30 قازان, 2013

استانانى اۋىستىرۋ امالدارى ءار زاماندا ارقالاي مەگزەلىپ, تۇبىندە ءتۇبىرلى توقايلاستى

401 رەت
كورسەتىلدى
17 مين
وقۋ ءۇشىن

– استانادا تۇرىپ جاتقانىڭا ماقتان, نەمەرەم!– دەدى سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە كوتەرىلگەن قاريا اپپاق باسىن ءسال شۇلعىپ, جانارىنان مەيىرىم ۇشقىنداتا. جۇزىندە ويلىلىق باسىم. سوزىنەن ماقتانىش پەن قاناعاتتىڭ, الدەبىر ءلاززاتتى تولقىننىڭ نازىك ءيىرىمى شيرىعىپ, داۋىسىنا شاتتانىس ءدىرىلى جۇگىرگەندەي ەدى.

– نە دەيسىز, اتا؟– ءناتى, ورتا مەكتەپتىڭ جوعارعى بۋىنىنىڭ وقۋشىسى بولۋى كەرەك, الدىنداعى پلانشەتتەن كوز ايىرماي, ءمانسىز مىڭگىرلەگەن سىڭايلى. – بۇل استانادا ەكىنىڭ ءبىرى تۇرىپ جاتقان جوق پا؟ ءسىز اۋىلدى مەكەندەگەنىڭىزگە ءالى كۇنگە داسەردەي بولىپ جۇرمەيتىن بە ەدىڭىز, اتام-اۋ؟! ەندى كەلىپ قالانىڭ قامىنا باس-كوز جوق كيلىگىپ كەتكەنىڭىز قالاي؟

– استانادا تۇرىپ جاتقانىڭا ماقتان, نەمەرەم!– دەدى سەكسەننىڭ سەڭگىرىنە كوتەرىلگەن قاريا اپپاق باسىن ءسال شۇلعىپ, جانارىنان مەيىرىم ۇشقىنداتا. جۇزىندە ويلىلىق باسىم. سوزىنەن ماقتانىش پەن قاناعاتتىڭ, الدەبىر ءلاززاتتى تولقىننىڭ نازىك ءيىرىمى شيرىعىپ, داۋىسىنا شاتتانىس ءدىرىلى جۇگىرگەندەي ەدى.

– نە دەيسىز, اتا؟– ءناتى, ورتا مەكتەپتىڭ جوعارعى بۋىنىنىڭ وقۋشىسى بولۋى كەرەك, الدىنداعى پلانشەتتەن كوز ايىرماي, ءمانسىز مىڭگىرلەگەن سىڭايلى. – بۇل استانادا ەكىنىڭ ءبىرى تۇرىپ جاتقان جوق پا؟ ءسىز اۋىلدى مەكەندەگەنىڭىزگە ءالى كۇنگە داسەردەي بولىپ جۇرمەيتىن بە ەدىڭىز, اتام-اۋ؟! ەندى كەلىپ قالانىڭ قامىنا باس-كوز جوق كيلىگىپ كەتكەنىڭىز قالاي؟

اتاسى كوسە جاعىن ساۋساق ۇشىمەن جەڭىل سيپاپ ءوتتى دە, كادىمگىدەي ويلانىپ قالدى. «وسى نە كوڭىرسىتىپ وتىر؟» ءيا, ەسىنە السا ءبارى ورىندى, ورنىقتى. اۋىلدا تۋىپ-ءوستى. ۇرپاعى سوندا تامىرلاندى. زەينەتكە شىقتى. جاسى ەڭكەيگەندە سىڭارسىز قالۋ جانىنا باتتى دا بالالارىن ساعالاپ, وسى باس شاھارعا قونىس اۋدارعان. ەندى قازىر ەلوردالىق ارداگەرلەردىڭ مىقتى ساپىندا جۇرگەنىنە تاۋبە دەسەدى. شال ءوز-وزىنەن كۇبىرلەپ تۋلاپ ءتۇستى. ءسوزىنىڭ شەتى ايقىن ەستىلىپ تە قالدى... «دالا مەن قالانى بولمەس بولار, ق ۇلىنىم!...» سوسىن قۇمبىل ەجىرەيىڭكىرەپ:

– مەن ەندى استانالىقپىن عوي! سول ءۇشىن دە باقىتتىمىن! دالامدى تومەندەتپەي, وسى قالامدى اسقاقتاتا الامىن, شىراعىم! ايتقانداي, وسى شاھار قازاق ەلىنىڭ نەشىنشى استاناسى ەكەنىن بىلەتىن شىعارسىڭ...

نەمەرەسى بۇل سوزگە تىكسىنىڭكىرەپ قالدى. كوزقيىعىنىڭ ۇشىنان: «اتاشىم سول, مۇنى بىلمەسەم, نەسىنە ونىنشىدا وقيمىن...»– دەگەندەي تاڭدانىس پەن پاڭدانىس بايقالدى. ال اتاسى تاپجىلماي سىناي قارايدى. جاۋابىن كۇتىپ, اڭىسىن اڭدىپ وتىرعانداي. ءبىر جاعى ءوزىنىڭ بىلىگىن تەكسەرمەك سىڭايىن سەزگەن نەمەرەسى ەندى ءۇنسىز قالۋدىڭ رەتسىزدىگىن اڭعارىپ:

– ورىنبور, قىزىلوردا, الماتىدان سوڭعى ءتورتىنشىسى وسى استانا عوي, اتاشىم!– دەدى دە الدەنە ەسىنە تۇسكەندەي بوپ, سورەدەگى سىقاعان كىتاپتارعا سۇزىلە كوز جۇگىرتتى. ورىنان شيراق كوتەرىلىپ, ءسابيت مۇقانوۆتىڭ ءۇشىنشى تومىن ءىلىپ اكەپ ۇستەل ۇستىنە قويدى دا تومسىراڭقى كۇيگە ءتۇستى.

– ە, بۇل كىتاپتىڭ استاناعا نەندەي قاتىسى بار ەدى؟– دەپ سۇرادى اتاسى الدەبىر تەرەڭىرەك اڭگىمە جەلىسىن اڭعارعانداي بوپ.

– مەن سۇلۋ استانامنىڭ جاس تۇرعىنى بولعاندىقتان دا ونىڭ ءاۋ باستاعى تاريحىن زەردەلەي جۇرگىم كەلەدى, اتا!– دەدى نەمەرەسى سالماقپەن. – ال استانالاردى كوشىرۋ پروبلەمالارىنىڭ كەزىندە وزىندىك كىلتيپاندارى بولعاندىعىن دا جادىمىزدا ءتۇيىپ جۇرگەنىمىزدىڭ ەش ارتىقتىعى جوقتىعىن تۇسىنەمىن. ەندى سونى دالدەپ ايتىپ كورەيىنشى!..

اتاسى جاقسى ءتۇس كورگەندەي تاڭ-تاماشا كۇيگە ەنىپتى... «مىنا تەنتەگىمنىڭ وزىندىك تەرەڭى بار ەكەن-اۋ!» – دەپ ىشتەي ءسۇيسىندى دە شاتتانعانداعى ادەتىنشە جەڭىل كۇلكىسىن لەكىلدەتە ءتۇسىپ, اڭگىمە كۇيىن قوسىلا شەرتۋگە ىقىلاس تانىتتى.

سورەدەن العان ماناعى كىتاپتى, ياعني ءسابيت مۇقانوۆتىڭ «ءومىر مەكتەبى» تريلوگياسىنىڭ ءۇشىنشى بولىگى – «ەسەيۋ جىلدارىنىڭ» بەلگى تۇسكەن بەتىن اشىپ العان نەمەرەسى سۋدىراتىپ وقي جونەلدى. «... قالادا بولىپ جاتقان كۇندەلىكتى جاڭالىقتاردى جۇرتتان بۇرىن ەستىگىش – ءابدىراحمان ءبايدىلدين دە جۋىق ارادا موسكۆادان قىزىلورداعا كەلىپ, كاسىپشىلەر وداعىنىڭ وقۋ جۇمىسىن باسقاراتىن تسەكاسىنا پرەدسەداتەل بولعان ەكەن. سىرت ەستۋىمشە جانە باسپادا شىعىپ جۇرگەن ماقالالارىنان بايقاۋىمشا, سوڭعى كەزگە دەيىن, ساكەن تىلىمەن ايتقاندا نەوناتسيوناليستەردىڭ (جاڭا ۇلتشىلداردىڭ) ءبىرى بوپ جۇرەتىن ءبايدىلدين, قىزىلورداعا كەلە سولاقايلانىپ, سماعۇل سادۋاقاسوۆتان (ماسكەۋدە جەرلەنگەن س.سادۋاقاسوۆتىڭ سۇيەگى كەيىن استانادا ماڭگىلىككە جەر قوينىنا تاپسىرىلدى – ق.ءا.) باستاپ, «ۇلتشىل» اتاۋلىعا قاتتى شابۋىل جاساپ ءجۇر. كوركەم ادەبيەت ماسەلەسىندە سولاي. وسى قىلىقتارى ءۇشىن, بۇرىن جەككورەتىن ونى كەيىنگى كەزدە سىرتتاي ۇناتا باستاعام. سونىمدى بىلگەندەي, مەن ساپار ءمۇستافيننىڭ ۇيىنە تۇسە ءبىر قۇشاق كىتاپتى قولتىقتاپ (سولاي ءجۇرۋ ادەتى دە) كىرىپ كەلدى.

– سۆولوچتار! – دەدى ول ماعان, اماندىق-ساۋلىقتان كەيىن, بەتىن الاقانىمەن جەلپي سويلەپ,– ياعني – ۇلتشىلدار, كونكرەتنو –قوجانوۆشىلدار, رەسپۋبليكا ورتالىعىن وسىنداي كۇيىپ تۇرعان قالاعا اكەلىپ, ونىڭ ۇستىنە – تۇك كوركى جوق قالا,... ىستىعىنان دەمالۋعا بولمايدى, بۇرقىراعان شاڭنان ادام قۇمىعىپ ولەتىن, وسىنداي قالا استانا بولا الا ما؟! بۇل ۇلتشىلداردىڭ قازاق استاناسىنان جۇرتتى ادەيى جيرەندىرۋ ءۇشىن ىستەگەنى!.. ونىمەن وڭعان جوق وزدەرى: سيىردىڭ بۇيرەگىندەي بىتىراي باستادى, كەشىكپەي بارىنەن دە قۇتىلامىز, سونان كەيىن استانانى بۇدان كوشىرۋ كەرەك!..

– قايدا؟ – دەدى ساپار ك ۇلىپ.

– تابىلادى. ماسەلەن – اقمولا!

– ول تىم كىشكەنە قالا عوي,– دەدى ساپار,– جانە تەمىر جولسىز تۇيىقتا جاتىر. باسقا وبلىستار وعان قالاي قاتىناسادى؟

– اقمولا ما, باسقا ما,– ايتەۋىر استانانى بۇدان كوشىرۋ كەرەك!– دەدى ءابدىراحمان.

– ول كەلەشەكتىڭ جۇمىسى عوي,– دەدىم دە, مەن ءابدىراحماننان ادەبيەت جايىن سۇراپ كەتتىم...»

