اباي • 31 شىلدە، 2020

«ءبىرىنىڭ ءبىرى ءسوزىن قۇپ الماي ءجۇر» (اباي ولەڭدەرىندەگى ەل تاعدىرى)

83 رەت كورسەتىلدى

زامان قانشا اۋمالى-توكپەلى بولسا دا، اقىن قاشاندا حالقىنىڭ قامىن جەپ، ەرتەڭىن ويلاپ، تىنىم تاپپايدى. كەيدە جۇرتىنىڭ جات قىلىعىنا، تەرىس ءىس-ارەكەتىنە رەنجيدى، كوڭىلى قالادى. «كوڭىلىم قايتتى دوستان دا، دۇشپاننان دا» ولەڭى سول ماعىنادا جازىلعان.

كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس، EQ

 

كوڭىلىم قايتتى دوستان دا،

دۇشپاننان دا،

الداماعان كىم قالدى ءتىرى جاندا.

الىس-جاقىن قازاقتىڭ ءبارىن كوردىم،

جالعىز-جارىم بولماسا اندا-ساندا.

 

پايدا ءۇشىن بىرەۋ جولداس

بۇگىن تاڭدا،

ول تۇرماس باستان جىعا قيسايعاندا.

مۇنان مەنىڭ قاي جەرىم اياۋلى دەپ،

بىرگە تۇرىپ قالادى كىم مايداندا؟

 

ەندىگى جۇرتتىڭ ءسوزى – ۇرلىق-قارلىق،

سانالى جان كورمەدىم ءسوزدى ۇعارلىق.

وسى كۇندە، وسى ەلدە دانەمە جوق

مەيىر قانىپ، ءماز بولىپ قۋانارلىق.

اقىن دوستان دا، دۇشپاننان دا كوڭىلى نەگە قالعانىن اشىق ايتادى. بىرەۋدىڭ پايدا ءۇشىن جولداس بولاتىنىن، باستان جىعا قيسايعاندا، ياعني باستان باعىڭ تايعاندا تايىپ تۇراتىنىن بۇكپەسىز جەتكىزەدى. اباي ءوزىن تۇسىنەتىن، وزىق ويلارى مەن ىزگىلىكتى ىستەرىن قولداپ، قۇپتاپ، سونى ءارى قاراي جالعاستىراتىن دوس ىزدەيدى. مۇنان مەنىڭ قاي جەرىم اياۋلى دەپ، مايداندا، دەمەك ايتىس-تارتىستا، مۇددە-ماقسات جولىنداعى كۇرەستە تىرەك بولار جاناشىر جولداسقا ءزارۋ. ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ سوزىندەگى ۇرلىق-قارلىقتان ەل احۋالىنىڭ اۋىرلىعى بىلىنەدى. ءسوزدى ۇعاتىن سانالى جان تاپپاي قينالادى. ەلىنە كوڭىلى تولمايتىنى – مەيىرى قانىپ، ءماز بولىپ قۋاناتىن، «بارەكەلدى!» دەيتىن جاقسى ءىستىڭ جوقتىعى. وزگەلەردىڭ كوشىنە ىلەسە الماي، قاراڭعىلىقتا، ناداندىقتا قالىپ قويعان جۇرتىنا ناليدى.

ءبىر كۇشتى كوپ تەنتەكتى

جىعا الماي ءجۇر،

ىشتە جالىن دەرت بولىپ،

شىعا الماي ءجۇر،

اراق ىشكەن، ماس بولعان

جۇرتتىڭ ءبارى،

نە پايدا، نە زالالدى بىلە الماي ءجۇر.

ءبىر كۇشتى كوپ تەنتەكتى جىعا الماي ءجۇرۋى – ءوز جاي-كۇيى. قايتسەك ەل بولامىز دەگەن جالىندى وي-بايلامدارىنىڭ جۇزەگە اسپاۋى، ىشتەگى جالىن دەرت بولىپ سىرتقا شىعا الماۋى دا ءوزىن، ءسوزىن ۇعارلىق جاناشىر جاندار تابا الماۋى.

جەتىلتىپ جاز جايلاۋعا

قونا الماي ءجۇر،

كۇز كۇزەۋدە جانجالسىز

بولا الماي ءجۇر.

