كەشە مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى, ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەردىڭ ورىندالۋى بارىسى, ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە اقپارات سالاسىنىڭ دامۋى مەن الداعى مىندەتتەرى تۋرالى بريفينگ وتكىزدى. تومەندە ءبىز سول كەزدەسۋدە ايتىلعان ماسەلەلەر مەن ويلاردى ىرىكتەپ بەرىپ وتىرمىز.
ستراتەگيالىق مىندەت تۋرالى
ەلباسىمىز ءوزىنىڭ وتكەن جىلعى بارشا قازاقستاندىقتارعا ارناعان تاريحي جولداۋىندا قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ ايقىنداپ بەردى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءار جولداۋىنىڭ قانداي جاعدايدا دۇنيەگە كەلگەنىنەن حاباردار ادام رەتىندە اۋەلى وسى جولداۋدىڭ تاريحي ماڭىزدىلىعىنا توقتالا كەتكىم كەلەدى.
ەستەرىڭىزدە بولار, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەل دامۋىنىڭ ەڭ قيىن كەزەڭىندە 1997 جىلى قازاق قوعامىن عانا ەمەس, بۇكىل تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىن, ءبىزدىڭ بارشا ستراتەگيالىق ارىپتەستەرىمىزدى ءدۇر سىلكىندىرگەن ءوزىنىڭ العاشقى ءارى تاريحي جولداۋى – «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىن جاريالادى. بۇل وتە باتىل, وتە وپتيميستىك جانە ەشبىر اسىرەلەۋسىز الىستى بولجاعان وتە كورەگەن قۇجات بولدى. كەيىن ءبىز سياقتى دامۋ جولىنا تۇسكەن كوپتەگەن مەملەكەتتەر ءۇشىن بۇل ستراتەگيا مىنا الماعايىپ زاماندا قانداي باعىتقا بەت الىپ, كىمگە قاراپ بوي تۇزەيتىن باعىت-باعدار بولعانىن دا ساياسي ساراپتاماشىلار الدەقاشان مويىندادى.
* پرەزيدەنت تاپسىرماسى قالاي ورىندالۋدا؟
كەشە مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى, ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ەلباسى ايتقان سىن-ەسكەرتپەلەردىڭ ورىندالۋى بارىسى, ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە اقپارات سالاسىنىڭ دامۋى مەن الداعى مىندەتتەرى تۋرالى بريفينگ وتكىزدى. تومەندە ءبىز سول كەزدەسۋدە ايتىلعان ماسەلەلەر مەن ويلاردى ىرىكتەپ بەرىپ وتىرمىز.
ستراتەگيالىق مىندەت تۋرالى
ەلباسىمىز ءوزىنىڭ وتكەن جىلعى بارشا قازاقستاندىقتارعا ارناعان تاريحي جولداۋىندا قازاقستاننىڭ 2050 جىلعا دەيىنگى دامۋ ستراتەگياسىن تايعا تاڭبا باسقانداي ەتىپ ايقىنداپ بەردى. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءار جولداۋىنىڭ قانداي جاعدايدا دۇنيەگە كەلگەنىنەن حاباردار ادام رەتىندە اۋەلى وسى جولداۋدىڭ تاريحي ماڭىزدىلىعىنا توقتالا كەتكىم كەلەدى.
ەستەرىڭىزدە بولار, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەل دامۋىنىڭ ەڭ قيىن كەزەڭىندە 1997 جىلى قازاق قوعامىن عانا ەمەس, بۇكىل تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىن, ءبىزدىڭ بارشا ستراتەگيالىق ارىپتەستەرىمىزدى ءدۇر سىلكىندىرگەن ءوزىنىڭ العاشقى ءارى تاريحي جولداۋى – «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىن جاريالادى. بۇل وتە باتىل, وتە وپتيميستىك جانە ەشبىر اسىرەلەۋسىز الىستى بولجاعان وتە كورەگەن قۇجات بولدى. كەيىن ءبىز سياقتى دامۋ جولىنا تۇسكەن كوپتەگەن مەملەكەتتەر ءۇشىن بۇل ستراتەگيا مىنا الماعايىپ زاماندا قانداي باعىتقا بەت الىپ, كىمگە قاراپ بوي تۇزەيتىن باعىت-باعدار بولعانىن دا ساياسي ساراپتاماشىلار الدەقاشان مويىندادى.
ەلباسىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارى رەت-رەتىمەن, كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىپ, «قازاقستان-2030-دا» بەلگىلەنگەن مەجەلەر مەرزىمىنەن كوپ بۇرىن ورىندالا باستادى.
قازاقستان عاسىرلار توعىسىنداعى قيىندىقتاردى ەركىن ەڭسەرىپ, دامۋدىڭ جاڭا داۋىرىنە – جاڭعىرۋ مەن جاڭارۋ كەزەڭىنە اياق باستى.
مىنە, ەل دامۋىنىڭ وسىنداي ەرەكشە كەزەڭىندە – 2005 جىلى ەلباسىمىز ءوزىنىڭ «قازاقستان – ساياسي, الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق جەدەل جاڭارۋ جولىندا» اتتى جولداۋىن جاريالادى. بۇل قۇجات قازاقستاننىڭ ەلباسى تاڭداعان ساياسي جۇيەسى زامانا سىنىنان ءسۇرىنبەي ءوتىپ, ابدەن شىڭدالىپ, نىعايعانىن, مەملەكەت باسشىسى جاساعان ەكونوميكالىق مودەلىمىزدىڭ بىردەن-ءبىر دۇرىستىعىن ناقتىلاپ, ميلليونداعان قازاقستاندىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىراتىن جاڭا رەفورمالارعا داڭعىل جول اشتى.
كەلەسى 2006 جىلعى جولداۋدا ەلباسىمىز ەلىمىزدىڭ الەمدەگى ءباسەكەگە قابىلەتتى 50 مەملەكەتى قاتارىنا قوسىلۋى ستراتەگياسىن ايقىنداپ, بارشا قازاقستاندىقتار ءۇشىن ۇلتتىق يدەيا رەتىندە قابىلدانعان باسەكەگە قابىلەتتىلىك فورمۋلاسىن انىقتاپ بەردى.
شىندىعىندا, ۇلتتىق يدەيا دەگەن نە؟ بۇل – ەلباسىمىز «سوقىرعا تاياق ۇستاتقانداي» كورسەتىپ بەرگەن باسەكەگە قابىلەتتىلىك ەمەس پە؟! ماسەلەن, ەگەر ءسىز وقۋشى بولساڭىز – ورتا ءبىلىم جۇيەسى, ستۋدەنت ءۇشىن – جوعارى ءبىلىم ساپاسى, ءار سالانىڭ مامانى ءۇشىن – ءوز ماماندىعىنىڭ شەبەرلىگىنە جەتۋ, جالپى مەملەكەت ءۇشىن الەم مەملەكەتتەرىنىڭ الدىندا بولۋ – باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ باستى بەلگىسى بولىپ تابىلادى دەپ بىلەمىن.
ەلباسىمىز ءوزىنىڭ بۇدان كەيىنگى 2007 جىلعى جولداۋىندا وتكەن ەكى جىل ىشىندەگى قول جەتكەن تابىستار مەن جەتىستىكتەردى قورىتىندىلاپ, جاڭا قازاقستاننىڭ جاڭا الەمدەگى ورنى مەن الداعى ماقسات-ءمىندەتتەرىن ايقىنداپ بەردى.
مىنە, قاراپ وتىرساڭىز, مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءار جولداۋىنىڭ استارىندا اسا ۇلكەن ءمان-ماعىنا, ستراتەگيالىق ماقسات-مىندەتتەر مەن ولارعا جەتۋدىڭ ءادىس-تاسىلدەرى جاتىر.
ەلباسى جولداۋلارى تۋرالى از جازىلىپ جاتقان جوق, بىراق سونىڭ كوپشىلىگىندە تەرەڭ تالداۋدىڭ ورنىنا قۇرعاق ماقتاۋ باسىم. كەڭ وتىرىپ كەزدەسۋگە ۋاقىت كەلگەندە, بۇل تاقىرىپتا ەركىن پىكىر الىسارمىز. ەندى وتكەن جىلعى جولداۋداعى ماقسات-مىندەتتەرگە توقتالا كەتەيىن.
ەگەر مۇقيات نازار اۋداراتىن بولساڭىزدار, «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىنان كەيىن «قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ستراتەگيالىق باعىتى» دەپ جازىلعان.
ءيا, ەلباسىنىڭ تاريحي ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ءبىز ءبىرجولاتا مەملەكەت بولىپ قالىپتاستىق. سوندىقتان جاڭا ستراتەگيا – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ باعىتى بولىپ ەسەپتەلەدى.
ەندى الدا قانداي ماقسات-ءمىندەتتەر تۇر؟ جولداۋدا سونىڭ ءبارى انىق, ايقىن كورسەتىلگەن.
بۇل تابىستارعا جەتۋ وڭاي ەمەس. ونى ۇستاپ تۇرۋ ودان دا قيىن. الدا سان ءتۇرلى قاۋىپ-قاتەرلەر كۇتىپ تۇر. ونى بۇكىل ەل, حالىق بولىپ ەڭسەرۋىمىز كەرەك. مىنە, وسىنىڭ ءبارىن وي ەلەگىنەن, تولعام تەزىنەن وتكىزە كەلىپ, ەلباسىمىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن, باسقاشا ايتقاندا, كۇن سايىن قۇبىلىپ تۇرعان مىنا زامانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جاڭا باعىتىن ۇسىندى.
نەگە جاڭا باعىت؟ ويتكەنى, ءبىز اۋەلگى مەجە – الەمدەگى باسەكەگە قابىلەتتى 50 ەلدىڭ قاتارىنا ەندىك. ەنىپ قانا قويعان جوقپىز, الەمدىك دامۋ يەرارحياسىنىڭ جاڭا بيىگىنە ورلەي باستادىق. ەندىگى مەجە – وتىزدىقتان ورىن الۋ.
بۇل – ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە اقپارات سالاسى ءۇشىن دە ءتۇپكىلىكتى ماقسات. ەلباسىمىز «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا: «ءداستۇر مەن مادەنيەت – ۇلتتىڭ گەنەتيكالىق كودى» دەي كەلىپ, الدىمىزعا ناقتى مىندەتتەر جۇكتەدى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى وسى ستراتەگيالىق مەجەلەرگە جەتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىن جۇمسايتىن بولادى.
ەلباسى سىنى تۋرالى
مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىنى وتە ءادىل عانا ەمەس, مادەنيەت پەن اقپارات سالاسىنىڭ الدىنا ستراتەگيالىق مىندەت جۇكتەگەن سىن بولدى. ەگەر مەملەكەت باسشىسى الدىمىزعا جوعارى ماقسات – الەمدەگى دامىعان 30 مەملەكەتتىڭ قاتارىنا كىرۋدى قويسا, سونداي مىندەتكە مەديا سالاسى دا جەتۋى ءتيىس. ءبىز قازىر وسى ماقساتقا جەتۋگە بايلانىستى بارلىق شارالاردى قابىلداپ جاتىرمىز.
تەلەارنالاردىڭ بىرىگۋى تۋرالى
قازىر «ءبىلىم» جانە «مادەنيەت» تەلەارنالارىن بىرىكتىرۋ جونىندە شەشىم قابىلداندى. ءيا, شىنىندا دا بۇل ارنالاردىڭ رەيتينگتەرى جوعارى ەمەس. بىراق سونىمەن بىرگە ولاردىڭ ءوز اۋديتورياسى بار ەكەنىن دە ەسكەرۋىمىز كەرەك. مۇنداي ارنالاردىڭ رەيتينگتەرى باسقا ەلدەردە, سونىڭ ىشىندە رەسەيدە دە ونشالىقتى ءماز بولىپ وتىرعان جوق. بىراق ءبىلىم بەرۋ مەن اعارتۋشىلىق تەلەارنالارىن جوعارى عىلىمي, كوركەم دۇنيەلى سالالارمەن ساباقتاستىرۋ قاجەت-اق. سوندىقتان ءبىز ولارداعى تەلەكورەرمەندەرگە ۇنايتىن ۇزدىك جوبالاردى ساقتاي وتىرىپ, بىرىكتىرەتىن بولامىز. جاڭا تەلەارنا الداعى جىلدىڭ باسىندا «حابار» اگەنتتىگىنىڭ بازاسىندا قۇرىلادى. ارنانىڭ تاۋلىكتىك حابار تاراتۋ ۋاقىتى 18 ساعاتتى قۇرايدى.
