سۋرەتتى تۇسىرگەن جۇماباي مۇسابەك
ويتكەنى الەمدە كوروناۆيرۋسقا دەيىن تۋريزمنەن تۇسەتىن تابىس مۇناي مەن كولىك وندىرۋدەن كەيىنگى ءۇشىنشى ورىندا تۇرعان بولاتىن. دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا تۋريزم يندۋسترياسى عالامشارداعى جالپى ۇلتتىق ءونىمنىڭ وننان ءبىر بولىگىن قۇراپ كەلگەن. الەمدەگى ينۆەستيتسيا اينالىمىنىڭ 11 پايىزى دا وسى ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتالعان ەدى. ال ادامزاتتى جۇمىسپەن قامتۋ جونىنەن دە تۋريزم يندۋسترياسى الدىڭعى ورىندا, مىسالعا جىل سايىن جاڭادان اشىلاتىن ون جۇمىس ورنىنىڭ ءاربىر توعىزىنشىسى وسى سالاعا تيەسىلى-ءتىن. ەندى وسى قارجى اعىنىنان ايىرىلۋ قاۋپى تۋىپ تۇر. دەگەنمەن, تۋريزم سالاسى دامىعان ەلدەر ارەكەت ەتىپ, دەمالىس ورىندارىنا كەلەتىن ادامداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتۋدى قولعا الۋدا. كۇنى كەشە تۇركيا بارلىق تۋريستىك نىساندى تولىقتاي سەرتيفيكاتتاۋدان وتكىزەتىنىن مالىمدەدى. ياعني مەملەكەت اۋە كومپانيالارىن, قوناقۇيلەردى, مەيرامحانالار مەن ءدامحانالاردى تىڭعىلىقتى تەكسەرۋدەن وتكىزىپ, ورتاق سانيتارلىق تالاپقا باعىندىرماق. سەرتيفيكاتتاۋدان كەيىنگى ناتيجە حالىقارالىق تۋريستىك ۇيىمدارعا ۇسىنىلماق. وسىلايشا تۇركيا بيلىگى ءوز ەلىندەگى تۋريستىك نىسانداردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرىپ, دەمالىستىڭ قاۋىپسىز ەكەنىن دالەلدەۋگە كىرىستى. ويتكەنى تۇرىك بيزنەسىنىڭ قازىناسىنا تۇسەتىن تابىستىڭ 12 پايىزى ءدال وسى تۋريزم سالاسىنا تىكەلەي تاۋەلدى ەكەن. ال كوروناۆيرۋس حابارى شىققالى بەرى بۇل ءىس توقىرادى دەۋگە بولادى. تۇركيا بيلىگى جاريالاعان سوڭعى مالىمەت بويىنشا ەلدەگى تۋريستىك نىسانداردىڭ 99 پايىزى توقتاپ قالعان...
ەندى قازاقستانداعى ءتۋريزمنىڭ دامۋىنا ورالايىق. بۇل جەردە كەسىمدى پىكىر ايتۋ قيىن. سەبەبى وتاندىق تۋريزم سالاسى ەل ەكونوميكاسىنىڭ تابىستى بولىگىنە اينالعان جوق. بىراق ءۇمىت بار. ويتكەنى قازاق دالاسىنىڭ كوپ بولىگىن جەر ءجانناتى دەپ بەكەر اتاماسا كەرەك. تۇمسا تابيعاتى كوز جاۋىن الاتىن ايماق ءالى-اق الەم ءتۋريزمىنىڭ وتانىنا اينالارى انىق. قازىرشە جاھان جۇرتىنىڭ نازارىنا ىلىنگەن جەتىسۋ جاۋھارلارى جايىندا جاعىمدى حابار جەتكىزۋمەن شەكتەلە تۇرامىز. قازىر بۇل ولكەدە ءتۋريزمنىڭ دامۋى جوعارى دەڭگەيدە ءجۇرىپ جاتىر. اسىرەسە الەمنىڭ دەمالىسقا قۇمار قاۋىمىن تۇمسا تابيعات عاجايىبىن كوزبەن كورۋگە شاقىرۋ ءىسى قارقىندى. ماسەلەن, سوڭعى 3 جىلدا الماتى وبلىسى بويىنشا الەمدىك ونلاين-پلاتفورماعا تۋريستىك لوكاتسيانى جۇكتەۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستار اتقارىلعان ەكەن. اتاپ ايتقاندا, GoogleMaps, Yandex كارتالارىندا جانە «TripAdison» سايتىنداعى الماتى وبلىسىنىڭ ميكروسايتىندا ءوڭىر تۋرالى 8 مىڭنان استام لوكاتسيا پايدا بولدى. سول سياقتى وبلىستىق تۋريزم باسقارماسى مەن «Wikipedia» جالپىعا بىردەي قولجەتىمدى ەنتسيكلوپەدياسى اراسىندا مەموراندۋم جاسالعان. ال «YouTube» تانىمال بەينەحوستينگىنە قويىلعان «KZ-داعى دەمالىس. جەتىسۋعا ساياحات» بەينەروليگىن تاماشالاۋشىلار لەگى كوبەيىپ كەلەدى.
– بيىل ايماقتاعى كاسىپكەرلەردى تسيفرلى قۇرالداردى قولدانۋعا, جۇكتەلگەن مالىمەتتەردى بەلسەندىلەندىرۋ مەن ساراپتاۋعا ۇيرەتۋ جۇمىستارىن قولعا الدىق. بۇل ءتۋريزمدى دامىتىپ, ودان پايدا تابۋعا ىنتالى ىسكەرلەردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋى ءتيىس. سول سياقتى ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا تۇڭعىش پرەزيدەنت – ەلباسى قورىنىڭ قولداۋىمەن «Most» بيزنەس-ينكۋباتورىنىڭ قاتىسۋىمەن تۋريزم بويىنشا «Global Online Startup Weekend: Covid-19 Edition» ءبىرىنشى ۆيرتۋالدى حاكاتون ۇيىمداستىردىق. ءسويتىپ وبلىستىڭ تۋريستىك سالاسى UNWTO «Healing solutions for tourism challenge» جاھاندىق باستاماسىنا قوسىلدى. رەسپۋبليكانىڭ ءار تۇكپىرىنەن ەكى جۇزدەي قاتىسۋشى جوباعا ءۇن قاتىپ, كوز ىلەسپەس جىلدامدىقپەن وزگەرەتىن بۇگىنگى زاماندا ءتۋريزمدى دامىتۋ مىندەتىنە ورتاق ۇلەس قوسۋعا نيەتتى, – دەيدى الماتى وبلىسىنىڭ تۋريزم باسقارماسىنىڭ باسشىسى جانار الشىمباەۆا.
ايتپاقشى, وبلىستا ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ باعىتىندا اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى 10 جىلدا جەتىسۋعا كەلگەن تۋريستەر لەگى 3,5 ەسەگە وسكەن, سونىڭ ىشىندە وتكەن 5 جىلدا بۇل كورسەتكىش تىپتەن كوبەيىپتى. دەرەك بويىنشا, وسى ارالىقتا جەر ءجانناتىنا 2 227 000 ادامنىڭ اياعى تيگەن ەكەن. بۇل – وڭىردەگى ءتۋريزمنىڭ ورلەۋىمەن قاتار ەنشىلەس سالانى دا وزىمەن بىرگە ورگە سۇيرەۋىنە جول اشقانى انىق. ناتيجەسىندە ناقتى تابىسقا نەگىزدەلگەن تۋريستىك كلاستەر قالىپتاستى. قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ جاندانۋى جۇمىس ورىندارىنىڭ كوپتەپ اشىلۋىمەن قاتار تاماق ونەركاسىبى مەن كولىك, بايلانىس قىزمەتىنە دە سۇرانىس تۋعىزباق. مىسالعا, وتكەن جىلى وبلىستا تۋريستەردى قابىلدايتىن 781 نىسان جۇمىس ىستەگەن-ءدى. ولار 2272,3 مىڭ ادامعا قىزمەت كورسەتكەن. اقىلى تۋريستىك-ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرىنىڭ كولەمى 15,9 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. ال ىشكى تۋريزمگە جۇمسالعان قارجى 31,2 ملرد تەڭگەگە جۋىق. دەمالىس اۋماقتارىنان تۋريستىك نىسانداردىڭ كوپتەپ سالىنۋى دا ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىنىڭ زور ەكەنىن بىلدىرسە كەرەك. ماسەلەن, سوڭعى 5 جىلدا وبلىستا جالپى سوماسى 40,1 ملرد تەڭگەگە 196 تۋريستىك نىسان جاڭادان ىسكە قوسىلعان ەكەن. سونىڭ ىشىندە بىلتىر وبلىستىڭ تۋريستىك كارتاسىندا 48 سۋ جاڭا دەمالىس ورنى پايدا بولىپ, جالپى سوماسى 19,3 ملرد تەڭگە بولاتىن جەكە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. بيىل 27 نىسان سالىنىپ ءبىتۋى ءتيىس, وعان 4,2 ملرد تەڭگە قارجى جۇمسالماق.
جەتىسۋداعى جاعاجاي ءتۋريزمىنىڭ تامىر جايعان تۇسى – الاكول جاعالاۋى. جىل باسىنان بەرى عانا وسى اۋداندا 3 جاڭا دەمالىس ورنىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى, قۇيىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرى 110 ملن تەڭگەنى قۇرادى. بۇيىرسا, الداعى جىلى الاكول جاعالاۋىندا كوتتەدجدى قالاشىق بوي كوتەرەدى. «Alakol Apartments» دەگەن اتاۋى بار دەمالىس كەشەنىندە الەمنىڭ سۇرانىسقا يە دەمالىس اۋماقتارىنداعىداي جاعدايدىڭ ءبارى جاسالماق. مۇندا جازعى ماۋسىمدا جۇمىس ىستەيتىن امفيتەاتر دا سالىنادى. جوبا قۇنى 4 ملرد تەڭگە شاماسىندا ەكەن. ال تاۋلى ايماقتاعى ءتۋريزمنىڭ ءورىسى تالعار اۋدانىندا كەڭەيۋدە. بۇل اۋماقتا جۇرت ءجيى باراتىن «ويقاراعاي – اپورت» دەمالىس ورنى, «اقبۇلاق» تاۋ-شاڭعى كەشەنى تابىستى تۋريستىك كلاستەر قۇراپ وتىر. سول سياقتى ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى «تۇرگەن» تۋريستىك كەشەنىنىڭ اۋماعىن كەڭەيتۋ جۇمىسى قولعا الىنۋدا. ءىس ناتيجەلى بولسا, تۇرگەن شاتقالى دا تانىمال تاۋ كۋرورتتارىنىڭ تىزىمىنە قوسىلادى. تاعى ءبىر تۋريستەر نازارىنان تىس قالمايتىن نىسان رايىمبەك اۋدانىندا سالىنباقشى. جالپى قۇنى 542,7 ملرد تەڭگە بولاتىن «Park Canyon» ويىن-ساۋىق كەشەنى جەكە ينۆەستورلاردىڭ ەسەبىنەن جۇزەگە اساتىن جوبا بولىپ وتىر.
الماتى وبلىسى
