XXI عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىندا: «كەلەر ۇرپاق ابايدىڭ سارا جولىن جالعاۋى ءتيىس. بۇل – ۇلى اقىن ارمانىنىڭ ورىندالۋى. سوندىقتان ءبىز ابايدىڭ ويىنان دا, تويىنان دا تاعىلىم الۋعا ءتيىسپىز», دەپ باستى نازار توي تويلاۋدا ەمەس, وي ويلاۋدا ەكەنىن نىقتاپ ايتقان بولاتىن. ونلاين فورماتتا ءوتىپ جاتقان بۇل فورۋمنىڭ دا اۋەلگى ماقساتى حاكىمنىڭ دانالىق ءھام فيلوسوفيالىق ويلارىن عىلىمي نەگىزدە قاراستىرۋ بولىپ وتىر.
نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرەزيدەنتى شيگەو كاتسۋدىڭ بەتاشار سوزىمەن باستالعان فورۋمعا نيدەرلاندى, تۇركيا, ازەربايجان, وزبەكستان, ت.ب. شەت مەملەكەتتەردەن ادەبيەتشى عالىمدار مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى قاتىستى. اۋقىمدى شارانىڭ اشىلۋ راسىمىندە اباي شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋگە كوپ كوڭىل بولەتىنىن ايتقان نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور يۋلاي شاميوعلۋ:
– ءبىزدىڭ كافەدرا ابايتانۋمەن بەلسەندى تۇردە اينالىسىپ ءجۇر. الداعى ۋاقىتتا باسقا دا پروفەسسورلاردى جۇمىسقا شاقىرىپ, قازاق ادەبيەتى بويىنشا تاعى ءبىر ساباق اشقىم كەلەدى, – دەدى. سونداي-اق امەريكا جانە ەۋروپادا وقىعان تۇركىتانۋشى رەتىندە ابايدى حالىقارالىق كوزقاراس تۇرعىسىنان قالاي زەرتتەۋگە بولاتىنى تۋرالى ماعلۇمات جيناپ جۇرگەنىن ايتتى. «مەن ابايتانۋشى ەمەسپىن, بىراق ابايدىڭ شىعارماشىلىعىنا قاتىستى حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىقتاردىڭ ەسىگىن اشۋ ءۇشىن قولدان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەيمىن», دەدى پروفەسسور.
ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى بيىلعى جىلدى تۇركى الەمىندە «اباي جىلى» دەپ جاريالاعان. بۇل تۋرالى فورۋم بارىسىندا اكادەميا پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى ايتتى. «ابايدىڭ ءوزى دە كەزىندە اكەسى قۇنانبايدىڭ اسىن وتكىزبەي, وعان جۇمسالاتىن شىعىندى جاس شاكىرتتەرگە شاكىرتاقى رەتىندە, كەدەي-كەپشىك, مۇقتاج جاندارعا تاراتىپ بەرگەنى بەلگىلى. اباي تاعىلىمى سونىسىمەن قۇندى, حاكىم اماناتىنا ادال بولۋ, ونىڭ ايتقان وسيەتىنە, اسىل ىسىنە ۇمتىلۋىمىز باستى ماسەلە عوي دەپ ويلايمىن», دەگەن تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى مەرەيتوي اياسىندا اقىننىڭ قارا سوزدەرى ازەربايجان, تۇرىك, وزبەك تىلدەرىنە اۋدارىلعانىن ءھام ابايدىڭ اكادەميالىق جيناعى تۇركيا مەن قىرعىزستاندا جارىق كورگەنىن, ت.ب. اكادەميانىڭ ءبىرشاما اۋقىمدى جۇمىستارىن اتاپ ءوتتى.
فورۋمنىڭ پلەنارلىق ماجىلىسىندە «ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمىنىڭ پايدا بولۋ سەبەپتەرى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساعان ابايتانۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى:
– قازاق ادەبيەتى تاريحىندا ىزگىلىك يدەياسىنا سۇيەنگەن كەمەل ادام تۋرالى وي الىپتارىنان قالعان رۋحاني مۇرالار جەلىسىنىڭ ىزدەرى دەپ مىنالاردى اتايمىز: الىپ ەر توڭانىڭ «اقي نەمەسە جومارتتىق» ءىلىمى, ءال-ءفارابيدىڭ پاراساتتى ادام ءىلىمى, ءجۇسىپ بالاساعۇنيدىڭ جاۋانمارتىلىك ءىلىمى, ءياساۋيدىڭ ءحال ءىلىمى, ابايدىڭ تولىق ادام ءىلىمى جانە شاكارىمنىڭ ار عىلىمى. مەن بۇنى جيىرما جىل بويى زەرتتەدىم. جاقىندا «ابايدىڭ «تولىق ادام» ءىلىمى» دەگەن مونوگرافيا شىعاردىم. سول مونوگرافيادا «تولىق ادام» ءىلىمىنىڭ بارلىق جۇيەسىن قاراستىردىم, – دەي كەلە, «تولىق ادام» ءىلىمىنىڭ بارشا تۇركى حالىقتارىنا رۋحاني باعدارشام بولاتىنىنا توقتالدى.
بۇدان بولەك ء«ال-فارابي جانە اباي دانالىعىنىڭ ۇندەستىگى» تاقىرىبىندا فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى جاقىپبەك التاەۆ, «قازاق دالاسىنداعى «زاماناۋي» ويلار: اباي اندەرى مەن عاقليات» تاقىرىبىندا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ نەمەرەسى زيفا-الۋا اۋەزوۆا (نيدەرلاندى), «اباي ولەڭىندەگى ايەل ماسەلەسى: «حاننىڭ قولىنداعى قىز» تاقىرىبىندا فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ورحان سويلەمەز (كاستامونۋ ۋنيۆەرسيتەتى, تۇركيا), «شاعابۋددين مارجاني جانە اباي» تاقىرىبىندا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تۇرسىن جۇرتباي, «اباي – ءبىزدىڭ ۇلى زامانداسىمىز, گۋمانيست» تاقىرىبىندا اقىن يانگيبوي كۋچكاروۆ (وزبەكستان) ءھام ت.ب. ادەبيەتشى عالىمدار بايانداما جاسادى.
ەكى كۇن قاتارىنان وتكەن فورۋم نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ رۋحاني جاڭعىرۋ مادەني ورتالىعى مەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءتىلى جانە تۇركىتانۋ كافەدراسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ىسكە اسىرىلىپ وتىر.
