باقىتتى بولۋ قاس-قاعىم ەدى,
شابىتىڭ باردا مازداعان.
ءبىر ولەڭ جازىپ تاستاعىم كەلدى,
وزگەلەر ءالى جازباعان...
بارلىق اقىننىڭ اسىل ارمانى وسى. وزگەلەردىڭ ويىنا ورالماعان, ءۇش ۇيىقتاسا دا ءتۇسىنە كىرمەگەن, اۋىز اشتىرىپ, كوز جۇمدىراتىن ءبىر ولەڭ... ءاي, بىراق ول ىلۋدە ءبىر اقىننىڭ عانا ەنشىسىنە بۇيىراتىن باقىت قوي. قادىر, جۇمەكەن, تولەگەن, مەڭدەكەش سياقتىلاردىڭ... ايتقانداي, سولاردىڭ ساپىنا قوسىپ, اماندىعىن سىرتتاي تىلەپ جۇرەتىن تاعى ءبىر اقىن اعام بار. ەسىمى امانقوس ەرشۋوۆ. جوعارىداعى ءبىر تامشىداي ۋىز جىر سونىكى. ەكەۋمىز ءبىر جەردىڭ توپىراعىنان جارالعانبىز. جەم وزەنىنىڭ بويىنداعى اقكيىزتوعاي اۋىلىنان. بۇل جەردە بەكەت اتا دۇنيەگە كەلگەن.
باقىتتى بولۋ قاس-قاعىم ەدى,
شابىتىڭ باردا مازداعان.
ءبىر ولەڭ جازىپ تاستاعىم كەلدى,
وزگەلەر ءالى جازباعان...
بارلىق اقىننىڭ اسىل ارمانى وسى. وزگەلەردىڭ ويىنا ورالماعان, ءۇش ۇيىقتاسا دا ءتۇسىنە كىرمەگەن, اۋىز اشتىرىپ, كوز جۇمدىراتىن ءبىر ولەڭ... ءاي, بىراق ول ىلۋدە ءبىر اقىننىڭ عانا ەنشىسىنە بۇيىراتىن باقىت قوي. قادىر, جۇمەكەن, تولەگەن, مەڭدەكەش سياقتىلاردىڭ... ايتقانداي, سولاردىڭ ساپىنا قوسىپ, اماندىعىن سىرتتاي تىلەپ جۇرەتىن تاعى ءبىر اقىن اعام بار. ەسىمى امانقوس ەرشۋوۆ. جوعارىداعى ءبىر تامشىداي ۋىز جىر سونىكى. ەكەۋمىز ءبىر جەردىڭ توپىراعىنان جارالعانبىز. جەم وزەنىنىڭ بويىنداعى اقكيىزتوعاي اۋىلىنان. بۇل جەردە بەكەت اتا دۇنيەگە كەلگەن.
ءبىر كەزدە جانىبەك حانعا اسانقايعىنىڭ: «قىرىندا كيىك جايلاعان, سۋىندا بالىق ويناعان ...ويىنا كەلگەن اسىن جەيتۇعىن جەمدە كەڭەس قىلمادىڭ, جەمنەن دە ەلدى كوشىردىڭ», دەپ وكپەلەيتىنى بار ەمەس پە؟!
ارۋ جەم-اۋ,
ارۋ جەم –
جان دەرتىمە ءدارۋ جەم!
مەنىڭ مىسىر ءشارىمسىڭ.
نامىسىمسىڭ, ارىمسىڭ.
ءدامى اۋزىمنان كەتپەگەن,
مەنىڭ, مەنىڭ العاشقى,
گۇل ماحاببات – بالىمسىڭ.
جۇرەكتەگى جالىنسىڭ,
ۇمىتىلماس ءانىمسىڭ.
قاجەتتەرىم وزىڭنەن,
تابىلماسىن, تابىلسىن.
جارىلايىن اعىمنان,
مەندە, مەندە جۇرەك بار,
ءوزىڭدى اڭساپ ساعىنعان.
مەندە, مەندە تىلەك بار,
نۇر ارمانعا باعىنعان.
سۇڭگىگەنمىن, جۇزگەنمىن
قاسيەتتى سۋىڭا,
بەكەت اتام شومىلعان...
وسى اۋىلداعى جەم تولقىنىنا شومىلىپ وسكەن اقىندار قابيبوللا سىديىقوۆ, مەڭدەكەش ساتىبالديەۆ اعالارىم مەن وتەگەن ورالباەۆ ءىنىمىز جانە بار. امانقوس ءوز زامانداستارىنان ەرتە, مەكتەپ قابىرعاسىندا-اق تانىلدى. ۇستازى اقىن جاناش نۇرماحانوۆتان ءدارىس العان بالاڭ اقىننىڭ بالاپان جىرلارى اراكىدىك اۋداندىق گازەتتە جاريالانىپ ءجۇردى دە, گۋرەۆ پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتى بولعان كەزدە كەمەلدەنىپ, وبلىستىق گازەتتىڭ بەتىندە جاريالانعان ءار ولەڭى وقىرمانىن تامسانتا, تاڭعالدىرا باستادى. جىر سۇيەر قاۋىم ونىڭ جاڭا ولەڭدەرىن اسىعا كۇتەتىن بولدى. جارىق جۇلدىز تەز تانىلادى ەمەس پە؟! ادەبيەت سىنشىسى, عالىم زەينوللا قابدولوۆتىڭ ءجىتى كوزى بىردەن: «قازاق ادەبيەتىنە جاڭا قاسىم كەلدى...», دەپ جالپاق الەمگە جار سالدى.
