تانىم • 29 ءساۋىر, 2020

سنارياد جارقىنشاعى ۇيدە ساقتاۋلى تۇر

121 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اتامىز مالگاجدار زايىر ۇلى (كەيبىر قۇجاتتارىندا زايروۆ دەپ جازىلعان) – ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى. 1923 جىلدىڭ 5 ناۋرىزىندا تارباعاتاي اۋدانىنىڭ قامىستى فەرماسىنىڭ جوعارعى جاعىنداعى زايىر قىستاۋىندا دۇنيەگە كەلگەن.

سنارياد جارقىنشاعى ۇيدە ساقتاۋلى تۇر

1942 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا مايدانعا شاقىرىلىپ, اياگوز ستانساسىندا جاساقتالعان 310-شى اتقىشتار پولكىندە جاۋىنگەرلىك جانە ساياسي دايىندىقتان وتەدى. ءبىر ايدان كەيىن, ياعني 1942 جىل­دىڭ اقپانىندا ماسكەۋدىڭ قاسىن­دا­­عى فومينو, قازىرگى نارو-فومينسك قالاسىندا ورنالاسقان 108-ءشى اتقىشتار ديۆيزياسىنىڭ 444-اتقىش­تار پولكىنا تۇسەدى. سول جەردە بولىمشە كومانديرى بو­لىپ, سەرجانت اتاعىن الادى. قان مايداننىڭ ورتاسىندا جۇر­گەن اتامىز باتىر تولەگەن توق­تا­روۆ­پەن قالاي كەزدەسكەنى تۋراسىندا اڭگى­مە­لەپ, انامىزعا: «تولەگەن توقتاروۆ الاسا بويلى, شاپشاڭ قوزعالاتىن جىگىت ەدى» دەپ سۋرەتتەپ بەرگەن ەكەن.

1943 جىلدىڭ قازان ايىندا قاتتى جاراقات الىپ, گوسپيتالگە ءتۇسىپ, جازىلعاننان كەيىن 115-ءشى جەكە اتقىشتار بريگادا­سى­­نا اۋىسادى. 1944 جىلى 29 ماۋ­­­سىمدا سناريادتىڭ جارىلى­سى­­نان قاتتى جاراقات الىپ, №3640 ەۆاكۋاتسيالىق گوسپيتال­گە تۇسەدى. گوسپيتالدا سول جىل­دىڭ 7 قىركۇيەگىنە دەيىن ەمدە­لىپ, سوعىسقا جارامسىز دەپ تانىل­عاندىقتان ەلگە قايتادى. سنارياد­تىڭ جارقىنشاعى جۇرەككە جاقىن تيگەندىكتەن وتا جاساپ الۋ قاۋىپتى بول­عان. كەيىن ەلگە ورالعاندا سول جار­قىنشاق جىلدار وتە كەلە قول­تىعىنىڭ استىن تەسىپ شى­عىپ­­تى. بۇل جارقىنشاق قازىر مە­نىڭ قولىمدا. ارنايى ساراپ­­تاما جاساتىپ, قۇجاتپەن بەكى­تىپ السام با دەگەن ويىم بار. ەر­لى­گىمەن كوزگە تۇس­كەن اتامىز سول كەزدەرى ەكىنشى دارە­جە­لى «داڭق» وردەنىمەن, كوپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالادى.

سوعىستان كەيىن سوۆحوزدا زەي­نەت­كەرلىككە دەيىن ەڭبەك ەتتى. قا­مىستى فەرماسىندا ەسەپ­شى, قوي­شى بولدى. ەڭبەگى ەلەنىپ, كوپ­تەگەن ماراپاتتارعا يە بولدى. ۇيىمىزدە اتامىزدىڭ مەدال­دا­رى­نىڭ كۋالىكتەرى ساقتالعان.

ەل ىشىندە اتامىز ءوزىنىڭ كىر­پياز, تازالىعىمەن اتى شىعىپ, «چاقاي سەرى» اتانىپ ەدى. كوزى تىرى­سىندە قۇرداستارى مەن زامان­داس­تارىنىڭ قۇرمەتىنە بولەندى. ەڭبەك ەتۋگە كەلگەندە الدىنا جان سالمايتىن, اۋىرتپاشىلىقتان قورىقپايتىن, ەش نارسەگە مويىمايتىن قاتال جان كورىنگەنىمەن, ازىلگە جۋىق, اقكوڭىل ادام بولاتىن. اسىرەسە سوعىس تۋرالى سۇ­را­عا­نىمىزدا: «ونىڭ بەتىن ءارى قىلسىن, ءبىز كەشكەن, ءبىز كور­گەن قاندى قىرعىندى سەندەر كورمەڭدەر, بولاشاقتارىڭ جار­قىن بولسىن» دەپ وتىراتىن.

مەن اتام باردا تىم كىش­كەنتاي بولسام دا, كەيىننەن ول كىسىنىڭ قان­داي ادام بولعان­دىعىن ۇلكەن­دەر­­دەن ەستىگەنىمدە بويىمدى ماق­­تانىش سەزىمى كەرنەپ, ءوزىمنىڭ تەگىم­نىڭ مال­گاج­دار بولعانىنا قۋا­نا­تىنمىن. اتامنىڭ اۋىلعا ۇلگى بولىپ, ونىڭ سوعىستاعى ەرلىك جول­دارىنىڭ كەيىنگى ۇرپاققا ەستە­لىك رەتىندە بولسا دا قالعانى, ارتىندا قالعان ۇرپاقتارىنىڭ تاعزىم ەتەر الىپ تۇلعاسىنا اي­نال­­­عانى ءبىز ءۇشىن زور مارتەبە.

سۇراپىل قان مايداندا قان­شا­ما قازاق باتىرلارى وتان ءۇشىن جان قيىپ, شەيىت بولسا, مال­گاج­دار اتامىزدىڭ باۋىرلارى سادۋاقاس, وقاس دەگەن كىسىلەردىڭ ءىز-ءتۇسسىز كەتكەندەرى جايلى ۇيدەگى ۇلكەن­دەردىڭ اۋزىنان ەستيتىن ەدىك. وكىنىشكە قاراي, اعايىندىلار تۋرالى وسى كۇنگە دەيىن ەشقانداي مالى­مەت جوق.

 

نۇرجان مالگاجداروۆ,

«شىعىس» وڭىرلىك قولباسشىلىعىنىڭ قاھارمان ق.قايسەنوۆ اتىنداعى 27943 اسكەري ءبولىمىنىڭ يدەولوگيالىق جۇمىستار, ارنايى ناسيحات جانە مەملەكەتتىك-قۇقىقتىق دايىندىق بويىنشا اعا وفيتسەرى, كاپيتان

 

وسكەمەن

 

سوڭعى جاڭالىقتار