داڭعايىر جازۋشىنىڭ اۆتورلىق بايانداۋىنداعى وسىناۋ الۋان كوزقاراستاعى قازاق زيالىلارىنىڭ پىكىر, وي ورىمدەرىنىڭ سول زامان مەن قوعامنىڭ اۋسەلەسىنە وراي اۋكەسىن قاسيتىن اۋمالى-توكپەلى كوڭىل اۋانىمەن ايتىلعان مۇنداي تۇستارىن بۇگىنگى ۇستانىمعا سالىپ, قالىپتاۋدىڭ دا قاجەتسىزدىگىن ويعا شومعان اتاسى قىسقا سوزىمەن نەمەرەسىنە ءتۇسىندىرىپ باقتى. نەمەرەسى دە سالىستىرمالى ءھام ساراپتامالى ويلاۋ جۇيەسىنە سونشالىقتى ماشىقتىعىن بىلايعى ەكەۋارا اڭگىمەسىندە ايقىن سەزدىرىپ وتىردى. ونىڭ پايىمداۋىنشا, مەملەكەتىمىزدىڭ استاناسىنا قاتىستى ويلاردىڭ سول قيىن-قىستاۋ كەزەڭنىڭ وزىندە كەيبىرەۋلەردى الگىندەي تولعاندىرىپ جۇرگەنى ماڭىزدى بولسا كەرەك. قالاي بولعاندا دا زيالىلاردىڭ اۋزىنا اقمولا قالاسىنىڭ ءتۇسۋى تەگىن ەمەس سياقتى. ءسوز ورايىندا اتاسى پولياك رەۆوليۋتسيونەرى ادولف يانۋشكەۆيچتىڭ قازاق دالاسىنا جاساعان ساياحات جازبالارىنان وقىپ, كوڭىلىنە تاستاي ەتىپ ءتۇيىپ العان ونىڭ مىنا پىكىرىن: «اقمولا, ماسەلەن, بۇكىل دالانىڭ بولاشاق استاناسى», دەگەن قۇداي اۋزىنا سالعانداي ءسوزىن تاقپاقتاپ جىبەرگەندە, نەمەرەسىنىڭ كوزى اتىزداي بوپ كەتتى. مۇنداي پىكىردى تۇڭعىش رەت ەستىپ تۇرعانىن, ول كىتاپتى قايدان تاۋىپ وقيتىنىن شىدامسىزدانا قازىمىرلانىپ اسەرلەنگەنى سونشا, كوزى جىپىلىقتاپ, بولمەدە ەرسىلى-قارسىلى جۇرە باستادى...

تەرەڭنەن تارتىلعان جەلىنىڭ تاعى ءبىر قىزىقتىرار تۇسى سىلدىرماقشا ەلەگىزىتە تۇسپەسى بار ما؟ الاشتىڭ كوسەمى ءاليحان بوكەيحانوۆتىڭ جازىپ قالدىرعان: «قازاقتى اۆتونوميا قىلساق, قاراوتكەل الاشتىڭ ورتاسى, سوندا ۋنيۆەرسيتەت سالىپ, قازاقتىڭ ۇلىن, قىزىن وقىتساق, «قوزى – كورپەش – بايان سۇلۋدى» شىعارعان, شوقان, اباي, احمەت, مىرجاقىپتى تاپقان قازاقتىڭ كىم ەكەنىن ەۋروپا سوندا بىلەر ەدى-اۋ» – دەگەن گ.ن.ءپوتانيننىڭ كورەگەندىك ءسوزىن مىسالعا كەلتىرگەن اتاسى «مۇنىڭ ۇرپاقتاردىڭ جادىندا جۇرەر التىن ءسوز ەكەندىگىنە» نەمەرەسىنىڭ ىقىلاسىن وياتىپ, وزگەلەرگە ناسيحاتتاي جۇرۋىنە ەمەۋرىن بىلدىرگەن ەدى.

ال مۇنداي اڭگىمەدە قازاقتىڭ ۇلى عالىمى, ويشىلى قانىش ساتباەۆتىڭ كەزىندە ەلىمىزدىڭ جوعارى بيلىگىنە تىرەپ جازعان بايانحاتىندا قازاق كسر استاناسىن ەلىمىزدىڭ گەوگرافيالىق ورتالىعى قاراعاندىعا نەمەسە تسەلينوگرادقا كوشىرۋدى ۇسىنعانى ايتىلماي قالۋى ءتىپتى دە مۇمكىن ەمەستەي ەدى. عۇلامانىڭ ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ عيماراتىن سول اقمولادا سالۋ جونىندەگى ۇسىنىستارى بولعانى دا تاريحتان بەلگىلى. بۇل تۇرعىسىنداعى ويدى تۇيىندەر بولسا, ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ «ەۋرازيا جۇرەگىندە» كىتابىنىڭ («اتامۇرا» باسپاسى, الماتى, 2005 ج.) مىنا تۇسىن ايعاق ەتە الادى: «... دەگەنمەن, استانانى كوشىرۋگە باعىتتالعان العاشقى ۇيىمدىق شارالار جانە ناقتى قادامدار ءبارىبىر جاسالعان. بىلۋىمشە, تىڭ ولكەسىن باسقارعان رەسمي ادامدار وسى ماسەلەلەرمەن ماسكەۋگە بىرنەشە مارتە بارعان. ولار قازاقستاننىڭ بولاشاق استاناسى تسەلينوگرادقا, سەزدەر سارايىنا ۇقساس, ءوزىنىڭ ءىرى مادەنيەت سارايى كەرەكتىگىن العا تارتقان. ماسكەۋ بۇعان اقشا بەرگەن. وسىلاي كۇنى بۇرىن الدارىنا بارعاننان كەيىن ماسكەۋ جاستار سارايىن, ولكەلىك كوميتەت ءۇيىن, قوناق ءۇيدى, شاعىن اۋدانداردا تۇرعىن ۇيلەر سالۋعا دا اقشا بولەدى. ەنەرگيامەن جانە سۋمەن جابدىقتاۋ ءبىرشاما شەشىلگەن, تىڭ تەمىر جولى قۇرىلعان. ياعني, وسىنىڭ ءبارى, ەرتە مە, كەش پە باستاپقىدا ويلاستىرىلعانداي, استانالىق وبەكتىلەرگە اينالۋعا ءتيىس ەدى. وسىلايشا, حرۋششەۆ بيلىكتەن تايدىرىلعانعا دەيىن تسەلينوگراد اقىرىن, ەلەۋسىز عانا, بولاشاقتا تەك تىڭ ولكەسىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستاننىڭ استاناسى بولۋعا دايىندالا باستادى.

بۇل جوسپاردىڭ ءبارى جالپى العاندا مەن ءۇشىن, ارينە, سونشالىقتى جاڭالىق تا ەمەس ەدى. حرۋششەۆتىڭ وسىنداي نيەتى بولعانى تۋرالى بۇرىن دا ەستىگەنمىن. ايتسە دە قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى قادامدارى كەزىندە بۇل جايتتار ماعان وي سالدى».

ءسويتىپ, اتا مەن نەمەرە اراسىنداعى تۇتانىپ كەتكەن استانا اۋىستىرۋ حاقىنداعى اڭگىمەلەر وسىلايشا ءبىراز جايتتاردىڭ باسىن شالعانداي ەدى. بارىنەن دە شىڭىراۋ تۇبىندە جىلتىراعان سۋداي تۇشىمدى شىندىق سالتاناتى سەزىلىپ تۇراتىن.

بىرەۋ بىلەر, بىرەۋ بىلمەس, ەل استاناسى قىزىلوردادان 1929 جىلى الماتىعا كوشىن بۇرماس بۇرىن مىناداي قىزىق تا ەلەۋلى وقيعا ورىن الىپتى. باستاپقىدا استانانى تىڭ جەردەن سالۋعا ۇيعارىم جاسالىپتى. اتاپ ايتقاندا جاڭا قالانى الماتىنىڭ سولتۇستىگىنە قاراي 120 شاقىرىم جەردە, ىلە وزەنىنىڭ جاعاسىندا تۇرعىزۋ قاراستىرىلسا كەرەك. بۇل ۇسىنىس ءسوز جۇزىندە قالماعان, اۋەلگى قۇرىلىس جۇمىستارى قولعا الىنىپ, ۆوكزال, تۇرعىن ۇيلەر, قويمالار مەن وزگە دە نىساندار بوي كوتەرىپتى. نەگە ەكەنى بەلگىسىز, ءبارى تەجەلىپ, استانالىق مارتەبە الماتىنىڭ تاپ وزىنە بۇيىرىپ شىعا كەلمەي مە؟ بۇل دا ءبىر تاريح قالتارىسىنداعى قاعابەرىس ءارى قىزعىلىقتى دايەكتەردىڭ ءبىرى بولعانى دا...

الماتىدا كىندىك قانى تامعان نەمەرەسى وڭتۇستىك ولكەنىڭ تابيعي بايلىعى مەن ولشەۋسىز سۇلۋلىعىن ۇنەمى سارىارقا توسىنە قونىس تەپكەن باس قالامەن سالىستىرىپ, ىشتەي دە سىرتتاي دا تامسانۋدان زەرىكپەيتىنىن بىلەتىن اتاسى, ەلباسىنىڭ: «مەنىڭ دە تالاي جىلىم الماتىمەن بايلانىستى. وسىندا العاشقى نەمەرەلەرىم دۇنيەگە كەلدى. بۇل قالا مەنىڭ وزىمە دە, وتباسىما دا جانىمداي جاقىن» دەپ قيماستىقپەن ورىلگەن ساعىنىش سەزىمىن ورايىمەن سىنالاپ جىبەرگەندە, بوزبالا جانارى جايناپ قويا بەردى. ودان ارمەن: «مەنىڭ تاپسىرمام بويىنشا مەملەكەتتىڭ جاڭا استاناسىن وڭتايلى ورنالاستىرار جەردى انىقتاۋ ءۇشىن تىڭعىلىقتى زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. 32 ولشەم بويىنشا جاسالعان تالداۋ بارلىق نۇسقانىڭ ىشىندە اقمولا بارىنشا ارتىقشىلىققا يە ەكەندىگىن كورسەتتى», – دەگەن ەلباسىنىڭ مالىمدەمەسىنە بايلانىس­تى اتا مەن نەمەرە پىكىرلەرى توقايلاسا ءوربىدى.

– استانا اۋىستىرۋ وڭاي ەمەس قوي! ەسىڭە ءتۇسىرشى, الماتىدان وسىندا قالاي كوشىپ كەلگەندەرىڭدى! ءبىر وتباسىنىڭ ءوزى ابىر-سابىر بوپ, دۇرلىگىپ قالادى. ال تۇتاس­­تاي استانانى كوشىرۋ, ءبىر قاراعاندا اقىلعا سىيمايتىنداي قارەكەت ەمەس پە؟– دەپ اتاسى اڭگىمە اۋانىن باسقا ارناعا بۇردى.

راسىندا دا ول ءسابي شاعىندا-اق «كەدەي بولساڭ, كوشىپ كوردىڭ» حيكمەتىن سەزىن­­گەن... اتاسىنىڭ ءسوزى دۇرىس, قازىر سالىس­­­تىرىپ قاراسا, ەندى قايتا بەكىنىپ قولعا المايتىن ءىس سياقتى بوپ كورىنەدى ەكەن. سول جولى شەشەسىنىڭ ەكى اپتا بويى توسەك تارتىپ جاتىپ قالعانى ويىنا ورالسا, جۇرە­گى مۇزدايدى... ال تۇتاستاي استانانىڭ كوشىن بۇرۋ ەردىڭ ەرىنە عانا جاراساتىن, ەرتە­گىدەگى الىپتاردىڭ ەنشىسىندەگى ءىس سياقتى...

الەمدىك تاريح تالاي استانالىق كوشتىڭ تەگەرشىگىن بۇراپ ۇلگەرمەدى مە؟ ءتىپتى رەسەي مەملەكەتىنىڭ مىسالىنان-اق حالىق مۇددەسى ءۇشىن جاسالعان جانكەشتىلىك بايقالاتىن. مىنا تىزبەگە قاراڭىز: نوۆگورود – كيەۆ – ۆلاديمير – ماسكەۋ – سانكت-پەتەربۋرگ – قايتادان ماسكەۋ! ءاربىر اۋىستىرۋدىڭ وزىندىك سەبەپ-سالدارى بولعانى تاعى ايان. ال «اسپاناستى ەلى» ءوزىنىڭ سان عاسىرلىق, ءتىپتى سان مىڭداعان جىلدىق تاريحىندا ءوز استاناسىن كەمىندە التى رەت اۋىستىرىپتى. تالعام مەن تاڭداۋدىڭ عاجاپ كورىنىسى وسىنداي-اق بولار, بالكىم. بۇدان ەش قورلىق كورمەدى, ەسەسىنە حالىق ءومىرى ءامسا باقىتتى دا باياندى بولا تۇسكەندەي ەكەن.

كىتاپ بىتكەندى قۇنىعىپ وقىپ, عالام­توردى جالىقپاي شارلايتىن بۇل بوزبالانىڭ بىلمەيتىنى جوق سەكىلدى. الدە, ادەيى استانالاردىڭ اۋىستىرىلۋىن زەرتتەۋ­گە اۋەستىگى باسىمدىقتان با ەكەن, كوڭىلىندە ءبارى سايراپ تۇرعانداي. قازىر ول ءتۇبىت مۇرتىن جەڭىل سيپاپ قويىپ, يسپان كورولى ءىى فيليپپ استانانى پيرەنەي تۇبەگىنىڭ ناعىز گەوگرافيالىق كىندىگى – مادريدكە كوشىرگەنىن, فينليانديانىڭ استاناسى وتكەن عاسىردىڭ باسىندا حەلسينكيگە, نورۆەگيانىڭ استاناسى وسلوعا, ءۇندىستاننىڭ استاناسى نيۋ-دەليگە, ال 1971 جىلى پاكستاننىڭ استاناسى كاراچيدەن يسلامابادقا اۋىستىرىلعانىن ويلاپ وتىر ەدى... ەسىنە تۇسىرە باستاسا, ءالى دە تولىعا تۇسەر ەدى بۇل تىزبەكتەر...

اتا مەن نەمەرە ءبىر-بىرىنە ءۇنسىز قاراسىپ قالعان. الدەبىر ارمان, شادىمان شاتتىققا بولەنگەندەي. شىركىن, اتويلاعان جاس جۇرەكتەن مىنا دىمكاستاۋ كارى جۇرەك تە قالىسپاي لۇپىلدەپ, ەرتەڭگى كۇننىڭ قۋانىشىن كورگىسى كەلگەندەي كەۋدە كەرە دۇرسىلدەيتىنى نەسى؟! ەسىنە ەلباسىنىڭ: «ءيا, ءبىزدىڭ استانا ساۋلەت ونەرىنىڭ جاۋھار تۋىندىلارىنا, ۇزدىك ۇلگىدەگى ەسكەرتكىشتەرگە, الۋان گۇلدەرمەن ورنەكتەلگەن باۋ-باقشاعا ورانعان, شىعىس پەن باتىستىڭ ەڭ وزىق رۋحاني قۇندىلىقتارىن تالعاممەن بويىنا جيناعان جوعارى مادەنيەتتى قالاعا اينالعان سول ءبىر جارقىن كۇندەر-اي دەسەڭىزشى, شىركىن!» دەگەن اقجارما ءسوزى ءتۇسىپ, نۇرلى بولاشاق اسەرىنەن ءوڭى بال-بۇل جانىپ, جايناپ كەتتى...

– استانامىزدىڭ وسى تۇراعى ماڭگىلىك بولسىنشى!– دەدى نەمەرەسى شالقىما كۇيمەن شاتتانىپ.

– ءامين! استانامەن ماقتانا بەرىڭدەر! – دەدى اتاسى ودان بەتەر مەيىرلەنىپ.

قايسار ءالىم,

«ەگەمەن قازاقستان».

استانا.