قىس قىستاۋىڭ – قىپ-قىزىل

ول ءبىر پالە،

ورالىپ ەشبىر شارۋا وڭالماي ءجۇر.

 

جاسى كىشى ۇلكەننەن ۇيالماي ءجۇر،

سۇرامساقتار ءناپسىسىن

تىيا الماي ءجۇر.

سالەم بورىش، ءسوز قۋلىق بولعاننان سوڭ،

قانداي جان سىرتتان ءسوز بوپ،

سىنالماي ءجۇر؟

اقىن اراق ءىشىپ، ماس بولعان جۇرتىنىڭ نە پايدا، نە زالالدى بىلە الماي اداسىپ جۇرگەنىنە قورلانادى. نە جاز جايلاۋعا جايلانىپ قونا الماي، كۇز كۇزەۋدە جەر­گە تالاسىپ، جانجالداسىپ، قىس قىس­تاۋ­دا تاعى قىپ-قىزىل پالە قۋىپ، ايتىس-تارتىسپەن تىرلىك كەشكەن، ەشبىر شارۋاسى وڭالماي، كەرى كەتكەن حالقىنا قاپا­لانادى. ەڭ قاۋىپتىسى – ەلدىڭ ەلدىگىنىڭ، ادەپ، سىيلاستىعىنىڭ كەتۋى. جاسى كىشى ۇلكەننەن ۇيالماي ەرسى قىلىقتارعا بارسا، سۇرامساقتار، ياعني پاراقور، جەمقورلار ارانىن اشىپ، ءناپسىسىن تىيا الماي ءجۇر، ءتىپتى سالەمىن دە ساتىپ، جاقسىلىعىن، كو­رە الماي قىرقىسقان، توز-توز بولعان جۇر­تىنان ابدەن كوڭىلى قالادى. ءبىر جاعى­نان اباي رەسەي وتارشىلدىق جۇيەسىنىڭ كوش­پەندى حالىقتىڭ قالىپتى ءومىر ءسۇرۋ داعدىسىن بۇزعانىن دا ايىپتايدى.

ساۋداگەرى دە ساۋداسىن تىنىش جاساي الماي، قولدان زات، دۇنيە نەمەسە قارىزعا اقشا بەرىپ، ونى قايتارا الماي اۋرە-سارساڭعا تۇسكەن. ەلدەن جىراقتا كۇش كورسەتىپ، توپ ادامنىڭ الدىندا ايت­قانىنان تاناتىن ارسىز جۇرتىنىڭ قىلىعى جانىنا باتادى. ەستىلەردىڭ ىسىنە قۋانبايتىنى، ەل ازدى دەپ نادانداردىڭ مۇڭايمايتىنى دا اقيقات. الا جىلان، اش باقا كۇپىلدەكتەردىڭ، ياعني ەكىجۇزدى، ايار، وسەك-وتىرىكشى اعايىننىڭ ۇلكەندى سىيلاماي جۇرگەن ۇياتسىزدىعىنا قىنجىلادى. ەل توناپ، ۇرلىق-قارلىق جاساعان تەنتەك­تەردىڭ جازالانباي، جايباراقات جۇرگەنى دە جانىن قينايدى. ىرقىنان كەتكەن ەلدى جونگە سالاتىن ءبىر بيلەۋشىنىڭ جوقتىعىن اڭسايدى.

قارىنداس قارا جەرگە تىعا

الماي ءجۇر،

ءبىرىنىڭ ءبىرى ءسوزىن قۇپ الماي ءجۇر.

قۇدا-تامىر، دوس-جارىڭ،

قاتىن-بالاڭ –

ولار دا ءبىر قالىپتى

بولا الماي ءجۇر، –

دەپ قوعامنىڭ ازعىندالۋىمەن بىرگە، ادامدارىنىڭ دا ازعىندالىپ، رۋحاني-مورالدىق جاعىنان داعدارىسقا ۇشى­راعانىن، زاماننىڭ اششى شىندىعىن اياۋسىز كورسەتكەن. قارىنداس دەگەندە مۇندا اعايىن-تۋىستىڭ ءبىر-ءبىرىن سىيلاماي، ءبىرىن-ءبىرى كۇندەپ، مىنەپ، جەرگە تىرىدەي تىعا الماي جۇرگەن قارانيەتتىلىگىن، ارام پيعىلىن ايتسا كەرەك. قۇدا-تامىر، دوس-جار، قاتىن-بالانىڭ بىرقالىپتى بولماۋى دا – زاماننىڭ بۇزىلۋى. ادامداردىڭ پەيىل-نيەتى وزگەرىپ، ادامگەرشىلىكتى اياق­استى ەتكەن كەزەڭدەگى ەل جايى جانىن كۇيزەلتەدى. ىشتەي ەگىلەدى، جۇرەگى جىلايدى، جىرلايدى. دوستان دا، دۇشپاننان دا كوڭىلى قالعان اقىندى حالقىنىڭ وتار­شىلدىق بۇعاۋىنداعى حال-احۋالى مازالايدى. باسقا ءبىر زامان دەمەسەڭ، ابايدىڭ وسىناۋ جان-جۇرەگىمەن اقتارىلعان ىشكى دەرتى بۇگىنگى زاماننان دا تابىلادى.

ناعىز ەلىن سۇيگەن، مۇڭ-شەرىنە كۇيگەن اقىن ءوزىن حالقىنان ءبىر ءسات بولەكتەي المايدى. ونىڭ جۇرەگى حالقىم، ۇلتىم دەپ سوعادى. جانىمەن جابىرقايدى، كۇيزەلەدى. ول ەلىنىڭ بارلىق جاعدايىن، تىرلىگىن ءوز جۇرەگىنەن وتكىزەدى. ابايدىڭ كەيدە كۇيرەۋىك سەزىمگە بەرىلۋى دە – ونى تىڭدايتىن، قۇپتايتىن، اقىل-ويلا­رىن ءومىر كادەسىنە جاراتۋعا سەبەپشى قام­قور قولداۋشىنىڭ بولماۋى. ابايدىڭ جالعىزدىعى – ءوزىنىڭ عانا ەمەس، ەلىنىڭ ۇلكەن قاسىرەتى.

اقىننىڭ دوستان دا، دۇشپاننان دا كوڭىلىنىڭ قالۋ سەبەبى جان تولعانىسىنان اڭعارىلادى. «كۇشىك اسىراپ، يت ەتتىم» ولەڭىندە كورىنىس تاپقان.

كۇشىك اسىراپ، يت ەتتىم

ول بالتىرىمدى قاناتتى.

بىرەۋگە مىلتىق ۇيرەتتىم،

ول مەرگەن بولدى، مەنى اتتى.

اقىن وقىتىپ، اقىل-كەڭەس، ءتالىم-تار­بيەسىن بەرىپ، ەسەيتىپ، ەرجەتكىزگەن كەي­بىر اعايىندارىنىڭ وزىنە قارسى شىق­قا­نى­نا، ز ۇلىمدىق، جاۋىزدىق پيعى­لىنا قا­پالانادى. زامان ازدىرىپ، توزدىرعان ادام­داردان اقىن كوڭىلى ابدەن سۋىنىپ، كەي­دە جانى ەگىلىپ كەتەدى.

«كولەڭكە باسىن ۇزارتىپ» اتتى ولەڭ­نىڭ تاقىرىبى دا تۇسپالدى، ءبىر قاراعاندا تابيعات ليريكاسىنا ۇقسايدى. اقىننىڭ كوڭىل كۇي ليريكالارىنىڭ ءبىرى.

كولەڭكە باسىن ۇزارتىپ،

الىستى كوزدەن جاسىرسا.

كۇندى ۋاقىت قىزارتىپ،

كوكجيەكتەن اسىرسا;

 

كۇڭگىرت كوڭىلىم سىرلاسار

سۇرعىلت تارتقان بەيۋاققا،

تومەن قاراپ مۇڭداسار،

وي جىبەرىپ ءار جاققا.

