سۇحبات • 30 ءساۋىر, 2020

نۇرجان سمانوۆ: ءبىر ارمانىم ىشتە كەتتى

3000 رەت
كورسەتىلدى
19 مين
وقۋ ءۇشىن

كەزىندە داڭقتى باپكەر ءابدىسالان نۇرماحانوۆ باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا ۇلتتىق قۇراما ساپىنداعى ءوزىنىڭ تاڭداۋلى شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى نۇرجان سمانوۆتى «قازاق بوكسىنىڭ اقىل-ويى!» دەپ اتاعان ەدى. كوپشىلىك مۇنى جاس جىگىتتىڭ ايشىقتى ونەرى عانا ەمەس, وي-ورەسىنىڭ دە بيىكتىگىنە بەرىلگەن باعا رەتىندە قابىلدادى. ءيا, ۇزاق جىلدار وتاندىق بوكستى ورگە سۇيرەگەن ابەكەڭدەي اقساقالدىڭ دۋالى اۋزىنان شىققان وسى تەڭەۋگە ەشكىمنىڭ تالاسى بولماۋعا ءتيىس. شىرايلى شىمكەنت ءوڭىرىنىڭ تۋماسى ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇزدىك بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ ءبىرى ءارى بىرەگەيى بولعانى بارشاعا ءمالىم.

شىنىندا دا, نۇرجان ويلى بوكسشى ەدى. سونىمەن قاتار وقىعانى مەن توقىعانى كوپ, وي-ورەسى بيىك, پاراساتى جوعارى ازامات جايشىلىقتا قاراپايىم قالپىنان اينىعان ەمەس. وسى قاسيەتىنىڭ ارقاسىندا اينالاسىنداعى ادامداردى وزىنە بىردەن باۋراپ الاتىن. قاي جەردە جۇرسە دە سمانوۆتىڭ قولىنان كىتاپ تۇسپەيتىن. ساپارعا شىققاندا نەمەسە قاۋىرت جاتتىعۋدان قولى بوساعان ساتتە الەم ادەبيەتى مەن قازاق قالامگەرلەرىنىڭ شىعارمالارىن تەگىستەي وقىپ شىعاتىن. مىنە, سول ازاماتپەن جۋىردا جۇزدەسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى.

 

نۇرجان سمانوۆ: ءبىر ارمانىم ىشتە كەتتى

– نۇرجان دىنىقۇل ۇلى, ءسىزدىڭ سپورتتىق جولىڭىز وتە جار­قىن باستالدى. ولاي دەۋ­گە نە­­گىز, 1987-1990 جىلدار ارا­­لى­­عىن­دا جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا وتكەن كسرو بى­­رىن­شىلىكتەرىنە ءتورت مار­تە قا­تى­سىپ, بارلىعىندا باس جۇل­دەنى ول­­جالادىڭىز. مۇن­­داي وراسان تا­بىستاردىڭ تەگىن كەلمەيتىنى بەل­گ­ىلى. سول قۇ­پيا­ڭىزبەن بولىس­سەڭىز.

– ونىڭ ەش قۇپياسى جوق. بىلعارى قولعاپتى العاش كيگەن كۇننەن باستاپ باعىت-باع­دارىمدى انىق ايقىنداپ الدىم. جاتتىعۋ بارىسى نەمەسە جارىس كەزىندە ايانىپ, تارتىنىپ قالعان كەزىم جوق. ماق­سات تاۋىنا شىعۋ جولىندا بارىمدى سالدىم. باعىما وراي, نۇرعالي سافيۋللين مەن حايرتىن فايزۋللين سىندى بىلىكتى باپكەرلەردەن ءتالىم-تار­­بيە الۋ باقىتى بۇيىردى. ۇس­تازدارىمنىڭ ءار تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىندادىم. ايتقان ءار اقىل-كەڭەسىنە قۇلاق استىم. ءبىر سوزبەن ايتسام, ءوزىم تاڭ­داعان كاسىپكە بارىنشا ادال بولۋعا تىرىستىم. ال جاتتىعۋ زا­لىندا توگىلگەن تەردىڭ زايا كەت­پەيتىنى بەلگىلى عوي. شەبەرلىگىم تو­لىسا كەلە, ءوز قاتارىمنىڭ ال­دى بولدىم. اۋەلى وبلىستىق, ىلە-شالا رەسپۋبليكالىق دو­دالار­دا دارالاندىم. سودان كەيىن بۇكىلوداقتىق جارىستاردا ەل نامىسىن قورعاۋ قۇر­مە­­­تىنە بولەندىم. العاشىندا جاس­وسپىرىمدەردىڭ لۆوۆ پەن دونداعى, روستوۆتا وتكەن كسرو بىرىن­شىلىكتەرىندە توپ جاردىم. ودان كەيىن شىمكەنت پەن ير­كۋتسكىدە ۇيىمداستىرىلعان جاس­تار اراسىنداعى جارىستا جو­عارىداعى ناتيجەنى قاي­تا­لادىم. سول باسەكەلەردىڭ ەكە­ۋىندە ەڭ ۇز­دىك بوكسشىعا تيەسىلى ارنايى سىيلىققا يە بولدىم.

– بۇكىلوداقتىق دودالاردا دارالانعان سپورتشىعا حا­لىق­ارالىق ارەناعا داڭعىل جول­دىڭ اشىلاتىنى بەلگىلى. ال شەتەلدەگى العاشقى قادام­دارى­ڭىز قالاي بولدى؟

– جوعارىداعى جەڭىستىڭ ارقا­سىندا 1990 جىلى جاستار اراسىندا وتكەن ەكى بىردەي ءدۇبىرلى دوداعا قاتىستىم. شىلدە ايىن­دا چەحوسلوۆاكيانىڭ ۋستيا-ناد-لابوي قالاسىندا ۇيىمداس­تى­رىلعان ەۋروپا بىرىنشىلىگىندە 63,5 كيلو سالماق دارەجەسىندە ونەر كورسەتىپ, التىن تۇعىرعا كو­تە­رىلدىم. جارىس قورىتىندىسى بويىنشا ەڭ ۇزدىك بوكسشى بولىپ تانىلدىم. قازان ايىندا وڭتۇستىك امەريكاعا اتتاندىق. پەرۋدىڭ استاناسى – ليمادا وتكەن الەم بىرىنشىلىگىندە 67 كيلو سالماقتا جۇدىرىقتاسىپ, كۇمىس مەدالدى يەلەندىم. في­نالدىق سايىستا كۋبالىق اريەل ەرناندەسكە ەسە جىبەردىم. بوس­تاندىق ارالىنىڭ وكىلى ۋاقىت وزا وليمپيادا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتىنىڭ ەكى دۇركىن جەڭىمپازى اتاندى.

– 1987 جىلى العاش رەت وداق بىرىنشىلىگىندە توپ جارىپ, نەبارى 15 جاسىڭىزدا كسرو سپورت شەبەرىنىڭ كۇمىس بەلگى­سىن كەۋ­دەڭىزگە تاقتىڭىز. سوندا حا­لىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى ءنورماتيۆىن ەۋروپا بى­رىن­شىلىگىندە ورىندادىڭىز با؟

– جوق, بۇل اتاققا ءسال ەرتەرەك قولىم جەتتى. 1988 جىلى بول­گاريانىڭ حاسكوۆو قالاسىندا «دوستىق» ويىندارى ءوتتى. بۇل – سو­تسياليستىك باعىتتاعى مەملە­كەت­تەردىڭ وليمپياداسىنا با­لان­­عان جارىس. سول كەزدە شەت­ەلگە تۇڭعىش رەت شىعىپ تۇر­عانىما قاراماستان بارلىق قار­­سىلاسىمدى سىپىرا ۇتىپ, في­­نالدا حەكتور ۆي­نەنتپەن كۇش سىناستىم. بۇل باسەكەدە قار­سىلاسىمنىڭ قابا­عىن جارىپ, ايقىن جەڭىسكە جەت­تىم. ۆي­­نەنت تە كەيىن كەرەمەت نا­تي­جەلەرگە قول جەتكىزدى. ول – بار­سەلونا مەن اتلانتا وليم­پيا­داسىندا جانە تامپەرە مەن بەر­ليندەگى الەم چەمپيوناتتا­رىندا الدىنا جان سالمادى. ال مەن وسى جەڭىستىڭ ارقاسىندا حا­­لىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى ءنورماتيۆىن ورىندادىم. بۇل مارتەبەلى اتاق ماعان 16 جاسىمدا بۇيىردى.

– جاستار اراسىنداعى جا­رىس­تاردا قارسىلاس شىدات­پا­عان بوكسشىعا ەرەسەكتەر دۋىنا قو­سىلۋ دا ايتارلىقتاي قيىن­دىق تۋعىزا قويماعان شىعار؟

– ەرەسەكتەر دۋىنا قوسىل­عاننان كەيىن دە ناتيجەم جامان بولعان جوق. 1991 جىلى رۋ­مىنيادا وتكەن «التىن بەلبەۋ» تۋرنيرىندە توپ جاردىم. سودان كەيىن كسرو حالىقتارى سپارتاكياداسىنا قا­تىس­تىق. مينسكىدە جالاۋى جەل­بىرەگەن جارىستا كۇمىس مەدال­دى ەنشىلەدىم. نەگىزى, فينالدىق ايقاستا جە­ڭىلمەگەن ەدىم. بىراق ادىلدىكتى بەلدەن باسقان تورەشى­لەر مەنى رەسەي وكىلى اندرەي پەس­ترياەۆقا «جىعىپ بەردى».

– 1991 جىلى الماتىدا قازاق مەملەكەتتىك تەلە-راديو كو­ميتەتىنىڭ جۇلدەسى ءۇشىن وت­كەن حالىقارالىق تۋرنيردە نە­­بىر دۇلدۇلدەردىڭ جي­نال­عا­نى ەسىمىزدە. اسىرەسە 67 كيلو سالماق دارەجەسىندە با­سە­كەلەستىك وتە كۇشتى ەدى. سو­لار­دىڭ اراسىنان ءسىزدىڭ شوق­تى­عىڭىز بيىك بولدى. اي­تۋلى جا­رىستى جادىڭىزدا ءجيى جاڭ­عىرتىپ تۇراتىن شى­عار­سىز...

– ءسىز اڭگىمەلەپ وتىرعان جارىستا ءۇش بىردەي دۇلدۇلمەن كۇش سىناستىم. العاشقى اينالىمدا تالعات بەردىبەكوۆتەن باسىم ءتۇستىم. ودان كەيىن اركادي تو­پاەۆتى تىزە بۇكتىردىم. اقتىق سىندا ەرماحان ىبىرايىموۆتىڭ وسال تۇسىن تاپتىم. جوعارىدا اتالعان بوكسشىلاردىڭ بارلى­عىنىڭ دا ەسىمدەرى جانكۇيەرلەرگە جاقسى تانىس. ولاردى ەش كۇ­مانسىز ۇتتىم. ەگەر مەنىڭ سوزىمە كۇماندانساڭىز وسى باسەكەلەردى عالامتوردان قايتالاپ كورۋىڭىزگە بولادى.

1

– وعان ەش كۇمان جوق. سىز­دەن جەڭىلگەننەن كەيىن قار­سىلاستارىڭىزدىڭ بارلىعى دا وزگە سالماقتارعا اۋىسقانى بىز­گە ءمالىم. سول تۇستا ءداۋىرىڭىز ءجۇرىپ تۇرسا دا, بارسەلونا وليم­­­­پياداسىنا بارا الما­دى­ڭىز. نەگە؟

– قىرسىق دەگەن اياقاستى ەمەس پە؟! سول كەزدەرى سوزىلمالى برونحيت دەگەن اۋرۋ جابىس­تى. سول سىرقاتتىڭ كەسىرىنەن تامبوۆتا ۇيىمداستىرىلعان تمد چەمپيوناتىنا قاتىسا المادىم. ال ىرىكتەۋدەن وتپەگەن سپورتشىنىڭ بايراقتى باسەكەگە قاتىسپايتىنى بەلگىلى عوي.

– تاۋەلسىزدىككە قول جەت­كىز­گەننەن كەيىن قازاق­ستاننىڭ بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرى ازيادا الدارىنا جان سالماي, دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا دارالانا باستادى. ءسىز بەس جىل بويى سول جۇلدىزدى كوماندانىڭ كاپيتانى بولدىڭىز. سول كەزدەن باستاپ, اتلانتا وليم­پيا­­­داسىنا دەيىنگى ارالىق­تا قان­داي بەلەستەردى باعىن­دىر­دى­ڭىز؟

– 1994 جىلى تەھراندا ازيا چەمپيونى اتانىپ, حيروسيمادا الاۋى تۇتانعان ازيا ويىندارىندا باس جۇلدەنى قانجىعاما بايلادىم. جاپونياداعى جارىستان سوڭ ەلىمىزگە ەڭبەك سىڭىرگەن سپورت شەبەرى اتاعىن الدىم. ايتۋلى دودالاردىڭ ەكەۋىندە دە ەڭ ۇزدىك بوكسشىعا تيەسىلى ارنايى سىيلىقتى يەلەندىم. باسقا دا بىرقاتار اسا ءىرى حالىقارالىق تۋرنيردە توپ جاردىم. 1995 جى­لى تاشكەنتتە وتكەن ازيا چەمپيوناتىندا كۇمىس مەدالدى موينىما ءىلدىم.

–  نۇرجان, وسى جەردە ءسوزى­ڭىز­دى بولەيىن. سوعان دەيىنگى جارىس­تاردا وزبەكستاندىق ناريمان اتاەۆتى ەش قينالماي ۇتىپ جۇر­­گەن ەدىڭىز. بىراق تاشكەنت تو­­رىندە ەسە جىبەردىڭىز...

– تاشكەنتتە دە اتاەۆتى «وي­ناپ-ك ۇلىپ» ءجۇرىپ-اق ۇتا­تا­نىما كۇمانىم جوق ەدى. بىراق فينالدىق ايقاستا الدەكىمدەر تۇلا بويىم­دى دۋالاپ تاستاعانداي كۇي كەش­تىم. سەنسەڭىز, رينگكە قالاي كو­ت­ەرىلگەنىمدى جانە باسەكەنىڭ قا­­لاي وربىگەنىن دە بىلمەيمىن. اي­تەۋىر, ايقاس اياق­تالىپ, كيىم اۋىستىراتىن بول­مەگە جەتكەندە عانا ەسىمدى جيدىم. سول كەزدە تۋعان اعام نۇر­لان مەن باپكەرىم نۇرعالي سافيۋللين «ساعان نە بولدى؟ تىپتەن, قارسىلاسىپ جارىتپادىڭ عوي» دەپ سۇراۋلى جۇزدەرىمەن قارايدى. مەن ءۇنسىز­بىن. نە دەپ جاۋاپ بەرەرىمدى دە بىلمەيمىن. ەلگە ورالعاننان كەيىن بەينەتاسپانى كوردىم. ماس­­قارا! باسەكە بارىسىندا نا­ريمان مەنى نوكداۋنعا جىبەرگەن ەكەن. ءىشىم ۋداي اشىپ, جىلاپ جىبەرە جازدادىم. كەيىن ءبىلدىم, قارسىلاسىم قارا ماگياعا قاتىسى بار ادامنىڭ كومەگىنە جۇگىنىپتى. ءزاۋلىم سپورت كەشەنىنىڭ ءبىر بۇ­رىشىنا جايعاسقان ايەل ادام باسەكەنىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن مەنى دۋالاپ وتىرىپتى. بۇل جايتتى ماعان كەيىن وزبەكتەردىڭ وزدەرى ايتتى.

– 1996 جىلى اتلانتا وليم­­­­­پياداسىندا كۇللى قا­زاق جۇرتى سمانوۆقا ەرەكشە سەنىم ارتتى. الايدا ءسىز جەڭىس تۇعى­رىنا سىنىق-سۇيەم قال­عاندا ءسۇ­­رىندىڭىز. نە جەتپەدى دەپ ويلايسىز؟

– جارىستى جاپ-جاقسى باس­تاعان ەدىم. العاشقى اينالىمدا اۋستراليانىڭ وكىلىن ەكىن­شى راۋندتا ۇرىپ جىعىپ, كەلەسى كەزەڭدە پاكىستاندىقتى ويسىراتا ۇتتىم. الايدا شيرەك فينالدا جولىم حۋان ەر­ناندەسپەن قيىستى. شىنى كەرەك, بارسەلونا وليمپياداسىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, ءۇش دۇركىن الەم چەمپيونى دەگەن اتاعى بار ايگىلى كۋبا بوكسشىسىنا ءالىم جەتپەدى.

– بايىپتاپ قاراساق, وليم­پيادا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتىندا كوبىنە-كوپ ءسىزدىڭ جولىڭىزدى بوگەگەن حۋان ەر­ناندەس ەكەن. سوندا كۋبا قا­بىلانىنىڭ وسال تۇسىن تابۋعا ەش مۇمكىندىك بولمادى ما؟

– ءيا, 1993 جىلى تامپەرە مەن 1997 جىلى بۋداپەشتە وتكەن الەمدىك دودادا جانە 1996 جىلى اتلانتا وليمپياداسىندا ءداپ سول بىلعارى قولعاپ شەبەرىنەن ۇتىلدىم. نەسىن جاسىرايىن, كەزىندە ول وتە مىقتى بوكسشى بول­دى. وزدەرىڭىزگە ءمالىم, 1998-1999 جىلدارى ارالىعىندا كۋبا قۇراماسى قازاقستانعا كەلىپ, قوس كوماندا بىرلەسكەن وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىن وتكىزدى. سول كەزدە حۋان ەرناندەسپەن بەس رەت سپارينگكە شىقتىم. بەس كەزدەسۋ دە مەنىڭ پايداما شەشىلدى. تىپتەن, ءبىر رەت وڭباي ەسەڭگىرەتىپ تە تاستادىم. اتاعى الىسقا جا­يىلعان حەكتور ۆينەنت پەن رو­بەرتو گۋەرونى دا جاقسىلاپ تۇرىپ ساباعانمىن. ارينە رەسمي جارىستاردا ۇتپاعاننان كەيىن ونداي جەڭىستەردىڭ اسا ءبىر جەلپىندىرمەيتىنى انىق قوي. بى­راق سول جيىنداردان سوڭ اسا جاۋاپتى جارىستاردىڭ شەشۋشى تۇستارىندا نەگە ەسەم كەتىپ جۇر­گەنىن ءتۇسىندىم. بارلىعى دا شەكتەن تىس سالماق قۋعاننان ەكەن. ءار جارىس قارساڭىندا كەمىندە ءتورت-بەس كيلودان ارىلاتىنمىن. ال سالماق قۋعان سايىن بويداعى كۇش-قۋات كەميدى. بالكىم, كەي­بىرەۋلەرگە قايتا قالپىنا كەلۋ قيىندىق تۋعىزبايتىن شىعار. ال ماعان بابىما كەلۋ وتە قيىن ەدى. سونىڭ زاردابىن تار­تىپ ءجۇرىپپىن. مىنە, بارلىق گاپ وسىدا ەكەن.

–  ولاي بولسا, 71 كيلو سالماق دارەجەسىنە اۋىسۋىڭىزعا نە كە­دەرگى بولدى؟

– 1997 جىلى ازيا چەمپيو­نى اتانعاننان كەيىن 71 كيلو سالماق دارەجەسىندە كۇش سىنا­سۋعا بەل بۋدىم. العاشىندا اياق­الىسىم جامان بولعان جوق. 1998 جىلى قوستانايدا ەل چەمپيونى اتاندىم. سول ارالىقتا ەرماحان ىبىرايىموۆ 75 كيلو سالماققا اۋىسىپ ۇلگەردى. ول دا قوستانايدا باس جۇلدەنى ولجالادى. كوپ ۇزاماي شىمكەنتتە سەرىك قوناقباەۆتىڭ جۇلدەسى ءۇشىن حالىقارالىق ءتۋرنيردىڭ جالاۋى جەلبىرەدى. اقىرى سول جەردە ەكەۋمىزدىڭ جولىمىز قي­ىستى. فينالدىق سايىستا مەن ەرماحاندى ۇتتىم. ازيا ويىن­دارى قارساڭىندا الماتىدا ەسكەندىر حاسانوۆتىڭ ءتۋرنيرى ءوتتى. باستاپقى باسەكەلەردە ءوز قارسىلاستارىمنان باسىم ءتۇ­سىپ, جارتىلاي فينالعا جولداما الدىم. كەلەسى كۇنى قوناق ۇي­دەن شىعىپ, بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت سارايىنا با­رۋ­عا باعىتتالعانىمدا جول تو­رىعان بەلگىسىز بىرەۋلەر بەتىمە ۋلان­دىرعىش زات سەۋىپ, كولىككە وتىرعىزىپ, ايدالاعا اپارىپ تاستاپ كەتتى. بىرەر ساعاتتان سوڭ ەسىمدى جيسام, پانفيلوۆ سايا­با­عىندا جالعىز جاتىر ەكەن­مىن. جارىس الدەقاشان اياقتالىپ قويعان. وسى وقيعادان سوڭ كوپ­كە دەيىن ءوز-وزىمە كەلە الماي ءجۇردىم. مەن ەشۋاقىتتا بى­رەۋدىڭ الا ءجىبىن اتتاپ كورمەگەن ەدىم. ەشكىمگە قيانات جاساعان دا ەمەسپىن. وزىمشە «نە بولسا دا, جاۋ الىستان كەلگەن جوق. وسىنداي ارسىزدىققا بارعاندار بوكستىڭ توڭىرەگىندە جۇرگەن نيەتى قارا, پيعىلى ارام ادامدار» دەپ توپشىلادىم.

– ءيا, ول وقيعادان قۇلاع­دارمىز. سول تۇستا رەسپۋب­لي­كا­لىق باسى­لىمداردىڭ بىرىندە سپورت تاقىرىبىنا قالام تار­تىپ جۇرگەن كور­نەكتى جۋرناليست باقتيار تاي­جاننىڭ «نۇرجانعا قول سالعانى, ەر جى­گىت­تىڭ ازعانى» دەگەن ماقالا جا­رىق كوردى ەمەس پە؟

– جوعارىداعى جاعدايدان كەيىن جۇيكەمە سالماق تۇسكەنى بىلاي تۇرسىن, دەنساۋلىعىم دا سىر بەرە باستادى. بىرەر كۇننىڭ ىشىندە قاتتى ازىپ كەتتىم. قايتا جاتتىعۋ زالىنا كەلىپ, دايىن­دىقتى باستاعان ەدىم, سالما­عىم 68 كيلودان كوتەرىلمەي قوي­دى. امالدىڭ جوقتىعىنان, ۇيرەن­شىكتى سالماعىما قايتا ورالدىم. 1998 جىلى الماتىدا كۋبا مەن قازاقستان قۇرامالارى اراسىندا جولداستىق كەزدەسۋى ءوتتى. مەن 67 كيلو سالماقتا روبەرتو گۋەررونى ايقىن باسىمدىقپەن جەڭىپ, ەڭ ۇزدىك بوكسشى اتاندىم. كوپ ۇزاماي بانگكوكتا الاۋ­ى تۇتانعان ازيا ويىندارىنا اتتانىپ, ەلگە كۇمىس مەدالمەن ورالدىم. نەگىزى فينالدا دا جەڭگەن ەدىم. قارسىلاسىمدى ءۇش راۋند بويى اۋىر سوققىلاردىڭ استىنا العانىممەن, تورەشىلەر جەرگىلىكتى بوكسشىنىڭ «ىعىنا جىعىلدى». كوپ كەشىكپەي حيۋس­تونداعى الەم چەمپيوناتىندا كۇش سىناسىپ, شيرەك فينالدا ويدا-جوقتا يتاليالىق لەونارد بۋندۋدان ۇتىلدىم. سودان كەيىن بىلعارى قولعابىمدى شەگەگە ءىلدىم.

– سول كەزدە ءسىز جالىن­داپ تۇرعان 27 جاستا ەدىڭىز. جو­­­عارىدا اتالعان سالماق­تار­دىڭ ەكەۋىندە دە ەلشىلىك جارىستاردا ەشكىمگە ەسە جى­بەرمەي ءجۇردىڭىز. بىراق ءدال تاشكەنتتەگى ليتسەنزيالىق ازيا چەمپيوناتى قارساڭىندا ۇلكەن سپورتتان قول ءۇزۋدى قۇپ كور­گەن ەكەنسىز. نەگە؟ الدا  سيد­­­نەي وليمپياداسى مەن­مۇن­دالاپ تۇرعان ەدى عوي...

– بۇل اياق استى قابىلدانعان شەشىم ەمەس. سۇيىكتى كاسىبىمنەن بىردەن قول ءۇزىپ كەتۋ ماعان وڭاي بولعان جوق. وتكەنگە زەر سالسام, جۇدىرىقتاسۋ ونەرىنە 15 جىل عۇمىرىمدى ارناپپىن. التى جىل بويى كسرو قۇراماسىندا بولسام, جەتى جىل قازاق ەلىنىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتتىم. سول ۋاقىت ارالىعىندا 52 مە­دال­عا قول جەتكىزدىم: 35 التىن, 9 كۇمىس جانە 8 قولا. جارىس, جات­­تىعۋ جيىندارى دەپ ءجۇرىپ, ءۇي كور­مەدىك. ونداي تىنىمسىز تىرلىك ادامدى جالىقتىرادى ەكەن. اعزا دا, جۇيكە دە شارشاي­دى. بۇرىندارى كۇش-قۋاتىم بويىم­ا سىيماي, ءار جەكپە-جەككە قۇش­تارلانىپ شىعاتىنمىن. سوڭعى كەزدەرى قۇلشىنىس كەمي باستادى. سەنسەڭىز, كەيىنگى ۋاقىت­تا جاتتىعۋ زالىنا ءوز-ءوزىمدى قي­ناعانداي بولىپ باراتىنمىن. ءيا, سيدنەيگە ساپار شەگۋگە مۇم­كىندىگىم بولدى. تاشكەنتتە دە ازيانىڭ الدى بولىپ, جولداماعا يەلىك ەتۋگە كۇش-قۋاتىم جەتە­تىنىنە ەش كۇمانىم جوق. بىراق 67 كيلو سالماق دارەجەسىندە سىن­عا تۇسسەم, وليمپيا ويىندا­رىندا الىسقا شاپپايتىنىمدى ىشتەي سەزىندىم. ال سيدنەيگە جاي تۋريست رەتىندە بارۋعا ارىم جى­بەر­مەدى. ال 71 كيلو سالماقتا ەر­ماحان ىبىرايىموۆ بار. ونىڭ ۇستىنە, ەرماحان بۇل سالماققا ابدەن بەيىمدەلىپ قالدى. قول جەت­كىزگەن تابىستارى دا قوماقتى. ءبىر جاعىنان دوسىمنىڭ جولىن بو­گەگىم كەلمەدى. ەكىنشى جاعىنان بوس ەلەس قۋمايىن دەپ, ۇلكەن سپورت­پەن تۇبەگەيلى قوش ايتىستىم.

