قازىرگى تاڭدا «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ قۇرامىندا قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالاسىن دامىتۋمەن اينالىسىپ جاتقان ءتورت ەنشىلەس ۇيىم بار. اتاپ ايتساق, «قازاقستاننىڭ تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى» اق (قتقجب), «قازاقستان يپوتەكالىق كومپانياسى» اق (قيك), «بايتەرەك دەۆەلوپمەنت» اق (بد), «تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا كەپىلدىك بەرۋ قورى» اق (تقكق). سونداي-اق, «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى» اق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەردىڭ كرەديتتەرى بويىنشا سۋبسيديالار بەرەدى. بۇل تۇپكى تۇتىنۋشىلار ءۇشىن شارشى مەترلەردىڭ قۇنىن ارزانداتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
زاڭعا سايكەس, «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ ءۇش ەنشىلەس ۇيىمى (تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىن قوسپاعاندا) تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ بىرىڭعاي وپەراتورىنا بىرىكتىرىلەدى. «دامۋ» قورىنىڭ قۇرىلىس سالۋشىلاردى سۋبسيديالاۋ فۋنكتسياسى دا بىرىڭعاي وپەراتورعا بەرىلەدى. بۇل رەتتە, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكى ەلدەگى تۇرعىن ءۇي-قۇرىلىس جيناق جۇيەسىن دامىتۋشى جالعىز بانك رەتىندە حالىققا جەڭىلدىكپەن تۇرعىن ءۇي نەسيەلەرىن بەرۋ فۋنكتسياسىن ءوزى جالعاستىرادى.
ءبىرىنشى كەزەكتە بىرىڭعاي وپەراتوردىڭ قۇرامىنا بد مەن قيك كىرەدى. جىل سوڭىنا دەيىن تقكق-نى قوسۋ پروتسەسى اياقتالادى. 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ بىرىڭعاي وپەراتور قۇرىلىس سالۋشىلارعا سۋبسيديا بەرۋمەن دە اينالىساتىن بولادى.
باستاپقى كەزەڭدە, ۋاكىلەتتى ورگاندار – قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ جانە ۇلتتىق بانكتىڭ ليتسەنزياسى نەگىزىندە بىرىڭعاي وپەراتور اكىمدىكتەردە كەزەكتە تۇرعاندار مەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ سالىمشىلارى ءۇشىن قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ, ۇلەسكەرلىك قۇرىلىستىڭ اياقتالۋىنا كەپىلدىك بەرۋ, جەكە قۇرىلىس سالۋشىلاردىڭ كرەديتتەرىن سۋبسيديالاۋ, مەنشىكتى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جانە قارجىلىق قىزمەتتىڭ وزگە دە تۇرلەرىن كورسەتۋ فۋنكتسيالارىن جۇزەگە اسىرادى.
بۇل شارالار «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن بارىنشا ءتيىمدى ىسكە اسىرۋىنا جانە سينگاپۋرلىق تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى مەن دامۋ كەڭەسىنىڭ (Housing and Development Board) ۇلگىسىنە كوشە باستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى باعىتتاعى جۇمىستى شەتەلدىك ارىپتەسىمىز Singapore Cooperation Enterprise كومپانياسىمەن بىرگە جۇرگىزۋدەمىز. اشىپ ايتساق, بولاشاقتا بىرىڭعاي وپەراتور قاجەتتى ينجەنەرلىك, الەۋمەتتىك جانە كوممەرتسيالىق ينفراقۇرىلىمى بار تۇرعىن ءۇيدى جاپپاي سالۋ ماسەلەسىن كەشەندى تۇردە شەشۋى ءتيىس بولادى. سونىمەن قاتار قۇرىلىس نىساندارىنا كوممۋنيكاتسيانى ۋاقتىلى تارتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنۋى ءتيىس, ويتكەنى ولارسىز حالىققا تۇرعىن ءۇيدى ساتۋ مۇمكىن ەمەس. ءبىز بۇعان مىندەتتى تۇردە قول جەتكىزەمىز دەپ ويلايمىن.
قازىرگى ۋاقىتتا يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرگە نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى جاڭا زاڭعا سايكەس بەيىمدەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدەمىز. اتالعان جۇمىس كەلەسى توقساندا اياقتالماقشى, ال قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىنا دەيىن قالعان كورپوراتيۆتىك راسىمدەر اياقتالىپ, قۇجاتتار ادىلەت ورگاندارىنا جىبەرىلەدى.
بىرىڭعاي وپەراتوردى قۇرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن نەمەسە «بايتەرەك» حولدينگىنەن قوسىمشا قاراجات ءبولۋ قاجەت ەمەس. قىزمەتتىڭ تۇرعىن ءۇي بولىگىن وڭتايلاندىرۋ اكىمشىلىك شىعىستاردى كەمىندە 40%-دان استام قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەنشىلەس كومپانيالاردىڭ شتات سانى دا ازايادى, ال باسقارۋ اپپاراتى 3 ەسەدەي قىسقارادى. الايدا ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە بىرىڭعاي وپەراتوردىڭ وكىلدەرى بولادى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىس جيناق بانكىنىڭ بازاسىندا دامۋ جانە قولداۋ ينستيتۋتى – «وتباسى بانكى» قۇرىلماقشى. ول تۇرعىن ءۇيدى ەسەپكە الۋدى, كەزەككە قويۋدى جانە ونى ءبولۋدى ءبىر ورتالىقتان جۇزەگە اسىرادى. قولدانىستاعى كەزەكتىلىك جۇيەسى اكىمدىكتەردەن «وتباسى بانكىنە» بەرىلەدى, ول ءۇيى جوق وتباسىلارعا ارنالعان ء«بىر تەرەزە» قاعيداتى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
وسىلايشا, «بايتەرەك» حولدينگىنىڭ تۇرعىن ءۇي بلوگى حالىقتى قولجەتىمدى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتەتىن قاراپايىم ءارى تۇيىقتالعان تىزبەكتى قۇرادى, ياعني:
– بىرىڭعاي وپەراتور قۇرىلىستى قارجىلاندىرۋ ارقىلى قولجەتىمدى تۇرعىن ءۇي ۇسىنۋدى قامتاماسىز ەتەدى;
– «وتباسى بانكى» جەڭىلدەتىلگەن تۇرعىن ءۇي قارىزدارى ارقىلى جۇمىسى بار ازاماتتار تاراپىنان سۇرانىستىڭ بولۋىنا جاعداي جاسايدى.
ءانۋار ومارقوجاەۆ,
«بايتەرەك» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى
