شىعىس قازاقستان — قر ونەركاسىپ وندىرىسىندەگى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى
شىعىس قازاقستان وبلىسى پايدالى قازبالاردىڭ باستى «قويماسى» بولىپ سانالادى, مىرىش, تيتان, ماگني, تانتال جانە باسقا دا سيرەك كەزدەسەتىن مەتالداردى ەلىمىز بويىنشا بىردەن-ءبىر ءوندىرۋشى. 1992 جىلى اقپاندا وسى جەردە ەگەمەن قازاقستاننىڭ العاشقى التىنى قورىتىلدى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى وبلىستا ءىرى ونەركاسىپ نىساندارى: مالەۆسكي, ارتەمەۆسكي جانە يۋبيلەينو-سنەگيريحينسكي كەن ورىندارى, سەگىز تاۋ-كەن كاسىپورنى; قاراجىرا كومىر رازرەزى, «دانك» جشس, «تاسقارا» جشس التىن وندىرەتىن كاسىپورىن, اقتوعاي تاۋ-كەن بايىتۋ كومبيناتى پايدالانۋعا بەرىلدى.
بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا جۇمىسكەرلەرىنىڭ سانى 53 مىڭ ادامنان اساتىن 48 ءىرى ونەركاسىپ كاسىپورنى جۇمىس ىستەيدى. 2020 جىلدىڭ 4 ايىنىڭ ىشىندە ونەركاسىپتىك ءونىم ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 731,2 ملرد تەڭگەگە جەتتى, ءوسۋ قارقىنى 2019 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 115% قۇرادى.
تاۋ-كەن ءوندىرىسى سالاسىندا 185,8 ملرد تەڭگەگە ونەركاسىپتىك ءونىم ءوندىرىلدى, 2019 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ءوسۋ قارقىنى 131% قۇرادى.
سالاداعى نەگىزگى كاسىپورىندار - «قازمىرىش» جشس, «ۆوستوكتسۆەتمەت» جشس, «KazmineralsAktogay» جشس, «باقىرشىق تاۋ-كەن ءوندىرىسى كاسىپورنى» جشس. وڭىردەگى جەر قويناۋىندا باعالى مەتالداردىڭ 50 كەن ورنى شوعىرلانعان.
وڭىردەگى ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ 70%-ى وڭدەۋ ونەركاسىبىنە تيەسىلى. 2020 جىلدىڭ 4 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وڭدەۋ سەكتورىنداعى كاسىپورىندار 500 ملرد تەڭگە سوماسىنا ونەركاسىپ ءونىمىن ءوندىردى, ءوسىم 2019 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 111% قۇرادى.
حيميا ونەركاسىبى ونىمدەرىن «ۋمز» اق, «وريكا كازاحستان» اق, «KAZFOAM» جشس, «ماگەلان» جشس كاسىپورىندارى وندىرەدى. 2020 جىلدىڭ 3 ايىندا ءوندىرىس كولەمى 6,4 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
2020 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا اعاش وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ كاسىپورىندارى 1,3 ملرد تەڭگەگە ءونىم شىعارىلدى, قولدانىستاعى باعالاردا ءوندىرىس كولەمىنىڭ ءوسىمى 4,3 ەسەنى قۇرادى. سالاداعى نەگىزگى كاسىپورىندار: «مەليسسا» جشس (وسكەمەن قالاسى), «فاۆوريت» (زۋبوۆكا اۋىلى), «جاڭا سەمەي شپال زاۋىتى» (سەمەي قالاسى).
وبلىستاعى جەڭىل ونەركاسىپتىڭ وندىرىستىك قۋاتتىلىقتارىنىڭ نەگىزگى ۇلەسى سەمەي قالاسىندا شوعىرلانعان — «سەمسپەتسسناب» جشس, «ۋك يۋنيس» جشس, «سەمەي اياق كيىم فابريكاسى» جشس, «روزا-ۆۆك» جشس, «BayazitLife» جشس, «كورۋند» پرك, «تەحنولوگيا كومفورتا» جشس. وسكەمەن قالاسىندا «پكف راۋان» جشس جانە «يسنار» جشس جۇمىس ىستەيدى.
2020 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا جەڭىل ونەركاسىپ كاسىپورىندارى 1,1 ملرد تەڭگەگە ونەركاسىپتىك ءونىم ءوندىردى, بۇل وتكەن جىلعى دەڭگەيدەن 30%-عا ارتىق. 2020 جىلدىڭ ناۋرىز ايىنان بەرى وبلىستاعى جەڭىل ونەركاسىپ كاسىپورىندارى كوپ رەت پايدالانىلاتىن ماسكالاردى تىگۋگە تارتىلعان. نەگىزگى مەردىگەر «سەمسپەتسسناب» جشس بولدى.
شقو — وتاندىق ماشيناجاساۋ يندۋسترياسىنىڭ كوشباسشىسى
وڭىردەگى سەرپىندى دامىپ جاتقان ەكونوميكا سەكتورلارىنىڭ ءبىرى وبلىستىڭ ماشيناجاساۋ كەشەنى. رەسپۋبليكامىزدىڭ بارلىق ماشيناجاساۋ ونىمدەرىنىڭ 20%-ى شىعىس قازاقستان وبلىسىندا وندىرىلەدى. «ازيا-اۆتو» اق (جەڭىل اۆتوموبيلدەر), «سەم-از» جشس (اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى), «Daewoo Bus Kazakhstan» جشس (اۆتوبۋستار) الەم نارىعىندا باسەكەلەسە الاتىن ونىمدەردى شىعارادى.
2020 جىلى 3 ايدا ماشيناجاساۋ سالاسىندا وندىرىستىك ءونىم كولەمى 73 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. ماشيناجاساۋ كەشەنىندە تاۋ-كەن شاحتاسى جابدىقتارى, كەن بايىتۋ فابريكالارى مەن مەتاللۋرگيا زاۋىتتارىنا, مۇناي-, گاز وندىرۋگە ارنالعان جابدىقتار, ونەركاسىپتىك كوندەنساتورلار, اۆتوتارتپاقتار, كابەل-سىم ونىمدەرى, اۆتوكولىك قۇرالدارى جانە ت.ب. وندىرىلەدى.
تاۋەلسىزدىك جىلدارى يندۋستريالىق سەكتوردا شقو-دا ەداۋىر وزگەرىستەر ورىن الدى
يندۋستريالاندىرۋدىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعى اياسىندا (2010-2014 گگ.) وبلىستا جالپى سوماسى 202,3 ملرد تەڭگەگە 30 جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى, 5,3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعى اياسىندا (2015-2019 جج.) شقو-دا جالپى سوماسى 529,1 ملرد تەڭگەگە 20 جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى, 3,3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
2020 جىلى جالپى سوماسى 16 ملرد تەڭگەگە 610 جۇمىس ورنىن قۇرۋمەن 5 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. ءىرى جوبا «گرك ملد» جشس — «قاراشىعىن كەن ورنى تاۋ-كەن بايىتۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى», قۇنى 5 ملرد تەڭگە.
2021 جىلدان 2025 جىل ارالىعىندا جالپى ينۆەستيتسيالار كولەمى 555 ملرد تەڭگە بولاتىن 19 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان, 8,4 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
شقو ءوز ونىمدەرىن الەمنىڭ 90 ەلىنە ەكسپورتتايدى
وبلىستا 30-عا جۋىق ءىرى ەكسپورتقا باعدارلانعان ءوندىرىس جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ ونىمدەرى الەمنىڭ 90-نان استام ەلىنە ەكسپورتتالادى. تاۋارلاردىڭ نەگىزگى تۇتىنۋشىلارى - قىتاي, رەسەي, تۇركيا, وزبەكستان. 2020 جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ەكسپورت كولەمى $245,5 ملن قۇرادى.
2019 جىلى شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى 11 ەكسپورتتاۋشى كاسىپورىن جالپى سوماسى 253,5 ملن تەڭگەگە شىعىنداردى وتەۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى, ونىڭ ىشىندە 4 كاسىپورىننىڭ 208,1 ملن تەڭگە سوماسىنا كولىك شىعىندارى وتەلدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ەنەرگەتيكالىق الەۋەتى جوعارى
وبلىستا جالپى قۋاتتىلىعى 2323 مۆت بولاتىن 9 ەلەكتر ستانتسياسى بار, بۇل قازاقستاننىڭ بارلىق ەنەرگەتيكالىق قۋاتتىلىقتارىنىڭ 10,6% قۇرايدى. ەرتىس وزەنىندەگى 3 گەس ۇلتتىق ماڭىزى بار ستاتۋسىنا يە جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بارلىق ەنەرگەتيكا كەشەنىنىڭ تۇراقتى ءارى سەنىمدى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
ماڭىزدى مەملەكەتتىك باعىتتاردىڭ ءبىرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋى بويىنشا تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ بولىپ تابىلادى.
2019 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى نىساندارى وندىرگەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ۇلەسى 1,9% نەمەسە جىلىنا 9 641,37 ملن كۆت/ساعات, بۇل جىلىنا جالپى وندىرۋدەن 9 641,37 ملن كۆت/ساعاتتى قۇرايدى.
2019 جىلى تامىز ايىندا جارما اۋدانىندا بەلگىلەنگەن قۋاتتىلىعى 30 مۆت بولاتىن كۇن ەلەكتر ستانتسياسى ءساتتى پايدالانۋعا بەرىلدى. بيىل التاي اۋدانىندا تۇرعىسىن گەس-1-ءدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
2018 جىلى وتكەن اۋكتسيون ساۋداسىنىڭ قورتىندىسى بويىنشا اياگوز اۋدانى اقتوعاي كەنتىندە 1 جەر تەلىمى قۋاتتىلىعى 100 مۆت بولاتىن جەل ەلەكت ستانتسياسىن سالۋ ءۇشىن بەلگىلەنگەن. ستانتسيا 300 ملن كۆت/س دەيىن ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن بولادى. نىساندى 2021 جىلى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان.
2019 جىلى وتكەن اۋكتسيون ساۋداسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شىعىس قازاقستان وبلىسى جارما اۋدانىندا جالپى قۋاتتىلىعى 29,7 مۆت بولاتىن 6 جوبا بەلگىلەنگەن. بۇگىندە جوبالىق-ىزدەنۋشىلىك جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى اگروونەركاسىپتىك كەشەن ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى
شىعىس قازاقستان وبلىسى ءتۇرلى اگرارلىق جوبالار ءۇشىن اسا قولايلى جاعدايلار تۋدىراتىن اسا باي تابيعاتىمەن ەرەكشەلەنەدى. قۋاتتى مال ازىعى بازاسى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن شەكسىز مۇمكىندىكتەرگە يە. وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعى ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگى جاعىنان دامىعان وسىمدىك شارۋاشىلىعىن قامتۋمەن مال شارۋاشىلىعى باعىتىندا. مال شارۋاشىلىعى وبلىستاعى جالپى ءونىم كولەمىنىڭ 62% قۇرايدى.
وبلىس ءسۇت, بال, پانتا, كۇنباعىستىڭ مايلى داندەرىن ءوندىرۋ بويىنشا ەلىمىزدە 1 ورىندى, ال ەت ءوندىرۋ بويىنشا 2 ورىندى الادى. ءسۇتتى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعدارلاماسى اياسىنداعى سالىنعان ينۆەستيتسيالار وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ قۋاتتىلىعىن 29%-دان 75%-عا دەيىن جۇكتەمەلەۋگە مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن قاتار, ەت وڭدەۋ كاسىپورىندارىن سالۋ بويىنشا 2 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا.
وڭىردە قۋاتتى جانە زاماناۋي مال شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ بويىنشا بىرقاتار جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر
2020 جىلدىڭ قاڭتار-ءساۋىر ايلارىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى ءوندىرىسى 82,9 ملرد تەڭگەنى نەمەسە 2019 جىلعى دەڭگەيگە 111% قۇرادى.
2019 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 30,86 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. 2020 جىلدىڭ قاڭتار-ءساۋىر ايلارىندا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا ينۆەستيتسيالار 4,6 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
2019 جىلى وبلىستا ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ءوندىرىسى 132,3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. 2020 جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا 33,2 ملرد تەڭگە سوماسىنا ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى شىعارىلدى.
قر مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى مەن ستاتيستيكا كومتەتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا 2019 جىلى $343,3 ملن سوماسىنا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ەكسپورتتالدى, ونىڭ ىشىندە وڭدەلگەن ءونىم شقو اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى ەكسپورتىنان 22,7% نەمەسە $77,8 ملن سوماسىندا بولدى.
وڭىردەگى وندىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى الەمنىڭ 20-دان اسا ەلىنە ەكسپورتتالدى: رەسەي فەدەراتسياسى, قىتاي, يران يسلام رەسپۋبليكاسى, تاجىكستان, قىرعىزستان, لاتۆيا, ليتۆا, تۇركىمەنستان, گەرمانيا, تۇركيا, يتاليا جانە باسقا دا ەلدەرگە.
شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىڭ نەگىزگى تۇرلەرى: بيداي ۇنى, قاراقۇمىق جارماسى, سۇيىق ماي, قۇس ەتى, بالىق جانە بالىق ونىمدەرى, شۇجىقتار مەن كونسەرۆىلەر, اق ماي, سىر.
قر مەملەكەتتىك ينسپەكتسيا جانە ۆەتەرينارلىق باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ كوميتەتىنىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا 2020 جىلدىڭ قاڭتار-اقپان ايلارىندا 11,6 مىڭ توننا وڭدەلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى ەكسپورتتالدى, ونىڭ ىشىندە:
● وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرى — 11,5 مىڭ توننا.
● مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرى — 137,2 توننا.
بۇگىندە وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە سۋبسيديالاۋ جانە جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋ ءتارىزدى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى كورسەتىلۋدە.
2019 جىلى وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى قولداۋ ءۇشىن 30,7 ملرد تەڭگە سۋبسيديا ءبولىندى. 2020 جىلى بۇل باعىتتا 26,98 ملرد تەڭگە سۋبسيديا بولىنگەن, ونىڭ ىشىندە وسىمدىك شارۋاشىلىعىن قولداۋعا — 5,5 ملرد تەڭگە, مال شارۋاشىلىعىنا — 9,9 ملرد تەڭگە, ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋعا — 4,98 ملرد تەڭگە,باسقا باعىتتار بويىنشا — 6,5 ملرد تەڭگە.
12.05.2020 ج. مالىمەتتەر بويىنشا نەسيەلەندىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» جانە «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» اق فيليالدارى ارقىلى وبلىستاعى اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە 4 104,2 ملن تەڭگە سوماسىنا نەسيە بەرىلگەن.
2020 جىلى شقو-دا 39 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنىن قۇرۋ كوزدەلگەن
قازىرگى كەزدە وبلىستا جۇمىسسىزدىقپەن كۇرەسۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايلار جاسالۋدا.
جۇمىسپەن قامتۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە جول بەرمەۋ, تۇرعىنداردىڭ تۇراقتى تابىسى بولۋى ءۇشىن جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى ىسكە اسىرىلۋدا.
باعدارلاما اياسىندا 77 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 800-دەن اسا ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى ىسكە اسىرۋ قاراستىرىلعان, 20 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن بولادى, ونىڭ ىشىندە: 18870 ۋاقىتشا جانە 1150 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
ءار جوبا بويىنشا ىسكە اسىرۋدىڭ ءاربىر كەزەڭىندە قادامدىق ءىس-ارەكەتتەر الگورتيمى مەن مونيتورينگ تەتىگى ازىرلەنگەن, ونىڭ ىشىندە كونكۋرستىق راسىمدەردى وتكىزۋ, قۇرىلىس-مونتاج ءجۇمىستارىنىڭ بارىسى, بيۋدجەت قاراجاتىن اي سايىن يگەرۋ, نىساندى پايدالانۋعا بەرۋ جانە جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ بار.
مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردىڭ كونكۋرستىق راسىمدەرى اياقتالدى, 811 جوبا بويىنشا مەردىگەر ۇيىمدارمەن كەلىسىمشارت جاسالدى, بۇل نىسانداردا ءتيىستى جۇمىستار باستالدى. ا.ج. 14 مامىرداعى مالىمەتتەر بويىنشا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردا 8301 جاڭا ۋاقىتشا جۇمىس ورنى قۇرىلعان, ونىڭ ىشىندە جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ جولداماسى بويىنشا 4237 ۋاقىتشا جۇمىس ورنى قامتىلعان.
2020 جىلعى 1 مامىرداعى مالىمەتتەر بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ ورگاندارى ارقىلى 7068 ادام ەڭبەككە ورنالاستىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 3324 ادام تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى.
2020 جىلى وبلىستا 39 مىڭ جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانعان, ونىڭ ىشىندە 12 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى. بيىلعى 1 مامىرداعى مالىمەتتەر بويىنشا وبلىستا ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالالارىندا بارلىعى 7740 جۇمىس ورنى قۇرىلدى, ونىڭ ىشىندە 3769 - تۇراقتى جۇمىس ورنى.
بيىلعى 1 مامىرداعى مالىمەتتەر بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا تىركەلگەن جۇمىسسىزداردىڭ سانى 6652 ادامدى قۇرادى, ولار جىل بويى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى اياسىندا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا جانە ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا تارتىلاتىن بولادى.
شىعىس قازاقستان وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى نارىقتا سۇرانىسقا يە ماماندىقتار بويىنشا جۇمىسسىز, ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعان جاستاردان 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك باعدارلاماسى اياسىندا تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمى بار كادرلاردى دايارلاۋ بويىنشا جوسپارلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە.
تەگىن جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋدى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جىل سايىن 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان «ەڭبەك» ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىك باعدارلاماسى اياسىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 1730 ورىن بولىنەدى.
تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم تجكب كادرلارىن دايارلاۋ بويىنشا ماماندىقتار تىزىمىنە سايكەس باعدارلاما قاتىسۋشىلارىنا تەگىن بەرىلەدى.
2019-2020 وقۋ جىلىندا 42 كوللەدج بازاسىندا 42 سۇرانىسقا يە ماماندىق بويىنشا 1730 ورىن ءبولىندى. قازىرگى كەزدە جاڭا قابىلداۋ بويىنشا 1601 ادام وقىتىلۋدا.
2020 جىلعى 1 مامىرداعى مالىمەتتەر بويىنشا باعدارلاما بويىنشا 3858 ادام وقىتىلۋدا. 2 جىل ىشىندە بارلىعى 687 ادام وقۋىن اياقتادى, ونىڭ ىشىندە 565 ادام ەڭبەككە ورنالاستىرىلدى.
«نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 74 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان
2020 جىلى بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ەسەبىنەن وبلىستا جالپى اۋماعى 535,8 مىڭ م2 بولاتىن 118 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدى, 6 433 پاتەر سالۋ جوسپارلانعان:
● مەملەكەتتىك باعالى قاعازدار ەسەبىنەن 42 نەسيەگە بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي, 3 679 پاتەر;
● ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز 56 جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي, 1 184 پاتەر;
● «ەرتىس» اكك» اق ارقىلى 8 نەسيەگە بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي, 744 پاتەر;
● جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن 12 كوممەتسيالىق تۇرعىن ءۇي, 826 پاتەر.
بارلىق قارجىلاندىرۋ كوزدەرى ارقىلى تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ بويىنشا جىلدىق جوسپارلى كورسەتكىش 519,3 مىڭ م2 قۇرايدى.
سونىمەن قاتار, وبلىستا بۇگىنگى تاڭدا جالپى اۋماعى 929,6 مىڭ م2 بولاتىن 11 382 پاتەردى قامتيتىن 255 تۇرعىن ءۇيدى سالۋعا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەنۋدە جانە ازىرلەۋگە جوسپارلانۋدا.
«7-20-25» يپوتەكالىق نەسيەلەندىرۋ باعدارلاما اياسىندا بيىلعى 6 مامىرداعى مالىمەتتەر بويىنشا وبلىستا ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر 11,8 ملرد تەڭگە سوماسىنا يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي زايمدارىن الۋعا 1 338 ءوتىنىم قابىلداندى, ونىڭ ىشىندە 7,4 ملرد تەڭگە سوماسىنا 837 ءوتىنىم ماقۇلداندى.
جالپى, «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2020 جىلى تۇرعىن ءۇي مەن ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى سالۋعا 25,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان, 74 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 4396 جۇمىس ورنى قۇرىلادى.
سونىمەن قاتار, «نۇرلى جەر» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 2%-بەن «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن وبلىس اكىمدىگى 228 تۇرعىن ءۇي زايمىنا 2,3 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى جۇرگىزىلەتىن اۋداندارعا ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى جۇرگىزۋگە 21 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 8,8 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. بيىلعى جىلدىڭ ءى توقسانىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 1,1 ملرد تەڭگە اۋدارىلدى, 984,8 ملن تەڭگەسى نەمەسە 87,5% يگەرىلدى. 690 جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانعان.
بيىل شىعىس قازاقستان وبلىسىندا 397 شاقىرىم جول جوندەلەدى
وڭىردەگى جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ جاي-كۇيى ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە قولايلى جاعدايلار تۋدىرۋ ءۇشىن نەگىزگى شارتتاردىڭ ءبىرى.
«نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى ىسكە اسىرىلا باستاعان ۋاقىتتان بەرى رەسپۋبلليكالىق ماڭىزى بار جولداردى رەكونسترۋكتسيالاۋ بويىنشا جۇمىستار قارقىندى جۇرگىزىلۋدە, ونىڭ ىشىندە ۇزىندىعى 407 شاقىرىم بولاتىن ورتالىق-شىعىس ءدالىزىنىڭ ومبى-مايقاپشاعاي جولىنىڭ رەكونسترۋكتسياسى اياقتالدى, بيىل تاسكەسكەن – باقتى (20 كم) جولىن جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالادى, جالپى ۇزىندىعى 889 شاقىرىم بولاتىن قالباتاۋ – مايقاپشاعاي (415 كم) جانە الماتى – وسكەمەن (454 كم) جولدارى زايم قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلۋدا (بيىل).
جاڭا جولدار پايدالانۋعا بەرىلگەن جوق, تەك قولدانىستاعى جولداردى رەكونسترۋكتسيالاۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر.
جاقسى جانە قاناعاتتانارلىق كۇيدەگى وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار جولداردىڭ ۇلەسى 81% قۇرايدى, جىل قورتىندىسى بويىنشا ولاردىڭ كولەمىن 85%-عا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
بيىل بۇل سالاعا 102,8 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالىنادى, ونىڭ ىشىندە 82,3 ملرد تەڭگە — رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار تالدىقورعان – قالباتاۋ – وسكەمەن, قالباتاۋ – مايقاپشاعاي جولدارىنا, 20,5 ملرد تەڭگە — وبلىستىق, اۋداندىق ماڭىزى بار جولدار مەن ەلدى مەكەندەردەگى كوشەلەرگە. وبلىس بويىنشا ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىمەن 397 كم جول جانە 83 كم كوشە قامتىلادى. سونىمەن قاتار سەمەي – قاينار, وسكەمەن – التاي – راحمان قاينارى, اياگوز – تارباعاتاي – بۇعاز تاس جولدارى بويىنشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.
قازىرگى كەزدە 10,3 ملرد تەڭگە سوماسىنا وسكەمەن قالاسىنىڭ اۋەجايىن جانە 4,7 ملرد تەڭگە سوماسىنا ءۇرجار اۋىلىنداعى اۋەجايدى رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارى باستالدى. سونىمەن قاتار, بيىل كۇرشىم اۋدانىنداعى بۇقتىرما سۋ قويماسى ارقىلى كوپىر سالۋ ماسەلەسى شەشىلەتىن بولادى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى ءتۋريزمدى دامىتۋ بويىنشا ەلىمىزدە كوش باسىندا
2019 جىلعى رەسمي ستاتيستيكا بويىنشا تۋريستەردىڭ سانى 612 689 ادامدى قۇرادى, بۇل ەلىمىز بويىنشا 4-ءشى ورىن.
2018 جىلمەن سالىستىرعاندا تۋريستەر سانى 8,4%-عا ۇلعايدى. كىرۋشىلەر ءتۋريزمى (رەزيدەنتتەر ەمەس) بويىنشا كەلۋشىلەر سانى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 3,1%-عا ارتىپ, 29 741 ادامدى قۇرادى.
ىشكى تۋريزم بويىنشا كەلۋشىلەر سانى (رەزيدەنتتەر) وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 8,7%-عا ارتتى جانە 582 948 ادامدى قۇرادى.
سوڭعى ءۇش جىلدا كەلۋشىلەر ديناميكاسى ءبىرشاما ارتتى, ماسەلەن 2016 جىلدان 2019 جىل ارالىعىندا تۋريستەر اعىمى 33%-عا ارتتى.
بۇگىندە وبلىستا 576 ورنالاستىرۋ ورنى بار, ونىڭ ىشىندە 10 743 ءنومىر قامتىلعان.
شىعىس قازاقستان وبلىسى ەلىمىز بويىنشا ورنالاستىرۋ ورنىنىڭ سانى جاعىنان جانە ونىڭ ءبىر مەزەتتەگى سىيىمدىلىعى بويىنشا كوش باسىندا ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون, ياعني 33 629 توسەك-ورىندى قۇرايدى, بۇل 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا 5,7%-عا ارتىق.
جالپى, وبلىس بويىنشا 2020 جىلى جالپى سوماسى 2 933 ملن تەڭگەگە 25 تۋريستىك نىساننىڭ قۇرىلىسى باستالدى, ولار ورنالاستىرۋ ورىندارى: وتەلدەر مەن دەمالىس ۇيلەرى.
سونىمەن قاتار 2020 جىلى الاكول كولىنىڭ جاعالاۋىندا اشىق اسپان استىنداعى ساحنا مەن بي الاڭىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. قۇنى 200 ملن تەڭگە تۇراتىن جوبا «اق نيەت» وڭىرلىك باعدارلاماسى اياسىندا قارجىلاندىرىلدى.
كەشەندە 3000 وتىراتىن ورىندى قامتيتىن الاڭدى, جازعى تەرراسا مەن بالالار الاڭىنىڭ قۇرىلىسىن قامتيدى.
سونىمەن قاتار كول جاعالاۋىندا «كەرۋەن پلازا» ءىرى تۋريستىك كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى, ول 220 توسەك-ورىنعا شاقتالعان, مەيرامحاناسى, جازعى ءدامحاناسى مەن باسسەينى بار. جوبا قۇنى — 1,5 ملرد تەڭگە, 2022 جىلى ىسكە اسىرىلادى.
جوعارىدا اتالعان جوبالاردى ىسكە اسىرۋ كول جاعالاۋىندا 130 جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
الاكولگە اپاراتىن تاس جولدى اباتتاندىرۋ 2021 جىلى اياقتالادى
2019 جىلى ءساۋىر ايىندا شىعىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى كەزىندە ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ تۋريستىك ينفراقۇرىلىمنىڭ جاي-كۇيىن سىنعا الىپ, ۇكىمەتكە اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ كۋرورتتىق ايماق ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ بويىنشا كەشەندى شارالاردى ازىرلەپ, قابىلداۋدى تاپسىردى.
«قازىرگى جاعدايدا تۋريزم يندۋسترياسى ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ ماڭىزدى درايۆەرى ءارى جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ءتۋريزمدى دامىتۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جىلىنا 2 ميلليوننان استام تۋريست تارتا الاتىن الاكول جاعالاۋى, 10 نەگىزگى تۋريستىك ورتالىقتىڭ قاتارىنا ەندى. بىلتىر كوپتەگەن قازاقستاندىقتار الاكولدە دەمالۋدى ءجون كورگەن, الايدا, ولارعا ساپاسىز قىزمەت كورسەتىلگەن. حالىق جەرگىلىكتى اۆتوموبيل جولدارىنىڭ توزىپ كەتكەنىنە شاعىمداندى. وسىعان بايلانىستى, شىعىس قازاقستان مەن الماتى وبلىستارىنىڭ اكىمدەرىنە جەرگىلىكتى جولداردى جوندەۋ, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋ ماسەلەلەرىن تەز ارادا شەشۋدى تاپسىرامىن», – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرە وتىرىپ, شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى 2017 جىلى الاكول كولىنىڭ جاعالاۋىنا اپاراتىن نەگىزگى جولدى - تاسكەسكەن-باقتى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولدى رەكونسترۋكتسيالاۋ باستالعانى تۋرالى حابارلادى. 2020 جىلى 20 شاقىرىم جولدى پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. قالعان ۋچاسكەلەر بۇعان دەيىن قايتا جوندەلگەن.
ودان سوڭ كولگە اپاراتىن جول ماقانشى – جالاڭاشكول بارلىق اراسان – الاكول كولى وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى.
ماقانشى – جالاڭاشكول اۆتوموبيل جولى بويىنشا 2011-2016 جىلدار ارالىعىندا جالپى سوماسى 2 690,242 ملن تەڭگەگە بارلىق 133 كم جولعا كۇردەلى جانە ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى.
ماقانشى – جالاڭاشكول اۆتوموبيل جولىنىڭ جابىنى اسفالتبەتون, قاناعاتتاندىرارلىق كۇيدە.
2014 جىلدان 2016 جىل ارالىعىندا «بارلىق اراسان – الاكول كولى» اۆتوموبيل جولى ارقىلى 15,7-23 شاقىرىم ۋچاسكەلەرىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلدى.
جالاڭاشكول تەمىر جول ستانتسياسىنان جول ماقانشى – جالاڭاشكول وبلىستىق ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولىنىڭ بويىمەن وتەدى.
تابيعاتتى قورعاۋ شارالارى: 6 جىلدا شىعارىندى كولەمى 10 مىڭ تونناعا ازايدى
ءوڭىردىڭ تابيعي مۇراسى جانە قارقىندى دامۋى تەحنوگەندى لاستاۋشىلاردىڭ تۇراقتى تۋىنداۋىنا سەبەپ بولدى, لاستاۋشىلار نەگىزىنەن وسكەمەن قالاسىندا شوعىرلانعان.
بۇل رەتتە, اكىمدىكتە اتاپ وتكەندەي, وبلىس بويىنشا سوڭعى 6 جىلدا لاستاۋشى زاتتار شىعارىندىلارىنىڭ جالپى كولەمى 10 مىڭ تونناعا دەيىن ازايعان.
سوڭعى 4 جىلدا اتموسفەراعا شىعارىندىلار كولەمىنىڭ ستاستيتيكالىق كورسەتكىشتەرى 130 مىڭ تونناعا جۋىقتى قۇرايدى.
وسكەمەن قالاسى بويىنشا شىعارىندىلار 7 مىڭ تونناعا ازايعان.
لاستاۋشىلاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى 2 كاسىپورىنعا — «قازمىرىش» جشس جانە «وسكەمەن جەو» تيەسىلى.
بۇل رەتتە, «قازمىرىش» جشس سوڭعى 15 جىلدا شىعارىندىلار 41,7 مىڭ توننادان اسا (70%-عا) تومەندەگەن. جىلۋ ەنەرگەتيكاسى نىساندارى سونىمەن قاتار شىعارىندىلاردى ازايتۋ ماسەلەسىن شەشۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇرگىزۋدە.
سوڭعى 5 جىلدا ءىرى كاسىپورىندار تابيعاتتى قورعاۋ شارالارىنا 27,2 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا سالدى.
ريددەر مەتاللۋرگيا كەشەنىندە «قازمىرىش» جشس گيدروپوليمەت اتموسفەرالىق سىلتىسىزدەندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلعان, ورىندالۋ مەرزىمى - 2022 جىل, كۇتىلەتىن تيىمدىلىگى - كۇكىرت ديوكسيدى شىعارىندىلارىن 7%-عا دەيىن ازايتۋ.
«بۇقتىرما تسەمەنت كومپانياسى» جشس 2020 جىلى 500 ملن تەڭگە سوماسىنا قۇبىرتۇتىك ءفيلترىن ورناتۋمەن اينالمالى پەشتەردىڭ قوس توڭازىتقىشتارىنىڭ توزاڭ تۇتقىش قوندىرعىسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جوسپارلانعان, شاڭ شىعارىندىلارىن ازايتۋدان كۇتىلەتىن تيىمدىلىگى — 456 تونناعا دەيىن.
2019 جىلى 8 قاراشادا «قازمىرىش» جشس ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىمەن تابيعي ورتاعا جۇكتەمەنى 20%-عا دەيىن ازايتۋ ءۇشىن وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ سالاسىنداعى ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋم جاساستى (2025 جىلعا دەيىن).
الداعى 3 جىلدا ءبىرىنشى ساناتتاعى 4 كاسىپورىندا (وسكەمەن مەتاللۋرگيا كەشەنى, ءۇلبى مەتاللۋرگيا زاۋىتى, وسكەمەن تيتان-ماگني كومبيناتى, وسكەمەن جەو) شىعارىندىلارعا مونيتورينگ جۇرگىزۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانعان, ونىڭ مالىمەتتەرى وكىلەتتى ورگانعا بەرىلەتىن بولادى.
وسكەمەن قالاسىنىڭ التاي تاۋلارىنىڭ باۋرايىندا ورنالاسقانىن اتاپ وتكەن ءجون, ياعني, جەلسىز تىمىق نەمەسە جەلدىڭ جىلدامدىعى از بولاتىن ەرەكشە مەتەورولوگيالىق جاعدايلاردى بىلدىرەدى, بۇل اتموسفەرانىڭ جەر بەتىندەگى قاباتىندا زياندى ەميسسيالاردىڭ جيناقتالۋىنا, ودان سوڭ كۇن رادياتسياسىنىڭ اسەرىنەن فيتوحيميالىق ءتۇتىننىڭ تۇزىلۋىنە ىقپال ەتكەن.
وسىعان بايلانىستى, ەكولوگيالىق قىزمەتتەر قولايسىز مەتەورولوگيالىق جاعدايلار ورىن العان كەزەڭدەردە زياندى ەميسسيالاردى ازايتۋ بويىنشا كاسىپورىنداردىڭ ءىس-شارالار جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا ەرەكشە كوڭىل بولەدى.
قر تۇڭعىش پرەزيدەنتى - ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا ايتىلعان تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ءۇشىن ەكولوگيالىق مونيتورينگ جۇيەسى ۇيىمداستىرىلدى (قازگيدرومەت بەكەتتەرىنە قوسىمشا), تۇرعىندار ءۇشىن ەكولوگيالىق اقپاراتتى كەدەرگىسىز ونلاين الۋى ءۇشىن جاعدايلار جاسالدى.
ۇزدىكسىز ونلاين-مونيتورينگ زياندى زاتتاردىڭ شەكتەن تىس شوعىرلانۋى فاكتىلەرىنە شۇعىل ءۇن قاتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستاننىڭ «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋ تۇجىرىمداماسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ەسكەرۋمەن, قورشاعان ورتا ساپاسىنىڭ نورماتيۆتەرىنە كەزەڭ-كەزەڭمەن قول جەتكىزۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمدىگى 2020-2024 جىلدارعا ارنالعان شقو قورشاعان ورتا ساپاسىنىڭ نىسانالى كورسەتكىشتەرى ازىرلەندى, وندا جەو ءۇشىن ەكىنشى بۋىنداعى ەمۋلگاتورلارى اۋىستىرىلاتىن زاماناۋي كۇل تۇتقىش قۇرىلعىلاردى ەنگىزۋ, وسكەمەن قالاسىنداعى اۆتوكولىكتى گاز وتىنىنا اۋىستىرۋ, قالانىڭ كولىك سحەماسىن وڭتايلاندىرۋ, 2020-2030 جج. كەزەڭ-كەزەڭمەن قالاداعى جەكەمەنشىك سەكتورداعى تۇرعىن ءۇي الاپتارىن گازبەن جىلىتۋعا كوشىرۋ, كۇلدىلىگى مەن قۇرامىنداعى كۇكىرتتى قوسىمشا ازايتۋ ماقساتىندا «قاراجىرا» كەن ورنىندا كومىردى بايىتۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ قاراستىرىلادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى ق. توقاەۆتىڭ شىعىس قازاقستان وبلىسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا بەرىلگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار باسقارماسى ەكولوگيا دەپارتامەنتىمەن بىرلەسىپ 2020-2024 جىلدارعا ارنالعان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قورشاعان ورتاسىن ساۋىقتىرۋ بويىنشا كەشەندى ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەدى, ول بيۋدجەت جانە كاسىپورىنداردىڭ ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 29 ملرد تەڭگەگە قارجىلاندىرىلادى.
كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ وسكەمەن جانە ريددەر قالالارىندا اتموسفەرالىق اۋانىڭ لاستانۋ دەڭگەيىن ەداۋىر ازايتىپ, قورشاعان ورتا ساپاسىنىڭ نىسانالى كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قازىرگى كەزدە ەكولوگيا دەپارتامەنتى وسكەمەن قالاسىنداعى كاسىپورىنداردىڭ قولايسىز مەتەورولوگيالىق جاعداي رەجيمىن ساقتاۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتتى.
كوشە جول جەلىسىن جەتىلدىرۋگە جانە رەكونسترۋكتسيالاۋعا, كوپىرلەر مەن وتكەلدەر سالۋعا اسا كوپ كوڭىل بولىنۋدە. وسكەمەن قالاسىندا جولداردى كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىستار اتقارىلدى. وسىلايشا, اۋا اينالىمىنىڭ تابيعي ارنالارى تۇزىلەدى.
ەلدى مەكەندەردىڭ اينالاسىندا جاسىل بەلدەۋلەر جاسالۋدا. «جاس وركەن» وڭىرلىك باعدارلاماسى قابىلدانىپ, ءساتتى ىسكە اسىرىلدى, 170,3 مىڭ اعاش (وسكەمەن قالاسىندا 15,5 مىڭ كوشەت) وتىرعىزىلدى. كوگالداندىرۋ كەلەسى جىلى دا جالعاسادى.
وبلىستاعى بارلىق مەكتەپتەر زاماناۋي جابدىقتارمەن قامتىلعان
تاۋەلسىزدىك جىلدارى وبلىستا 167 ءبىلىم بەرۋ نىسانى سالىندى, ونىڭ ىشىندە 37 845 ورىندىق 143 مەكتەپ, 5 390 ورىنعا شاقتالعان 24 بالاباقشا.
وبلىستا اپاتتى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدا وقىتاتىن مەكتەپتەر جويىلدى. مەكتەپتەردە ورىن تاپشىلىعىن قىسقارتۋ جۇمىستارى ءالى دە جۇرگىزىلىپ جاتىر. وسى جىلى جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باسىندا اباي اۋدانى قاراۋىل اۋىلىندا 300 ورىنعا ارنالعان جاڭا مەكتەپتىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى.
وبلىس بويىنشا ورىن تاپشىلىعىن قىسقارتۋ ءۇشىن 2021-2025 جىلدارى 5200 ورىندىق 6 مەكتەپ سالۋ جوسپارلانۋدا.
ەلباسىنىڭ 2018 جىلعى 5 ناۋرىزداعى جولداۋىندا بەرىلگەن تاپسىرماسىنا سايكەس 2018-2019 جىلدارى وبلىس بويىنشا 1 263 ورىنعا 5 جاڭا ستۋدەنتتىك جاتاقحانا اشىلدى, ونىڭ ىشىندە:
● 3 — مەملەكەتتىك جوو-لار مەن كوللەدجدەردە 1 052 ورىنعا;
● 2 — جەكە جوو-لار مەن كوللەدجدەردە 211 ورىنعا.
2020-2022 جىلدارى ستۋدەنتتەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورىندارى مەن كوللەدجدەر ءۇشىن 2 848 ورىنعا 7 جاتاقحانا, ونىڭ ىشىندە 1540 ورىنعا 2 جوو ءۇشىن جانە 1308 ورىنعا 5 كوللەدج ءۇشىن سالىناتىن بولادى.
ونىڭ ىشىندە 288 ورىنعا ارنالعان سەمەي ق. كوللەدجىنە ارنالعان ءبىر جاتاقحانا وسى جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى.
وبلىس اكىمىنىڭ باستاماسىمەن 2018-2019 جىلدارى «رۋحاني جاڭعىرۋ» پرەزيدەنتتىك باعدارلاماسى اياسىندا «پارىز» قورىنىڭ قولداۋىمەن وبلىس بويىنشا «نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دببۇ ستاندارتتارى بويىنشا وبلىس مەكتەپتەرىن جاراقتاندىرۋعا باعىتتالعان «مەنىڭ مەكتەبىم» جوباسى جۇزەگە اسىرىلدى.
ەكى جىل ىشىندە وبلىستىڭ بارلىق 648 مەكتەبى زاماناۋي جابدىقتارمەن, ونىڭ ىشىندە:
● 2018 جىلى دەمەۋشىلىك قاراجات ەسەبىنەن 277 تولىق جيىنتىقتى ورتا مەكتەپ 476 جاڭا موديفيكاتسيالى كابينەتتەرمەن جاراقتاندىرىلدى;
● 2019 جىلى وبلىستىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن وبلىستىڭ 371 شاعىن جيناقتى مەكتەبىندە 371 ات-سىنىبى اشىلدى.
وبلىستىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋدى, Wi-Fi, تسيفرلىق ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىن ەنگىزۋدى, مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋدى, ات-ماماندارىن دايارلاۋدى قامتيتىن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋ ەسەبىنەن ءبىلىم بەرۋ پروتسەسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار ءىس-شارالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
مەكتەپكە دەيىنگى بالالار ۇيىمدارىنا كەزەكتىلىك ماسەلەسىن شەشۋ, كەزەكتىلىكتى قالىپتاستىرۋ جانە جۇمىس ىستەۋ پروتسەسىن اۆتوماتتاندىرۋ جانە بارلىق 340 مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا جولداما بەرۋ ءۇشىن كەزەكتىلىكتى اۆتوماتتى تۇردە ءبولۋ جانە بالاباقشالارعا جولداما بەرۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. 2019 جىلى وسى پلاتفورمانىڭ كومەگىمەن 25 مىڭنان استام جولداما بەرىلدى.
«باستاۋىش, نەگىزگى ورتا, جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ جالپى ءبىلىم بەرەتىن باعدارلامالارى بويىنشا وقىتۋ ءۇشىن ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىعىنا قاراماستان ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا قۇجاتتاردى قابىلداۋ جانە وقۋعا قابىلداۋ» مەملەكەتتىك قىزمەتى اۆتوماتتاندىرىلدى. 2019 جىلى 1 ماۋسىم مەن 30 تامىز ارالىعىندا اتالعان جۇيەنىڭ كومەگىمەن 21 372 ءبىرىنشى سىنىپ وقۋشىسى مەكتەپكە قابىلداندى.
بارلىق 648 ورتا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەسى «Kundelik.kz» بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسىنە قوسىلعان, بۇل مەكتەپتەردىڭ جالپى سانىنىڭ 100% قۇرايدى. جۇيەگە 25 422 مۇعالىم, 191 422 وقۋشى جانە 151 987 اتا-انا تىركەلگەن.
وبلىستا 648 مەكتەپ 4 مبيت/س جانە ودان جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان. بۇل ماقساتقا قالالار مەن اۋدانداردىڭ جەرگىلىكتى بيۋدجەتىنەن 650,3 ملن تەڭگە ءبولىندى.
جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر مەن مەملەكەتتىك بالاباقشالاردىڭ 100%-ى بەينەباقىلاۋ جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. سونىمەن قاتار 2019 جىلى وسكەمەن قالاسىندا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنداعى بەينەكامەرالار ۆەدومستۆوارالىق بىرىڭعاي سيتۋاتسيالىق ورتالىققا شىعارىلدى.
وبلىستا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ 100%-ى كومپيۋتەرلەنگەن. ىسكە اسىرىلعان «مەنىڭ مەكتەبىم» باعدارلاماسى مەكتەپتەردىڭ كومپيۋتەرلەرمەن جانە ينتەراكتيۆتى پانەلدەرمەن قامتاماسىز ەتىلۋ كورسەتكىشىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. كومپيۋتەر تەحنيكاسىنىڭ جالپى سانى 33 131 بىرلىكتى قۇرايدى. وقۋشىلار سانى 1 كومپيۋتەرگە 6-عا دەيىن تومەندەدى.
مەكتەپتەردى جابدىقتاۋ, ات-سىنىپتارىن اشۋ, پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بالالاردىڭ ات-باعىتتارى بويىنشا ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى.
جىل سايىن وبلىستىق ات-فورۋمدار, فەستيۆالدار, حاكاتوندار وتكىزىلەدى, وندا وقۋشىلار, كوللەدجدەر مەن جوو ستۋدەنتتەرى عىلىمي-تەحنولوگيالىق جانە ات سالاسىنداعى ءوز جوبالارىن كورسەتەدى.
بيىلعى اقپان ايىندا ات-قۇزىرەتتىلىگى بويىنشا چەمپيوناتتار مەن ات-فەستيۆالداردىڭ اۋداندىق (قالالىق) كەزەڭدەرى وتكىزىلدى: بازالىق باعدارلامالاۋ جانە Arduino, 3D مودەلدەۋ جانە روبوتتى تەحنيكاداعى قۇرىلعىلاردى باعدارلامالاۋ.
«تسيفرلىق شىعىس-2019» وبلىستىق ات-فورۋمى اياسىندا ءار ءتۇرلى قىزمەت سالالارىن اۆتوماتتاندىرۋعا باعىتتالعان وقۋشىلاردىڭ 15 ات-جوباسى ودان ءارى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن وبلىس اكىمىنىڭ گرانتتارىنا يە بولدى.
Start Up-جوبالاردى دامىتۋ ءۇشىن «Jastar Time» يننوۆاتسيالىق ورتالىعى اشىلدى, وندا 2D/3D گرافيكا, باعدارلامالاۋ, بەينەفيلمدەر جاساۋ, بيزنەس جانە كاسىپكەرلىك نەگىزدەرى بويىنشا وقۋشىلار وقىتىلادى. ورتالىق ات سالاسىندا تاجىريبەمەن جانە يدەيالارمەن الماسۋعا ارنالعان كاسىبي باعدار بەرۋ جانە ىسكەرلىك الاڭ قىزمەتىن اتقارادى.
وقۋ كۋرسىن د. سەرىكباەۆ اتىنداعى شقمتۋجەتەكشى عالىمدارى دايىنداپ, جۇرگىزەدى. باعدارلاما مەكتەپتەگى باعدارلامانى قايتالامايدى جانە پراكتيكالىق مىندەتتەردى شەشۋگە باعىتتالعان. ورتالىققا قابىلدانۋ ءۇشىن وقۋشىلار پورتفوليو ۇسىنادى جانە ماتەماتيكا, لوگيكا جانە اعىلشىن ءتىلى بويىنشا تەست تاپسىرادى. كۋرس قورىتىندىسى بويىنشا بالالار ازىرلەگەن ات-جوبالارىن ساراپشىلار الدىندا كورسەتەدى, ولار ءوز كەزەگىندە جوبانى جاقسارتۋ جانە ونى ودان ءارى قولدانۋ بويىنشا ۇسىنىستار بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا بارلىق مەكتەپتەر «Bilimland» ينتەرنەت-رەسۋرسىنا قوسىلعان, وندا قر بعم ساراپتاماسىنان وتكەن جانە جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنىڭ باعدارلاماسىن قامتيتىن 10 000-عا جۋىق ينتەراكتيۆتى ساباقتار, ۆيرتۋالدى زەرتحانالار, بەينەفيلمدەر مەن اۋديوفايلدار بار.
تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ وقۋ ورىندارىنىڭ اقپاراتتىق قوعامعا كوشۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جاعدايلار جاساۋ ماقساتىندا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە «E-College» جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. بۇل جوبا قاعاز قۇجات اينالىمىنىڭ كولەمىن قىسقارتۋعا, سونداي-اق تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيە بارلىق مەملەكەتتىك كوللەدجدەردە (100%) ەنگىزىلدى.
ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىسى ءالى دە جۇرگىزىلىپ جاتىر.
دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنىڭ 95%-ىندا ينتەرنەت قوسىلعان
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى ۇنەمى جاقسارتىلىپ تۇرادى, بۇعان مەديتسينا كادرلارىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن ارتتىرۋ جولىمەن قول جەتكىزىلەدى. ول ءۇشىن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋدىڭ ءۇش دەڭگەيلى باعدارلاماسى ەنگىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا 5 511 مامان بىلىكتىلىگىن ارتتىردى, ول ءۇشىن 3,4 ملرد تەڭگە ءبولىندى, ونىڭ ىشىندە:
- سەمەي قالاسىنىڭ مەديتسينالىق ۋنيۆەرسيتەتى جانە رەسپۋبليكالىق عزي بازاسىندا 3 700 ءبرىنشى بۋىن دارىگەرى;
- 1 535 دارىگەر قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق مامانداردى تارتۋ ارقىلى 91 شەتەرلىك سىنىبىنا قاتىستى;
- 276 مامان ۇلىبريتانيا, گەرمانيا, جاپونيا, يتاليا, پولشا, ليتۆا جانە يزرايل كلينيكالارىندا وقۋدان ءوتتى.
2020 جىلى يزرايل مەن تۇركيا كلينيكالارىندا 46 ماماندى وقىتۋ, سونداي-اق قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق مامانداردى تارتۋ ارقىلى جالپى سوماسى 567,8 مىڭ تەڭگەگە شەتەرلىك سىنىپتارىن وتكىزۋ جوسپارلانۋدا.
شىعىس قازاقستان وبلىسىندا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدەندىرىلگەن كولەمىن ۇسىناتىن 117 دەربەس مەملەكەتتىك جانە جەكە ۇيىمدار جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ قۇرامىنا 543 بولىمشە كىرەدى.
نەگىزگى 117 مەديتسينالىق ۇيىم ءتۇرلى جولمەن (سپۋتنيكتىك بايلانىس, ۇيالى بايلانىس, تالشىقتى-وپتيكالىق تاراتۋ جەلىسى) ينتەرنەت جەلىسىنە 100% قوسىلعان.
شقو باس مەديتسينالىق ۇيىمدارىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن 543 بولىمشە ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان:
1. دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار ينتەرنەت جەلىسىنە 100% قوسىلعان;
2. فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋنكتتەر ينتەرنەت جەلىسىنە 100% قوسىلعان;
3. 313 مەديتسينالىق پۋنكتتىڭ 278-ءى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلعان, بۇل 89% قۇرايدى.