– جانكۇيەرلەردىڭ اۋزىنان «جاستايىنان جاسىنداي جارقىراپ, دارا تالانتى­مەن وقشاۋلانعان بولمىسى بو­لەك نۇرجان سمانوۆتاي بوكس­شى­نىڭ نە وليمپيادادا, نە الەم چەمپيوناتىندا جۇلدە ال­ما­عانى قانداي وكىنىشتى» دەگەندەي اڭگىمەلەردى ءجيى ەستيمىز. ال ءسىز ءوزىڭىز سوعان وكىنەسىز بە؟

– كسرو, ەۋروپا جانە ازيانى مويىنداتقانىممەن, جوعارىدا اتالعان قوس جارىستا جەڭىس تۇعى­رىنا كوتەرىلە الماعانىما ەش ۋايىمدامايمىن دەسەم, وتىرىك ايتقان بولار ەدىم. ءيا, ىشتە ءبىر وكىنىش بار. بىراق بۇل جالعاندا ءبارى ءبىز ويلاعانداي بولمايدى ەكەن. بارلىعى دا اللانىڭ قالاۋىمەن جۇزەگە اسادى. وكىنىش­كە قاراي, ونداي باق ماعان بۇ­يىر­مادى. ەسەسىنە تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قانشاما قازاق بوكسشىسى كوز ارباعان بيىكتەردى باعىندىردى. ءوز زامانداستارىم جانە ءىزىمىزدى باسقان ىنىلەرىمنىڭ ءبىرازى وليمپيادا مەن الەمدىك دودالاردا اتوي سالدى. مىنە, سونىڭ التىن باستاۋىندا بىزدەر تۇردىق. سوعان دا شۇكىر!

– ۇلكەن سپورتتان قول ۇزگەن­نەن كەيىن قانداي كاسىپتىڭ تۇتقاسىن ۇستادىڭىز؟ قازىرگى قىزمەتىڭىز قانداي؟

– ەلىمىزدەگى ءۇش جوعارى وقۋ ورنىن ءتامامداپ, ينجەنەر-ەكو­نوميست, زاڭگەر جانە دەنە شى­نىقتىرۋ باكالاۆر مامان­دىعىن الدىم. ءار جىلدارى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميكا كافەدراسىندا ستاجەر-زەرتتەۋشى, «كازكوممەرتسبانك» اق-نىڭ فيليالىندا قاۋىپسىزدىك ءبولىمى باستىعىنىڭ ورىنباسارى, شىم­كەنت قالاسىنىڭ دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ءبولىمىنىڭ باسشىسى قىزمەتتەرىن اتقاردىم. قا­زىر­گى كەزدە جەرگىلىكتى سپورت مەك­تەپتەرىنىڭ بىرىندە جاس ورەن­دەردى جاتتىقتىرامىن. سونىمەن قاتار م.وتەباەۆ اتىنداعى جو­عارعى تەحنولوگيالار كوللەد­جىن­دە دەنە شىنىقتىرۋ كافەدراسىندا ەڭبەك ەتىپ جاتىرمىن.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

عالىم سۇلەيمەن,

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

ەرلىك پەن تاريح

تاعزىم • كەشە