«قازگيدرومەت» كاسىپورنى سۋ ساپاسىنىڭ مونيتورينگىن 143 سۋ نىسانىندا, اتاپ ايتقاندا تەڭىزدە جانە سۋدىڭ ۇستىڭگى قاباتىندا جۇرگىزەدى. ونىڭ ىشىندە 93 وزەن, 31 كول, 15 سۋقويما, 3 سۋ ارناسى مەن كاسپي تەڭىزى بار. ءار نىساندا سىناما الىناتىن بىرنەشە نۇكتە بەلگىلەنگەن. بۇل اۋماقتاردا لاستانۋ كوزدەرى ەسكەرىلىپ, اعىن سۋ مەن سۋ ايدىندارىندا تەكسەرۋ جۇمىستارى تالاپقا سايكەس اتقارىلادى. ماماندار سۋدىڭ سىناماسىن الىپ, وعان زەرتحانادا تالداۋ جاسالادى. سىناما زەرتحانادا 60-قا جۋىق كورسەتكىش بويىنشا تەكسەرۋدەن وتەدى.
«ونىڭ ىشىنە بيوگەندى زاتتار, ورگانيكالىق ەمەس زاتتار, اۋىر مەتالدار مەن تاعى باسقا ەلەمەنتتەر كىرەدى. ەگەر سۋدىڭ قاتتى لاستانعانى انىقتالسا, قاجەتتى شارانى قابىلداۋ ءۇشىن ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا حابارلاما جىبەرىلەدى. سۋ نىساندارىنىڭ ءتۇرى جانە ساناتىنا بايلانىستى تالداۋ مەرزىمى ءارتۇرلى. كوپ جاعدايدا ءار ايدىڭ العاشقى ون كۇندىگىندە جۇرگىزىلەدى. سۋ سىنامالارى ەلىمىزدەگى «قازگيدرومەتتىڭ» 17 فيليالىندا تەكسەرىلەدى. بارلىق زەرتحانا حالىقارالىق تالاپ نەگىزىندە جۇمىس ىستەيدى», دەدى د.الىمباەۆا.
كاسپي تەڭىزىندەگى سۋدىڭ ساپاسىنا ۆەدومستۆونىڭ اتىراۋ جانە ماڭعىستاۋ وبلىستارىنداعى فيليالدارى جاۋاپ بەرەدى. تەڭىزدىڭ اۋماعىندا سىناما الىناتىن 50 نۇكتە بار. وعان جايىق جانە ەدىل وزەندەرىنىڭ كاسپيگە قۇياتىن ساعاسى, كەن ورىندارى ورنالاسقان اۋداندار, شەكارالىق جانە رەكرەاتسيالىق اۋماقتار مەن ماڭعىستاۋداعى تەڭىز پورتتارى دا كىرەدى. كاسپيگە مونيتورينگ ادەتتەگىدەي جۇرگىزىلگەنىمەن ولشەۋ ادىستەمەلەرىندە وزگەشەلىكتەر بار. ويتكەنى تەڭىزدىڭ قۇرامىنداعى تۇز ساراپتاما ناتيجەسىنە اسەر ەتپەۋى ءۇشىن ارنايى سىنامالىق دايىندىق قاجەت.
«اي سايىن قورشاعان ورتانىڭ جاعدايى تۋرالى اقپاراتتىق بيۋللەتەن شىعارىلادى, بارلىق نىساندارداعى سۋدىڭ ساپاسى سوندا كورسەتىلەدى. اقپاراتتىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «قازگيدرومەت» 2019 جىلى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ماعزۇم مىرزاعاليەۆتىڭ باستاماسىمەن بەتكى سۋلاردىڭ ساپاسى تۋرالى مالىمەتتەردى ونلاين رەجىمدە باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ينتەراكتيۆتى كارتا (maps.hydromet.kz سىلتەمەسى ارقىلى كورە الاسىز) جاسادى. وندا سۋ نىساندارىنىڭ ساپاسى قانداي ساناتقا جاتاتىنى, وزەننىڭ نەمەسە كولدىڭ سۋىن قانداي ماقساتقا پايدالانۋعا بولاتىنى, سۋدىڭ قۇرامىنداعى قانداي زاتتار شەكتى مولشەردەن اسىپ كەتكەنى تۋرالى بىلۋگە بولادى.
قاجەت بولعاندا حالىقتىڭ, قۇزىرلى ورگانداردىڭ نەمەسە باق-تىڭ سۇرانىسىنا سايكەس «قازگيدرومەتتىڭ» جىلجىمالى ەكولوگيالىق زەرتحانالارى جوسپاردان تىس تەكسەرۋگە شىعادى. ونىڭ قورىتىندىسى ءبىزدىڭ سايتتا, الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاريالانادى. مىسالى, 14 قىركۇيەكتە بۋراباي كولىندە بالىقتاردىڭ جاپپاي قىرىلعانى تۋرالى ۆيدەولار تاراعان ەدى. اقمولا وبلىسىنداعى بولىمشە قىزمەتكەرلەرى دەرەۋ سوندا بارىپ, بالىقتار ولگەن جەردىڭ اينالاسىنداعى 5 نۇكتەدەن سۋدىڭ سىنامالارىن الىپ, تالداۋ جۇرگىزدى», دەدى «قازگيدرومەت» باسشىسى
باس گيدرومەتەورولوگتىڭ ايتۋىنشا, ەلەك وزەنىنە 10 جىلدان بەرى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان مونيتورينگ لاستانۋ دەڭگەيىنىڭ ەڭ جوعارى كورسەتكىشىن بايقاتىپ وتىر. بەلگىلى بولعانداي, وزەن حروم جانە بورمەن لاستانعان. سول سەكىلدى توبىل, نۇرا, قارا كەڭگىر وزەندەرى مەن ەرتىستىڭ شىعىس قازاقستانداعى بولىگىندە احۋال كوڭىل كونشىتەرلىكتەي ەمەس. اسىرەسە گلۋبوچانكا, كراسنويار, وبا, برەكسا, تيحايا وزەندەرى ۇدايى «لاستانۋدىڭ توتەنشە دەڭگەيىندەگى» سۋ نىساندارىنىڭ قاتارىندا. سالىستىرمالى تۇردە سۋىنىڭ ساپاسى جاقسى نىساندارعا پاۆلودار وبلىسىنداعى ەرتىس, ۋسولكا, الماتى وبلىسىنداعى شىلىك, بايانكول, قارقارا, تۇرگەن, تەنتەك جانە تۇركىستان وبلىسىنداعى بوگەن مەن اقسۋدى جاتقىزۋعا بولادى.
ەلورداعا توقتالساق, مۇنداعى ۆياچەسلاۆ سۋقويماسىنداعى سۋدىڭ ساپاسى 2-ساناتقا كىرەدى. دەمەك الاڭداۋعا نەگىز جوق. ايتسە دە سارىبۇلاق جانە اقبۇلاق وزەندەرىنىڭ ساپاسى تومەن. مۇندا ماگني, حلوريدتەر مەن كۇكىرت سۋتەگىنىڭ مولشەرى جوعارى.
«كۇن سايىن قاجەتتىلىك ارتىپ جاتقاندىقتان نۇر-سۇلتان جانە الماتى قالالارىنداعى زەرتحانالاردى جاڭارتىپ, دالدىگى جوعارى, زاماناۋي قۇرالدارمەن جابدىقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازىر زەرتحانا عيماراتىندا جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار اتىراۋ وبلىسىنداعى زەرتحانالار جاڭارتىلماق. سەبەبى مۇنايلى ءوڭىر بولعاندىقتان, بەتكى سۋلاردىڭ ساپاسىن تەرەڭ تەكسەرىپ, ءجىتى قاداعالاپ وتىرۋ كەرەك. بەتكى سۋلاردان بولەك, سۋ استىنداعى تۇپتىك شوگىندىلەرگە تۇنىپ قالاتىن اۋىر مەتالدار دا بولۋى مۇمكىن. ونى دەر كەزىندە انىقتاماسا, بالىق قىرىلادى نەمەسە سول سۋدان بالىقتى اۋلايتىن ادام دەنساۋلىعىنا زيان كەلەدى. مىنە, سوندىقتان اتىراۋعا دا جوعارى تەحنولوگيالىق زەرتحانا جابدىعىن الىپ, وسى باعىت بويىنشا جۇمىستى كۇشەيتەمىز», دەدى د.الىمباەۆا.
بۇل رەتتە «قازگيدرومەت» بەتكى سۋلاردىڭ ساپاسىنا قاتىستى تۇراقتى تۇردە حالىقارالىق كوميسسيالارعا, سونداي-اق ارنايى جۇمىس توپتارىنىڭ قۇرامىندا ساراپشى رەتىندە بايانداما جاساپ كەلەتىنىن ايتا كەتكەن ورىندى. بارلىق شەكارالىق ەلدەرمەن, اتاپ ايتقاندا قىتاي, رەسەي, قىرعىزستان جانە وزبەكستانمەن اقپارات الماسىپ وتىرادى. سول سەكىلدى وتاندىق گيدرومەتەورولوگتەر كاسپي تەڭىزىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تەھران كونۆەنتسياسى جۇمىس توبىنىڭ مۇشەسى.
