سول سەبەپتى پرەزيدەنت:
– ءبىز شاعىن كاسىپكەرلىكتى بۇكىل قوعام بولىپ قولداۋىمىز كەرەك. ...ۇكىمەتكە ميكرو جانە شاعىن بيزنەس سالاسىنداعى كومپانيالاردى تابىسقا سالىناتىن سالىقتان ءۇش جىلعا بوساتۋ ءۇشىن زاڭنامالىق بازا ازىرلەۋدى تاپسىرامىن. زاڭناماعا ەنگىزىلەتىن ءتيىستى تۇزەتۋلەر 2020 جىلدان باستاپ كۇشىنە ەنۋى كەرەك, – دەگەن بولاتىن.
بۇگىن ەلىمىزدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جالپى سانى 1,6 ملن-نان اسادى. ۇكىمەت 2050 جىلعا قاراي ەكونوميكاداعى شوب-تىڭ ۇلەسىن 50%-عا دەيىن ارتتىرۋ تۋرالى ستراتەگيالىق مىندەتتى العا قويىپ وتىر.
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, ەكونوميكاداعى شوب-تىڭ ۇلەسى بىرتىندەپ جوعارىلاپ كەلەدى. 2019 جىلى ول 29,5 %-دى قۇرادى. 2020 جىلعا مەجەلەنگەن مىندەت ءىجو-دەگى ۇلەستى 30%-عا دەيىن كوتەرۋ. 2025 جىلعا قاراي 35%-عا دەيىن, ال 2050 جىلعا قاراي 50%-عا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەلگەن. بۇل دامىعان ەلدەردىڭ دەڭگەيىنە سايكەس كەلەدى.
ءبىر جىل ىشىندە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن كەلەسىدەي شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. بىرىنشىدەن, بيزنەس ورتانى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا 100-گە جۋىق تۇزەتۋدى كوزدەيتىن زاڭنامالىق باستامالاردىڭ 7 توپتاماسى قابىلداندى. سونىڭ ناتيجەسىندە بيىل قازاقستان الەمنىڭ 190 ەلىنىڭ ىشىندە بيزنەس احۋال بويىنشا ەڭ قولايلى توپ-25 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلدى.
ەكىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ميكرو جانە شاعىن بيزنەس ءۇشىن سالىق تولەۋگە جانە ولارعا تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە موراتوري ەنگىزىلدى. جالپى 1,2 ملن ميكرو جانە شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى ءۇش جىلدا سالىق بويىنشا 382 ملرد تەڭگەنى ۇنەمدەيدى.
سونداي-اق موراتوري ناتيجەسىندە 3 جىلدىڭ ىشىندە 100 مىڭعا جۋىق تەكسەرىس وتكىزىلمەيدى. بۇل اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى جانە بيزنەستى جۇرگىزۋ تۇراقتىلىعىنا جاردەمدەسەدى.
ۇشىنشىدەن, تاعى دا پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا ادىلدىك پرەزۋمپتسياسى قاعيداتىن ەنگىزۋ بويىنشا نورمالار ۇسىنىلادى. بارلىق رەتتەلمەگەن داۋلى ماسەلەلەر بيزنەستىڭ پايداسىنا قاراي شەشىلەدى.
بيزنەس-قاۋىمداستىق الدىندا باقىلاۋ-قاداعالاۋ ورگاندارىنىڭ بىرىڭعاي ەسەپ بەرۋ كۇنى ەنگىزىلەدى. مۇنداي ەسەپ جىل سايىن جۇرگىزىلەدى.
ۇكىمەتتىڭ بولجامى بويىنشا, جاسالعان مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى, زاڭنامانى جانە رەتتەۋشىلىك ورتانى جاقسارتۋ الداعى 5 جىلدا شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى.
2025 جىلعا قاراي شاعىن جانە ورتا بيزنەستە جۇمىس ىستەيتىندەر سانى 4 ملن ادامعا دەيىن جەتەدى. شوب-تىڭ ءونىم شىعارۋ كولەمى 35 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ءىجو-دەگى ۇلەسى 35%-عا دەيىن ارتادى. بيزنەس جۇرگىزۋ شارتتارىن جاقسارتۋ قازاقستاننىڭ Doing Business رەيتينگىندە 20-ورىنعا يە بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى ناۋرىز ايىندا ەنگىزىلگەن توتەنشە جاعدايعا, سونداي-اق كارانتين رەجىمىنە بايلانىستى كاسىپكەرلەر مەن حالىقتى قولداۋ اياسىندا نەسيە تولەمدەرىن ۋاقىتشا توقتاتا تۇرۋ بويىنشا شارالار قابىلدادى. كاسىپكەرلەردىڭ نەسيەلەرى بويىنشا تولەمدەردى 90 كۇنگە – 16 ناۋرىزدان 15 ماۋسىمعا دەيىن كەيىنگە قالدىرۋ ءتارتىبىن قابىلدادى. وسى كەزەڭدە بانكتىك قارىزدارى بار 12 مىڭ كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى جالپى سوماسى 164,8 ملرد تەڭگەگە نەسيە تولەمدەرىن كەيىنگە قالدىردى (بارلىق قارىز الۋشىلاردىڭ 42%-ى).
كارانتين شىلدە ايىندا جالعاسۋىنا بايلانىستى كاسىپكەرلەردى قولداۋدىڭ قوسىمشا شارالارى قابىلداندى. اتاپ ايتقاندا, قىزمەتى ۋاقىتشا توقتاتىلعان كاسىپكەرلەر ءۇشىن تولەمدەردى كەيىنگە قالدىرۋ ءوتىنىمىن قاراۋ مەن ماقۇلداۋدىڭ نەعۇرلىم جەڭىلدەتىلگەن ءتارتىبى ەنگىزىلدى. 10 تامىزداعى جاعداي بويىنشا بانكتەر 6 236 جۋىق ءوتىنىشتى ماقۇلدادى, ونىڭ ىشىندە 1 542-ءسى قايتا قارجىلاندىرىلدى جانە 4 694-كە جۋىق كاسىپكەردىڭ تولەمدەرى 1 قازانعا دەيىن كەيىنگە قالدىرىلدى.
«قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسىنىڭ بيۋدجەتى 1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايتىلدى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا جىلدىق 6% مولشەرلەمە بويىنشا نەسيەلەر بەرىلەدى. سونىمەن قاتار كاسىپكەرلەرگە وتە ىڭعايلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى جۇمىس ىستەيدى.