«24 KZ» تۋرالى
«24 KZ» تەلەارناسىنىڭ ءوزى جۇمىس ىستەي باستاعان جىلدان ءسال استام ۋاقىت ىشىندە تولىق قالىپتاسىپ ۇلگەردى. ول قازاقستاندىقتاردىڭ كوپشىلىگى ءۇشىن تاۋلىك بويىنا ەڭ جەدەل دە سەنىمدى بەينەلى اقپارات الۋدىڭ ناقتىلى كوزىنە اينالدى. كوپتەگەن ولشەمدەر بويىنشا ارنا ۇدايى ەلىمىزدەگى ەڭ تانىمال اقپاراتتىق-جاڭالىق تەلەارنالارى ۇشتىگى قاتارىنان تابىلىپ كەلەدى.
«Kazakh TV» تۋرالى
«Kazakh TV» ارناسىنىڭ ىقتيمال اۋديتورياسى الەمنىڭ 93 مەملەكەتىن قامتيدى. تەلەارنا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ كۇندەلىكتى تىنىس-تىرشىلىگى مەن جەتكەن جەتىستىكتەرىن حالىقارالىق اۋديتورياعا جەتكىزەدى. بىراق اتالمىش رەسۋرس وزىنە جۇكتەلگەن مىندەتتەردى تولىق ورىنداپ وتىر دەپ كەسىپ ايتا المايمىن. كونتەنت پەن تىلدىك بالانستا پروبلەمالار بار. ءبىز قازىر ونى كۇشەيتۋ مەن ىرىلەندىرۋدىڭ مۇمكىن بولاتىن بارلىق ۆاريانتتارىن قاراستىرىپ جاتىرمىز.
«قازسپورت» ارناسى تۋرالى
بۇل ارنا بار بولعانى 3-4 ايدىڭ ىشىندە تانىمال بولىپ ۇلگەردى. بۇعان وزىندىك سەبەپتەر دە بار.
بىرىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي قولداۋى مەن سپورتتى سەرىك ەتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتۋىنىڭ ارقاسىندا ءبىز سپورتتىق دەرجاۆاعا اينالدىق. ەگەر مەن ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ۇلكەن-كىشى بىردەي نە سپورتپەن شۇعىلدانادى, نە سپورتقا جانكۇيەرلىك ەتەدى دەسەم, بۇعان ەشكىم تالاسا قويمايتىن شىعار. سوندىقتان بۇل ارنانى بۇكىل قازاقستان كورەتىن بولدى.
ەكىنشىدەن, ارناعا جاقسى ىرىكتەلگەن جانە دۇرىس دايىندالعان شىنايى كاسىبي مامانداردىڭ جاس تولقىنى كەلىپ, ءىستى بىردەن ىلگەرى جىلجىتىپ اكەتتى. سونىڭ ارقاسىندا وڭ ناتيجە دە كوپ كۇتتىرگەن جوق. بۇعان تاياۋدا عانا الماتىدا بولىپ وتكەن بوكستان الەم چەمپيوناتى تولىق كۋا. ونداعى سايىستاردىڭ كۇن سايىن قالاي كەرەمەت كورسەتىلگەنىن جانە حابارلاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە جۇرگىزىلىپ تۇرعانىن ءبارىڭىز دە بايقاعان شىعارسىزدار دەپ ويلايمىن. ال كوممەنتاتورلار قاتارىنان وقتىن-وقتىن ەرماحان ىبىرايىموۆ, سەرىك ساپيەۆ, باقتيار ارتاەۆ سەكىلدى داڭقتى وليمپيادا چەمپيوندارىنىڭ كورىنىپ, شارشى الاڭداعى ۇرىستارعا لايىقتى باعا بەرىپ وتىرۋلارى حابارلار قۇنىن ارتتىرا ءتۇستى. باسقانى بىلمەيمىن, مەن ءوزىم تىكەلەي ەفيردە جۇرگىزىلگەن وسى رەپورتاجداردان وتە جاقسى اسەر الدىم.
«مادەني مۇرا» باعدارلاماسى تۋرالى
ۇلتتىق مادەنيەت تۋرالى وي تولعاعاندا, الدىمەن اۋىزعا سول حالىق دۇنيەگە اكەلگەن مادەني مۇرا ورالادى. ەلباسىمىز وسىدان تۋرا 10 جىل بۇرىن ءوزىنىڭ 2003 جىلعى جولداۋىندا ۇكىمەتكە «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىن جاساۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
ون جىل ىشىندە ۇلان-عايىر جۇمىستار اتقارىلدى. قازاق تاريحىنا قاتىستى قىتاي, موڭعول, يران, اراب, تۇرىك مۇراعاتتارىنداعى, ەۋروپا مەن ازيانىڭ وزگە دە ەلدەرىنىڭ سان الۋان قورلارى مەن كىتاپحانالارىنداعى ونداعان مىڭ قۇجاتتاردىڭ كوشىرمەسى الىنىپ, عىلىمي اينالىمعا ءتۇستى. سولاردىڭ نەگىزىندە كوپتەگەن مونوگرافيالار, وقۋلىقتار جانە زەرتتەۋ ەڭبەكتەر جارىق كوردى.
قازاقستان اۋماعىنداعى 37 كونە قالا زەرتتەلىپ, 113 تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشكە جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
قازاق حالقىنىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت 93 تومدىق «بابالار ءسوزى» دەگەن اتپەن قازاق اۋىز ادەبيەتىنىڭ جيناعى جارىق كوردى.
عىلىمي, فولكلورلىق ەكسپەديتسيالار مەن زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە «قازاقتىڭ 1000 ءانى», «قازاقتىڭ 1000 كۇيى», «قازاقتىڭ 50 باتىرلار جىرى» اتتى بىرەگەي جوبالار جۇزەگە اسىرىلدى.
بايقايسىز با, ۇلتتىق مادەنيەت ەلباسىنىڭ وسىدان 10 جىل بۇرىنعى جولداۋىنىڭ شاپاعاتىن ءالى كورۋ ۇستىندە.
تەاترلار تۋرالى
تەاترلار تۋرالى قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى عابيت مۇسىرەپوۆ «حاس سۇلۋدىڭ كوز جاسىنداي اسەم ونەر» دەپ ايتۋىنداي-اق ايتقان عوي.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى كورشى ەلدەردەگى كوپتەگەن تەاترلار جابىلىپ, ەندى بىرىندە تۇتاس ونەر سالاسىنا تىيىم سالىنىپ جاتقاندا, ءبىز ەلىمىزدەگى بارلىق تەاترلاردى ساقتاپ قالدىق. ساقتاپ قانا قالعان جوقپىز, قازاقستاندا كەيىنگى 20 جىل ىشىندە 17 جاڭا تەاتر اشىلدى. قازىر ەلىمىزدەگى تەاترلار سانى 54-كە جەتتى. سونىڭ ىشىندە قاراعاندى وبلىستىق س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق دراما تەاترى, باتىس قازاقستان وبلىستىق قازاق دراما تەاترى, قوستاناي وبلىستىق ءى.وماروۆ اتىنداعى قازاق تەاترى, ماڭعىستاۋ وبلىستىق ن.ءجانتورين اتىنداعى قازاق دراما تەاترى سۋ جاڭا عيماراتتارعا كوشتى. بارلىق توزىعى جەتكەن رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق تەاترلارعا كۇردەلى جوندەۋ, جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
تەاتر رەپەرتۋارلارى جاڭارتىلىپ, ۇلكەن ونەرگە جاس تولقىن وكىلدەرى كەلىپ قوسىلدى. ءناتيجەسىندە كورەرمەن تەاترعا قايتا ورالدى. قازىر رەسپۋبليكالىق تەاترلار قويىلىمدارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى انشلاگپەن وتۋدە.
ارينە, ءار كەزدەردە دە ونەردە شىعارماشىلىق باسەكە بولعان. بىرەۋگە ۇناعان دۇنيە ەكىنشى بىرەۋدىڭ كوڭىلىنەن شىقپاۋى مۇمكىن. اعا بۋىن مەن جاس بۋىننىڭ ونەر مەن ونداعى سان الۋان باعىت-باعدارلارعا دەگەن پىكىر الشاقتىعى دا ءجيى بولىپ تۇراتىن قۇبىلىس. بۇعان تۇسىنىستىكپەن قاراۋ قاجەت.
مۇراجايلار تۋرالى
ەلىمىزدە جالپى سانى 200-دەي مۋزەي جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ ءىشىندە الماتىداعى ورتالىق مەملەكەتتىك مۋزەي, ءا.قاستەەۆ اتىنداعى ونەر مۋزەيى جانە استاناداعى التىن بۇيىمدار مۋزەيى سياقتى ءىرى مۇراجايلار دا بار.
وسى ۋاقىتقا دەيىن استانا قوناقتارىنا قازاق حالقىنىڭ ارعى, بەرگى تاريحىنان كەڭىنەن ماعلۇمات بەرەتىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ۇلكەن مۋزەي بولعان جوق. ەلباسىمىز بۇل پروبلەمانى دا شەشىپ بەردى. قازىر تاۋەلسىزدىك سارايىنىڭ جانىنان جالپى كولەمى 73 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن ۇلتتىق مۋزەي سالىنۋدا. ونى تاۋەلسىزدىك, استانا, التىن, تاريح جانە ونەر مۇراجايلارىنان تۇراتىن تۇتاس مۋزەيلەر كەشەنى دەۋگە ابدەن بولادى. قازىر وندا نەگىزىنەن قۇرىلىس جۇمىسى اياقتالىپ, مۇراعاتتاۋ ءىسى باستالىپ كەتتى. امانشىلىق بولسا, كەلەر جازدا اشىلاتىن بولادى.
كىتاپحانالار تۋرالى
قازىر قازاقستاندا مەكتەپتەردەگى شاعىن كىتاپحانالاردى قوسا ەسەپتەگەندە, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى 10 مىڭعا جۋىق كىتاپحانا بار. سونىڭ ەكەۋى – ۇلتتىق. ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن كىتاپحانا الماتىدا ورنالاسقان. ونىڭ قورىندا 6 ميلليوننان استام كىتاپ بار.
استانانىڭ ءبىر كەمشىن تۇسى كىتاپحانا بولاتىن. وسىدان 9 جىل بۇرىن ەلباسى تاپسىرماسىمەن اشىلعان استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا 800 مىڭعا جۋىق كىتاپ بار.
قازىر جاستار كىتاپتى از وقيدى دەگەن پىكىر قالىپتاسقان. ءوز باسىم ونىمەن تولىق كەلىسپەيمىن. دۇرىسى, جاستار كىتاپتىڭ ەلەكتروندى نۇسقاسىن وقيدى. مەن دە قاشان كىتاپتىڭ باسپالىق نۇسقاسى قولعا تۇسكەنىن كۇتپەي-اق, ينتەرنەتتەگى ەلەكتروندى نۇسقاسىن وقۋعا كوشتىم.
مىنە, وسىنداي كرەاتيۆتى وقىرماندار ءۇشىن مينيسترلىك «قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى كىتاپحاناسىن» اشتى. قازىر وندا 4280 كىتاپ, 16 مىڭنان استام قۇجاتتاردىڭ ەلەكتروندى كوشىرمەسى ورنالاستىرىلعان. الداعى ۋاقىتتا جىل سايىن ونداعى كىتاپتار سانى تولىعىپ تۇراتىن بولادى. ءسىزدەردى دە وسى ۇلتتىق ەلەكتروندى كىتاپحانانى پايدالانۋعا شاقىرامىن.
ءتىل تۋرالى
ءتىل – ءبىزدىڭ ەلىمىزدە, اسىرەسە, زيالى قاۋىم مەن قازاق ءتىلدى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ءجيى قوزعالاتىن تاقىرىپ.
مەن دە, وزدەرىڭىز سياقتى, قازاق ءتىلىنىڭ جاناشىرىمىن. سالىستىرىپ كورەيىكشى, قازىر بۇكىل قازاقستان بويىنشا قازاق مەكتەپتەرى مەن ارالاس مەكتەپتەردە قازاق تىلىندە ءبىلىم الاتىن وقۋشىلاردىڭ سانى ەلىمىزدەگى مەكتەپكە باراتىن بارلىق وقۋشىلاردىڭ 71 پايىزىن قۇرايدى. مەن كەزدەسۋ الدىندا تۋرا وسى دەرەكتى رەسپۋبليكالىق ستاتيستيكالىق اگەنتتىك باسشىسىمەن ناقتىلاپ الدىم. ايتىڭىزشى, وسىدان 20 جىل بۇرىنعى جاعداي قانداي ەدى؟! جاڭاعى مەن ايتقان پايىزدىق كورسەتكىشتەن ەكى ەسەگە جۋىق تومەن بولاتىن. ءتىپتى, قازاق سسر-ءنىڭ كەيبىر وبلىس ورتالىقتارىندا جالعىز عانا قازاق مەكتەبى, ونىڭ ءوزى اۋىلدان كەلىپ وقيتىن بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتار بولاتىن. بۇگىنگى جاعداي مۇلدەم باسقاشا.
وسىدان 10 جىل بۇرىن رەسپۋبليكامىزداعى كەيبىر تەلەارنالار مەن راديوستانسالار ىشىندە قازاق تىلىندە جارتى مينۋت تا حابار تاراتپايتىندارى از بولعان جوق. قازىر سولاردىڭ ءبارى زاڭ شەڭبەرىندە كەمىندە 50 پايىز قازاق تىلىندە حابار تاراتۋعا مىندەتتى. ارينە, ولاردىڭ ساپاسى مەن كورسەتەتىن ۋاقىتى جونىندە قوياتىن تالابىمىز دا جوق ەمەس.
قازاق تىلىندەگى گازەت, جۋرنالداردىڭ تارالىمى دا ارتىپ كەلەدى. ونىڭ كوش باسىندا 200 مىڭدىق تيراجبەن «ەگەمەن قازاقستان» تۇر. رەسپۋبليكامىزداعى بىردە-ءبىر ورىس ءتىلدى گازەت وسى كورسەتكىشتى ماڭايلاي دا المايدى.
الداعى ۋاقىتتا قازاق ءتىلىندەگى گازەت-جۋرنالدار ءوز باسىلىمدارىنىڭ سايتىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋلارى قاجەت. بۇكىل دۇنيە جۇزىندە باسپا تۇرىندەگى باسىلىمداردىڭ سانى دا, تيراجى دا ازايىپ كەلەدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى جەلتوقساندا الەمگە ايگىلى «Newsweek» جۋرنالى ءوزىنىڭ ەڭ سوڭعى باسپا نۇسقاسىنداعى ءنومىرىن شىعاردى. سوندىقتان قازاق ءتىلدى باسىلىمدار, اسىرەسە, جۋرنالدار وزدەرىنىڭ سايتتارىن دامىتۋدى مىقتاپ قولعا العاندارى ءجون. بۇل – زامان تالابى.
«قازمەديا ورتالىعى» تۋرالى
الەمدەگى ەڭ وزىق, ەڭ سوڭعى تەحنيكامەن جاراقتاندىرىلعان مەديا ورتالىق – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەلىمىزدىڭ تەلە جانە راديوجۋرناليستەرىنە تارتقان عالامات سىيى.
مۇنداي ورتالىق بۇگىندە تمد ەلدەرىنىڭ بىردە-بىرىندە جوق. ءتىپتى, الەمنىڭ وزىندە ساۋساقپەن سانارلىقتاي.
ەگەر بۇرىن مەملەكەتتىك ارنالاردىڭ وزىندە «سۋرەتتەر» الۋان ساپالى بولىپ ەكرانعا شىعىپ جاتسا, قازىر وسى ورتالىقتىڭ ارقاسىندا بارلىق تەلەارنالار ءبىرتۇتاس جوعارى ستاندارتقا قول جەتكىزدى. مۇنى مەنىڭ ارىپتەستەرىم دە, كورەرمەندەر دە بايقاپ ۇلگەردى.
رەيتينگتەر تۋرالى
رەيتينگتەر ءارتۇرلى بولادى. مىسالعا TNS «Gallup Media Asia» مالىمەتى بويىنشا, «قازاقستان» تەلەارناسىنىڭ رەيتينگى 100 مىڭنان استام تۇرعىنى بار قالالاردا 6-شى ورىنعا قونىس تەپسە, تاپ وسى كومپانيانىڭ مالىمەتى بويىنشا 100 مىڭنان از تۇرعىندارى بار ەلدى مەكەندەردە ءبىرىنشى ورىندا تۇر!
بۇل اۋىلدىق جەرلەردە جۇرتتىڭ ەڭ الدىمەن «قازاقستان» ارناسىن كورەتىنىن كورسەتەدى.
بىراق مەن قازاق ءتىلدى تەلەباعدارلامالاردىڭ ءبارىن ىسكە العىسىز ەتىپ سىنايتىنداردىڭ ۇستانىمدارىن تۇسىنبەيمىن. مۇنداي «اسىرە سىنشىلار» اراسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى مۇلدە بىلمەيتىندەر دە بار. ولار ماعان: «مەن پاستەرناكتى وقىعان جوقپىن, بىراق ونى جات ادام دەپ ەسەپتەيمىن», – دەگەن كەيبىرەۋلەردىڭ پوزيتسياسىن ەسكە تۇسىرەدى.
تىلدىك تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋ تۋرالى
مەنشىك فورماسىنىڭ قانداي ەكەنىنە قاراماستان, قازاق ءتىلدى كونتەنتتىڭ ەلىمىزدەگى كەز كەلگەن تەلەارنادا 50 پايىزدان كەم بولماۋى كەرەكتىگىن بىلدىرەتىن زاڭ بار, وسىنى انىق جۇيەلەپ بەرگەن زاڭناما نورمالارى بار. ءبىزدىڭ سالامىزدا جۇمىس ىستەيتىندەردىڭ ءبارى بۇل نورمانى بۇلجىتپاي ورىنداۋلارى كەرەك.
مەن الدەكىمدەردى جازالاۋعا قۇشتار بولىپ وتىرعان جوقپىن. بىراق اتالمىش سالادا زاڭنامانىڭ انىق بۇزىلىپ جاتۋىنا كوزدى جۇمىپ قاراي المايتىنىمدى دا اشىق ايتامىن. ءبىز وسى كەزگە دەيىن بارلىق ءتارتىپ بۇزۋشىلاردى ەكى رەتتەن ەسكەرتىپ شىقتىق, سوڭعى رەت مۇنداي اڭگىمە 22 قازاندا كوتەرىلدى. سول كەزدە ءبارى جاعدايدى 1 جەلتوقسانعا دەيىن تۇزەيتىندەرىن ايتىپ, ۋادە بەردى. ءبىز وسى كەزگە دەيىن ارىپتەستەرىمىزگە سەنىپ كەلدىك. ال ەندىگى جەردە زاڭ تالابىن ورەسكەل بۇزۋشىلارعا ليتسەنزياسىن الىپ قويۋعا دەيىنگى شارالاردى قولداناتىن بولامىز.
سەريالدار تۋرالى
سەريالداردىڭ ۇلكەن سۇرانىسقا يە ەكەندىگى جانە ولاردىڭ تەلەۆيزيالىق رەيتينگتەردى كوتەرۋدە ايتارلىقتاي ءرول اتقاراتىنى بەلگىلى.
وسى «كوپىرشىكتى» كينوفيلمدەردى ساتىپ الۋعا مەملەكەتتىڭ وتە كوپ قارجىسى كەتىپ جاتىر. سوسىن ولاردى ترانسلياتسيا جاساۋعا ءتيىستى قاراجات جۇمسالادى. سوندىقتان بيىل مەملەكەتتىك تەلەارنالارعا جاڭا سەريالىق ونىمدەردى ساتىپ الۋعا تىيىم سالىندى. كەلەسى جىلدان باستاپ ولاردى كورسەتۋ تولىقتاي توقتاتىلادى. بالكىم, بۇل جاڭالىق الدەكىمدەرگە ۇنامايتىن دا بولار, بىراق كاسىپقوي تەلەجۋرناليستەر مەن كينو ونەرىن شىنايى باعالاۋشىلار قۋاناتىنىنا نىق سەنىمدىمىن.
ءبىز تۇرىك-كورەي سەريالدارىنىڭ ورنىنا ساپاسى جوعارى وتاندىق فيلمدەردى ۇسىناتىن بولامىز. بۇل جونىندەگى العاشقى تاجىريبەمىز دە ءساتتى شىقتى. مەن بۇل جەردە «قازاقستان», كتك جانە «ەۋرازيا-ءبىرىنشى» تەلەارنالارىنىڭ ءبىرلەسكەن شىعارماشىلىعىمەن ءتۇسىرىلىپ, ەلىمىزدە عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, شەتەلدەردە دە ۇلكەن تابىسپەن كورسەتىلگەن ۇلى وتان سوعىسىنىڭ اتى اڭىزعا اينالعان پارتيزانى, حالىق قاھارمانى قاسىم قايسەنوۆ تۋرالى «قاسىم» تەلەسەريالى تۋرالى ايتىپ وتىرمىن. ونى قازىردىڭ ءوزىندە اۆستراليا, فرانتسيا, بەلگيا, ليۋكسەمبۋرگ, شۆەيتساريا جانە يزرايل مەملەكەتتەرى ساتىپ الدى. مۇنى شىنىندا دا ارىپتەستەرىمىزدىڭ ۇلكەن تۆورچەستۆولىق تابىسى دەپ باعالاعان ءجون.
ءبىز قازىر وسى جەتىستىكتى ۇلعايتۋ جولىندا بىرقاتار جۇمىستاردى جاساپ جاتىرمىز. قازاقستان كورەرمەندەرىنە ءوزىنىڭ «رەكەتير», «اعايىندىلار», «جاۋجۇرەك مىڭ بالا» فيلمدەرىمەن ۇناپ قالعان رەجيسسەر اقان ساتاەۆ ەندى باۋىرجان مومىش ۇلى تۋرالى كارتينا تۇسىرۋگە كىرىستى. ال كينوداعى تۇساۋكەسەرىن «عاشىق جۇرەك» لەنتاسىمەن كەسكەن بايان ەسەنتاەۆا تاياۋ ۋاقىتتاردا كۇلاش بايسەيىتوۆا تۋرالى تۋىندىسىن كورەرمەن نازارىنا ۇسىناتىن بولادى. تۇتاستاي العاندا, كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالپى سانى 345 سەريادان تۇراتىن 21 سەريال تۇسىرىلمەكشى. مۇنىڭ قانشالىقتى وراسان زور جۇمىس ەكەنىن, وسى سەريالدارعا قانشا اكتەر, قانشا رەجيسسەر, قانشا وپەراتور تارتىلاتىنىن ءوزىڭىز پايىمداي بەرىڭىز. وسىنىڭ ارقاسىندا قانشاما تۆورچەستۆولىق ويلار مەن تۇجىرىمدار جۇزەگە اسادى دەسەڭىزشى! بۇل جەردە كەزىندە كوپتەگەن جۇلدىزداردىڭ ونەردەگى العاشقى قادامدارىن تاپ وسىنداي جوبالاردان باستاعانىن دا ەستەن شىعارماساق كەرەك.
الداعى جىلى بۇل باعىتتاعى شىعارماشىلىق جۇمىستار جالعاسىن تابادى. ءبىز ءبىر جاعىنان تالانتتى جاستاردىڭ وزدەرىن وتاندىق كينوفيلمدەردە كورسەتۋلەرىنە مۇمكىندىك بەرەمىز. ەكىنشى جاعىنان ءوز تەلەەفيرىمىزدى ساپالى, مازمۇندى جانە تانىمدىق باعىتتاعى قازاقستاندىق تەلەونىمدەرگە تولتىرامىز.
مەملەكەتتىك-اقپاراتتىق تاپسىرىستار تاريفتەرى تۋرالى
ءيا, راسىندا دا قازىر تەلەونىمدەردىڭ قولدانىستا جۇرگەن تاريفتەرى ەسكىردى. وتكەن جىلى ول ساعاتىنا 120 مىڭ تەڭگەنى قۇراۋشى ەدى. تەلەجۋرناليستيكا سالاسىندا قىزمەت ەتۋشىلەر جاقسى بىلەدى, پرايم-تايمنىڭ مينۋتىنىڭ ءوزى بۇدان الدەقايدا قىمبات.
بيىل ءبىز ەكى ءتۇرلى زەرتتەۋلەر جۇرگىزدىك. باعالاردى قايتا قارادىق. سوعان وراي ەكى ەلەۋلى وزگەرىس ەنگىزدىك. بىرىنشىدەن, مينيسترلىك ەندى مينۋتىنا 40 مىڭ تەڭگەدەن تولەيدى. بۇل ايتارلىقتاي تارتىمدى تاريف. ەكىنشىدەن, ءبىز ساعاتتار مەن مينۋتتارعا ەمەس, ناقتى شىعارماشىلىق جوبالارعا تاپسىرىس بەرەمىز. وسى ەكى وزگەرىستىڭ ناتيجەسىندە قازىر كتك, نتك, 31-ارنا, ستۆ جانە «استانا» سەكىلدى 5 مەملەكەتتىك ەمەس ارنا مەملەكەتتىك تاپسىرىستاردى ورىنداپ جاتىر.
مەملەكەتتىك تاپسىرىس تۋرالى
مەملەكەتتىك تاپسىرىستار تۋرالى نە ەشتەڭە ايتىلمايدى, ايتىلا قالسا, سىناۋ-مىنەۋ باسىم بولىپ شىعادى.
ءبىز ەشكىمدى دە مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا ماجبۇرلەمەيمىز. ونى بەرگەن كۇندە دە, رەداكتسيانىڭ ىشكى ساياساتىنا ارالاسپايمىز.
ەگەر ءبىزدىڭ باق-تارىمىز ەلىمىزدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك جاڭعىرۋى بارىسىن بەلسەندى تۇردە كورسەتىپ تۇراتىن بولسا, نەگە ولارعا قولداۋ جاساماسقا؟! ءيا, بۇل ماقساتتارعا بولىنگەن قارجى دا سونشالىقتى كوپ ەمەس. بۇل جونىندەگى اقپاردى اشىق تۇردە ايتا الامىن. تەك بيىلعى جىلدىڭ وزىندە 70-كە جۋىق باق جالپى جيىنتىعى 700 ملن. تەڭگەگە جۋىق مەملەكەتتىك تاپسىرىس الدى. مەنىڭشە, بۇل تىم كوپ قاراجات ەمەس.
بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىن مەملەكەتتىك رەتتەۋ تۋرالى
قازاقستانداعى بارلىق ازاماتتار, سونىڭ ىشىندە قوعامدىق پىكىردى قالىپتاستىرۋعا اتسالىساتىن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى ەكى باستان ساقتاۋعا ءمىندەتتى بولىپ سانالاتىن ەرەجەلەر دە بار. بۇل ەرەجەلەر ەڭ الدىمەن بۇكىلقازاقستاندىق قۇندىلىقتاردى – ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن, حالىقتاردىڭ بىرلىگىن ساقتاۋعا, الەۋمەتتىك, ۇلتتىق جانە ءدىني الاۋىزدىقتى تۇتاتۋعا جول بەرمەۋگە قىزمەت ەتۋگە باعىتتالعان. ەگەر ءبىز شىن مانىندە دە ءوز وتانىمىزدىڭ پاتريوتى بولساق, مەملەكەتىمىزدىڭ ۇدايى نىعايۋىنا قىزمەت ەتۋگە مىندەتتىمىز. كۇللى الەمدە وسى قاعيداتتار قاتاڭ ساقتالادى. سوندىقتان مەنىڭ ارىپتەستەرىم ءدىني ەكسترەميزم, لاڭكەستىك, ۇلتارالىق جانە الەۋمەتتىك الاۋىزدىق تۋعىزۋ سەكىلدى قوعامىمىزعا كەرى اسەرىن تيگىزەتىن بارىنشا وتكىر ماسەلەلەر كۇن تارتىبىنە قويىلعان كەزدە جوعارى كاسىبي دەڭگەيدەن تابىلىپ, مۇنداي ارەكەتتەردى باتىل سىنعا الۋعا ءتيىس.
«استانا وپەرانىڭ» پرەمەرالارى تۋرالى
«استانا وپەرا» – ەلباسى تاپسىرماسىنىڭ جەمىسى. ونىڭ جوباسىن تاڭداۋدان باستاپ, سالىنىپ بىتۋىنە دەيىن ۇدايى ءوز باقىلاۋىندا ۇستادى. بولاشاق تەاتر عيماراتىنا بايلانىستى ۇسىنىلعان جوبالار وتە كوپ بولدى, سونىڭ ىشىندە مودەرندىك نۇسقالار دا كەزدەستى. بىراق مەملەكەت باسشىسى كلاسسيكالىق تەاتر ءۇشىن عالامات كلاسسيكالىق جوبانى ءوزى تاڭداپ الدى. سونىڭ ارقاسىندا «استانا وپەرا» ءبىزدىڭ ەلوردامىزدىڭ كوركىن اشا تۇسەتىن كەرەمەت دۇنيە بولىپ شىقتى جانە وسى سالاداعى الەمدەگى ەڭ تاڭداۋلى تەاترلاردىڭ بىرىنە اينالدى.
الداعى اپتادا سىزدەردى تاعى ءبىر جاعىمدى جاڭالىق كۇتىپ تۇر, بوريس ەيفماننىڭ حورەوگرافياسى بويىنشا «رودەن» بالەتىنىڭ پرەمەراسى قويىلادى.
شەتەلدەردە كادرلاردى دايارلاۋ تۋرالى
تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ينيتسياتيۆاسى جانە قولداۋى ارقاسىندا 10 مىڭ جاس «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا شەتەلدەردە ءبىلىم الدى. بۇل شىنىندا دا ەرەكشە جوبا. اتالمىش باعدارلاما بويىنشا وقىپ قايتقاندار اراسىندا ءبىزدىڭ ارىپتەستەرىمىز دە از ەمەس. تەك بيىلعى جانە الداعى جىلى عانا پرەزيدەنت باعدارلاماسى بويىنشا 20-دان استام جۋرناليست شەتەلدەردە ءبىلىم الاتىن بولادى. ولاردىڭ 7-ءۋى ۆۆس-دە ستاجيروۆكادان ءوتىپ قايتادى.
بۇگىنگى تاڭدا امەريكالىق جانە ەۋروپالىق تەاتر جانە كينو جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كوپتەگەن تۇلەكتەرى «قازاقفيلم» جۇيەسىندە قىزمەت ەتىپ ءجۇر. ولاردىڭ بىرقاتارى وزدەرىنىڭ العاشقى فيلمدەرىنىڭ تۇسىرىلىمدەرىنە كىرىسىپ تە كەتتى.
مەن وسى ورايدا جاعدايدى پايدالانا وتىرىپ, شەتەلدەردە وقىعىلارى نەمەسە ستاجيروۆكادان, وتكىلەرى كەلەتىن ارىپتەستەرىمنىڭ بارىنە وتىنىشتەرىڭىزدى بەرىڭىزدەر, ءوز بىلىكتىلىكتەرىڭىز بەن شەتەل ءتىلىن بىلەتىندەرىڭىزدى كورسەتىڭىزدەر, ءبىز سىزدەرگە جاردەم بەرۋگە دايىنبىز, دەگىم كەلەدى.
«قازاقفيلم» تۋرالى
بۇگىنگى تاڭداعى كينەماتوگرافيا الەمىندە باسەكەلەستىك وتە جوعارى. مۇنداي باسەكەدە انتونيوني, فەلليني, بەرتولۋچچي سياقتى الىپتارى بار اتاقتى يتاليان كينوسى ىعىسىپ, گولليۆۋدقا جول بەردى. كينو بارىنشا كوممەرتسيالانىپ كەتتى. اشىعىن ايتۋىمىز كەرەك, مۇندا اقش كينوگەرلەرى قارجى جاعىنان دا, تاماشا اكتەرلەر مەن رەجيسسەرلەردى كوپتەپ تارتۋدا دا, پروكات جۇيەسىندە دە الدارىنا جان سالماي تۇر. ال ەۋروپا كينووندىرىسىندە قۇلدىراۋ بايقالعانىمەن, ءدال قازىر قازاق كينوسى داعدارىس جاعدايىنان ەركىن شىعىپ كەتتى دەپ باتىل ايتا الامىن. بىزدە كينونى قارجىلاندىرۋ دا جىل ساناپ ءوسىپ كەلەدى.
«قازاقفيلم» قازىر جىل سايىن 30-عا جۋىق كوركەم, انيماتسيالىق جانە دەرەكتى فيلمدەر تۇسىرەدى. وندا سوڭعى جىلدارى تۇسىرىلگەن «ستالينگە سىيلىق», «مۇستافا شوقاي», «ءسىز كىمسىز, ك مىرزا؟», «جاۋجۇرەك مىڭ بالا», «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى», «شال» سەكىلدى كوپتەگەن كارتينالار ءبىزدىڭ كورەرمەندەرىمىزدىڭ عانا كوڭىلىنەن شىعىپ قويعان جوق, ولار سونىمەن قاتار, قازاق كينوسىنىڭ دەڭگەيىن ساپالىق جاعىنان تاعى ءبىر بەلەسكە كوتەردى دەپ بىلەمىن.
الاش مۇراسى تۋرالى
الاش يدەياسى XXI عاسىرعا دا قىزمەت ىستەۋدە دەسەم قاتەلەسپەيمىن. ەگەر XX عاسىر باسىندا مىرجاقىپ دۋلاتوۆ «ويان, قازاق!» دەپ ەلىن سىلكىنۋگە, سەرپىلۋگە شاقىرسا, قازىر ەلباسىمىز قازاقستاندى الەمدەگى دامىعان ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا قوستى. ەندى دامىعان وتىزدىققا قاراي بەت الدىق. ەگەر ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىنوۆ ءوزى مەكتەپ اشىپ, وقۋلىق جازىپ, عىلىم-ءبىلىمدى يگەرۋگە شاقىرسا, ەلباسىمىز دۇنيەجۇزىنىڭ كەز كەلگەن مەكتەبى, ۋنيۆەرسيتەتىمەن تەرەزەسى تەڭ تۇراتىن نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى مەن نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىن اشىپ, قازاق جاستارىنا الەمنىڭ ەڭ وزىق تالابىنا ساي ءبىلىم بەرگىزۋدە. ەگەر مۇحتار اۋەزوۆ: «ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە», دەسە, ەلباسىمىز تەك كەيىنگى 4-5 جىلدىڭ ىشىندە 500-گە جۋىق جاڭا مەكتەپ, مىڭنان استام بالاباقشا سالدىرىپ, ەل ەرتەڭى سانالاتىن جاس بۇلدىرشىندەر مەن جەتكىنشەكتەرگە ەركىن ءبىلىم مەن تاربيە بەرگىزۋدە.
ءبىر سوزبەن ايتقاندا, الاش قايراتكەرلەرى ارمانداپ, جۇزەگە اسىرا الماي كەتكەن اسىل يدەيالاردى ەلباسىمىز ىسكە اسىردى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىن.
