قوعام • 21 قىركۇيەك, 2020

ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ – كەدەرگىسىز كەلەشەك

1960 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

پاندەميا دەگەن بالە قوعامعا, سونىڭ ىشىندە ءبىلىم سالاسىنا بىرقاتار وزگەرىس اكەلدى. ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار ءالى ونلاين وقىپ جاتىر. «باسقا تۇسسە باسپاقشىل» دەگەندەي, بۇل جاعدايعا مۇعالىم مەن وقۋشى بەيىمدەلىپ الدى. العاشىندا ابدىراپ قالعان اتا-انالار دا ۇيرەنىسىپ كەتتى. مەملەكەت تە وقۋشىلاردىڭ ساپالى ءبىلىم الۋىن ۇنەمى نازاردا ۇستاپ وتىر.

ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋ – كەدەرگىسىز كەلەشەك

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ بيىلعى جولداۋىندا «مامانداردىڭ نەگىزدەۋىنشە, مەملەكەتتىڭ تەك دارىندى وقۋشىلاردى قولداۋى بالالار اراسىندا الەۋمەتتىك اراجىكتى ۇلعايتۋى مۇمكىن. بۇعان جول بەرۋگە بولمايدى», دەگەن ەدى. شىعىس قازاقستان وبلىسىندا جەتىم جانە اتا-اناسىنىڭ قامقورىنسىز قالعان بالالارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. پرەزيدەنت ايتىپ وتكەندەي, دارىندى وقۋشىلارعا عانا ەمەس, ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى وقىتۋ ءۇشىن تەڭ جاعداي جاساۋدى قولعا العان.

– ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ – الدىمىزعا قويىلعان ماڭىزدى ءمىن­دەتتەردىڭ ءبىرى. وبلىس اكىمىنىڭ تاپ­سىرماسى بويىنشا 2018 جىلدىڭ قىر­كۇيە­گىندە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋگە جاع­داي جاساعان مەكتەپتەردىڭ ۇلەسىن ارت­تىرۋ ماقساتىندا 2018-2020 جىلدارى اتالعان ءبىلىم بەرۋ ءتۇرىن دامىتۋ باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, بەكىتىلدى, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى سايرانگۇل ءجۇمادىلوۆا.

بەكىتىلگەن باعدارلامادا ءتورت باس­تا­ما كوزدەلگەن ەكەن. ونى جۇزەگە اسى­رۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن جالپى 530,4 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, جول كار­تا­سى شەڭبەرىندە جۇمىستار جۇر­گى­زىل­گەن. اتاپ ايتساق, وبلىستىڭ 500 مۇ­عا­­لىمى ارنايى كۋرستان ءوتتى. 38 جالپى ءبى­­لىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ عيماراتى تىرەك-قي­مىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالار ءۇشىن بەيىمدەلدى. وبلىستىڭ 12 پسي­حو­لو­گيا­لىق-پەداگوگيكالىق تۇزەۋ كابي­نە­تىنە قو­سىمشا تاعى ءتورت اۋداندا وسىنداي كا­بينەت اشىلدى.

– بىزدە ازداپ كورمەيتىن بالالار بار. ولار سەمەيدەگى ارنايى مەكتەپتە وقيدى. ال كوزدەرى مۇلدەم كورمەيتىن بالالارعا جابدىقتالعان سىنىپتار كەرەك ەدى. سودان بىلتىر «دارا» قايىرىمدىلىق قورى دەمەۋشىلىك كورسەتىپ, وسكەمەندەگى №19 مەكتەپتىڭ ءبىر جاق قاناتىن جابدىقتاپ بەردى. العاشىندا اتا-انالار وتىنىشىمەن ءتورت-اق بالا كەلگەن. بيىل ون شاقتى بالا كەلىپ ءجۇر, – دەيدى ءبىلىم باسقارماسىنىڭ باسشىسى.

وبلىستا ينكليۋزيۆتى وقيتىن بالا­لاردان بولەك جەتىم جانە اتا-انا­سىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالا­لارعا ارنالعان جەتى ءبىلىم بەرۋ مەكە­مە­سىندە 606 بالا تۇرادى. ەلدەگى جاع­داي­عا بايلانىستى بالالاردىڭ تۋىس­تارىنا, اسىراپ الۋعا ۇمىتكەرلەردىڭ كەلۋىنە شەكتەۋ قويىلدى. بۇل مەكەمەلەر بايلانىسسىز تەرمومەترلەرمەن, انتيسەپتيكالىق زاتتارمەن قامتىلدى. قىزمەتكەرلەرى دە ەكى اپتا قاتارىنان جۇمىس ىستەۋ كەستەسىنە كوشكەن. وبلىس اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىمەن, ينتەرناتتىق مەكەمەلەردىڭ تاربيە­لەنۋشىلەرى, قىزمەتكەرلەرى كورو­نا­ۆي­رۋستىڭ بار-جوعىن انىقتايتىن تەست­ەن ءوتىپ وتىر.

1

وسىنداي قيىن-قىستاۋ كەزدە جو­مارت­­تىق تانىتىپ, كومەك كورسەتىپ جات­قان­دار از ەمەس. «جاقسىنىڭ جاقسى­لى­­عىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەيدى. ايتا­يىق, «كازتسينك» جشس ءبىلىم بەرۋ مەكە­مە­لە­رى­نە 27 نوۋتبۋك, زالالسىزداندىراتىن توننەلدەر, ماسكالار, انتيسەپتيكتەر, سانيتارلىق كىلەمشەلەر, ەلەكتروندى تەرمومەترلەر, دوزاتورلار الىپ بەرگەن. بالالاردىڭ جازعى دەمالىستارىن ۇيىمداستىرۋعا دا كومەكتەسكەن.

«تمك» اق وسكەمەندەگى ء«ۇمىت» بالا­لار ءۇيىنىڭ تاربيەلەنۋشىلەرىنە 20 جاڭا كومپيۋتەر مەن نوۋتبۋك سىيلادى. «دەگدار» گۋمانيتارلىق قورى وبلىس ورتالىعىنداعى №8 بالالار ءۇيىن قاجەتتى ءدارى-دارمەكپەن قامتىدى. ال «دارا» قايىرىمدىلىق قورى №8 بالالار ءۇيىنىڭ بازاسىندا «تالىمگەر» جوباسى اياسىندا بالالارعا تەلەديدار, پرينتەرلەر, مودەمدەر, قۇلاققاپتار جانە جيىرما سمارتفون سىيلادى.

قاراپ وتىرساڭىز, كورسەتىلىپ جات­قان كومەك ۇشان-تەڭىز. نۇر-سۇلتان قالاسىنداعى «دارا» قايىرىمدىلىق قورى №19 مەكتەپتەگى زاعيپ جانە كوزى نا­شار كورەتىن بالالارعا سپورتتىق كيىم­­دەر مەن جابدىقتار سىيلادى. ەندى مۇنداعى بالالار ەپتەپ سپورتپەن دە شۇ­عىلدانا الادى. قاشىقتان وقۋعا جاع­دا­يى جوق ءبىر بالاعا نوۋتبۋك پەن روۋتەر دە بەرىلدى. ونلاين ءبىلىم الۋ ءۇشىن كومپيۋ­­تەرلەرگە بارلىق باعدارلامالار مەن پلات­فورمالار ورناتىلدى.

– زاعيپ بالالارعا ارنالعان قۇرال-جابدىقتار وتە قىمبات تۇرادى. سونىڭ وزىنە قاراماستان, كومەك قولدارىن سوزىپ جۇرگەن «دارا» قايىرىمدىلىق قورىنا ريزامىز, – دەيدى №19 مەكتەپتىڭ ديرەكتورى قايرات فازىل ۇلى.

ءيا, «دارا» قايىرىمدىلىق قورى وڭىر­دەگى ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن وقۋشىلارعا وراسان زور كومەك كور­سەتىپ كەلەدى. بۇگىنگە دەيىن اتالعان قور­دىڭ كومەگىمەن وسكەمەن مەن سەمەيدە پەداگوگيكالىق-پسيحولوگيالىق تۇزەتۋ كابينەتتەرى اشىلدى. سونداي-اق وسى ەكى شاھارداعى ەكى مەكتەپتىڭ بازاسىندا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋدى قاجەت ەتەتىن بالالار ءۇشىن وبلىستا تۇڭعىش رەسۋرستىق ورتالىق اشىلدى. ميرنىي شاعىن  اۋدانىنداعى №8 مەكتەپ بازاسىنداعى رەسۋرستىق ورتالىقتا 52 بالا ەرەكشە ءبىلىم الىپ جاتىر. مۇعالىمدەر دە «دارا» قورىنىڭ قولداۋىمەن نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالالارىندا بىلىمدەرىن جەتىلدىرىپ, كۋرستاردان ءوتىپ وتىرادى.

جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەپتەرىنە ينكليۋزيانى قولداۋ كابينەتتەرىن اشۋ ءۇشىن دەمەۋشىلەر 70 ملن تەڭگە قارجى جيناعان. جازدا «دارا-ءبىلىم» اكتسياسى اياسىندا قوعام قايراتكەرلەرى, ايگىلى اكتەرلەر, سپورتشىلار بالالاردىڭ تەح­ني­كالىق بازاسىن نىعايتۋ ءۇشىن قارجى جيناعان. جينالعان قارجىعا №8 مەك­تەپتىڭ وقۋشىلارىنا ەكى نوۋتبۋك پەن ءتورت پلانشەت الىپ بەرگەن.

مەكتەپتەردەگى ۇلگى بويىنشا پيلوت­تىق رەجىمدە «نيەت ۆۋمەن» قو­عام­دىق قورىمەن وبلىستىڭ مەكتەپكە دە­يىن­گى ءۇش ۇيىمىندا ينكليۋزيانى قول­داۋ كابينەتتەرىن جابدىقتاۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى تار­بيە­لەۋ­گە جاعداي جاساعان مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمداردىڭ ۇلەسى 45% قۇرايدى. ياعني اتالعان ساناتتاعى بالالارى بار ءار بالاباقشادا ءتيىستى جاعدايلار جاسالعان. ال تاربيەشىلەردى كۋرستاردان وتكىزۋ جۇمىستارى جالعاسىن تابا بەرمەك. جوسپار بويىنشا 2025 جىلى وبلىستاعى ءار مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمە ەرەكشە بالانى قابىلداپ, تاربيەلەۋگە دايىن بولۋى ءتيىس.

سونىمەن قاتار قوسىمشا ءبىلىم ۇيىمدارىندا ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەت­تى­لىكتەرى بار بالالارعا جاعداي جاسالىپ جاتىر. وسكەمەن مەن سەمەيدەگى مۋزىكا, ونەر مەكتەپتەرىنىڭ, جاس تەحنيك ستانساسىنىڭ, وقۋشىلاردىڭ شى­عار­ما­شى­لىق سارايىنىڭ عيماراتتارى تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالارعا بەيىمدەلىپ قايتا جاسالدى. ەندى تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالار ءتۇرلى با­عىتتاعى ۇيىرمەلەرگە ەش كەدەرگىسىز قا­تى­سا الادى.

جاڭا وقۋ جىلىندا پيلوتتىق رە­جىم­دە وسكەمەننىڭ ەكى مەكتەبىندە تەحنولوگيا كابينەتتەرى جابدىقتالادى. وندا پسيحيكالىق دامۋى تەجەلگەن جانە اقىل-ويى كەم بالالاردىڭ قاجەتتى داع­دى­لاردى مەڭگەرىپ, باسقا ورتاعا ءسىڭىسىپ كەتۋىنە كومەكتەسەدى.

ەندى قالعان 582 بالاعا جاعداي جاساۋ ءۇشىن جىل­دىڭ سوڭىنا دەيىن 700 پەداگوگتى كۋرس­تىق دايىندىقتان وتكىزۋ كەرەك. وڭىر­دەگى 55 مەكتەپتە ينكليۋزيا­نى قول­داۋ كابينەتتەرىن جابدىقتاۋ ما­سە­­لە­سى شەشىمىن تاپتى. الداعى ۋا­قىت­تا «قام­قورلىق» رەسپۋبليكالىق باعدار­لا­­ماسى شەڭبەرىندە تاعى 2 كابينەت جاب­دىق­تا­لا­دى. جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەرەكشە ءبى­لىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالار وقيتىن بارلىق 489 مەكتەپتە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋگە جاعداي جاساۋ جۇمىستارى اياقتا­لادى. ءسويتىپ, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم الۋعا مۇقتاج 8070 بالانىڭ بارلىعىنا قاجەتت­ى ءبىلىم بەرىلەدى.

 

شىعىس قازاقستان وبلىسى

 

سوڭعى جاڭالىقتار