وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, ابايدىڭ ءار تولعامىنا ەرەكشە ءمان بەرەتىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن بيىل ەل كولەمىندە اتالىپ وتىلەتىن ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى 10 تامىزعا جوسپارلانعان ەدى. سونىمەن قاتار وسىدان شيرەك عاسىر بۇرىن يۋنەسكو دەڭگەيىندە تويلانعان ابايدىڭ 150 جىلدىعى دا وسى كۇنگە بەلگىلەنگەن-ءدى. وسىعان وراي, ۇكىمەتتىڭ قاۋلىسىمەن 10 تامىز – اباي كۇنى بولىپ بەكىتىلدى. بارشاڭىزدى وسى ءبىر اتاۋلى كۇنمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن!
مينيسترلىك تاراپىنان جانە جالپى حالىقتىڭ بەلسەندىلىگىمەن ابايدىڭ مەرەيتويى اياسىندا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي اۋقىمدى ىستەر اتقارىلدى ءارى ءالى دە اتقارىلىپ كەلەدى. ەڭ ماڭىزدىسى اقىننىڭ 175 جىلدىعىنا قاتىستى بارلىق ءىس-شارالاردا پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ «اباي جانە ءححى عاسىرداعى قازاقستان» ماقالاسىندا ايتىلعانداي, باستى ماقساتىمىز رەتىندە توي تويلاۋ ەمەس, وي تولعاۋ, وي-ءورىسىمىزدى كەڭەيتۋگە اسا دەن قويىپ وتىرمىز. بەكىتىلگەن جالپىرەسپۋبليكالىق جوسپاردىڭ بارلىق ءىس-شارالارى يدەولوگيالىق جانە اعارتۋشىلىق باعىتتى قامتيدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, مەرەيتويدىڭ كۇن ءتارتىبى تۇجىرىمدامالىق تۇرعىدان ەلدە جانە شەتەلدە اباي تۇلعاسىنىڭ جاھاندىق اۋقىمىن كەڭىنەن تانىمال ەتۋگە ارنالعان يدەولوگيالىق-مازمۇندى جانە ساپالى ءىس-شارالاردى وتكىزۋگە نەگىزدەلەدى. وسىعان دەيىن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان يگى ىستەردىڭ بىرقاتارىنا, ەلەۋلى شارالارعا توقتالسام, ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مۋزەي-قورىعىن تولىققاندى عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى ەتىپ قايتا قۇرۋ تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى. ابايدى جان-جاقتى تانىتاتىن, حاكىمنىڭ ارتىندا قالعان مۇرالارى ساقتالعان مۋزەيلەردى مۋزەەفيكاتسيالاۋ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى باس-اياعى 18 وبەكتىدە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا باعىتتالعان جاڭارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
تانىمدىق, يدەولوگيالىق تۇرعىدا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا «اباي اكادەمياسى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلدى. «اباي اكادەمياسى» اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىن وتكىزۋ جونىندەگى جالپىرەسپۋبليكالىق جوسپاردا بەلگىلەنگەن «اباي مۇراسى» جانە «اباي» ينتەراكتيۆتى كەشەنىن قۇرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىس نەگىزىندەگى ەكى جوبانى ىسكە اسىرۋدى ۇيىمداستىرىپ, ۇيلەستىرەدى. بۇدان بولەك بالالارعا, ەرەسەكتەرگە, زەرتتەۋشىلەر مەن جالپى ىزدەنۋشىلەرگە ارناپ 9 ءتۇرلى كىتاپتى باسپاعا ازىرلەۋدى, اباي توڭىرەگىندە ءتۇرلى تانىمدىق سۇحباتتار مەن عىلىمي ماتەريالدار دايىنداۋدى دا اتالعان اكادەميا قولعا الىپ وتىر. بۇدان بولەك جازۋشى-دراماتۋرگ, ابايتانۋشى روللان سەيسەنباەۆ ابايدىڭ 10 تومدىعىن شىعاردى. نەگىزى مينيسترلىكتىڭ قولداۋىمەن باسىلىپ, ءالى دە جارىققا شىعارۋعا ازىرلەنىپ جاتقان ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان عىلىمي-تانىمدىق, تاعىلىمدىق كىتاپتاردىڭ قاتارى كوپ.
ابايدىڭ ءوزى دە, ءسوزى دە – قازاقتىڭ بەت-بەينەسى. سول سەبەپتى ونىڭ شىعارماشىلىعىن ەلدە عانا ەمەس, شەتەلدەردە دە ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. بۇل رەتتە اقىن-جازۋشىلارىمىزدىڭ ەڭبەگى ۇشان تەڭىز. ابايدىڭ شىعارمالارى كوپتەگەن شەت تىلدەرىنە اۋدارىلدى, قازىر دە ءتارجىمالاۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. وسى ماقساتتاعى جۇمىستار جەمىسىن بەرە باستادى. ايتالىق, 2019 جىلى 30 قاراشادا وش قالاسىندا وتەتىن تۇركسوي مادەنيەت مينيسترلەرى تۇراقتى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا تۇركسوي شەڭبەرىندە 2020 جىل – «اباي جىلى» دەپ بەكىتىلدى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى 2020 جىلى 27 قاڭتاردا چەحيانىڭ ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان مادەني-اقپاراتتىق ورتالىق اشىپ, وندا ابايدىڭ ەلەكتروندى فورماتتاعى مۇراسىنا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بولىنگەن ەكى اۋديتوريا قىزمەت كورسەتۋدە. سونداي-اق بۋداپەشت قالاسىنداعى سەچەني اتىنداعى ۇلتتىق كىتاپحاناسىندا جانە براتيسلاۆا قالاسىنداعى يان اموس كومەنسكي اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت كىتاپحاناسىندا «اباي وقۋلارى», كورمەلەر, دوڭگەلەك ۇستەلدەر ۇيىمداستىرىلدى.
