ادەتتە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەڭ كوپ رەفورما ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى مەن عىلىمعا جاسالدى دەگەن سىندى ءجيى ەستيمىز. ۇلتتىق جۇيەمەن ءساتتى ۇيلەسىم تاپقانى بار, ءساتسىز تاجىريبە دەڭگەيىندە قالىپ قويعانى بار, شىنىندا دا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا كوپتەگەن رەفورما جۇرگىزىلگەنى جاسىرىن ەمەس. داۋىرىمىزدەگى تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەر ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ بۇرىنعىسىنشا كونسەرۆاتيۆتى سيپاتتا قالماي, ۇنەمى وزگەرىسكە اشىق, نەعۇرلىم ديناميكالىق دامۋعا بەيىم بولۋىن تالاپ ەتەدى. الايدا رەفورما ءۇشىن رەفورما كونتسەپتسياسى دا اسا قاۋىپتى. سوندىقتان دا ەندىگى كەزەكتە دامۋعا بەت بۇرىپ, باعىت العان مەملەكەتتەر ءۇشىن قوعامنىڭ تالقىسىنا سالىنىپ, شىنايى كاسىبي مامانداردىڭ ساراپتاۋىنان وتكەن رەفورمالار عانا جەمىستى بولماق. وسى تۇرعىدان العاندا ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ بۇل جولعى وتىرىسى ءبىلىم بەرۋ مەن عىلىم سالاسى ماسەلەلەرىنىڭ ءمانىن جەتىك ۇعىناتىن مامانداردىڭ, مەملەكەتشىل تۇلعالاردىڭ ماجىلىسىندەي بولدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەنىندەي, كەڭەس مۇشەلەرى تاراپىنان ايتىلعان ۇسىنىستار مەن ورتاعا سالىنعان كەلەلى ويلار ۇلت كەلەشەگىنىڭ باعىتىن ايقىنداپ, باعدارىن ناقتىلايتىن باستامالارعا اينالادى دەپ سەنەمىز.
قالا مەكتەپتەرى مەن اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ساپاسىنداعى الشاقتىق – ەلىمىزدىڭ باستاۋىش جانە ورتا ءبىلىم جۇيەسىندەگى وتە وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. مۇنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرىنە توقتالعان مەملەكەت باسشىسى ماسەلەنى ناقتى شەشۋ جولدارىن ۇسىنىپ, جىل سوڭىنا دەيىن قىسقا مەرزىمدە شەشىلۋى ءتيىس مىندەتتەردى اتاپ كورسەتتى. ەڭ اۋەلى جەتكىنشەكتەرىمىز ءۇشىن ساپالى ءبىلىم قولجەتىمدى بولۋى كەرەك. وكىنىشكە قاراي, قازىرگى كەزگە دەيىن اۋىل مەكتەپتەرىندەگى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ ماسەلەسىندە كەشەندى شارالاردىڭ قولعا الىنباعانىن جاسىرا المايمىز. كوبىنە اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ تۇلەكتەرىنە مەملەكەتتىك گرانتتاردان كۆوتا بولۋمەن شەكتەلدىك. ءبىلىم ساپاسىنىڭ تومەندىگى جانە قالالىق جەرلەردەگى قوسىمشا كۋرستار مەن سەكتسيالاردىڭ قولجەتىمسىزدىگى سالدارىنان اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ وقۋشىلارى كوپتەگەن يننوۆاتسيالىق جانە تەحنولوگيالىق يگىلىكتەن شەت قالۋدا. ارينە, مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, قازىرگى تاڭدا اۋىل بالاسى مەن قالا مەكتەبىندە وقيتىن بالالاردىڭ مۇمكىندىكتەرى تەڭ ەمەس.
ۇستازداردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيىن ايتپاعاننىڭ وزىندە, ەلىمىزدەگى اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ وقۋ-ادىستەمەلىك, ماتەريالدىق بازاسىن قالالىق جەردەگى مەكتەپتەرمەن سالىستىرۋعا دا كەلمەيدى. زاماناۋي اقپاراتقا قولجەتىمدىلىك تۇرعىسىنان دا اۋىل مەكتەپتەرىنىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى. بۇل ماسەلە «اۋىل» پارتياسىنىڭ اكتيۆى باس قوسقان جيىنداردا بىرنەشە مارتە كوتەرىلىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە دەپۋتاتتىق ساۋال رەتىندە دە جولداندى. اتالمىش ءبىلىم وشاقتارىندا اۋىل جەتكىنشەكتەرى دە ءبىلىم الا الاتىنداي جۇيە قالىپتاستىرۋ قاجەت. بۇل ءوز كەزەگىندە اۋىل تۇرعىندارىنىڭ قالاعا جاپپاي كوشۋىن از دا بولسا تەجەپ, ۋربانيزاتسيا پروتسەسىنە دە وڭ اسەرىن تيگىزەر ەدى. ويتكەنى اۋىلدىق جەرلەردەگى ازاماتتارىمىز تەك جۇمىسسىزدىق نەمەسە الەۋمەتتىك ماسەلەلەرگە بايلانىستى عانا ەمەس, بالالارىنا ساپالى ءبىلىم بەرۋ ءۇشىن دە قالاعا كوشىپ جاتقانىن جاسىرماي ايتقانىمىز ءجون.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەشىمىمەن 2025 جىلعا دەيىن ەل كولەمىندە 800 مەكتەپ, اۋىلداعى تىرەك مەكتەپتەر ءۇشىن 114 ينتەرنات, 700-دەن اسا سپورت كەشەنى سالىنباق. مۇنىڭ بارلىعى ەلدىڭ ەرتەڭى, مەملەكەتتىڭ بولاشاعى ءۇشىن ەلەۋلى ينۆەستيتسيا بولارى انىق. ءبىلىم سالاسى تەك ماتەريالدىق عانا ەمەس, مورالدىق تۇرعىدان دا قولداۋ مەن قامقورلىققا ءزارۋ. پرەزيدەنت تاراپىنان مۇعالىم ماماندىعىنىڭ ابىرويىن ارتتىرىپ, بەدەلىن كوتەرۋ ءۇشىن دە بىرنەشە جاڭاشىل باستاما كوتەرىلدى. پەداگوگتارعا ارنالعان «حالىق العىسى» مەدالىن تاعايىنداۋ دا ماڭىزدى ماماندىقتىڭ قوعامداعى مارتەبەسىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەرى ءسوزسىز.
ۇلتتىق كەڭەس وتىرىسىندا مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ بويىنشا تۇيتكىلدى ماسەلەلەر توڭىرەگىندە تىڭ شەشىمدەر قابىلداندى. پرەزيدەنت 2021 جىلدان باستاپ ءتىل كوميتەتىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرەتىنە بەرۋ تۋرالى شەشىمىن جاريا ەتتى. مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ ماسەلەسى بەلگىلى ءبىر عىلىمي ادىسنامالىق نەگىزگە ارقا سۇيەيتىنىن ەسكەرسەك, اتالعان شەشىمنىڭ دۇرىستىعى كۇمان تۋعىزبايدى. ءاسىلى, كەز كەلگەن ءتىلدى ۇيرەنۋ ماسەلەسى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى باعدارلامالار شەڭبەرىندە قولعا الىنعانى دۇرىس. ەندىگى كەزەكتە مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەتۋ بويىنشا باعدارلامالار مەن ادىسنامالىق قۇرالداردىڭ ساپالىق سيپاتتارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى اياسىندا تەزگە سالىنىپ, ءتيىمدى تاسىلدەردىڭ تۋىنداۋىنا جول اشادى دەپ سەنەمىز.
الەمدىك پاندەميا مەن كارانتيندىك كەزەڭ ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن سىنعا الىپ, كەمشىن تۇستارىن ايقىنداپ بەردى. ۇلتتىق كەڭەس وتىرىسىندا بۇل سالانىڭ دا ماسەلەلەرى كۇن تارتىبىنە الىنىپ, مەملەكەت باسشىسى بىرنەشە ماڭىزدى شەشىمدەرىن جاريا ەتتى. اتاپ ايتقاندا دارىگەرلەردىڭ جالاقىسىن 2023 جىلعا دەيىن ەكونوميكاداعى ورتاشا جالاقىدان 2,5 ەسە كوتەرۋ, ولاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ ينفراسترۋكتۋراسىن جاقسارتۋ باعىتىنداعى ماڭىزدى قادامدار وسى سالادا قوردالانىپ قالعان كوپتەگەن ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن شەشەدى دەپ بىلەمىن. جىل سوڭىنا دەيىن «قازاقستاننىڭ بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىگى تۋرالى» زاڭ جوباسى قابىلدانباق. بۇل دا – بۇگىنگى الەمدى جايلاعان پاندەميا جاعدايىندا ەلىمىز ءۇشىن اسا قاجەتتى كەزەك كۇتتىرمەس قادامداردىڭ ءبىرى.
ۇلتتىق كەڭەس قوعام ومىرىندەگى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ شەشۋ جولىن ۇسىناتىن وزىق وي مەن پايدالى پىكىر الماسۋدىڭ الاڭىنا اينالدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ونداعى باستامالاردىڭ كوبى ۇلتتىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇسىنىستارى نەگىزىندە جاسالعان. «كەڭەسە پىشكەن تون كەلتە بولماس» دەيتىن حالىق دانالىعى قازاقستان قوعامىنىڭ بۇگىنگى بەت-بەينەسىن بەدەرلەپ, بولاشاقتاعى باعىتىن ايقىندايتىن باتىل ساياسي-الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق قادامداردىڭ بەرىك باسپالداعىن قالىپتاستىرۋدا. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى جىلدارىنان بەرى بىرلىك, ىنتىماق, توللەرانتتىلىقتى باستى قۇندىلىققا اينالدىرعان ەلىمىزدەگى ساياسي ساباقتاستىق ءۇردىسى قيىندىقتاردى ەل بولىپ ەڭسەرىپ, جاڭاشا شارتتاردا دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا باستايدى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا نەگىز بار.
ءالي بەكتاەۆ,
«اۋىل» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ توراعاسى,
پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى
