ايماقتار • 25 ماۋسىم، 2020

ەلدىكتىڭ ەرەن ۇلگىسى

17 رەت كورسەتىلدى

اپات ايتىپ كەلمەيدى... ۋىستا تۇرماس ۋاقىت قازاقستان­دىق­تاردىڭ قايعىسىنا اينالعان قارالى كۇنگە دە، مىنە ءبىر جىلدىڭ ءجۇزى بولعانىن ايتىپ تۇر. ءيا، وسىدان تۋرا ءبىر جىل بۇرىن ارىستاعى 44859 اسكەري ءبولىمىنىڭ وق-ءدارى قويماسىندا ورىن العان جويقىن جارىلىس ءدۇيىم جۇرتتى دۇرلىكتىردى. توتەنشە جاعداي كەزىندە 409 ادامعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتىلىپ، ەكى اسكەري قىزمەتكەر، ءبىر جەرگىلىكتى تۇرعىن جانە ءبىر بالا، ياعني 4 ادامنىڭ ءومىرى قيىلدى. حالىق قايعىردى. تۇعىردا تۇرعان تۋدى تومەن تۇسىردىك. الايدا ىنتىماعىمىز ىدىراعان جوق! «ارىسپەن بىرگەمىز!» دەپ ءبىر ءوڭىردىڭ باسىنا تۇسكەن اۋىرتپاشىلىقتى ءبىر ەل بولىپ كوتەردىك.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۇر­عىن­دار ەۆاكۋاتسيالانعان ورىن­عا بارىپ، تۇرعىندارمەن جۇز­دەسىپ، اتقارىلىپ جاتقان جۇ­مى­س­تارمەن تانىستى. ارىس قالا­سىن ارالاپ، قيراعان تۇرعىن ۇي­لەر مەن əكىمشىلىك نىساندارىن ارالاپ كوردى. سونداي-اق شىمكەنتتىڭ وبلىستىق كلي­ني­كالىق اۋرۋحاناسىندا جاتقان وتانداستارىمىزدىڭ كوڭىلىن سۇرادى. «ارنايى قور قۇرىلدى. ارىسقا بۇكىل قازاقستان كو­مەك­تەسەدى. مەن حالىقپەن جۇ­مىس ىستەپ جاتقان قالانىڭ جۇرت­­شىلىعىنا، ارداگەرلەرگە ريزا­شىلىعىمدى بىلدىرەمىن. جارى­لىستىڭ سەبەپتەرىن انىقتاۋ قاجەت. قىلمىستىق ءىس قوزعالدى، تەر­گەۋ-تەكسەرۋ باستالدى. ەگەر كىنə­لىلەر بولسا، ولار زاڭمەن قا­تاڭ جازالانادى. الداعى ۋا­قىتتا ارىس جارىلعىش قۇرىل­عىلاردىڭ بارلىعىنان تازارتىلۋى ءتيىس»، دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.

مەملەكەت باسشىسى اتاپ وت­كەندەي، ارىس قالاسىنىڭ تۇر­عىن­دارىنا بۇكىل قازاقستان حالقى قول ۇشىن سوزدى. ءتۇرلى كومەك قورلارى قۇرىلىپ، وعان ەڭبەك ۇجىمدارى ءبىر كۇن­دىك جالاقىلارىن، قولى اشىق كاسىپ­كەرلەر قوماقتى قارجىلارىن اۋداردى. ەلىمىزدىڭ تۇس-تۇسىنان جىبەرىلگەن گۋمانيتارلىق كومەك پەن ۆولونتەرلەردىڭ ەسەلى ەڭبەگىن دە ەسكەرۋسىز قالدىرۋعا بولماس. توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى سول، قايعىدان قان جۇتساق تا قايراتىمىز كەمىگەن جوق. ء«بىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارا ءجۇرىپ»، ەلدىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن تانىتتىق.

كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وسى ءبىر جىل مۇعدارىندا اتقارىلعان جۇمىستار قورىتىندىلانعان ونلاين ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى. وعان قارۋلى كۇشتەردىڭ تىل جانە قارۋ-جاراق باسقارماسىنىڭ باستىعى اسىلبەك ساتۆالدينوۆ، قارۋلى كۇشتەردىڭ وق-دارى­لەر باس باسقارماسىنىڭ وق-دارى­لەردى ەسەپكە الۋ جانە قامتا­ما­­سىز ەتۋ باسقارماسىنىڭ باس­تى­عى نۇراليحان اسانوۆ، ارىس قا­لا­سىنىڭ اكىمى مۇرات قادىر­بەك (بەينە بايلانىس ار­قىلى)، قارۋلى كۇشتەردىڭ باس شتابى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىن­باسارى رۋسلان شپەكباەۆ قاتىس­تى. «بۇگىنگى تاڭدا جاعداي باقى­لاۋدا. سونىمەن قاتار ينفرا­قۇرىلىم 90 پايىزعا قالپىنا كەلتىرىلدى. ءبىر جىل مۇعدارىندا ارىستاعى توتەنشە جاعدايدىڭ سالدارىن جويۋ وتريادى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ىزدەۋ، ينجەنەرلىك بارلاۋ جانە مينادان تازارتۋ توپتارى جاقىن ماڭداعى اۋىل ايماقتارىنىڭ 300 شارشى شاقىرىم اۋماعىنداعى ەگىن ال­قابىن تازارتتى. ساپەرلەردىڭ ءموبيلدى ىزدەستىرۋ توبى جەرگى­لىكتى حالىقتان كەلىپ تۇسكەن 740-تان استام ءوتىنىشتى قاراپ، ناتيجەسىندە 4،5 مىڭنان استام جارىلعىش زات زالالسىزداندىرىلدى، – دەدى ا.ساتۆالدينوۆ. ونىڭ ايتۋىنشا، سۇڭگۋىرلەر ارىس وزەنىنىڭ 30 شاقىرىمنان استام ارناسىن تازارتىپتى. ال جارىلىس بولعان اۋماقتىڭ جالپى اۋدانى 500 گا-دان اسادى. جەرگىلىكتى ۋچاسكەدە جالپى اۋدانى 130 گا-دان استام جەردىڭ بەتىندە تازارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ساپەرلەر 2 مىڭ توننادان استام وق-ءدارى فراگمەنتىن جيناپ الىپتى. سونىمەن قاتار ارىستان بارلىعى وق-دارىلەردىڭ 380 مىڭ فراگمەنتى اكەتىلسە، سونىڭ 300 مىڭىنىڭ جارىلىپ كەتۋ قاۋپى بار كورىنەدى. ونداي فراگمەنتتەردى جويۋ ءۇشىن ارىس قالاسىنان 50 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان «باستارما» پوليگونى بەلگىلەنىپتى.

سپيكەردىڭ ايتۋىنشا، جا­رىل­عىش زاتتاردى ۇرلاۋ جانە قول­­دانىسقا ەنگىزۋ فاكتىلەرىن بول­­دىر­ماۋ، سونداي-اق وق-ءدارى فراگ­­مەنتتەرىنىڭ ءتۇرلى-ءتۇستى سى­­نىق­تارىن زاڭسىز ساتۋعا جول بەر­مەۋ ماقساتىندا الدىن الۋ رەيد­تەرى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

«توتەنشە جاعداي سالدارىنان 7635 ءۇي زارداپ شەككەن بولاتىن. سونىڭ ىشىندە 480-ءى جارامسىز دەپ تانىلىپ، قايتادان سالىنىپ، پايدالانۋعا بەرىلدى. جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن 7155 ۇيگە جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، حالىق يگىلىگىنە پاي­دالانۋعا بەرىلدى. سونىمەن قاتار مەتسەنات، قوعام قايراتكەرى بولات وتە­مۇراتوۆتىڭ قورى قالا تۇر­عىن­دارىنا قوسپاتەرلى 50 ءۇيدىڭ قۇرىلىسىن سالىپ، 100 وتباسى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىلدى. توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەن ارىس قالاسى جانە اقدالا، دەرمەنە، قوجاتوعاي اۋىلدىق وكرۋگتەرىنە قاراستى 8 ەلدى مەكەندە تۇراتىن 62610 ازاماتقا 6 ملرد 261 ملن تەڭگە وتەماقى تولەندى»، دەدى م.قا­دىربەك. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، ارىس قالاسى بويىنشا توتەنشە جاعدايدان زارداپ شەككەن كاسىپكەرلىك نىسانداردىڭ سانى 467-ءنى قۇراعان. سونىڭ ىشىندە 404 نىساننىڭ يەسىنە «مەنىڭ اتامەكەنىم» قوعامدىق قورى ارقىلى 3 ملرد 69 ملن تەڭگە كولەمىندە كاسىپكەرلىك نىساندارىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى ءۇشىن وتەماقى تولەندى. 63 كاسىپ­كەرلىك نىسان يەسىنە قوردا قارا­جاتتىڭ جەتىسپەۋىنە بايلانىستى تولەمدى الداعى ۋاقىتتا بەرۋ جوسپارلانۋدا.

سونىمەن قاتار ارىستا جال­پى 66 الەۋمەتتىك نىسان زار­­داپ شەككەن. سونىڭ ىشىندە بالا­باقشا، مەكتەپ پەن سپورت الاڭ­دارى بار. جارىلىستان كەيىن 4 نىسان جاڭادان سالىنىپتى. 62 نىسانعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن. وعان «سامۇرىق-قازىنا» قورى جاۋاپ­تى بولىپ بەكىتىلىپ، نىساندار مەرزىمىندە تاپسىرىلعان.

ر.شپەكباەۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى تاڭدا قالادا توتەن­شە جاعدايدىڭ سالدارىن جويۋ جو­نىندەگى جيىنتىق جاساق جۇ­مىسىن جالعاستىرۋدا. ءبىر اپتا بۇرىن جۇمىستاردى ودان ءارى جۇرگىزۋ ءۇشىن دەسانتتىق-شاب­ۋىل­داۋ اسكەرلەرىنىڭ ينجەنەر­لىك-ساپەرلىك بولىمشە­لەرىنىڭ قىزمەتشىلەرى كەلدى.

سپيكەر بيىلعى نەگىزگى كۇش ءۇش باعىتقا جۇمسالاتىنىن ءسوز ەتتى. سونىڭ العاشقىسى – حا­لىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ماسىز ەتۋ ءۇشىن قالا اۋما­عىن جانە وعان ىرگەلەس ەلدى مەكەن­دەردى 20 شاقىرىم راديۋستا پرو­فيلاكتيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزۋ. ەكىنشى باعىت – قويمانىڭ ىشكى اۋماعىن جارىلۋ قاۋپى بار وق-دارىلەردىڭ فراگمەنتتەرىنەن تازارتۋ. جارىلىس قاۋپى بار وق-دارىلەردىڭ فراگمەنتتەرىنەن تازارتۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ورىندايتىنداردىڭ قاۋىپ­سىز­دىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. ۇشىنشىدەن كورشى اۋماقتا قالعان ينجەنەرلىك وق-دارىلەر تۇگەندەلەتىن بولادى.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

شىعىسقا قار ءتۇستى

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار