«اتام كيىزباي الماتى وبلىسى بۇرىنعى گۆاردەيسك اۋدانى مالايسارى ستانتسياسىندا 1898 جىلى تۋىلعان. 1941 جىلى فاشيزمدىك زۇلمات سوعىس باستالعاننان كەيىن ءوز ەلىن قورعاۋعا بەل بۋادى. ول كەزدە اتامنىڭ جاسى 43-تە ەكەن. ەلگە تونگەن قاۋىپتى ويلاعان ول, ۇرپاعىنىڭ بەيبىت ءومىرى ءۇشىن گۆاردەيسك اۋدانىنداعى اسكەري كوميسسارياتقا ءوز ەركىمەن بارىپ, مايدانعا جىبەرۋگە سۇرانادى. ۇيىندە جۇبايى, اجەم راحيما اپام مەن ەكى بالاسى – ۇلى ءامىرحامزا مەن قىزى امرە قالسا دا, سولاردىڭ بولاشاعىنا قاۋىپ تونبەسىن دەگەن زور نيەتپەن مايدانعا اتتانۋعا قۇلشىنادى. سولاي اتام 1941 جىلدىڭ سوعىس باستالعان العاشقى ايىندا قىزىل تۋلى تارتۋسكي گۆاردياشىلارىنىڭ 664-ءشى اتقىشتار ديۆيزياسى قۇرامىنا جاساقتالىپ ساپقا تۇرادى جانە لەنينگراد تۇبىندەگى قان مايدانعا اتتانادى. اعا جاسى 43-كە كەلسە دە فاشيزمدىك جاۋ باسقىنشىلارىنىڭ لەنينگرادتى قورشاۋعا الىپ, جاۋلاپ الامىز دەگەن ءۇمىتىن كۇل-تالقان ەتۋدە اتام وزگە دە جاۋىنگەرلەرمەن بىرگە جان اياماي شايقاسىپتى. لەنينگراد قالاسىنىڭ جاۋعا بەرىلمەي, باسقىنشى جاۋدىڭ قورشاۋىن بۇزىپ شىعۋىندا اتامنىڭ دا ەسەلى ەڭبەگى بار دەپ بىلەمىن. بىراق, وكىنىشكە وراي, 1943 جىلى اتامنان حابار ۇزىلەدى, اجەم راحيما مەن ەكى بالاسى ونى ۇكىلەگەن ۇمىتتەرىن ۇزبەي كۇتەدى. سولاي 1945 جىلدىڭ جەڭىستى جاڭعىرىعىن ەستيدى, الايدا اتام كيىزباي ۇيىنە ورالمايدى, قارالى حات تا كەلمەيدى, ەش حابارسىز كەتەدى. اتامنىڭ تۇڭعىش ۇلى ءامىرحامزا وعان ىزدەۋ دە سالادى, بىراق ءبارى دە ەش ناتيجەسىز بولادى. ءامىرحامزا اتام, ءوز ۇرپاعىنا, ياعني بىزدەرگە ول كىسىنىڭ ادامگەرشىلىگى, باتىرلىعى مەن وجەتتىلىگى تۋرالى ۇنەمى وسيەت قىپ ايتىپ جۇرەتىن...
اتام ءامىرحامزا ومىردەن وتكەن سوڭ, كيىزباي اتامنىڭ نەمەرەسى اليك ەليۋباەۆ ونى ىزدەۋگە كىرىسەدى. قازاقستاننىڭ ارحيۆىنەن اتام تۋرالى ەشبىر قۇجات تا, مالىمەت تە تابىلماعان سوڭ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ورتالىق ارحيۆىنە حات جولدايدى. سولاي 2008 جىلى رەسەيدىڭ ورتالىق ارحيۆىنەن جاۋاپ حات كەلەدى, وندا الماتى وبلىسى گۆاردەيسك اۋداندىق اسكەري كوميسسارياتىمەن كەڭەس وداعى اسكەرىنىڭ قاتارىنا شاقىرىلعان 53-ءشى اتقاشتار ديۆيزياسى 644 اتقىشتار پولكىنىڭ قۇرامىندا شايقاسقان پۋلەمەتشى قاتارداعى كيىزباي وسپانوۆ 1943 جىلى 15-ءشى اقپاندا لەنينگراد وبلىسى زالۋچنىي اۋدانى بولشوە ۆسترەچنوە اۋىلىنىڭ تۇبىندە بولعان قاندى ۇرىستا ەرلىكپەن قازا تاپتى جانە سول جەردە جەرلەنگەن دەلىنگەن. اتام تۋرالى بار مالىمەت وسى عانا. ەرلىكپەن قازا تاپقان ول كىسىنىڭ ەسىمى قىزىل تۋلى تارتۋسكي اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ ماڭگىلىك ەسكە الۋ كىتابىنا ەنگىزىلدى.
قازىرگى ۋاقىتتا اتام كيىزبايدىڭ جولىن قۋىپ, مەن دە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قارۋلى كۇشتەرى قاتارىنا ساپقا تۇردىم. ول كىسىنىڭ بىزدەر, ۇرپاعى ءۇشىن جانىن قيعانى, ءبىزدىڭ جارقىن بولاشاعىمىز ءۇشىن ەرەن ەرلىك كورسەتكەنى ءبىز ءۇشىن ۇران. مەن دە اتامنىڭ اسكەريلەر ديناستياسىن جالعاستىرامىن جانە ەل باسىنا كۇن تۋعاندا ەتگىممەن سۋ كەشۋگە ءازىرمىن. ول كىسىنىڭ ەسىمى مەن جاساعان ەرلىگى ۇرپاعىمەن بىرگە ماڭگى جاسايدى! ەرلىك – ەلدىكتىڭ قاسيەتى, ەرلەردى جەر جۇتسا دا, ەل ۇمىتپايدى», – دەيدى كيىزباي وسپانوۆتىڭ شوبەرەسى ايدوس ساعىندىق ۇلى بايشاعىروۆ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ رەداكتسياسىنا جولداعان جۇرەكجاردى ەستەلىگىندە.
الماتى