ال ەندى قازىر اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ىشىندەگى ەلەۋلىسى رەتىندە ابايدىڭ تولىق شىعارمالارىن 10 ءتۇرلى شەت تىلىنە (فرانتسۋز, اعىلشىن, ورىس, اراب, يسپان, قىتاي جانە تۇرىك, جاپون, نەمىس, يتاليان تىلدەرى) اۋدارىپ, 3 مىڭ دانادان كەم ەمەس تارالىممەن باسىپ شىعارۋدى اتاپ وتۋگە بولادى. قازىرگى تاڭدا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ تولىق شىعارمالار جيناعىن اۋدارۋ جۇمىستارى اياقتالىپ, رەداكتسيالانىپ جاتىر. سونداي-اق بيىلعى قازان ايىندا پاريجدەگى يۋنەسكو-نىڭ شتاب-پاتەرىندە اباي مەرەيتويىنىڭ حالىقارالىق تۇساۋكەسەرىن وتكىزۋ جوسپارلانعان بولاتىن. الايدا الەمدەگى احۋالعا بايلانىستى بۇل شارانىڭ وتكىزىلۋ فورماتى وزگەرۋى مۇمكىن. ابايدىڭ شىعارماشىلىعىن كەڭ كولەمدە ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «ABAI world challenge» شاراسىن باستاماقپىز, الداعى ۋاقىتتا بۇل باستامامىزعا ابايدىڭ شەتەلدىك وقىرماندارى, شەكارانىڭ سىرتىنداعى رۋحانياتتىڭ جاناشىرلارى اتسالىسادى دەپ سەنەمىز.
ۆەدومستۆوعا قاراستى بارلىق مەكەمەلەردە ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. بۇعان قوسا اتالعان جالپىرەسپۋبليكالىق جوسپاردىڭ 4-تارماعىنا سايكەس, ەلىمىزدەگى ءىرى قالالار مەن وبلىستاردىڭ اكىمدىكتەرى تاراپىنان مەرەكەلەۋدىڭ وڭىرلىك جوسپارلارى ازىرلەنىپ, بەكىتىلىپ, جوسپارعا ساي ءىس-شارالار وتكىزىلىپ كەلەدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, ەلدەگى ورىن العان جاعدايدى ەسكەرە وتىرىپ اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان بىرقاتار ءىس-شارالار, سونىڭ ىشىندە كونكۋرستار, عىلىمي كونفەرەنتسيالار مەن سەمينارلار, دەباتتار, مۋزەي مەن كىتاپحاناعا ەكسكۋرسيالار, كونتسەرتتەر جانە ت.ب. ونلاين فورماتقا كوشىرىلدى. سونىمەن قاتار مادەني تانىمدىق شارالار ونلاين فورماتقا اۋىستىرىلدى, ونىڭ اياسىندا رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق, وڭىرلىك دەڭگەيدەگى مىڭنان اسا ءبىلىم بەرۋ, مادەني-اعارتۋشىلىق ءىس-شارالار جوسپارلانعان.
ۇلى ابايدىڭ ەسىمىن ۇلىقتاۋ ماقساتىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە ءبىلىم, مادەنيەت مەكەمەلەرى, كوشەلەر مەن داڭعىلدار اتالعان تۇلعانىڭ ەسىمىمەن اتالادى. جىل باسىندا سەمەي قالاسىنداعى اۋەجايعا اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ ەسىمى بەرىلگەنىن بىلەسىزدەر.
«عىلىمدى ىزدەپ, دۇنيەنى كوزدەپ», ۇلتىنىڭ بولاشاعىنا الاڭداپ وتكەن ۇلى تۇلعانىڭ بۇگىنگى ۇرپاققا قالدىرعان مۇراسى ۇشان تەڭىز. ال اقىن مەرەيتويى ونىڭ ەسىمىن اسقاقتاتۋ, شىعارماشىلىعىنا تەرەڭ بويلاپ, اسىل ءسوزىن ءسىڭىرۋ, جاڭا ۇرپاققا وسيەتىن جەتكىزۋ جولىنداعى قادامداردىڭ ءبىرى. سوندىقتان بۇل ءبىر جىلدىڭ اياسىندا اتقارىلۋمەن شەكتەلمەيدى. جالپى ۇلتىمىزدىڭ ءبىر ەسىمىندەي, قازاقپەن «اتتاس» ابايدىڭ اتىن, ابىرويىن اسقاقتاتۋدى كوزدەيتىن جۇمىستار جالعاسىن تابا بەرمەك.
قازاق ءۇشىن اباي – دارا, اباي – دانا! ءبىر كەزدە ۇلت قامىن جەگەن ۇلى پەرزەنتتىڭ ەسىمى بۇگىندە تۋعان حالقىمەن ەگىز ۇعىمعا اينالىپ كەتتى. اباي دەسە قازاق, قازاق دەگەندە ابايدىڭ اتى قاتار اتالاتىنى سوزىمە دالەل. سوندىقتان ۇلى اقىننىڭ تۋعان كۇنىندە, جاڭا مەملەكەتتىك مەرەكەمىزدى پايدالانا وتىرىپ بارشا قازاقستاندىقتاردى اباي كۇنىمەن تاعى دا قۇتتىقتايمىن! اباي كوكسەگەن بيىك دارەجەدە بولايىق, ء«بىرىمىزدى ءبىرىمىز دوس كورىپ» ءىسىمىز ىلگەرىگە باسسىن. ءوسىپ-وركەندەي بەرەيىك.
اقتوتى رايىمقۇلوۆا,
مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى
