اسكەري پوليتسيانىڭ الەۋەتى جوعارى

شيرەك عاسىرعا جۋىق كە­زەڭ­­دى ەڭسەرگەن وتاندىق اس­كە­­ري پوليتسيانىڭ تاريحى سوناۋ 1997 جىلدان باستاۋ الادى. ءدال وسى جىلى 22 سا­ۋىر­دە قازاقستاننىڭ تۇڭ­عىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇيەسىن ودان ءارى رەفورمالاۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» جارلىققا قول قوي­عان بولاتىن. بۇل – ەل تاۋەل­سىزدىگىنىڭ العاشقى جىل­دا­رىندا جاسالعان تىڭ قادام­دارىنىڭ ءبىرى ەدى. سەبەبى تمد اۋما­عىندا مۇنداي ورگان بولعان جوق.

اتالعان جارلىقپەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇيەسىن رەفورمالاۋ ماسەلەلەرىن قاراۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. قىسقا مەرزىمدە اسكەري پوليتسيا تۋرالى ەرەجە ازىرلەنىپ, بەكىتىلدى. وعان سايكەس قارۋلى كۇشتەر قۇرامىندا قۇرىلعان ورگاننىڭ مىندەتتەرى مەن قىزمەتتەرى ايقىندالدى.

– باستى مىندەتى اسكەري قۇ­قىقتىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا نە­گىز­دەلگەن ارنايى اسكەري ءبو­لىمنىڭ قۇرىلۋى – ەلبا­سى­نىڭ كورەگەندىگى دەر ەدىم. مۇنداي شەشىمگە كەلۋگە اسكەر قاتارىنداعى كاسىبي مامان­دار­دىڭ بىرتىندەپ قىزمەتىنەن قول ءۇزۋى مەن ىرگەسىن ەندى قالاعان جاس مەملەكەتتىڭ قارۋلى كۇش­ت­­ەرى قاتارىندا پايدا بول­عان قىلمىستىق جاعدايلار تۇرت­كى بولدى. مۇنداي جاع­داي­دا ەلىمىزدەگى اسكەري پولي­تسيا­نىڭ ىرگە قالاۋى دا وڭاي­عا سوقپا­عانى بەلگىلى. ءىس جۇزىن­دە­گى تاجىريبەنىڭ بولماۋىنان جوقتان بار جاساۋعا تۋرا كەلدى. كادرلاردى ىرىكتەپ الۋدان باستاپ, ماتەريالدىق-تەح­نيكالىق جابدىقتارمەن قام­تا­ما­سىز ەتۋگە دەيىنگى ءتۇرلى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى, – دەيدى قازاقستان قارۋلى كۇشتەرى اسكەري پوليتسياسى باس باسقارماسىنىڭ باستىعى, پولكوۆنيك باۋىرجان لەكەروۆ.

بۇل جۇمىستا شەتەل تاجى­ري­بەسى دە نازاردان تىس قالعان جوق. سەبەبى اسكەري پوليتسيا الەمدەگى 40-تان استام ەلدە, سونىڭ ىشىندە اقش-تا, گەرمانيادا, فرانتسيادا, ۇلىبريتانيادا, قىتايدا ءتيىم­دى جۇمىس ىستەپ كەلگەن بولا­تىن. ال قازاقستان بولسا جو­عارىدا ايتقانىمىزداي, بۇرىنعى كەڭەستىك  كەڭىستىكتەگى ەلدەردىڭ العاشقىسى بولىپ وسى اسكەري پوليتسيانى قۇرا ءبىلدى. بۇگىندە وسىعان ۇقساس ينستيتۋتتار رەسەي, بەلارۋس, ارمەنيا, ازەربايجان, گرۋزيا قارۋلى كۇشتەرىندە, سونداي-اق بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىندە ەنگىزىلىپتى.

العاشقى جىلدارى اسكەري پوليتسيانىڭ مىندەتى اسكەري كولىك قۇرالدارىنىڭ جول قوز­­عالىسى قاۋىپسىزدىگىن قام­تا­ما­سىز ەتۋمەن, پات­رۋل­­دەۋ­مەن, اسكەري قىزمەت­شى­لەر­دى ىزدەس­تى­رۋمەن جانە اس­كە­ري قىل­مىس­تار­دى انىق­تاۋ­مەن شەك­تەل­دى. بۇل جۇ­مىس ءوز ناتيجەسىن بەرىپ, قۇ­قىق بۇزۋ­شىلىقتار مەن قىل­مىس­تار­دىڭ سانى ازايدى. كەيىن ەلىمىزدە 2005 جىلى 21 اقپاندا قابىلدانعان «اس­كە­ري پوليتسيا ورگاندارى تۋرالى» زاڭعا سايكەس اسكەري پوليتسيانىڭ مىن­دەتتەرى مەن قىزمەتىنىڭ اۋقىمى كەڭەي­تى­لە باستادى. ول قا­رۋلى كۇش­تەر­دە سىبايلاس جەم­قور­لىق­قا قاتىستى قۇقىق بۇزۋ­شى­لىق­تاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا وكىلەتتىككە يە بولدى.

اسكەري پوليتسيا تاريحىندا كينولوگيالىق قىزمەتتىڭ پايدا بولۋى دا اسا ماڭىزدى ەدى. ونى تالاپ ەتىلەتىن جوعارى دەڭگەيگە شىعارۋ ءۇشىن وراسان زور جۇمىس اتقارىلدى. قازىر كينولوگتار مەن قىزمەتتىك يتتەردىڭ كاسىبيلىگى قازاقستاندا تانىلىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە باعالاندى. وعان كينولوگيالىق بولىمشەلەر اراسىنداعى اسكەري حالىقارالىق ويىندارداعى «ادال دوس» سايىسىندا قول جەت­ك­ىزىلگەن جۇلدەلى ورىندار دالەل.

اسكەري قىزمەتشىلەردى ىزدەستىرۋ بويىنشا دا اۋقىم­دى جۇمىس اتقارىلىپ كەلە­دى. وتكەن 23 جىلدىڭ مۇع­دا­رىندا اسكەري پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرى رەسمي ىزدەۋدە جۇر­گەن التى مىڭنان استام اسكە­ري قىزمەتشىنى تاپتى. تىڭ تا­سىل­دەر باعدارعا الىنىپ, ينتەر­پول جۇيەسىندە ىزدەۋ سا­لۋ­­دىڭ دەربەس سۋبەكتىسى بو­لۋ­عا مۇمكىندىك پايدا بولدى. وسى­لاي­شا ۆەنگريا, تۇركيا, چەحيا, رەسەي سىندى ەلدەر­دە ىزدەستىرۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. قۇقىق قورعاۋ جانە ارنايى ورگانداردىڭ اقپا­رات­تىق الماسۋ جۇيەسىنە قول جەت­كى­زىلدى.

بىلتىر تامىزدا اسكە­ري پوليتسيا ورگاندارىنىڭ قىز­مەتى اسكەري قىزمەتتىڭ قا­ۋىپ­­سىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ­مەن تولىقتىرىلىپ, وسى ماقساتتا جەكە باسقارما قۇرىلدى. وعان بارلىق اسكەري بولىمدەردە, جەرگىلىكتى اسكەري باسقارۋ ورگاندارىندا اسكەري قىزمەت قاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ بويىن­شا مىندەتتەر, سونداي-اق بار­لىق ىقتيمال تاۋەكەلدەردى ازاي­تۋ بويىنشا الدىن الۋ جۇ­مىس­تارىن جۇرگىزۋ جۇك­تەل­گەن.

بۇگىندە اسكەري پوليتسيانىڭ قىزمەتى قازاقستاندا قابىل­دان­عان كارانتيندىك شارالار مەن توتەنشە جاعداي رەجىمى كەزەڭىندە دە تيىمدىلىگىن كور­سە­تۋدە.

– بۇكىل الەم كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنان زارداپ شەگىپ جاتقان بۇل اۋىر كەزەڭ­دە اسكەري پوليتسيا ورگان­دا­رى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بو­لىپ قاۋىپتى ينفەكتسيا­مەن كۇرەسۋگە بەل بۋدى. بۇگىندە گار­­نيزوندارداعى مىڭعا جۋىق اسكەري پوليتسيا قىز­مەت­شى­لەرى قوعامدىق ءتارتىپ پەن ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا الدىڭعى شەپتە ءجۇر. ولار بلوك-بەكەتتەردە تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك اتقارىپ, قالا­لار مەن ەلدى مەكەندەردى دەزين­فەك­تسيالاۋعا نەگىزدەلگەن ارنا­يى اسكەري تەحنيكانىڭ قوزعا­لىسىن قاداعالايدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, پاترۋلدەۋ قىزمەتىنە اتسالىسادى, – دەيدى ب.لەكەروۆ.