– جاستار ۇيىمدارى توتەنشە جاعداي كەزىندە قانداي قىزمەتتەر اتقارۋدا؟
– كوروناۆيرۋس پاندەمياسى تۇركيانى دا ابىگەرگە سالدى. ەلىمىز بۇل سىناقتى مەيلىنشە از شىعىنمەن وتكەرۋى ءۇشىن توتەنشە جاعدايعا ەرتە قامدانىپ, ۆيرۋسقا قارسى ءتۇرلى ءىس-شارانى قولعا الدى. ەڭ الدىمەن, وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر ونلاين وقۋعا كوشىپ, ۇيلەرىنە قايتارىلدى. ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز جاستارمەن بايلانىستى بولعان سوڭ, ءبىراز جوسپاردى كەيىنگە شەگەرۋگە تۋرا كەلدى. وسى كەزدە جاستار قاۋىمى ەلگە قانداي كومەگىمىزدى تيگىزەمىز دەپ, قولدان كەلەر مۇمكىندىكتەرىمىزدى ۇسىندىق. تۇركياداعى جاستاردىڭ ءاربىر ۇيىمى ءوز ۇلەسىن قوسۋعا تىرىستى. از ۋاقىتتا جوسپارىمىزدى دايىنداپ, ىسكە كىرىستىك. جاستار ۇيىمدارى مينيسترلىكپەن بايلانىستى بولعان سوڭ ءبىر-بىرىمىزدەن حابار الىپ وتىرۋ دا, بىرلەسە ءىس-قيمىل جاساۋ دا ىڭعايلى.
توتەنشە جاعداي ەرەجەسىنە سايكەس, تۇركياداعى 65 جاستان اسقان زەينەتكەرلەر مەن 20-عا تولماعاندارعا دالاعا شىعۋعا تىيىم سالىندى. ولاردى ازىق-ت ۇلىك, ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى ازاماتتىق قوعام, جاستار ۇيىمدارىمەن قوسا مەملەكەتتىك دەڭگەيدە نازارعا الىندى. جاستار ۇيىمدارى العاشقى كۇنى-اق قاجەتتى بەتپەردە, انتيسەپتيك تاراتۋعا كىرىستى. وعان قوسا ءدىني قۇرىلىمدار وكىلدەرى دالاعا شىعا المايتىن ازاماتتارىمىزدىڭ جالاقىسىن بانكتەن ارنايى كولىك الدىرىپ, ۇيلەرىنە جەتكىزىپ بەردى. جاستاردىڭ تاعى ءبىر توبى ازىق-ت ۇلىك پەن ءدارى-دارمەك جەتكىزۋمەن اينالىسادى. جاستار ورتالىعىندا الەۋمەتتىك دۇكەندەر جاساقتالدى. بۇل جۇيە ءار ايماقتا قالىپتاسقان.
وسىنداي كەزەڭدە دەنساۋلىعىن قاتەرگە تىگىپ جۇمىس ىستەۋگە ءماجبۇر بولعان ازاماتتارىمىزعا: مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى, دۇكەندەگى ساتۋشىلار مەن اسكەريلەر, پوليتسيالارعا بەتپەردەلەر تاراتتىق. ءبىر عانا سامسۋن قالاسىندا ءبىر كۇندە 1000-1200 بەتپەردە تاراتىلادى. وسىعان دەيىن 15 000 بەتپەردە تىگىلىپ, تاراتىلدى. بۇل دا وزىنشە ءبىر قولداۋ. ءبىر مەديتسينا قىزمەتكەرىن دەرتتەن امان الىپ قالۋ مەملەكەت ءۇشىن ۇلكەن ولجا. ويتكەنى قازىرگىدەي ناۋقاس سانى ەسەلەپ ارتىپ جاتقان ۋاقىتتا ءار مەديتسينا قىزمەتكەرىنىڭ ورنى بىلىنەدى.
قازىرگى تاڭدا مەملەكەت «حالىق ءومىر سۇرسە, مەملەكەت تە ءومىر سۇرمەك» ۇرانىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. ياعني مەملەكەت ءۇشىن ءار ادامنىڭ ورنى ماڭىزدى. سوندىقتان جوعارىدا ايتىلعان شەشىمدى قابىلداۋعا ءماجبۇر بولدى.
مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى دە دامىلسىز جۇمىس ىستەپ جاتىر. پوليتسيا مەن اسكەرلەرىمىز دە حالىققا قىزمەت جۇمىستارىنا جۇمىلدىرىلدى. ولار دا اۋىلدار مەن قالالارداعى تۇرعىنداردى ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋدە. كارانتينگە بايلانىستى تۋعان كۇندەرىن تويلاي الماي كوڭىل كۇيى تۇسكەن بالالار تۋرالى ءجيى ايتىلادى. وسى ورايدا اسكەرىمىز بالاقايلاردى تۋعان كۇنىمەن ارنايى بارىپ قۇتتىقتاپ, كوڭىلىن كوتەردى. وسى سىندى حالىقتىڭ كوڭىلىن كوتەرەتىن اكتسيالار دا ماڭىزدى.
اقش, ۇلىبريتانيا, قىتاي مەملەكەتتەرى تۇركيادان گۋمانيتارلىق كومەك سۇرادى. تۇركيالىق ينجەنەرلەر 14 كۇندە 5 000 وكپەگە ارنالعان جاساندى جەلدەتكىشتەر جاساپ شىعاردى. اسىرەسە ۇلىبريتانياعا ۇلكەن كولەمدە كومەك جەتكىزىلدى. مەديتسينا قۇرالدارىن جەتكىزۋگە تاسىمالمەن اينالىساتىن 4 ءىرى كومپانيا اتسالىستى. ءبىزدىڭ مەديتسينانىڭ جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىنە كوز جەتكىزگەندەي بولدىق.
– الەۋمەتتىك دۇكەندەر تۋرالى ايتىپ وتسەڭىز؟
– الەمدە داعدارىس باستالدى دەگەن اڭگىمەلەر تاراپ جاتىر. بۇل دەگەنىمىز حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىنىڭ تومەندەيتىنىن بىلدىرەدى. حالىقتىڭ جاعدايى قيىندايتىنى انىق. بۇگىنگە دەيىن تۇركيا ۇكىمەتى 4 ملن وتباسىعا اقشالاي كومەك تاعايىندادى. البەتتە بۇل جوقتى جاماۋعا جەتكىلىكسىز. سوندىقتان ۆولونتەرلەر كاسىپكەرلەرمەن بىرلەسە وتىرىپ الەۋمەتتىك دۇكەن اشۋدى قولعا الدى. جاستار ورتالىعىنداعى كىتاپحانانى دۇكەنگە اينالدىردىق. كاسىپكەرلەر مەن باسقا دا ازاماتتارىمىز قولدارىنان كەلگەن كومەكتى كورسەتە الادى. ياعني بۇل – التۋريزمگە نەگىزدەلگەن جوبا. مەملەكەت تاراپىنان ەشقانداي قولداۋسىز, ازاماتتاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن جاناشىرلىق سەزىمىمەن قولعا الىندى. دۇكەننەن ناننان باستاپ, داقىلدارعا دەيىنگى تاماق تۇرلەرىن تابا الاسىز. وندا كەلگەن ءاربىر قاجەتتىلىگى بار ادام قالاعانىن الا الادى, ەش شەكتەۋ قويىلمايدى. بۇرىن وسمان يمپەرياسىندا دا «ساداقا تاسى» دەگەن ءۇردىس بولعان. ياعني ءبىز اتا-بابامىزدىڭ داستۇرىندەگى تانىمدى جاڭارتتىق. بايلار الگى تاستىڭ ۇستىنە ارتىلعان تاماعىن قويىپ, قاجەت ەتكەن ادام سول جەردەن ەمىن-ەركىن الاتىن بولعان. رامازان ايىندا بۇل دا وتانداستارىمىزدىڭ ساۋاپ جيناۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن امال دەپ بىلەمىز. مۇقتاجدار دا, كومەك بەرۋشىلەر دە الەۋمەتتىك دۇكەندەر اشىلعان كۇننەن بەرى كەلىپ جاتىر.
– قازاقستاندىق ستۋدەنتتەردىڭ ەلگە قايتۋىنا اتسالىسىپسىزدار...
– ازەربايجان, قازاقستان, قىرعىزستان, تۇرىكمەنستان سياقتى باۋىرلاس ەلدەردىڭ جاستارىن قولداۋمەن اينالىساتىن, جاستار مينيسترلىگىنە قاراستى سەنىم ۇيىمى بار. ءبىز شەتەلدىك ستۋدەنتتەردىڭ رەپاترياتسياسىنا كومەكتەستىك. العاشقى مەديتسينالىق تەكسەرىس, اقپارات الۋ, قاجەتتى جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتۋ سەكىلدى جۇمىستارعا جۇمىلدىق. جالپى, شەتەلدەن كەلگەن كەز كەلگەن ادامدى كارانتينگە جاتقىزۋ قولعا الىنعان. ولاردىڭ بارلىق شىعىنى مەملەكەت تاراپىنان وتەلەدى.
وسىعان دەيىن ىستانبۇل اۋەجايىندا شەتەلدە جازاسىن وتەپ جاتقان 1000-عا جۋىق افريكالىقتىڭ قالىپ قويعانى تۋرالى اقپارات كەلدى. ولاردى ءوز مەملەكەتتەرى دە قابىلداي المايتىنىن حابارلادى. سودان ءبىزدىڭ ەلىمىز ولاردى كارابۇك وبلىسىنا جەتكىزىپ, ءوز قاراۋىنا الدى. وعان دا جاستاردىڭ ۆولونتەرلىك شتابتارى كومەكتەستى.
– مەملەكەت ونلاين بايلانىسقا كوشتى, وسى ورايدا باسقا قانداي شارالار قولعا الىندى؟
– جاستار ونلاين باعدارلامالارعا جۇمىلىپ, ءتۇرلى باعدارلامالاردى جۇرگىزىپ جاتىر. ۇيدەگى ازاماتتاردىڭ جاعدايىنا دا كوڭىل بولدىك. جاستار ۇيىمى رەتىندە جاستاردىڭ ۋاقىتىن ءتيىمدى وتكىزۋگە قاتىستى باعدارلامالاردى باستادىق. بۇگىندە بارلىق رەسپۋبليكا بويىنشا ءتۇرلى ونلاين جارىستار, مارافوندار ءوتىپ جاتىر. ۇزدىكتەرىنە سىيلىعىمىز دا بار. باپكەرلەر ارنايى ۆيدەولار دايىنداپ الەۋمەتتىك جەلىدەگى ءتۇرلى توپتار ارقىلى تاراتىپ, سول ارقىلى جاستاردىڭ دەنساۋلىعىن دا نازاردان تىس قالدىرعان جوقپىز. بۇل كەزەڭنىڭ وتەرى ءسوزسىز, الايدا جاڭا كەزەڭگە دەنى ساۋ جاستارمەن اياق باسۋىمىز ماڭىزدى. ولاردىڭ پسيحولوگيالىق دەنساۋلىعىنا دا كوڭىل بولدىك. ارت-تەراپيانى نەگىزگە الىپ, مۋزىكاعا دەن قويدىق. ءتۇرلى كۋرستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل ساباقتار رەسپۋبليكالىق ارنالاردان تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلەدى. وعان قوسا وتباسىمەن ساپالى ۋاقىت وتكىزۋگە قاتىستى پەداگوگتار جاساعان باعدارلامالار تاراتىلۋدا. ياعني وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر تەك وقۋ باعدارلاماسىمەن شەكتەلىپ قالماۋى ءۇشىن تاڭداۋ مۇمكىندىگىن ۇسىندىق.
رامازان ايىندا رەسپۋبليكا بويىنشا قۇران وقۋ كۋرسىن باستادىق. 4 ادامنان قۇرىلعان توپتار بىردەي ۋاقىتتا قۇران وقيدى. ەرەجەگە سايكەس, 1 اي ىشىندە ءبىر توپ قۇراندى تولىق وقىپ ءبىتىرۋى كەرەك. مەن تۇرىپ جاتقان سامسۋن قالاسىندا 16 توپ قۇران وقۋدا.
سونىمەن قاتار وبلىستاعى 81 جاستار ۇيىمى, رەسپۋبليكانىڭ قاي ايماعىندا قانداي شارا بولىپ جاتقانىنان وڭاي اقپارات الا الاتىن باعدارلاما جاساپ شىعاردىق. ونى شەتەلدە دە قولدانا الاسىز, جۇكتەپ الىپ, بارلىق باعدارلاماعا قاتىسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولاسىز. وندا مەكتەپ باعدارلاماسىن وقىتۋدان باستاپ, ءتىل ۇيرەنۋ, ءتۇرلى اسپاپتاردا ويناۋ, سپورت ۇيىرمەلەرى دە بار. بۇل دا جاستاردىڭ الەۋمەتتەنۋىنە جول اشادى. باعدارلاماعا 1000 ءتۇرلى ءىس-شارا قوسىلعان. كىشكەنتاي بالاقايلارعا ەرتەگى وقۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. كۇنىنە جارتى ساعات ءتۇرلى ەرتەگى وقىلادى. سونىمەن قاتار ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار ازاماتتارعا حابار تاراتۋ دا قاراستىرىلعان. ياعني ءار باعدارلامانىڭ سۋردو اۋدارماسى بار.
جاستاردىڭ مەملەكەت ءۇشىن ماڭىزدى كەزەڭدە كومەك كورسەتە الۋى جاقسى مۇمكىندىك. بۇل كەزەڭدى تەك بىرلەسىپ, ەرەجەلەردى ساقتاۋ ارقىلى جەڭەتىنىمىز انىق. ءار جاس ءوزىن مەملەكەتكە كەرەك ەكەنىن سەزىنىپ, كومەك بەرە الاتىنىن تۇسىنگەن كەزەڭ بولدى دەي الامىن. بۇل بىرلىگىمىزدى نىعايتىپ, جاستاردىڭ وي ۇشقىرلىعىن دامىتۋعا جول اشتى. تەك توتەنشە جاعداي ەمەس ەل بولاشاعىنا ۇلكەن ۇلەس قوساتىن جوبالارعا جۇمىلاتىن كۇن الىس ەمەس دەپ سەنەمىن!
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
Cۆەتلانا عالىمجانقىزى,
«Egemen Qazaqstan»
