ددۇ-نىڭ جىل سايىنعى ءداستۇرلى جيىنى بيىلعى 18-19 مامىرعا جوسپارلانعان. ادەتتە كونفەرەنتسياعا ءار ەلدىڭ وكىلدەرى باراتىن ەدى, بىراق كوروناۆيرۋسقا بايلانىستى ءىس-شارا ۆيدەو بايلانىس ارقىلى وتپەك. جيىن بارىسىندا بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەر ءبىر جىل ىشىندە اتقارىلعان جۇمىستىڭ ەسەبىن تىڭداپ, الداعى جوسپاردى بەكىتەدى.
اقش تاراپى اتالعان كونفەرەنتسياعا تايۆاندى باقىلاۋشى ەل رەتىندە قاتىستىرۋعا مۇددەلى. وسىعان بايلانىستى قۇراما شتاتتاردىڭ ديپلوماتتارى ەۋروپالىق ارىپتەستەرى مەن باسقا دا مەملەكەتتەرگە ساۋىن ايتىپ وتىر. بۇعان بەيجىڭ بيلىگى تۇبەگەيلى قارسى.
«مەن بۇكىل الەم حالقىن, ەۋروپاداعى ارىپتەستەرىمدى تايۆاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ جيىنىنا جانە باسقا دا بۇۇ شارالارىنا باقىلاۋشى رەتىندە قاتىسۋىن قولداۋعا شاقىرامىن. سونداي-اق ددۇ-نىڭ باس ديرەكتورى تەدروستان بيىلعى كونفەرەنتسياعا تايۆاندى قاتىستىرۋدى وتىنەمىن. مۇنداي قادامعا ونىڭ كۇشى جەتەدى ءارى بۇعان دەيىن ددۇ باسشىلارى بىرنەشە رەت ونداي ارەكەتكە بارعان», دەدى اقش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى مايك پومپەو.
فرانتسيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى قۇراما شتاتتاردىڭ ۇسىنىسىنا كەلىسەتىنىنە توقتالىپ, تايۆانعا باقىلاۋشى مارتەبەسىن بەرۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى. جالپى, م.پومپەونىڭ باستاماسىن ۇلىبريتانيا, گەرمانيا سەكىلدى ەۋروپاداعى باسقا دا مەملەكەتتەر قولداۋى ىقتيمال. ويتكەنى ولار ءۇشىن قىتايدىڭ كۇش الىپ كەتكەنى قاجەت ەمەس.
ددۇ تاراپى تايۆاننىڭ مارتەبەسىنە قاتىستى رەسمي تۇسىنىكتەمە بەرۋدەن باس تارتىپ وتىر. دەگەنمەن, مۇنداي گەوساياسي ماسەلەدە ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كەلىسىمىنسىز تايۆانعا باقىلاۋشى مارتەبەسىن بەرۋگە قۇقىعى جوق ەكەنىن العا تارتادى.
جالپى, وسى كوروناۆيرۋس پاندەمياسى كەزىندە تايۆان مەن ددۇ بىرنەشە مارتە تۇسىنىسپەي قالدى. 2019 جىلعى 31 جەلتوقساندا وسى ەلدىڭ دارىگەرلەرى ددۇ-عا حات جولداپ, كوروناۆيرۋس تۋرالى قولدا بار مالىمەتپەن ءبولىسۋدى سۇراعان. حاتتا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى قىتايداعى جاڭا اۋرۋ ءتۇرى ادامنان ادامعا جۇعۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكەن. بىراق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى تايۆاندىقتاردىڭ ەسكەرتپەسىنە ءمان بەرمەگەن سىڭايلى.
ددۇ-نىڭ باس كەڭەسشىسى, دوكتور بريۋس ەيلۋارد RTHK ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا تايۆاندى قىتايدىڭ ايماعى دەپ مالىمدەدى. ددۇ باس كەڭەسشىسىنىڭ پىكىرىنە تايۆان تاراپى بىردەن جاۋاپ قاتتى. ەل پرەزيدەنتى تساي ينگ-ۆەن پاندەميامەن كۇرەستەگى ءوز ەلىنىڭ ارەكەتىن باعالايتىن كەز كەلەتىنىن ايتتى. ال وسى ەلدىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى دجوزەف ۆۋ ءتىپتى قاتتى كەتىپ, Twitter-دەگى پاراقشاسىنا «ددۇ-دا «تايۆان» ءسوزىن ايتا المايسىڭدار ما؟ پاندەميامەن كۇرەستە ساياساتتى قويا تۇرۋ كەرەك», دەپ جازدى.
الەمدىك ارەنادا ۇستەمدىك ەتۋگە تالپىنعان ەكى مەملەكەتتىڭ تايۆانعا شۇيلىگۋىنىڭ ءمانى مىنادا. تايۆان – بۇۇ تاراپىنان رەسمي مويىندالماعان مەملەكەت. سوندىقتان ددۇ قۇرامىنا ەنبەگەن. الايدا 2009-2016 جىلدارى ۇيىمعا باقىلاۋشى مارتەبەسىن العان. بىراق قىتاي بۇعان قارسىلىق كورسەتىپ, تايۆان ودان دا ايىرىلىپ قالدى. ياعني ددۇ-نىڭ كەزەكتەن تىس كەزدەسۋلەرىنە, ماڭىزدى ماسەلەلەر تالقىلانعان جيىندارىنان شەت قالىپ ءجۇر. بيىل كوروناۆيرۋس پاندەمياسى تۋرالى تالقىلاۋلار وتكەندە دە تايۆان تاعى قاتىستىرىلعان جوق.
ايتسە دە, الداعى جيىنعا دا تايۆاننىڭ باقىلاۋشى رەتىندە شاقىرىلۋى نەعايبىل. فرانتسيا سەكىلدى بىرقاتار مەملەكەتتىڭ اق ءۇي ۇسىنىسىن قولداعانىنا قاراماستان, قىتايدىڭ ىقپالىنا توتەپ بەرۋ وڭاي ەمەس. نەگىزى تايۆاننىڭ مارتەبەسى ددۇ-عا مۇشە 194 مەملەكەتتىڭ داۋىس بەرۋى ارقىلى انىقتالادى. قىتاي سول ەلدەردىڭ باسىم بولىگىنە قارجىلاي ءھام باسقالاي دا كومەكتەسىپ ءجۇر. اسىرەسە افريكا سەكىلدى شەتەلدىك ينۆەستيتسياعا مۇقتاج مەملەكەتتەرگە يۋان اياعان ەمەس. ەندەشە, ولاردىڭ اقشاسىن الا وتىرىپ قىتايعا قىرىن قارامايتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
جالپى, قىتايدىڭ شەتەلدەرگە قوماقتى ينۆەستيتسيا قۇيۋى افريكامەن شەكتەلمەيدى. كەيىنگى 10 جىلدا ونىڭ كولەمى 2 ترلن دوللارعا جەتتى. بەيجىڭ بيلىگى ء«بىر بەلدەۋ, ءبىر جول» جوباسى اياسىندا شىعىس ەۋروپانىڭ 16 ەلىنە قارجىلاي كومەگىن ۇسىندى. قىتايدىڭ شىعىس ەۋروپاعا سالعان ينۆەستيتسياسىنىڭ كولەمى 8 ملرد دوللاردان اسىپ كەتكەن.
ازيادا دا قىتايدىڭ قالدىرعان قولتاڭباسى جەتەرلىك. 2017 جىلى مالايزيا 12 ملرد دوللار قارىز الدى. بەيجىڭ پاكىستانعا 62 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا قۇيۋعا ىنتا تانىتىپ وتىر.
الدا-جالدا اق ءۇي بيلىگى تايۆاندى ددۇ-عا باقىلاۋشى رەتىندە قاتىستىرۋعا الەم ەلدەرىنىڭ كوزىن جەتكىزسە, اقش ءۇشىن ساياسي ساحناداعى زور جەڭىس سانالماق. ويتكەنى قۇراما شتاتتارى مەن قىتايدىڭ اراسىنان قارا مىسىق جۇگىرىپ وتكەنى كەشە عانا ەمەس. ساۋدا سوعىسى, كوروناۆيرۋستىڭ شىعۋى سەكىلدى كوپتەگەن ماسەلەدە قىتاي مەن اقش ءجيى شەكىسىپ قالادى. دەگەنمەن بەيجىڭ بيلىگىنىڭ الەمدىك ارەناداعى ىقپالىن كۇشەيتۋ ءۇشىن قارجى ايامايتىنىن ەسكەرسەك, قۇراما شتاتتاردىڭ ۇندەۋىنە تۇرمىسى تومەن ەلدەردىڭ قۇلاق اسۋى نەعايبىل. ەڭ باستىسى, «ەكى تۇيە سۇيكەنسە, اراسىندا شىبىن ولەدى» كەيپى كەلمەسە بولعانى...