اقىن كولەڭكە باسىن ۇزارتىپ، ىمىرت ءتۇسىپ، الىس وڭىرلەردى كوزدەن جاسىرىپ، كۇندە كەشكى مەزگىل ۋاقىتتى قىسقارتىپ، كوكجيەكتەن اسىرىپ، باتۋعا تاياۋ شاقتى سۋرەتتەگەندەي كورىنگەنىمەن، وتكەن ءومىرىن استارلاپ جىرلايدى.

وتكەن ءومىر – قۋ سوقپاق،

قىدىرادى تالايدى.

كىم الدادى، كىم توقپاق

سالدى، سونى سانايدى.

 

نەنى تاپساڭ، ونى تاپ،

جارامايدى كەرەككە.

وڭكەي ۋدى جيىپ اپ،

سەبەدى سورلى جۇرەككە.

 

اداسقان كۇشىك سەكىلدى

ۇلىپ جۇرتقا قايتقان وي

وكىندى، جولىڭ بەكىندى،

اۋرە بولما، ونى قوي.

ونسىز دا ابدەن قاپالانعان، كوڭىلگە، سورلى جۇرەككە ۋ سەپكەننەن اقىن قاسىرەتى، ازابى قانداي ايانىشتى. اقىننىڭ وتكەن ومىرىنە كوڭىلى تولمايدى. ەلى ءۇشىن قان­شاما ونەگەلى، ءورىستى ىستەر جاسادى، ودان قايىر بولمادى. «اداسقان كۇشىك سە­كىلدى، ۇلىپ جۇرتقا قايتقان وي» دەگەن تۇسپالدى ءارى ماعىناسى تەرەڭ بايلامىندا حالقىنىڭ جاي-كۇيىن ويلاپ، ەرتەڭىن ۋايىمداپ، قانشاما پايدالى اقىل-كەڭەسىن ايتقانىمەن، بىراق ودان ەشتەڭە وزگەرە قويماۋىمەن اڭعارتادى. ونى بيداي سەپكەنىمەن ەگىن ورنىنا ەرمەن قاپتاپ كەتۋىمەن تۇسپالداپ تۇسىندىرەدى. باياعى سامارقاۋ، سابىرسىز، ارسىز، ەرىنشەك جۇرت.

ول وتكەن ءومىردى قۋ سوقپاققا بالاي­دى. وتكەن ءومىر بەلەستەرىنە وي كوزىمەن قارا­عاندى، ونىڭ قۋ سوقپاعىمەن قىدىرىپ، كىمنىڭ الداعانىن، كىمنىڭ نە تاپپاق بولعا­نىنا كوز جەتكىزەدى. سول ءبىر كەزەڭنەن «نە تاپساڭ دا، سونى تاپ، كەرەككە جاراماي­دى» دەگەن شەشىمگە كەلەدى. ويتكەنى زامان وزگەردى، سول زامانعا ساي ادامى دا وزگەرۋى ءتيىس.

ەرمەن شىقتى، يت قىلىپ،

بيداي شاشقان ەگىنگە.

جاي جۇرگەندى ۋەرد قىلىپ،

تىنىش ولسەڭشى تەگىندە.

بيداي شاشقان، ەگىنگە، ەرمەن شىعىپ، يتتەي ىعىرىن كەتىرگەنىن، ياعني ەل-جۇرتىنا جاساماق جاقسىلىعىنىڭ جاماندىققا اينالىپ وزىنە قايتارىلعانىن اڭداتادى. ادام قانشا وقىپ، ءتالىم-تاربيە السا دا، كەيدە پەندەشىلىكپەن كوكىرەگىندەگى «مەنى» بيلەپ، مەنمەنسىپ، تاكاپپارلانىپ كەتەدى. كەزىندە اقىل-كەڭەسىن ايتىپ، قاجەت جەردە قولۇشىن بەرگەن اعايىن كەيىننەن تەرىس اينالىپ كوڭىلىن قالدىرعان بولار. قانشاما جاقسىلىق جاساپ، ءجون-جوبا كورسەتكەنىمەن، كەمەلىنە كەلگەن كەزىندە وزىنشە تولىپ، بولىپ، ءبارىن ءوزى جاساعانداي جەلپىنىپ شىعا كەلەتىندەر دە تابىلادى. اقىن اعايىن اراسىنداعى ءۇمىت، سەنىمىن اقتاماي، كوڭىلىن قالدىرعاندارعا رەنىشىن بىلدىرگەن.

ادام بالاسىنىڭ ومىردەگى باستى وي-مۇراتى دا – ءومىردى وكىنىشسىز ءسۇرۋ، با­قىت، قۋانىش-قىزىعىنا بولەنۋ. ادام دەگەن اسىل، ارداقتى اتاۋدى ابىروي­مەن ساقتاپ قالۋ – باستى پارىز. اباي­دىڭ «قاراشادا ءومىر تۇر» ولەڭى فيلو­سوفيالىق تۇجىرىمداۋىمەن ويلانتادى، تولعانتادى. اقىن مۇندا ەگدەلىك پەن جاستىقتى سالىستىرمالى تۇردە قا­تار الىپ، وتكەن ۋاقىتىن ەلەستەتىپ، تىر­شىلىكتىڭ قىمبات قۇندىلىعىن باعالايدى.

قاراشادا ءومىر تۇر،

توقتاتساڭ، توقسان كونەر مە؟

ارتتاعى مايدا كوڭىل ءجۇر،

جالىنساڭ، قايتىپ كەلەر مە؟

قاراشا – كۇزدىڭ قىسپەن جالعاسار ايى. كۇز ماۋسىمىنىڭ سوڭى بولعانىمەن – سۋىق، ىزعارلى، ءتىپتى كەيدە قار تۇسەتىن، قىستىڭ قاھارىن بايقاتاتىن مەزگىل. اقىن قاراشادا، ياعني ەگدەلىكتە تۇرعان ءومىردى توقسان توقتاتساڭ دا كەلمەيدى، وتكەن ءومىر ءوتتى، كەتكەن ۋاقىت كەتتى، ەندى وكىنگەنمەن كەرى بۇرا المايسىڭ دەيدى. ارتتاعى مايدى، جايناعان جاستىقتى كوڭىلدىڭ جۇرگەنىنەن، ەندى جالىنىپ-جالبارىنساڭ دا قايتارا المايسىڭ. ماي-مامىر – كوكتەم ايىنىڭ ەڭ شۋاقتى، جارقىن، جايناپ، جايقالعان، جاسانعان، جاسارعان مەزگىلى. بۇل جاستىقتىڭ جارقىن كەزەڭدەرىنە بالانعان. جاستىق شاقتاعى كوڭىل كۇي كوكتەمنىڭ كورىكتى كەزدەرىندەي كەرەمەت. ەندى سول شاقتى ورالتۋ – تەك قانا ارمان. سول جاستىقتىڭ قادىرىنە جەتتى مە؟

مايداعى جۇرتتىڭ ءىشى قار،

بايشەشەك قارعا ونەر مە؟

ىشىندە كىمنىڭ وتى بار،

قار جاۋسا دا سونەر مە؟

تۇسپالدى ساۋالدا بايشەشەكتىڭ كوك­تەمنىڭ العاشقى كۇندەرىندە قار ەري باس­تاعان شاقتا قىلتيىپ، قاق جارىپ وسەتىنىن ويعا سالادى.

اباي – ويشىل، سۋرەتكەر، سەزىمتال پسيحولوگ. بايشەشەكتىڭ قاۋاشاعىنىڭ ىشىنە قاراساڭىز، ساپ-سارى الاۋداي كو­­رىنەدى. بەينە قار استىنان جارىپ شىق­­قان گۇلدىڭ قاۋىزىندا جىلت ەتكەن كۇننىڭ ءبىر ۇزىك ساۋلەسى تامعانداي. تا­بيعاتتىڭ وسى ءبىر ەرەكشەلىگىن اقىن ادام­نىڭ جان دۇنيەسىمەن سالىستىرما­لى سيپاتتايدى. «ىشىندە كىمنىڭ وتى بار بولسا، قار جاۋسا دا سونەر مە؟» دەپ تۇس­پالدى تۇجىرىمدايدى. ريتوريكالىق سۇراق قويىپ، ونى وي تەرەڭدىگىمەن، ءتىل دانالىعىمەن شەشەدى. ىشتەگى وت ءمانىسى مىنا شۋماقتا ايقىندالادى. ول – تالاپ، ۇمتىلىس، قۇشتارلىق، اسىل مۇرات، جارقىن وي. بىراق ونى سەزىنىپ، تۇسىنەتىن جاستار ما؟

تالاپپەن ۇشىپ، تالپىنىپ،

شارتاراپتى كوزدەمەس.

پايدانى قۋىپ، القىنىپ،

وزگەنى استە ءسوز دەمەس.

اقىن تالاپ قۋىپ، تالپىنىپ، جىگەر­لەنىپ، ارمان كوگىنە سامعاپ، شارتاراپقا شارىقتاۋدى كوزدەيتىن ۇمىتتىلەردى ىز­دەيدى. شارتاراپ – دۇنيە ءجۇزى، الەم، عا­لام ماعىناسىمەن سينونيمدەس. اباي «تالاپپەن تالپىنىپ ۇشىپ، شارتاراپتى كوزدە» دەگەندە، ءبىلىم، عىلىمدى، ونەردى مەڭگەرىپ، وزگە وركەندەگەن ەلدەر قاتارىنا قوسىلۋدى، وركەنيەت الەمىمەن توعىسۋدى ونەگەلەيدى. مۇنى حالقى ءتۇسىندى مە؟ باس پايداسىن قۋىپ، قايتسەم بايىسام، ىشسەم، كيسەم، جەسەم، مالىمدى، داۋلەتىمدى قا­لاي ساقتاسام دەگەن پاسىق پيعىلدان ارىلا المادى. ونەگەلى سوزدەردى ەلەپ، ەسكەرىپ، قۇپتاپ، قولداپ، قاجەتىنە جاراتار جۇرتتىڭ سيقى مىناۋ.

كەۋدەسى تولعان قۋلىق وي،

ءبارى دە پىسىق، ەزبە ەمەس.

قۇمارى ونىڭ – ايت پەن توي،

پايدا مەن ماقتان وزگە ەمەس.

مۇنداي قاۋىمعا پالەندەي اقىل ايتۋ دا، باعىت، باعدار بەرۋ دە قيىن. ءبارى دە پىسىق، ەزبە بولماعانىمەن، كوپشىلىگىنىڭ كەۋدەسىندەگى قۋلىق، سۇمدىقتى تازالاماي، جارقىن، ىزگى ويلارعا جول اشىلمايدى. ونىڭ ۇستىنە ايتتاۋ، تويلاۋ، دۋمانداتۋ، ءبىر نارسەدەن پايدا ءتۇسىرۋ، ەبىن تاۋىپ ەكى اساۋ، ودان قالسا ەسىل-دەرتى ماقتاۋعا اۋىپ، ەشتەڭەنى ەلەپ، ەسكەرمەيتىن، ەلىرگەن، ەرتەڭىن ويلاماعان جۇرت قالاي وڭالادى؟ اقىن سونداي قۋ، زىميان زالىمداردىڭ جەككورىنىشتى قى­لىعىن وتكىر بەينەلەيدى.

«الدادىم، ۇردىم، قىردىم»، – دەپ،

شالىقتاپ، شالقىپ، شاتپاي ما؟

«قاپىسىن اڭدىپ تۇردىم»، – دەپ،

قۋلىعىن بۇلداپ، ساتپاي ما؟

سول كەزدەگى حالىقتىڭ اراسىندا جۇر­گەن قۋلار، سۇمدار، الاياقتار مەن نەشە ءتۇرلى ايلا-شارعىمەن كۇن كەشە­تىندەر مىنەزدەلگەن. ءبىر نارسەگە تاپ بول­سا، «پالەندى الدادىم، انا بىرەۋدى ۇردىم، قىرىپ جىبەردىم، قورقىتتىم، مەن قاندايمىن» دەپ وزىنشە شالىقتاپ، شال­قىپ، ەلىرىپ سويلەيتىن ۇرداجىقتاردىڭ جاعىمسىز مىنەزدەرىن، ماقتانشاقتىعىن مىنەيدى. ءار نارسەنىڭ باسىن ءبىر شالىپ، شاتىپ-بۇتىپ سويلەيتىن، نە سوزىندە، نە ىسىندە ءمان جوق بەرەكەسىزدەردى سىنايدى. «قاپىسىن اڭدىپ تۇردىم دا، جونگە كەلتىردىم» نە «بابىن تاۋىپ، امالىمدى اسىردىم» دەپ. نە جاساسا دا قۋلىعىن بۇلداپ، ساتىپ، سوعان سىي-سىياپات كۇتىپ، ءار ىسىنەن بىردەڭە دامەتىپ جۇرەتىن، ءتىلى مەن جاعىنا سۇيەنگەن ەزدەر ەلدە ءار كەز بولعان. قازىر دە تابىلادى. نەبىر قۋلىق، سۇمدىقپەن، ارامزالىقپەن اڭقاۋ حالىقتى الداپ، جەپ، توناپ، قۇرتۋعا قۇمار پىسىقايلار مەن سۇمىرايلاردان حالقىن ساقتاندىرادى. «مومىننان جامان قورقاق جوق»، «قۋ، پىسىق» دەگەن ات قايدا؟» دەپ حالىقتىڭ بويىنداعى ناداندىقتان بولەك ءبىر جاعىمسىز نارسە مومىندىق دەپ بىلەدى. «قۋ»، «پىسىق» دەگەندە نەگە وسىلاي بولمايسىڭدار دەمەيدى. ەل بولعاسىن مومىندىقتان ارىلىپ، سەرپىلىپ، جاڭا ىستەرگە، قوعام تالابىنا ىلەسكەن ءجون. قويداي جۋاس حالىقتىڭ مومىندىقتان زارداپ شەككەنىن اشىق كورسەتكەن.

ارسىز بولماي اتاق جوق،

الدامشى بولماي باق قايدا؟!

اقىن اتاق ءۇشىن ار-ۇياتىڭدى اياما، ارسىزدىققا بار دەپ تۇرعان جوق. قايتا، كەرىسىنشە، كەيبىرەۋلەردىڭ ارسىزدىقپەن، ارامدىقپەن اتاق-ابىروي يەلەنىپ، كىسى­لىكتەن كەتۋىنە قىنجىلادى. حالىقتان ادالدىق پەن ار-ۇيات كەتكەنىن، اركىمنىڭ ءوز بەتىنشە ءومىر سۇرۋگە جانتالاسقانىن، ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردىڭ جوعالۋىن زامانىنا عانا ەمەس، كەلەشەككە دە ەسكەرتىپ دابىل قاعادى. اقىننىڭ كۇيىنەتىنى – قۇدايدىڭ ماڭدايعا بەرەر باعىنان گورى، كەيبىر باي-داۋلەتتىلەردىڭ نەشە ءتۇرلى قۋلىق، سۇمدىقپەن، ايلا-شارعىمەن ءوز ەسەبىن تۇگەندەپ، حالىقتى قاناپ، توناپ كۇن كورەتىندىگى. باق ولارعا الدام­شىلىقپەن كەلەتىن ءبىر نارسە ىسپەتتى. اباي زامانىنىڭ بۇل شىندىعى بۇگىنگى ۋاقىتپەن دە ۇندەسىپ، قازىرگى زاماننىڭ دا سۇمدىعىنا اينالىپ كەتتى.

ابايدىڭ «ارسىز بولماي اتاق جوق» دەيتىن دانالىق قاعيداسى ءومىر سۇرگەن داۋرەنىنە عانا ەمەس، بۇگىنگى كۇنگە دە ۇيلەسەدى. زيالى قاۋىم شىعارماشىلىق جانە عىلىم وكىلدەرى كەيدە اتاق، بيلىك، مانساپ، دارەجە جولىندا ارىن ساتادى. ادامنىڭ بولمىسىن ار-نامىسپەن سارالايدى. البەتتە، ار-نامىسى جوق، كىسىلىگى، ۇياتى كەتكەن ەلدىڭ ىزگىلىككە بەت بۇرۋى دا قيىن. مۇنى ابايدان كەيىنگى زامان اعىمى دا اڭداتىپ كەلەدى.

 

ءانۋار تاراقوۆ،

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ فيلولوگيا جانە الەم تىلدەرى فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار