قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى, ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلوردانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان سالتاناتتى جيىندا: «تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا تورتكۇل دۇنيەگە دوستىق قۇشاعىن ايقارا اشقان اسقاق استانانى سالىپ, ەڭسەسى بيىك اقوردانى قۇتتى ورنىنا قوندىردىق. «قازاقستاندىق جول» – ەل دامۋىنىڭ جاڭا ستراتەگياسى ءدال وسى بەرەكەلى شاھاردان باستاۋ الدى. ەلىمىزدىڭ بار وڭىرىنە تارتىلعان «نۇرلى جول» دا استانادان شۋاق شاشتى. ءتىپتى ءبىزدىڭ زاماندى «نۇرلى جول» دەپ اتاسا دا لايىق», دەدى.
استانا قالاسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى رەتىندە ايتارىم, ەلوردامىز – ەلباسىمىزدىڭ ەرەن ەرلىگى. استانا ارقىلى تاريحىمىزدىڭ جاڭا ءماتىنى جازىلدى. ىزگى نيەتتى, تازا پەيىلدى كەز كەلگەن ادام استانا يدەياسىن بيىك باعالايدى. قۇرمەتتەيدى.
دۇنيەجۇزىلىك داڭقتى تۇلعالاردىڭ لەبىزدەرىنە نازار اۋدارالىقشى. رەسەي ليدەرى ۆلاديمير پۋتين: «استانا – قازىرگى الەمنىڭ عاجايىبى. 20 جىل ىشىندە قازاقستان استاناسىنىڭ حالقى 3,5 ەسە ۇلعايىپ, اۋماعى 2,5 ەسە كەڭەيدى. استانا – ەۋرازيانىڭ ەڭ زاماناۋي قالالارىنىڭ ءبىرى».
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي تسزينپين: «استانا قازاقستان حالقىنىڭ ەڭبەكسۇيگىشتىگى مەن گۇلدەنۋىنىڭ نىشانى بولدى. سوڭعى 20 جىلدا مۇندا قازاقستاننىڭ تاماشا بولاشاعى بار ەكەنىنە مەڭزەيتىن عالامات وزگەرىستەر جۇزەگە استى».
برازيليانىڭ بارشاعا تانىمال پروزاشىسى پاۋلو كوەلو: «استانا – ەلوردا ۇعىمىنان دا جوعارى. بۇل – يدەيا. ەل رۋحى پروگرەسى مەن ترانسفورماتسياسىنىڭ يدەياسى. ول بولجامدى بولاشاقتى, ازاماتتار ومىرىندەگى بەدەرلى بەلەستى بەينەلەيدى».
ەڭ باستىسى, ەلباسىمىزدىڭ ءوزى ەلوردانى جاسارۋ مەن جاڭعىرۋ جولىنداعى جاسامپاز ۇلتىمىزدىڭ جاڭا كەلبەتى دەپ كەستەلەدى.
ەلباسى فەنومەنى – الەم تانىعان دارا قۇبىلىس. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسىمىزدىڭ فەنومەندىك قۇبىلىس-قاسيەتىن تانىتقان تاعى دا ءبىر تاعىلىم – تۇركىستان. بۇگىن تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ 2018 جىلعى 19 ماۋسىمداعى جارلىعىمەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ قۇرىلعانىنا جانە تاريحي قالا تۇركىستاننىڭ ءوڭىر ورتالىعىنا اينالعانىنا تۋرا ەكى جىل تولىپ وتىر.
قاسيەتتى شاhار ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى ورتالىقتاردىڭ بىرەگەيى بولعان. تۇركىلەردىڭ تەكتى ءتورى, رۋحاني قاراشاڭىراعى, كيەلى بەسىگى سانالعان قازاق حاندىعىنىڭ قانشاما عاسىر بويعى استاناسى, باس قالاسى. تۇركىستان – رۋحاني جاڭعىرۋ باعدارلاماسىنىڭ ەڭ ەرەكشە جەمىستەرىنىڭ ءبىرى.
ءبىز ەلباسىنى باتىلدىق پەن باستاماشىلدىقتىڭ, جاڭاشىلدىق پەن ىزگى ىزدەنىستەردىڭ, كەمەڭگەرلىك پەن كورەگەندىكتىڭ دارا كوشباسشىسى دەپ ءبىلۋىمىز كەرەك. بۇل – بۇگىنگى بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ بيىك ويلى, ادال نيەتتى, تۇعىرلى تۇلعالارىنىڭ ورتاق پىكىرى. تەكتى تۇجىرىمى. قاناتتى قاعيداتى.
وتكەن جىلعى قاراشا ايىندا «Egemen Qazaqstanda» ەلباسى كەڭسەسىنىڭ باسشىسى ماحمۇت قاسىمبەكوۆتىڭ «ەلباسى جانە تۇلەگەن تۇركىستان» اتتى ماقالاسى جاريالاندى. قوعامدىق پىكىرگە قىزۋ قوزعاۋ سالعان وسى دۇنيەگە وي-پىكىر بىلدىرۋشىلەر از بولعان جوق. اۆتور ايرىقشا اتاپ كورسەتكەندەي, تۇركىستاندى قايتا تۇلەتۋ يدەياسىن ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان العاشقى جىلدان باستاپ كوتەرىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋعا دەن قويعان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ەكەنى ايان. مۇنىڭ ايشىقتى ءبىر ايعاعى – تۇركىستاندا 1991 جىلى ەلباسىنىڭ جارلىعىمەن حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اشىلۋى. بۇل ماقساتقا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ابىروي-بەدەلى ارقاسىندا تۇركيادان قوماقتى قارجى تارتىلعانى دا بەلگىلى. ءتىپتى كەڭەس وداعىنىڭ كەزىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ازىرەت سۇلتان كەسەنەسىنە ارنايى كەلگەن. جاعدايىمەن جان-جاقتى تانىسقان. «سودان بەرى بۇل قالاعا دەگەن ىقىلاسى بارعان سايىن ارتا تۇسكەنىنە, ونىڭ بولاشاق تاعدىرى جونىندە ءاردايىم تەرەڭ تولعانىپ كەلگەنىنە جانىندا جۇرگەن ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرىنىڭ ءبارى كۋا», دەيدى اتالعان تۋىندىنىڭ اۆتورى.
ەلباسى: ء«اربىر حالىق, ءاربىر تاۋەلسىز مەملەكەت ءوزىنىڭ رۋحاني ورتالىعىن ناقتىلاپ الۋى كەرەك. قازاقستاننىڭ رۋحاني ورتالىعى – تۇركىستان. ول – قازاق ەلىنىڭ رۋحاني جۇرەگى», دەگەن ەدى. 2000 جىلى يۋنەسكو اياسىندا اتالعان تۇركىستان مەرەيتويىنداعى بايانداماسى دا كيەلى قالانى بيىك بەلەسكە كوتەردى. 2009 جىلى ەلباسى باستاماسىمەن استانادا تۇركى اكادەمياسى قۇرىلىپ, كەيىننەن حالىقارالىق مارتەبە بەرىلدى. 2015 جىلى احمەت ياساۋي كەسەنەسى يۋنەسكو-نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرالارى تىزبەسىنە ەنگىزىلدى. 2016 جىلى وسىناۋ بەدەلى بيىك حالىقارالىق ۇيىمنىڭ دەڭگەيىندە قوجا احمەت ياساۋي جىلى اتالىپ ءوتتى.
تۇركىلەردىڭ تەكتى ءتورى, قازاق ەلىنىڭ رۋحاني جۇرەگى اتانعان كيەلى تۇركىستاننىڭ قاسيەتتى توپىراعىندا 170-كە جۋىق تۇعىرى بيىك تۇلعالاردىڭ اسىل سۇيەكتەرى جاتىر. مۇندا ۇلى بابامىز قوجا احمەت ياساۋي ماۆزولەيى بار جانە ونىڭ ماڭىنا قازاقتىڭ 21 حانى, 19 ءبيى, 52 باتىرى, 8 سۇلتانى جەرلەنگەن. الەمگە ايگىلى ازىرەت سۇلتان كەسەنەسىنە ساۋلەتتىك ءستيلى مەن كۇردەلىلىگى جاعىنان تەڭ كەلەتىن عيماراتتىڭ جوق ەكەندىگى دە – الدەقاشان مويىندالعان اقيقات.
ۇلى ۇستاز, شاندوز شايىر, تەرەڭ ويشىل, دانىشپان ءدىندار قوجا احمەت ياساۋي جانە ونىڭ ىزگىلىك ءىلىمى, حيكمەتتەرىنىڭ قاناتتى قاعيداتتارى حاقىندا «تاريح تولقىنىندا», «عاسىرلار توعىسىندا», «سىندارلى ون جىل» كىتاپتارىندا تولعانا تەبىرەنىپ جازعان. 2010 جىلى احمەت ياساۋي اتىنداعى قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى كەزدەسۋدە ۇلى بابانىڭ وشپەس ونەگەلەرى مەن مۇراسىن مەڭگەرۋدىڭ جولدارىن ايقىندادى. 2011 جىلعى ناۋرىزدا تۇركىستاندا رەسپۋبليكانىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن سۇحبات قۇرىپ, ياساۋي ىلىمدەرىنە جۇيەلى تۇردە دەن قويىپ, اينالىمعا ءتۇسىرۋ كەرەكتىگىنە نازار اۋداردى. ۇلى ويشىلدى «قازاق دالاسىنىڭ كونفۋتسيى» دەپ اتادى. «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ», « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالالارىندا دا ءابۋ ناسىر ءال-فارابي, قوجا احمەت ياساۋي, اباي ايرىقشا اتالادى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ سوناۋ 2000 جىلى كيەلى قالامىزدىڭ مەرەيلى مەرەكەسىندە: «تۇركىستاندى وبلىس ورتالىعى جاسايمىز. بۇل توي – تۇركىستاندى ورتالىققا اينالدىرۋدىڭ باسى», دەگەن ءسوزى ەلدىڭ ەسىندە ءارى جۇرتشىلىقتىڭ جادىندا جاڭعىرىپ, جاسامپازدىققا باستادى.
وسىدان ەكى جىل بۇرىن ماۋسىم ايىندا ۇلى تۇركىستان دالاسىندا ۇلكەن جاڭالىق بولعانى بەلگىلى. قازاقستاننىڭ عانا ەمەس, تۇگەل تۇركى دۇنيەسىنىڭ كوشباسشىسىنا اينالعان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2018 جىلعى 19 ماۋسىمداعى تاريحي تاعىلىمدى جارلىعىمەن تۇركىستان وبلىسى قۇرىلدى. شىمكەنت شاھارىنا ءۇشىنشى ءىرى مەگاپوليس رەتىندە رەسپۋبليكالىق مارتەبە بەرىلدى. تۇركى الەمىنىڭ تەكتى ءتورى تۇركىستان قالاسى ءوڭىر ورتالىعىنا اينالدى. ەلباسىنىڭ ەرەكشە جارلىعى قازاقستان جۇرتشىلىعىنىڭ عانا ەمەس, كۇللى تۇركى دۇنيەسىنىڭ مەرەيىن تاسىتتى.
وسىلايشا تۇركىستانىمىزدى تۇلەتۋ باستالدى. بارلىق جۇمىستاردى ءجىتى باقىلاپ, جۇيەلى تالداپ, تارازىلاپ ۇيرەنگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ تۇركىستان قالاسى مەن بۇكىل وڭىرگە دەگەن ىقىلاسى بۇرىنعىدان دا ارتا ءتۇستى. 2018 جىلعى 29 قىركۇيەكتە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تۇركىستانعا ارنايى ساپارمەن كەلدى. وزىمەن بىرگە ۇكىمەت باسشىسىنان باستاپ, بارلىق مينيستر مەن جەتەكشى ۆەدومستۆو, الپاۋىت كومپانيا باسشىلارىن دا تۇگەلدەي دەرلىك ەرتىپ كەلگەن بولاتىن. ۇلكەن باسقوسۋ ءوتتى. بارلىق ماسەلەلەر, اتقارىلعان جۇمىستار, كەيبىر كەشەۋىلدەۋلەردىڭ سەبەپتەرى, كىمنىڭ نە ىستەۋ كەرەكتىگى تالقىلاندى. ءبارىن بەس ساۋساعىنداي بىلەتىن, تۇركىستانىمىزدىڭ تىنىسىن جۇرەك ۇنىمەن سەزىنەتىن ەلباسىمىز سول ساپارىندا اسا ماڭىزدى قوس قۇجاتقا – «تۇركىستان قالاسىن تۇركى الەمىنىڭ مادەني-رۋحاني ورتالىعى رەتىندە دامىتۋ بويىنشا باس جوسپارىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ماقۇلداۋ تۋرالى» جانە «TURKISTAN» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن قۇرۋ تۋرالى» جارلىقتارعا قول قويدى. ەكى بىردەي جارلىقتىڭ ءمان-ماڭىزىن ايرىقشا اتاپ كورسەتىپ, ۇكىمەت پەن اكىمدىكتەرگە, ەلىمىزدەگى ءىرى-ءىرى كومپانيالارعا ناقتى تاپسىرمالار بەردى. جاڭاشا جۇمىس ىستەۋ جاۋاپكەرشىلىگىن جۇكتەدى.
ەلباسىمىزدىڭ ەرەندىگىنە تاڭعالماۋ مۇمكىن ەمەس. 2019 جىلعى قاراشا ايىنىڭ باسىندا ەكى كۇندىك جۇمىس ساپارىن جاسادى. شاھاردى شىنايى ىقىلاسپەن اسىقپاي ارالادى. العاشقى كۇنى جاڭا قۇرىلىس نىساندارىنا, مادەني-رۋحاني عيماراتتاردىڭ سالىنۋ بارىسىنا, جاڭادان ورناتىلىپ ۇلگەرگەن الۋان ءتۇرلى ايشىقتى دۇنيەلەرگە, باقتار مەن گۇلزارلارعا, سۋبۇرقاقتارعا, ارنايى ارباتتىڭ جاي-جاپسارىنا سىن كوزىمەن قاراپ, قاتتى قۋاندى. ء«بىر جىلداي ۋاقىت شاماسىندا قىرۋار تىرلىكتەر تىندىرىلىپتى», دەدى ءجۇزى جادىراپ. كەسەنە مەن ەسىم حان الاڭى اراسىنداعى رۋحاني-مادەني ورتالىقتا وتكەن كونتسەرتكە قاتىسىپ, جينالعان جۇرتشىلىق الدىندا اعىنان جارىلىپ, سىر ءبولىستى.
«تاۋەلسىزدىك العان سوڭ تۇركىستاندى بولاشاق استانا رەتىندە قاراستىردىم. بىراق, وزدەرىڭىز بىلەتىندەي, جاعداي بۇعان جول بەرمەدى. بۇگىن بۇل قالا وبلىس ورتالىعىنا اينالدى. شاھار جاندانادى, تۇركىستان تۇلەيدى. تۇركى الەمىنىڭ بەسىگىن كوركەيتۋ ءۇشىن باۋىرلاس تۇركى مەملەكەتتەرى دە بىزگە كومەكتەسەدى دەپ سەنەمىن», دەدى. تۇركىستان قالاسىندا العاشقى كەزەكتە 175 نىساننىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانعانىن, سونىڭ 102-ءسى جىل اياعىنا قاراي پايدالانۋعا بەرىلەتىنىنە دەيىن بايان ەتتى. تۋريستەر سانى مەن جاڭا دا تابىستى جۇمىس ورىندارىنىڭ ەسەلەپ ارتاتىنىنا, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقساراتىنىنا نازار اۋداردى.
سول قاراشا ايىنداعى ساپارىنىڭ ەكىنشى كۇنى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قۇرىلىسى اياقتالىپ ۇلگەرگەن ايتۋلى نىسانداردى كوردى. جاڭادان اشىلعان نەكە سارايىندا بولدى. حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى, «الاتاۋ» مەديا ورتالىعى, وبلىس اكىمدىگىنىڭ عيماراتى, ونىڭ ەكى جاعىنان بوي كوتەرگەن اۋماقتىق دەپارتامەنتتەر مەن وبلىستىق باسقارمالار كەڭسەلەرى دە ۇنادى. تۇركىستان قالاسىنىڭ مادەني-رۋحاني ورتالىعىن قايتا قۇرۋدىڭ بارىسى, تۋريزم يندۋسترياسى مەن سۋ جانە ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ باعىتتارىنداعى جوبالارمەن تانىسىپ, ەگجەي-تەگجەيلى سۇرادى. «تۇركىستان» حالىقارالىق اۋەجايىمەن 600 ورىندىق كوپبەيىندى اۋرۋحانانىڭ ەرەكشەلىگىن قىزىعا اڭگىمەلەدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز, Nur Otan پارتياسىنىڭ توراعاسى وڭىرلىك فيليالدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنە, حالىق پەن بيلىك اراسىن ءىس جۇزىندە جاقىنداتۋ جونىندەگى باستامالارعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.
ەلباسى « ۇلى دالا» ورتالىعى, «Hampton by Hilton» قوناقۇيى, ورتالىق ستاديون سىندى باسقا دا بىرقاتار نىسانعا باردى. ساپار قورىتىندىسى بويىنشا باق وكىلدەرىمەن وتكىزگەن بريفينگتەن كەيىنگى ءبىر جىلداي ۋاقىتتا قىرۋار شارۋا اتقارىلعانىن ايرىقشا اتاپ كورسەتتى. پايدالانۋعا بەرىلىپ ۇلگەرگەن جانە قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتقان نىسانداردى, كەلەشەكتە سالىناتىن دۇنيەلەرگە تۇگەلدەي توقتالدى. كەلەسى جىلى, ياعني بيىل كورشىلەس تۇركى مەملەكەتتەرى ءسامميتىنىڭ تۇركىستاندا ءوتۋى مۇمكىن ەكەنىن ەكشەدى. «بۇكىل قازاقستاننىڭ جۇرتشىلىعى تۇركىستاننىڭ دامۋىن قولداپ وتىر. ءاربىر ءۇي, ءاربىر قالا – قازاقستاننىڭ بايلىعى. ەلوردانى سالعان كەزدە قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى سۇراقتار بولعان ەدى. ەندى نۇر-سۇلتان قالاسى بارلىق شىعىنداردى وتەپ, جىل سايىن بيۋدجەتكە تريلليونداعان كىرىس اكەلىپ وتىر», دەدى.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ تۇركىستان تۋرالى جوبا-جوسپارلارى مەن ارمان-اڭسارلارى جان-جاقتى جۇزەگە اسىپ جاتىر. ءتۋريزمدى دامىتۋعا بايلانىستى ناقتىلى جۇمىستار دا, كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ەڭ نەگىزگى نىسانى بولىپ تابىلاتىن تۇركىستان حالىقارالىق اۋەجايى قۇرىلىسىنىڭ ساپاسى دا تىكەلەي نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ قاداعالاۋىندا. تۇركىستاندا حالىقارالىق تۋريزم ۋنيۆەرسيتەتىن اشۋ دا – ەلباسىنىڭ باياندى باستاماسى.
ەلباسىنىڭ كەڭ-بايتاق قازاقستاننىڭ قاي وڭىرىنە دە پەرزەنتتىك سۇيىسپەنشىلىكپەن قاراپ, بۇگىنگى ىستەرگە جان-جاقتى باعا بەرەتىنى, كەلەشەكتى كەمەڭگەرلىكپەن بولجايتىنى – بارشامىزعا بەلگىلى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز بۇرىننان-اق «وڭتۇستىكتىڭ ورنى ەرەك», «وڭتۇستىكتە بولعاندى ۇناتامىن», «وڭتۇستىك شۋاقتى كۇنىمەن, حالقىنىڭ مەيماندوستىعىمەن, سالت-داستۇرگە بەرىكتىگىمەن, جومارتتىعىمەن, ەڭ باستىسى ەڭبەكسۇيگىشتىگىمەن ەرەكشەلەنەدى», «ورداباسى – ەل جۇرەگى, جەر كىندىگى», «ماقتاارال – قازاقتىڭ ماقتانىشى», «تۇركىستان – قازاق دالاسىنىڭ رۋحاني ءتورى», «تۇركىستان – ەلىمىزدىڭ رۋحاني استاناسى» دەگەن پىكىرلەردى ءجيى ايتاتىن. تەك سوزبەن ەمەس, قارجى-قاراجات ءبولۋ, دەمەۋشىلەردى جۇمىلدىرۋ ارقىلى ۇنەمى ناقتى قامقورلىق جاساپ كەلەدى. «بەينەۋ-بوزوي» گاز قۇبىرى, كوكساراي سۋ قويماسى, سىرداريا وزەنى ارقىلى ءمىرزاشول – ماقتاارال وڭىرىنە سالىنعان تاۋەلسىزدىك كوپىرى, حالىقارالىق جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى زور كۇرە جولدار, تاعىسىن-تاعىلاردىڭ ءبارى – ەلباسىمىزدىڭ تىكەلەي ەڭبەگى. وڭتۇستىكتىڭ حالقى ەشكىمگە تاۋەلدى بولماۋ ءۇشىن جاساعان عالامات جوبالارى.
ەندى, مىنە, تۇركىستاندى تۇلەتىپ جاتىرمىز. قالاعا كەلەتىن قوناقتار, ارداگەرلەر مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى ەلباسىنا, مەملەكەت باسشىسىنا العىس ايتادى. تۇركىستاندى نۇر-سۇلتان قالاسىمەن سالىستىرادى. «بىرقانشا جىلدار بۇرىنىراقتا ەلوردامىزعا ەكى-ءۇش اي بارماي قالساق, تانىماي تاڭدانۋشى ەدىك, قازىر تۇركىستان دا تاپ سولاي. اي سايىن جاڭارىپ, جاسارىپ, جاڭعىرىپ جاتىر», دەسەدى.
تۇركىستان – تۇركى دۇنيەسىنىڭ, قازاقتىڭ مادەني-رۋحاني استاناسى. ولاي بولسا, ارينە, رۋحانيات جاعى باسىم بولۋى ءتيىس. سوندىقتان دا « ۇلى دالا» ورتالىعى, «قوجا احمەت ياساۋي» مۋزەيى, قازاق سازدى درامالىق تەاترى, حالىقارالىق تۋريزم ۋنيۆەرسيتەتى, عىلىمي-امبەباپ كىتاپحانا, تاعى باسقا دا تاڭعاجايىپ دۇنيەلەردىڭ تۇركىستاندا بولۋى تۇسىنىكتى. ماسەلەن, مۇندا سالىناتىن كىتاپحانانىڭ تەڭدەسى جوق دەۋگە بولادى. قازاق كىتاپحاناسى. تۇركىستانعا ءتان تەكتى ورىن. فيندەردىڭ ۇلگىسىمەن, ياعني جۇمىس پەن ۇيدەن بولەك ء«ۇشىنشى ورىن» يدەياسى بويىنشا, ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىق ۇيلەسىمىنە نەگىزدەلگەن, وزگەشە ونەگەلى ورىن العاش رەت ءبىزدىڭ تۇركىستانىمىزدا تۋىنداماقشى. وندا تۇرعىندار كىتاپ وقىپ, پىكىر الماسىپ, ءبىر-بىرىمەن ەركىن وي بولىسەدى. عىلىمي-امبەباپ كىتاپحانا الەمدىك ەڭ وزىق تاجىربيەلەر نەگىزىندە سالىنۋدا. ىشىندە 200 ورىندىق كونفەرەنتس-زال, 100 ورىندىق وقۋ زالى, كىشى ءماجىلىس زالى, بالالار زالى, ۇلتتىق ادەبيەتتەر ورتالىعى, اسسامبلەيا, كۆوركينگتىك ءبىلىم, سالت-ءداستۇر ورتالىعى, ونەر زالى, شەت تىلدەردەگى ادەبيەت زالى, ابونەمەنتتەر, مەرزىمدى باسىلىمدار زالى, ينتەرنەت زالى, ءىت-تەحنولوگيالار كابينەتى, قور ساقتاۋ بولمەلەرى, كينوكونتسەرتتىك ۇيىرمە, دىبىس جازۋ جانە تەاتر ستۋديالارى بولادى.
Nur Otan پارتياسى بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا «كىتاپحانا – زاماناۋي ءبىلىم ورتالىعى» جوباسىن قولعا الىپ, جاڭاشا باستامالار جاساپ جاتىر. بۇل جوبا عانا ەمەس, باسقا دا بىرقاتار جوبا تۇركىستانداعى جاڭا كىتاپحانانىڭ جۇمىسىنا تىڭ سەرپىلىس بەرمەك. «ورەn space» ورتالىعى Wi-Fi جەلىسىنە جانە بىرىڭعاي ونلاين كىتاپحاناسىنا قوسىلادى. ولكەتانۋ باعىتىنداعى كىتاپ قورى تسيفرلى فورماتقا كوشىرىلەدى. كىتاپحانا كەڭىستىگى وسىلايشا زاماناۋي تالاپتارعا ساي, وقىرمانعا بارىنشا ىڭعايلى, ۇيلەسىمدى, ۇناسىمدى, سوڭعى ستيلدە قىزمەت ەتەدى. شارالار, كورمەلەر, بۇكىل بەزەندىرۋ جۇيەلەرى تەرەڭ تانىمدىق, ينتەللەكتۋالدىق, تۇجىرىمدامالىق جانە پسيحولوگيالىق مازمۇندا مانەرلەنەدى.
سونىمەن قاتار « ۇلى دالا» جانە «قوجا احمەت ياساۋي» مۋزەيلەرىنىڭ مازمۇنى مەن ماڭىزى تالايدى تاڭعالدىرماقشى. ءبىز ءالى دە احمەت ياساۋي بابامىزدىڭ اسىل مۇرالارىن اينالىمعا تۇسىرە الماي, يە بولا الماي ءجۇرمىز.
« ۇلى دالا» ورتالىعىنان تۇركىستان رۋحى سانالارعا ساۋلە قۇيىپ, سانا دارىتادى. ۇلى دالا ەلىنىڭ, تۇركىستاننىڭ تاريحىن زەرتتەپ-زەردەلەيتىن, حالىققا وقىتىپ ۇعىندىراتىن, تۋريستەرگە ءتۇسىندىرىپ, ناسيحاتتايتىن ورتالىق بولماق. ول «دالا وركەنيەتى», «كيەلى قورعان», «تۇركى الەمى», «كونە قالا», «قازاق حاندىعى», «تاۋەلسىز قازاقستان بەلەستەرى جانە تۇڭعىش پرەزيدەنت» زالدارىنان تۇرادى.
