زاۋىت اشۋعا سەبەپ بولعان زەرتتەۋ
ءۇي سالساق تا, جوندەۋ جۇرگىزسەك تە ءتۇرلى شەتەلدىك قوسپالارعا تاپسىرىس بەرىپ جاتامىز. ەندى ءوزىمىزدىڭ وتاندىق ءونىمدى الۋعا بولادى. جاقىندا قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن شىعاراتىن جاڭا زاۋىت رەسمي تۇردە اشىلدى. بۇل ءوندىرىس ورنىنىڭ اشىلۋىنا عالىمدار توبىنىڭ زەرتتەۋ جۇمىسى ارقاۋ بولىپ وتىر.
وسى توپتىڭ جەتەكشىسى, PhD زەرتتەۋشى پروفەسسور رۋسلان نۇرلىباەۆ – قازاقستاندا عىلىم مەن ءوندىرىستى ۇشتاستىرىپ, ناقتى ناتيجەگە قول جەتكىزىپ جۇرگەن عالىمداردىڭ ءبىرى. عالىمنىڭ عىلىمي قىزمەتى ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىمەن تىعىز بايلانىستى. اتالعان جوعارى وقۋ ورنىن ءتامامداپ, ءار جىلدارى سول ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي جانە يننوۆاتسيالىق قۇرىلىمدارىندا قىزمەت اتقارىپ, بۇگىندە زەرتتەۋشى پروفەسسور رەتىندە جۇمىسىن جالعاستىرىپ كەلەدى.
بۇگىندە ول حيميالىق تەحنولوگيالار مەن ونەركاسىپتىك ەكولوگيا باعىتىندا جۇمىس ىستەپ, وندىرىستىك قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ ارقىلى جاڭا بۋىن قۇرىلىس ماتەريالدارىن ازىرلەۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. سونىمەن قاتار عالىم «Savenergy» جشس قۇرىلتايشىسى ءارى باسشىسى رەتىندە عىلىمي ازىرلەمەلەردى وندىرىسكە ەنگىزۋمەن اينالىسادى. ونىڭ عىلىمي ەڭبەكتەرى نانوماتەريالدار مەن بەيورگانيكالىق زاتتاردىڭ حيميالىق تەحنولوگياسى سالالارىن قامتيدى.
عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى ۇسىنعان اقپاراتقا سۇيەنسەك, ر.نۇرلىباەۆ جەتەكشىلىك ەتەتىن عىلىمي توپ وندىرىستىك قالدىقتاردى ءتيىمدى پايدالانۋعا نەگىزدەلگەن قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن ازىرلەدى. زەرتتەۋ جۇمىستارىنا ماگيسترانتتار مەن دوكتورانتتار بەلسەندى قاتىسىپ, عىلىم مەن ءبىلىم ۇيلەسىم تاپتى. جوبانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – جەرگىلىكتى مينەرالدىق شيكىزات پەن قايتا وڭدەلگەن قالدىقتاردى پايدالانۋ ارقىلى ەكولوگيالىق ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ءونىم شىعارۋ. بۇل تەحنولوگيالار پاتەنتتەگەن, ال دايىن ونىمدەر ۇلتتىق ستاندارتتارعا ساي, نارىقتا سۇرانىسقا يە.
عالىمدار توبى قۇرامىن ازىرلەپ, شيكىزاتتى ىرىكتەۋدەن باستاپ تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردى باپتاۋ مەن سەريالىق ءوندىرىستى ىسكە قوسۋعا دەيىن زەرتتەۋلەردىڭ تولىق تسيكلىن جۇرگىزدى. مىنە, ەندى وسى عىلىمي ازىرلەمەلەردىڭ ناتيجەسىندە الماتى قالاسىندا وندىرىستىك قالدىقتار نەگىزىندە زاۋىت جۇمىسىن باستاپ جاتىر. كاسىپورىن تولىق اۆتوماتتاندىرىلعان, جىلىنا 20 مىڭ تونناعا دەيىن ءونىم شىعارۋعا قاۋقارلى. ءوندىرىس ورنىندا شامامەن 30 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. وتاندىق تەحنولوگيالار نەگىزىندە قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن شىعاراتىن زاۋىتتا شيكىزات رەتىندە وندىرىستىك قالدىقتار پايدالانىلادى. وسىلايشا, بۇرىن قالدىق سانالعان ماتەريالدار قۇرىلىس يندۋسترياسىندا قۇندى رەسۋرسقا اينالىپ وتىر. بۇل قورشاعان ورتاعا تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتىپ, ءوندىرىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرادى.
الىستان باسقارىلاتىن اقىلدى ءۇي
نارىقتاعى كەز كەلگەن ءتيىمدى جۇيە نەمەسە قانداي دا ءبىر ءونىم ۇزاق جىلعى زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە تۋادى. سونىڭ ءبىر ۇلگىسى بولار, عىلىم قورىنىڭ قولداۋىمەن 2023–2025 جىلدارى جۇزەگە اسىرىلعان عىلىمي جوبا اياسىندا ازىرلەنگەن «Smart Home» جۇيەسى نارىققا شىعارىلدى.
عىلىمعا نەگىزدەلگەن جاڭا جۇيە عيماراتتاردىڭ ينجەنەرلىك, تۇرمىستىق جۇيەلەرىن ءبىر پلاتفورماعا بىرىكتىرىپ, ستسەناريلىك باسقارۋ مەن اۆتوماتتاندىرۋدى ءتيىمدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جۇيە قاۋىپسىزدىك, ەنەرگيانى باسقارۋ, تۇرمىستىق ۇدەرىستەردى وڭتايلاندىرۋ باعىتىندا كەشەندى شەشىم ۇسىنادى.
مينيسترلىك اقپاراتىندا ايتىلعانداي, جوبا ناتيجەلەرى ءونىمنىڭ ناقتى پايدالانۋ جاعدايلارىندا جوعارى تيىمدىلىگىن كورسەتتى. اتاپ ايتقاندا, قاناتقاقتى رەجىمدە ءارى كوممەرتسيالىق نىسانداردا سىناقتان ءساتتى ءوتىپ, ءوندىرىس پەن ساتىلىم كورسەتكىشتەرى جوسپارلانعان دەڭگەيدەن اسىپ تۇسكەن.
«Connected Home» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى سايات اقتايدىڭ ايتۋىنشا, ازىرلەنگەن جۇيە قازىر قۇرىلىس سالاسىندا كەڭىنەن قولدانىلىپ كەلەدى.
«عىلىم قورىنىڭ قولداۋىمەن ىسكە اسىرىلعان عىلىمي جوبا نەگىزىندە «Wallee» باقىلاۋشى مەن وعان ارنالعان باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ جاسالىپ, «Smart Home» جۇيەسى ازىرلەندى. بۇگىندە ءبىز ءىرى قۇرىلىس كومپانيالارىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. باقىلاۋشى اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن قولدانىلادى, ال داتچيكتەر قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتەدى. بارلىق سيگنال ءبىزدىڭ ءموبيلدى قوسىمشاعا تۇسەدى. پايدالانۋشى ۇيدەن تىس جەردە بولسا دا, سۋ اعۋى, ءتۇتىننىڭ شىعۋى نەمەسە بوگدە ادامنىڭ كىرۋى تۋرالى بىردەن حابار الا الادى. سونىمەن قاتار تۇيiستiرگiش قۇرىلعىسى ارقىلى ۇيدەگى ەلەكتر قۋاتىن قاشىقتان قوسىپ نەمەسە وشىرۋگە مۇمكىندىك بار. قازىر ءبىزدىڭ اقىلدى جۇيە بويىنشا استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنداعى 15 مىڭ پاتەرگە كەلىسىمشارت جاسالىپ, ونىڭ 7 مىڭىنا ورناتىلدى», دەدى ول.
عىلىم قورى تاراتقان اقپاراتقا سۇيەنسەك, «Wallee» – وڭتايلى, بيۋدجەتتىك جانە گيبريدتى (سىمدى جانە سىمسىز شەشىم) اقىلدى ءۇي باقىلاۋشىسى. بۇل اقىلدى ءۇيدىڭ نەگىزگى فۋنكتسيالارىن ساقتاي وتىرىپ, ەلەكتر قۋاتىن از جۇمساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اقىلدى ءۇي ءوز كەزەگىندە ءۇيدى اۆتوماتتاندىرادى ءارى ءسىزدىڭ ۇيىڭىزدە سۋ اعىپ كەتۋ, ۇرلىق جانە رۇقسات ەتىلمەگەن ارەكەتتەردىڭ الدىن الۋعا كومەكتەسەدى. عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەسىندە بارىنشا ىڭعايلى ەنگىزۋ ءۇشىن بىرەگەي فورمفاكتور ازىرلەندى, قوسىمشا بلوكتاردى, قۋات كوزدەرىن, جەكە سىمسىز مودۋلدەردى قاجەت ەتپەيدى.
ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى
«قازاقستان ينجينيرينگ» R&D ورتالىعى 2020 جىلدان بەرى ءارتۇرلى ماقساتتاعى ۇشۋ اپپاراتتارىن ازىرلەۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. اتالعان تەحنولوگيالار اۋە, سۋ, سۋاستى, جەرۇستى كەڭىستىكتەرىندە بارلاۋ, باقىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە, اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اسكەري سالادا قولدانۋعا ارنالعان. بۇل ۇيىمنىڭ قىزمەتى قورعانىس-ونەركاسىپ كەشەنىندەگى وتاندىق عىلىمدى دامىتۋعا, مەملەكەتتىڭ اسكەري قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا اسكەري جانە قوس ماقساتتاعى ونىمدەردى جاڭعىرتۋ مەن جاڭا تۇرلەرىن ازىرلەۋدى عىلىمي-تەحنيكالىق تۇرعىدا قولداۋعا باعىتتالعان. سونىمەن قاتار ورتالىق يننوۆاتسيالىق يدەيالاردى ونەركاسىپتىك سەريالىق وندىرىسكە جەتكىزۋ ماقساتىندا جاڭالىق تابۋشىلارعا قىزمەتتەردىڭ تولىق سپەكترىن ۇسىنىپ, جوبالاردى كەشەندى قولداۋ مەن سۇيەمەلدەۋدى جۇزەگە اسىرادى.
وسى ورتالىقتىڭ ء«ارتۇرلى ەكونوميكالىق سالالاردىڭ قاجەتتىلىكتەرى ءۇشىن وتاندىق ازىرلەمەدەگى ۇشقىشسىز اۆياتسيالىق كەشەندەردى (ۇاك) ءوندىرۋ» تاقىرىبىنداعى زەرتتەۋ جۇمىسى عىلىمي قىزمەت ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋ باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلدى.
بۇگىندە ورتالىق اۋە روبوتتەحنيكاسى باعىتىندا مەملەكەتتىك سەكتور, قوعامدىق قاۋىپسىزدىك جانە وندىرىستىك كاسىپورىندار ءۇشىن بىرقاتار زاماناۋي شەشىمدەر ازىرلەگەن. ولاردىڭ قاتارىندا نىسانالاردى انىقتاۋ مەن زاقىمداۋعا ارنالعان «جەبە» توسقاۋىلداۋ وق-ءدارىسى, وقۋ-جاتتىعۋ ماقساتىنداعى ۇشقىشسىز اۋە نىسانالارى, تەڭىز وپەراتسيالارىنا ارنالعان ەكيپاجسىز كەمە, ءموبيلدى روبوتتەحنيكالىق كەشەندەر, سونداي-اق مونيتورينگ, بارلاۋ جانە ارنايى تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا ارنالعان «قاراقۇس», «ماسا», «Saryarqa», «JETISÝ», «SAMŪRYQ»,«شاعالا-م» سياقتى ۇشقىشسىز جۇيەلەر بار.
اتالعان ازىرلەمەلەر وتاندىق عىلىمنىڭ قورعانىس جانە جوعارى تەحنولوگيالار سالاسىنداعى الەۋەتىن ارتتىرىپ, ەلىمىزدىڭ تەحنولوگيالىق تاۋەلسىزدىگىن نىعايتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋدى كوزدەيدى.
