ەكونوميكا • 06 ماۋسىم، 2020

وپەك+ كەلىسىمى ەكونوميكاعا قالاي اسەر ەتتى؟

34 رەت كورسەتىلدى

قازىر  «بۇل كەلىسىم  قازاقستان ەكونوميكاسىنا قالاي اسەر ەتەدى» دەگەن ساۋال ترەندكە اينالدى. ساراپشىلار بولسا، بىزگە بۇل كەلىسىمنىڭ ەكى ءتۇرلى نۇسقاسىنا دايىن بولۋىمىزدى ەسكەرتىپ جاتىر.

CEX.IO بروكەرى، دەرەكتەردى تالداۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى يۋري مازۋر كەشەگى ونلاين فورماتتا وتكەن جيىندا وپەك + كەلىسىمى قازاقستان ەكونوميكاسىنا قالاي اسەر ەتەتىنىن ايتىپ بەردى.  ساراپشىنىڭ بايلامىنشا ەندى بىرەر كۇندە، 8 ماۋسىمدا الدىن الا جوسپارلانعان وپەك+ مۇشە ەلدەرى وكىلدەرىنىڭ كەلەسى وتىرىسىندا مۇناي وندىرىسىنە شەكتەۋلەردى تاعى 2-3 ايعا ۇزارتۋ تۋرالى ماسەلە قارالادى. ۇسىنىستىڭ باستاماشىلارى ساۋد ارابياسى، الجير، ءباا، ولار ءوز قويمالارىندا ۇلكەن مۇناي قورىن جيناعان جانە قازىر ونى وزدەرىنە قولايلى باعاعا نارىققا شىعارۋعا تىرىسىپ جاتىر. «شيكى مۇناي   باعاسى بىرتىندەپ ءوسىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان، الەمدىك نارىقتاعى مۇنايعا دەگەن سۇرانىس قالپىنا كەلەدى، مۇمكىن 2021 جىلدىڭ ورتاسىنان ەرتە ەمەس. سوندىقتان، تاياۋ شىعىستاعى ارىپتەستەردىڭ ۇسىنىستارى بەلگىلى ءبىر دارەجەدە نەگىزدەلگەن. ەگەر شەكتەۋلەر ۇزارتىلىپ، ەلدەر ءوندىرىستى ازايتۋعا ءماجبۇر بولسا، بۇل، ارينە، مەملەكەتتەردىڭ، ونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ دا ەكونوميكاسىنا اسەر ەتەدى. وپەك + ترانزاكتسياسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا جاعىمدى دا، تەرىس دە وزگەرىستەر اكەلەدى» دەيدى يۋري مازۋر.

قازىرگى ۋاقىتتا مۇناي-گاز سەكتورى قازاقستاننىڭ ءىجو-ءنىڭ 15% قۇرايدى جانە ەل بيۋدجەتىنىڭ 40% -ىن قامتاماسىز ەتەدى. مۇناي ءوندىرىسىنىڭ تومەندەۋى قازىناعا ميللياردتاعان قارجىنىڭ جەتىسپەۋىنە اكەلدى.  تومەن باعالار نەمەسە ءوندىرىس كولەمى مۇناي-گاز سالاسىنىڭ وزىنە اسەر ەتەدى. اسىرەسە مۇناي وندىرۋگە نەمەسە تاسىمالداۋعا تىكەلەي قاتىسى جوق سەرۆيستىك كاسىپورىنداردا كادرلاردىڭ قىسقارتىلۋى جوققا شىعارىلمايدى. ءوندىرىس كولەمىنىڭ تومەندەۋى ەكسپورت كولەمىنىڭ سايكەسىنشە قىسقارۋىنا اكەلەدى، ياعني قازاقستان مۇنايدى تاسىمالداۋدان بيۋدجەتكە تۇسەتىن ءتۇسىمنىڭ ەداۋىر بولىگىن جوعالتۋى مۇمكىن. «ماسەلەن، 2019 جىلى مۇناي ەكسپورتى 29،7 ميلليارد دوللاردى قۇرادى، ارينە، بۇل سالىق اۋدارىمدارىنىڭ قىسقارۋىنا اكەلىپ سوعادى جانە ەل بيۋدجەتى ەداۋىر قىسقارۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا مەملەكەت شىعىنداردى ازايتۋعا نەمەسە قارىز قاراجاتىن پايىزدىق مولشەرلەمە بويىنشا الۋعا ءماجبۇر بولادى» دەيدى ول.

يۋ. مازۋر جيىن بارىسىندا  مۇنايدىڭ باعاسى باررەلىنە 40 دوللار بولسا دا، بۇل ءبىز ءۇشىن ءتيىمسىز ۇسىنىس بولاتىنىن،  وپەك + مامىلەسى ءوندىرىستى ازايتۋعا جانە شيكىزاتقا سۇرانىس پەن ۇسىنىس اراسىنداعى عالامدىق تەپە-تەڭدىكتى تۇراقتاندىرۋعا ارنالعانىن، ونىڭ ناتيجەسى 2021 جىلدىڭ ورتاسىنا سەزىلەتىنىن دە ايتىپ ءوتتى. «بولاشاقتا باعالار $100 - $115-قا جەتۋى مۇمكىن. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان مۇناي وندىرۋدەن جانە ەكسپورتتان كوپ پايدا الا الادى. مەنىڭ بىلۋىمشە، قازىر قازاقستان شيكىزاتتى تۇتىنۋ قالپىنا كەلگەن كەزدە ءوندىرىستى تەز ۇلعايتۋ ءۇشىن مۇناي كەن ورىندارىن كونسەرۆىلەۋدى جوسپارلامايدى» دەيدى ول.

قازىر مۇناي نارىعى وپەك + الداعى وتىرىسىن كۇتىپ، سونىڭ ناتيجەسىنىڭ قانداي بولارىن اڭداپ وتىر. مۇناي نارىعىنداعى الداعى بىرەر ايداعى باعىت-باعداردى ناق وسى كەلىسىم ايقىندايتىنى بەلگىلى. 

«ەگەر وپەك + -پەن كەلىسىم قايتادان بۇزىلسا، مامىلەگە كەلمەسە،  ءبىز ناۋرىز ايىنداعى  ەڭ تومەنگى دەڭگەيىنە قايتا ورالامىز.  بۇل جاعدايدان  نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىلارى، ونىڭ ىشىندە قازاقستان دا ۇتىلادى. قازاقستاندا مۇناي ءوندىرۋدىڭ تومەندەۋى تەك ءىرى كەن ورىندارى مەن كومپانيالارعا اسەر ەتەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. شاعىن دەپوزيتتەر ءوندىرىس كولەمىن وزگەرتپەيدى» دەپ ءسوزىن قورىتتى ساراپشى. 

 

سوڭعى جاڭالىقتار

NASA مارسكا قامداندى

تەحنولوگيا • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار