ايتا كەتەيىك, «اكمە» حالىقارالىق اعارتۋشىلار كلۋبى 2017 جىلى قۇرىلىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن اشىق سۇحبات الاڭىنا اينالىپ كەلەدى. كلۋب مۇشەلەرىنىڭ الدىنا قويعان ماقساتى – احمەت بايتۇرسىن ۇلى باستاعان الاش زيالىلارىنىڭ ءىسىن جالعاستىرۋ. بۇگىندە القالى جيىندارعا الىس-جاقىن شەتەلدەردەگى زيالى قاۋىم وكىلدەرى, عالىمدار, پروفەسسورلار ءوز ويلارىن ءبىلدىرىپ جاتىر. جاستار دا قالىس قالىپ جاتقان جوق.
اباي يدەيالارىن, ويشىل مۇراسىن جاستار اراسىندا ودان ءارى دارىپتەۋ ماقساتىندا وتكەن شاراعا ونلاين قاتىسقان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى «اباي مۇراسىنىڭ تۇركى ەلدەرىندە تانىلۋى» تۋرالى بايانداما جاساسا, دۇنيەجۇزىلىك يسلام اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى مۋنيف زوۋبي «اباي مۇراسى جانە يسلام وركەنيەتى» تاقىرىبىندا وي قوزعادى.
– اباي – قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, تۇگەل تۇركىلەردىڭ, تامىرلاس, تۋىستاس حالىقتاردىڭ ورتاق اقىنى. 1934 جىلى «جاس تۇركىستان» گازەتىندە مۇستافا شوقايدىڭ ارىپتەسى, پروفەسسور تاحير شاعاتايدىڭ ابايعا بايلانىستى «تۇركىستاننىڭ باس اقىنى» اتتى ماقالاسى جارىق كورگەن ەكەن. راس, ءوز داۋىرىندە اباي تۇركىستاننىڭ باس اقىنى رەتىندە مويىندالعان, – دەيدى حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى.
سونداي-اق شاراعا ارنايى كەلگەن ەۋروپا قازاقتارى فەدەراتسياسى پرەزيدەنتى (شۆەتسيا) مۇرات ەرميش «اباي مۇراسى جانە شەتەلدەگى قانداس باۋىرلار» تاقىرىبىندا وي ءوربىتتى. تۇركيادان تىكەلەي ەفيرگە شىققان پروفەسسور گۇلجانات ەرجۋلاسۋن اباي مۇراسىنىڭ تۇركيادا, حاشاتريان شۋشان (ارمەنيا) ارمەنيادا ناسيحاتتالۋىن ايتىپ, حاكىم شىعارمالارىنىڭ شەتەل تىلدەرىندەگى اۋدارمالارىمەن تانىستىردى.
ال ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى عاريفوللا ەسىم «اباي – حاكىم», پروفەسسور اراپ ەسپەنبەتوۆ «اباي مۇراسى جايلى», اباي ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جاندوس ابۋباكىر «اباي مۇراسى جانە وركەنيەت» تاقىرىبىن قاۋزادى. ۇلى ويشىلدىڭ شىعارماشىلىعى مەن قازاق مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسىن ايتتى.
شارا بارىسىندا ياسنايا پولياناداعى ل.تولستوي مۋزەيىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى گەننادي وپارين «اباي جانە تولستوي» تاقىرىبىن قوزعاسا, ابايدىڭ جيدەباي-ءبورىلى مەملەكەتتىك قورىق-مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى تۇردىقۇل شاڭباي مۋزەيدەگى اتقارىلعان ءىس-شارالارعا توقتالدى.
سونىمەن قاتار شەنچجەن ۋنيۆەرسيتەتى زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى (قىتاي) پروفەسسور تاو يتاو, ەكونوميكا جانە مەنەدجمەنت بويىنشا شۆەيتساريالىق قولدانبالى عىلىمدار مەكتەبىنىڭ رەكتورى (شۆەيتساريا) دومينيك دجوردان جانە لەشنو قالاسىنىڭ يان اموس كومەنسكي اتىنداعى مەملەكەتتىك جوعارى كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى (پولشا) ماچەي پەتشاك ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى.
شارا سوڭىندا ابايدىڭ ەسىمىن, شىعارماشىلىعىن ودان ءارى دارىپتەۋ شارالارى تالقىلانىپ, مەرەيتويعا ارنايى كىتاپتار شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلدى.