ەلباسىمىز تۇركىستان ءوڭىرىن جان-جاقتى دامىتۋدىڭ باستى-باستى بەس باعىتىن ايقىنداپ بەردى. ءبىرىنشىسى – تۇركىستان قالاسىن دامىتۋ, ەكىنشىسى – تۇركىستان وبلىسىنىڭ مادەني-رۋحاني سالاسىن دامىتۋ, ءۇشىنشىسى – ءوڭىردىڭ اۋداندارى مەن قالالارىن جانە اۋىلدارىن دامىتۋ, ءتورتىنشىسى – اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ, بەسىنشىسى – يندۋستريالىق ايماقتاردى دامىتۋ. بۇكىل ءوڭىردىڭ كەشەندى دامۋ جوسپارى تۇبەگەيلى تۇردە قايتا قارالىپ, ەلەۋلى وزگەرتۋلەر مەن تىڭ تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى. تۇركىستان شاھارىنىڭ ەسكى, كونە بولىگىن قالپىنا كەلتىرىپ, ءداستۇر مەن جاڭاشىلدىق ۇناسىمى نەگىزىندە دامىتۋ ماسەلەسى دە جۇيەلەندى. بايىرعى شاعىن اۋدانداردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ, سۋ جانە گاز, كارىز جۇيەلەرىن جوندەۋ ءجۇرىپ جاتىر. ارتەزيان سۋلارى تارتىلىپ, ارىق-اتىزداردان سۋ اعا باستادى. كوشەلەر جوندەلىپ, جارىقتاندىرىلدى.
ءوز كەزەگىندە ەلباسىمىزدىڭ تاپسىرماسىمەن ۇكىمەتتىڭ تاراپىنان ءوڭىرىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى, وبلىس ءۇشىن تاعدىرشەشتى دەيتىندەي بەس قاۋلى قابىلداندى. جۇرتشىلىق قاتتى قۋاندى. «قۋانا بىلگەنگە قۇت قونادى, باعالاي بىلگەنگە باق قونادى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. قاۋلىلاردىڭ ءبارى دە ماڭىزدى. اسىرەسە, «تۇركىستان وبلىسىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ 2024 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپارى تۋرالى» قۇجاتتىڭ ءجونى بولەك. ەلىمىزدىڭ باسشىلىعى تاراپىنان بەس جىل كولەمىندە ءبىزدىڭ وڭىرگە بولىنەتىن قارجى 1 ترلن 200 ملرد تەڭگەدەن استى.
ءوڭىرىمىز اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, مادەنيەت, سپورت, ينۆەستيتسيا تارتۋ جانە باسقا سالالاردا دا ناقتى ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە جەتتى.
بىلتىردان باستاپ تۇركىستان قالاسىن جاسىل قالاعا جانە اۋا رايى نەعۇرلىم قولايلى ايماققا اينالدىرۋ ماقساتىندا «جاسىل بەلدەۋ» جوباسى جۇزەگە اسۋدا. تۇركىستان توڭىرەگىندە 2021 جىلعا دەيىن 3,5 ملن كوشەت ەگۋ كوزدەلىپ وتىر. «جاسىل بەلدەۋ» تالىمباعىندا تۇركىستاننىڭ تابيعاتىنا ءتان, تەزىرەك بەيىمدەلەتىن ەكپە كوشەتتەر, كوپجىلدىق گۇلدەر مەن شوپتەردىڭ تۇرلەرى وسىرىلەدى. قاسيەتتى قالا قىزعالداقتى, گۇلزارلى, شادىمان شاھارعا اينالادى. شاڭىتىپ, قۇرعاپ جاتاتىن قالادا سۋ ماسەلەسى تۇپكىلىكتى شەشىمىن تاپپاق. كەنتاۋ مەن تۇركىستاننىڭ اراسىندا سالىناتىن سۋ قويماسى, باسقا دا سۋ كوزدەرىن قاراستىرۋ, «جاسىل بەلدەۋ» جوباسى – ءبارى دە ەلباسىنىڭ يدەيالارى. جالپى ۇزىندىعى 150 شاقىرىم بولاتىن كانال جۇيەسى كوپ ماسەلەنى شەشەدى.
ناتيجەسىندە باستى-باستى يدەولوگيالىق, رۋحاني-مادەني باعىتىن بەلگىلەپ, سولار بويىنشا جان-جاقتى جۇمىس ىستەۋگە كىرىستىك. ولار: تۇركىستاندى تۇركى الەمىنىڭ ەڭ ءىرى زيارات جانە تۋريزم ورتالىعىنا اينالدىرۋ; تۇركىستاندى الەمدىك دەڭگەيدەگى قولونەر جانە شەبەرلەر ورتالىعىنا اينالدىرۋ; تۇركىستان – ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى ءىرى ساۋدا ورتالىعى; قوجا احمەت ياساۋي – ۇلى رۋحاني تۇلعا. بۇلار – ەلباسىمىز ەرەكشە ەكشەيتىن, ۇنەمى نازاردا ۇستايتىن باعدارلار.
ۇرپاقتار ساباقتاستىعى, بىرلىك پەن ىنتىماق, ەلدىك پەن ەرلىك – اتا-بابالارىمىزدىڭ اماناتى, تۇركىستانىمىزدىڭ, تۇركىلەردىڭ تەكتى تاعىلىمى. مەملەكەت باسشىسى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى رەتىندەگى العاشقى ساپارىن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ تا قاسيەتتى قالامىز تۇركىستاننان, ءاز ناۋرىزدان باستادى. ءوزىنىڭ بەرىك ۇستانىمدارى ساباقتاستىق, ادىلەتتىلىك جانە ىلگەرىلەۋ بولاتىنىن دا تۇركىستاندا تۇڭعىش مالىمدەدى. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ەڭ اۋەلگى سۇحباتىندا: «تۇركىستان – تەك قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, كۇللى تۇركى جۇرتىنىڭ قاسيەتتى مەكەنى. تۇركىستان – سان عاسىرلىق ادامزات شەجىرەسىنىڭ كۋاگەرى جانە وركەنيەت جاۋھارى. قاراپ وتىرساڭىز, حالقىمىزدىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا ەل باستاعان, قول باستاعان تۇلعالارىمىز دا اسا جاۋاپتى ساتتەردە, كۇردەلى ساياسي شەشىمدەر قابىلدايتىن ۋاقىتتاردا تۇركىستانعا تاعزىم ەتە بارعان. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ تا وسى كيەلى توپىراققا ات باسىن بۇراتىنىن بىلەسىزدەر», دەيدى. سونداي-اق اتا-بابا ارۋاعى, اماناتى, ۇلى دالا ەلىندەگى كەشەگى جانە بۇگىنگى مەملەكەتشىلدىك داستۇرگە, ەۆوليۋتسيالىق دامۋ ساباقتاستىعىنا ادالدىق حاقىندا ايتتى. ەلباسىمىزدىڭ تۇركىستان وبلىسىن قۇرعانى قاي جاعىنان الىپ قاراعاندا دا تەڭدەسسىز, ۇلى باستاما ەكەنىن, تاريحي ادىلىكتى قالپىنا كەلتىرگەنىن, ەندى تۇركىستاندى تۇلەتۋگە ءاربىرىمىز جاۋاپتى ەكەنىمىزدى ەرەكشەلەدى. مۇنداي ساكرالدى ۇعىم-تۇسىنىك پەن داستۇرگە ادالدىق تەك وركەنيەتتى, ءوسىپ-جەتىلگەن ۇلتتىڭ عانا قولىنان كەلەتىندىگىنە ايرىقشا توقتالدى.
تەكتى ءتورىمىز تۇركىستان شاھارى وبلىس ورتالىعىنا اينالعالى ەكى جىل تولدى. ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىنداعى مەرەيلى مەكەن بولعان كونە تۇركىستان تۇگەل تۇركى الەمىنىڭ مادەني-رۋحاني ورتالىعى رەتىندە جان-جاقتى, جاسامپاز دامۋ جولىنا ءتۇستى. ەلباسىمىز – تۇركى دۇنيەسىنىڭ دانا كوشباسشىسى. ەلوردامىزدى تۇركى الەمىنىڭ جۇرەگى, تۇركىستاندى تىرەگى دەيدى حالقىمىز. جازۋشى, ۇلتىنىڭ سۇيىكتى سۋرەتكەرى, كۇللى تۇركىنىڭ قادىرلى قالامگەرى شەرحان مۇرتازا اعامىز تەبىرەنگەندەي: «تۇركىستاندى تۇلەتۋ – پەرزەنتتىك پارىز».
ومىرزاق شوكەەۆ,
تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى
