قوعام • 07 مامىر، 2020

ابىرويلى مىندەت

22 رەت كورسەتىلدى

«وتان – ەلدىڭ اناسى، ەل – ەردىڭ اناسى». حالىق دانالىعى وسىلاي دەيدى. ايتپەگەندە، ەرىم دەيتىن ەل بولماسا، ەلىم دەيتىن ەر قايدان بولسىن؟ ەل-جۇرتى ولار ءۇشىن دە الاڭدايدى. ولاردىڭ ەرلىگى مەن ەتكەن ەڭبەگىنە قاراپ، ەرتەڭگى جاس ۇرپاق بوي تۇزەيدى. سەزىنبەيدى ەمەس، بۇل جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن ءاربىر اسكەري ادام سەزىنەدى. تۋعان توپىراعىن وت پەن سۋدان، اڭداپ كەلگەن جاۋ­دان قورعاۋدى ۇستانىم ەتىپ، ولار دا ءبىر كەز اسكەر قاتارىنا قوسىلعان ەدى. مىنە سولارعا قاراپ قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنىڭ بۇگىنگى قايراتى مەن ايباتىن اڭعارا بەرىڭىز.

سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار، «ەQ»

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىر سوزىندە: «تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلدارىندا ەلىمىزدە جوعارى ساناتتى، بىلىكتى ساردارلار مۇلدە از بولدى. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءار سارباز­دى جىگەرلەندىرە وتىرىپ، ايبىندى اسكەر قۇردى. بۇگىندە ءبىزدىڭ كۇشتىك قۇرىلىم­دارىمىز زاماناۋي تەحنيكا مەن تەحنولوگيانى مەڭگەرگەن. ولار كەز كەلگەن قاۋىپ-قاتەرگە قارسى سوققى بەرە الاتىن ايبىندى ءارى ءموبيلدى كۇشكە اينالدى» دەگەن بولاتىن. پرەزيدەنتتىڭ قازاقستان قارۋلى كۇشتەرىنە دەگەن بۇل سەنىمى قازىرگى جاعدايدا كۇن سايىن اقتالىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ كۇشتىك قۇرىلىمدارى دارىگەرلەرمەن، ءتارتىپ ساقشىلارىمەن تىزە قوسىپ، ىندەتتىڭ جاپپاي تارالۋىنا توسقاۋىل بولۋدا.

وسى ماقساتتا از جۇمىس اتقارىلعان جوق. پرەزيدەنت قازاقستان قارۋلى كۇش­تەرىنىڭ اۋماقتىق اسكەرلەرىن جاساق­تاۋ ءۇشىن اسكەري مىندەتتىلەر ارناۋلى جيىندارعا شاقىرۋ تۋرالى جار­لىق­­قا دا قول قويدى. سونىمەن قاتار قارۋلى كۇشتەردىڭ باس شتا­بىندا راديا­تسيالىق، حيميالىق، بيو­لو­گيالىق قورعاۋ جانە ەكولوگيالىق قاۋىپ­سىزدىك اس­كەرلەرى دەپارتامەنتى قۇرىل­دى. وسىلاي جالعاستىرا بەرۋگە بولادى. الايدا بۇگىنگى ماقساتىمىز ول ەمەس. كوز­دەگەنى­مىز – قازاقستان دەيتىن قاراشا­ڭى­راقتى وتانىم دەپ بىلەتىن ىنتىماعى مەن بىرلىگى جاراسقان ساربازدار ومىرىنە ءۇڭىلۋ.

–  اسكەرگە وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە شاقى­رىلدىم. تاراز قالاسىنىڭ تۋماسىمىن. تاراز گۋ­ماني­تارلىق ۋنيۆەر­سيتە­تىندە «دەنە شى­نىق­تىرۋ جانە سپورت» ماماندىعى بويىن­شا وقۋىمدى تامام­داعاننان كەيىن وتان قور­عاۋشىلار قاتارىنا قوسىلۋعا شەشىم قا­بىلدادىم، – دەيدى «شىعىس» وڭىرلىك قول­باس­شىلىعىنا قاراستى حالىق قاھار­ما­نى قاسىم قايسەنوۆ اتىنداعى 27943 اس­كەري ءبولىمىنىڭ جاس ساربازى قانات اسقاروۆ.

ساربازدىڭ سوزىنە سەنسەك، قازاقستان قارۋ­لى كۇشتەرىنىڭ قاتارىنان تابىلعانى جىگەرىن جانىپ، نامىسىن شىڭداپ، اسكەري قىزمەت مەرزىمى اياقتالعان سوڭ وسى سالادا ەڭبەك ەتۋدى كوزدەپ وتىر. «بىراق الدىمەن وفيتسەرلەردى دايارلايتىن اسكەري ۋچيليششەگە وقۋعا ءتۇسىپ، ءبىلىمىمدى جەتىلدىرۋدى كوزدەيمىن» دەيدى. ماقساتىنا جەتۋىنە تىلەكتەستىگىمىزدى بىلدىردىك. ىلە-شالا وسى بولىمشەنىڭ تاعى ءبىر جاۋىنگەرىن اڭگىمەگە تارتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.

– الماتى وبلىسىنا قاراستى ەڭبەكشى­قازاق اۋدانىندا تەسكەنسۋ اتتى اۋىل بار. سول اۋىلدىڭ تۋماسىمىن. ۇلتىم – ۇيعىر. 2019 جىلدىڭ كۇزىندە ماعان وتان قورعاۋشىلار قاتارىنان تابىلۋدىڭ باقىتى بۇيىردى. قازىر بمپ-2 ارنايى جاياۋ ۇرىس ماشيناسىنىڭ كوزدەۋشى-وپەراتورى رەتىندە وتان الدىنداعى بورىشىمدى وتەپ كەلەمىن. جاۋىنگەرلىك جالىن – قانىمدا بار. اتام ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى ەدى. سول كىسىنىڭ ءىزىن جالعاسام دەيمىن. كەيىن كەلىسىمشارت بويىنشا قىزمەت ەتكىم كەلەدى، – دەيدى اسىلجان حاليل.

اسىلجاننىڭ ايتقانىنا قۇلاق تۇرە وتىرىپ، ونىڭ ءبىلىم وشاعىنان تۇلەپ ۇشقاننان كەيىن ازدى-كوپ ەڭبەك ەتكەنىن بىلدىك. ودان سوڭ بارىپ سارباز اتانىپتى. الايدا وتان قورعاۋ ءىسى جانىنا جاق­قانى، كوڭىلىنەن شىققانى اڭعارى­لا­دى. اسكەردەن سوڭ دا اسكەري ءومىردى جالعاس­تىرۋعا دەگەن قۇلشىنىسى – سونىڭ دالەلى.

– شىمكەنت قالاسىنىڭ تۋماسىمىن. ۇلتىم – وزبەك. 2013 جىلى الماتى­داعى قۇرلىق اسكەرلەرى اسكەري ينس­تيتۋتىنا ءتۇسىپ، ونى لەيتەنانت شەنىندە ويداعىداي اياقتادىم. بۇدان سوڭ وسكەمەن قالاسىنداعى «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا قاراستى 27943 اسكەري بولىمىندە روتا كومانديرىنىڭ تاربيە جانە يدەولوگيالىق جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتتىم. وسى بولىمدە ەكى جارىم جىل تەر توككەننەن كەيىن بيىل 16 ناۋرىزدا ءۇشارال گارنيزونىنداعى 40398 اسكەري ءبولىمىنىڭ بارلاۋ جاۋىنگەرلىك باتالونى كومانديرىنىڭ تاربيە جانە يدەولوگيالىق جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى بولىپ بەكىدىم، – دەيدى مۋرود ماحامەدوۆ.

مۋرود اسكەري ومىرمەن ۇشتاستىرىپ، سپورتتى دا  جانىنا سەرىك ەتە ءبىلىپتى. ءتىپتى تاەكۆوندودان «قارا بەلبەۋى» دە بار ءى دان يەگەرى. «شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعى ۇيىمداستىراتىن قويان-قولتىق ۇرىستا ونەر كورسەتىپ قانا قويماي، ەلباسى كۋبوگىن، قازاقستان چەمپيوناتتارىندا دا اتوي سالىپ جۇرگەن جايى بار.

– جامبىل وبلىسىنا قاراستى قورداي اۋدانىندا گۆاردەيسكوە كەنتى بار. سوندا دۇنيەگە كەلدىم. اكەم اسكەري ادام ەدى. سودان بولار، اسكەري تەحنيكا تىزگىندەپ جۇر­گەن بەينەسى جادىمدا جاتتالىپ قالدى. 2011 جىلى مەن دە اسكەر قاتارىنا شاقى­رىلىپ، سونى ءارى قاراي جالعاستىرا كەلە كەلىسىمشارت بويىنشا قالۋعا بەل بايلادىم. اسكەرگە شاقىرىلعان كەزىمدە دە رادياتسيالىق، حيميا­لىق، بيولوگيالىق قورعاۋ ۆزودىنا تاپ بول­عان ەدىم. سول ۆزۆودتا قالدىم. بۇگىنگى توتەنشە جاعداي رەجىمى كەزىندە تاراز قالاسىندا دەزينفەكتسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەمىز، – دەيدى «وڭتۇستىك» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنا قاراستى 85395 اسكەري ءبولىمىنىڭ كومانديرى، سەرجانت ۆلاديمير مارتىنەنكو.

ۇيلەنىپ، وتباسىندا قىز ءوسىرىپ وتىر­عان ءۆلاديميردىڭ اسكەر قاتارىندا جۇر­گە­نىنە 9 جىلدىڭ ءجۇزى بولىپتى. بۇل قىز­مەتىن الداعى ۋاقىتتا دا ابىرويمەن اتقارۋعا نيەتتى.

– قاراعاندى وبلىسىنا قاراستى وسا­كاروۆ اۋدانىنىڭ سۆياتوگورۆكا اۋىلىندا كىندىگىم كەسىلگەن. ۇلتىم – نەمىس. 2008 جىلى ورتا مەكتەپتى ءتامامداپ، سول جىلى قۇرلىق اسكەرلەرى اسكەري ينستيتۋتىنا وقۋعا قابىلداندىم. 2012 جىلى اتالعان ينس­تي­تۋتتى ۇزدىك تامامداعان تۇلەك رەتىن­دە يىققا تاعار پوگوندى ەلباسى نۇر­سۇل­تان نازارباەۆتىڭ قولىنان الدىم. وقۋىم­دى ويداعىداي اياقتاعان سوڭ ەڭبەك جولىم تاراز قالاسىندا ورنالاسقان اسكەري بولىمدە باستالدى. ەكى جىل قىزمەت ەتىپ، كەيىن قاراعاندى قالاسىنا اۋىستىرىل­دىم، – دەيدى «استانا» وڭىرلىك قولباس­شى­لىعىنا قاراستى قاراعاندىداعى 31775 اس­كەري ءبولىمىنىڭ اعا وفيتسەرى، كاپيتان الەكساندر رافشنايدەر.

الەكساندار اسكەري قىزمەتكەر بولۋدى بالا كەزىنەن ارماندادى. ولاردىڭ كيىمىنە، ءجۇرىس-تۇرىسىنا قىزىقتى. ەسەيە كەلە وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى بالا كۇنگى ارما­نىمەن ۇشتاسىپ شىعا كەلگەن ەكەن. اسى­رەسە جازۋشىسى الەكساندر بەكتىڭ «ارپالىس» («ۆولوكولام شوسسەسى») پوۆە­سىن وقىپ، باتىر باۋىرجان مومىش­ ۇلى­نىڭ ەرلىگىنە قاتتى ءسۇيسىنىپتى. سۇيىكتى شىعارماسى دا – وسى.

كۇنى كەشە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ مالىمدەمە جاساپ، «ىندەت­پەن كۇرەستىڭ الدىڭعى شەبىندەگى ازاماتتاردى تاعى دا ەرەكشە اتاپ وتكىم كەلەدى. حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن جانكەشتىلىك تانىتىپ جۇرگەن دارىگەرلەر مەن مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىلدەرىنە جانە اسكەري قىزمەتشىلەرگە العىس ايتامىن» دەگەن ەدى.

الدىڭعى شەپتە جۇرگەندەر... سونىڭ اراسىندا اسكەري قىزمەتشىلەر دە بار. جاۋ – قارۋ اسىنىپ كەلەدى دەگەن ۇعىمنىڭ ەسكىرگەنىن پاندەميانى كورىپ تۇيسىندىك. ادامزاتتىڭ قاس جاۋىنا اينالعان ۆيرۋس­تىڭ ۆاكتسيناسى دا تابىلا قويمادى. سولاي بولا تۇرا جانىن شۇبەرەككە ءتۇيىپ، الدىڭعى شەپتە جۇرگەن اسكەري ازاماتتار بارىن بىلەمىز.

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلەنگەن ەرلىك

ايماقتار • بۇگىن، 13:22

قاراشادا كۇن سۋىتادى

اۋا رايى • بۇگىن، 11:59

پنەۆمونيادان تاعى 5 ادام كوز جۇمدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:35

قاۋىپتى ىندەتكە قارسى قامدانىس

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 07:40

ۇقساس جاڭالىقتار