اق بۇلتتار, الا بۇلتتار,
قارا بۇلتتار,
قاراساڭ اسپاندا دا
الالىق بار.
بىرەۋدە جاس تا بولسا
دانالىق بار,
بىرەۋدە قارت تا بولسا
شالالىق بار,
– دەپ بالاڭ كەزىندە-اق فيلوسوفيالىق ويدى ءبىر شۋماققا سىيعىزا قويعان امانقوس ناعىز تۋما اقىن رەتىندە باعالانىپ, ونىڭ اتى جىر قۇمارلار اۋزىنان تۇسپەگەن. ول كەزدە امانقوستىڭ كىتابى شىقپاق تۇگىلى شىعارمالارىن باسپاعا دايىنداۋ دا ويىندا جوق بولاتىن.
جىرىنا بەرىلدىم دە
قۇلاق ءتۇردىم,
باسىمنان بايعۇس
ويدى لاقتىردىم.
قاسىمنىڭ كەلەر دەگەن
ءبىر قاسىمى,
وزىمنەن سەنبىسىڭ دەپ
سۇراپ تۇردىم,
– دەپ ءوزى ايتقانداي, كىتابى شىقپاي-اق ءبارىمىز دە قازاق پوەزياسىنا جاڭا قاسىم كەلدى دەپ بىلدىك. ۇستاز تۇتىپ, ولەڭىمىزدى ونىڭ دارەجەسىنە جەتكىزۋگە تىرىستىق.
امانقوستىڭ «ءتۇس جانە التىن بالىق» اتتى ولەڭى بار. تۇسىندە اقىننىڭ قارماعىنا پۋشكيننىڭ ەرتەگىسىندەگىدەي التىن بالىق ءتۇسەدى دە: «مەنى جىبەرىڭىز, نە تىلەسەڭىزدە ورىندايمىن» دەيدى عوي. سوندا اقىن: «كىتابىمدى باسپادان ءجيى شىعار, مەن بولايىن ۇلى اقىن دۇرىلدەتەر» دەگىسى كەلىپ تۇرادى دا, ونى ايتپاي, ءۇن-ءتۇنسىز بوساتىپ جىبەرىپ, ولەڭدى بىلاي اياقتايدى:
التىن بالىق كەشىرشى
كوشەتىندى,
ساعان تىلەك ايتپادىم
نەشە ءتۇرلى.
ەشكىمنىڭ جەتەگىنسىز
ماقساتىما,
جەتەرمىن تالقان قىلىپ
ءتوس ەتىمدى.
امانقوس تا, بىزدە شىنىندا دا ەشكىمنىڭ جەتەگىنە ەرمەدىك. ءوز بەتىمىزشە تىرلىك قىلدىق. ءمۇمكىندىگى بولا تۇرا, ياعني, ءا.ءسارسەنباەۆ, ز.قابدولوۆ, ج.مولداعاليەۆ اعالارىنىڭ «قالامگەرلەر ورتاسى – الماتىعا اۋىسسايشى», دەگەندەرىنە ەلپ ەتە تۇسپەدى, جەم وزەنى باياۋ عانا سىلدىراپ اعىپ جاتاتىن اقكيىزتوعايىن قيمادى. مىنە, تۋعان جەرگە دەگەن ماحاببات. «اۋىلدا دا اقىن بار» دەگەن ءوز قاعيداسىن دالەلدەدى. اۋىل مەكتەبىندە ادەبيەتتەن ءدارىس بەرە ءجۇرىپ, اياداي عانا اقكيىزتوعاي اۋىلىنان رەسپۋبليكاعا تانىمال وتەگەن ورالباەۆ, قارجاۋ ورازباەۆ, تەمەنتاي ءادىلحانوۆ, ساۋلەش شاتەنوۆا, امانتاي وسپانوۆ جانە ءوز پەرزەنتى مارجان ەرشۋوۆا ءتارىزدى اقىنداردى تاربيەلەپ شىعاردى. اكە جولىن قۋدى ماقسات ەتكەن مارجان ءوز جىرلارىن پوەزيا بيىگىنەن تۇسىرمەي كەلە جاتقان اقىن قىز, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, بىرنەشە كىتاپتىڭ اۆتورى.
امانقوستىڭ «كەلەشەگىم –كوكجيەگىم», «شىرقاۋ», «شوپان بالاسى», «جىلقىشىنىڭ ۇلى», «ويسىلقارا», «التىن بوساعا», «شۇعىلالى شاقتار», «ءپىر بەكەت پەن جىر زەكەت», «وعىلاندى» جىر كىتاپتارى مەن «جارالى جىلدار», «ماڭگىلىك ماحاببات» درامالىق شىعارمالارى وقىرمانداردىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەندى. «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنىنىڭ يەگەرى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى, رەسپۋبليكا حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى.
بۇگىندە اتىراۋ ايماعى اقىننىڭ 70 جىلدىعىن تويلاۋدا. اقىنىن ارداقتاعان ەلگە ريزامىز.
ايتۋار وتەگەنوۆ,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى.
