«قور نارىعى مەن قارجى نارىعى قازىر ءبىر كەمەدە» دەپ ەسەپتەيدى ولار.
قازىر الەمدىك قور نارىعىندا قىزىق-قىزىق جاعدايلاردى كوپتەپ كەزدەستىرۋگە بولادى. سوڭعى بىرەر ايداعى جاعداي شىم-شىتىرىق وقيعالارعا تولىپ كەتتى. ينۆەستورلار اياق استىنان ارزانداپ كەتكەن اكتسيالارىن ساتا باستاسا, ەكىنشى تاراپ ساتىپ الىپ, ءىستىڭ نەمەن اياقتالاتىنىن كۇتىپ وتىر.
قور نارىعىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سەنسەك, الەمنىڭ قور نارىعىنداعى ناۋرىز-ءساۋىر ايلارىندا اشىلعان دەپوزيتەرلەر سانى ەسەلەپ كوبەيىپ كەتىپتى. بۇل فاكتوردىڭ قور نارىعىنىڭ قۇلدىراپ كەتپەۋىنە اسەرى بولارى انىق.
ورتالىق بانكتەر قور نارىعىنا كومەك كورسەتۋگە اسىعىپ جاتىر.
ونىڭ ناتيجەسىنىڭ قانداي بولاتىنىن بىرەر ايدان كەيىن بىلەتىن بولامىز.
اقش
3 ناۋرىزدا فەدەرالدىق رەزەرۆ كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋىنا جانە نارىقتاردىڭ قۇلدىراۋىنا بايلانىستى شۇعىل شارالار قابىلدادى, 2008 جىلعى داعدارىس كەزەڭىنەن باستاپ العاش رەت بازالىق مولشەرلەمەنى بىردەن 0,5 پايىزدىق تارماققا تومەندەتىپ جىبەردى.
سونىمەن بىرگە, فرج بانكارالىق ستاۆكالاردى 1,8% -كە (فەدەرالدى رەزەرۆتىڭ الدىڭعى ستاۆكاسىنان 1,50% -دان 1,75-كە دەيىن جوعارى) تومەندەتۋ ماقساتىندا ءبىر كۇندىك كەرى رەپو تۇرىندەگى ءبىر رەتتىك پايدالانۋ ءۇشىن كۇنىنە 30 ملرد دوللارعا دەيىن قارىز الۋعا شەشىم قابىلدادى. %). باعامداردىڭ بەلگىلەنگەن دەڭگەيدەن اسىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ مەملەكەتتىك نەمەسە يپوتەكالىق باعالى قاعازداردى ساتىپ الادى.شەشىمدەر قابىلداۋدىڭ شۇعىل سيپاتى بۇكىل الەمدە تاريفتەردى تومەندەتۋدىڭ «تولقىنىن» باستاعانىن كورسەتتى. كەلەسى كۇنى, 16 ناۋرىزدا, FED كەرى رەپو وپەراتسيالارىن تاعى 500 ملرد دوللارعا ۇلعايتتى.
فرج 2012 جىلدان باستاپ العاش رەت الەمنىڭ جەتەكشى ورتالىق بانكتەرىمەن (جاپونيا بانكى, ەبب, شۆەيتساريا ۇلتتىق بانكى, كانادا ورتالىق بانكى, انگليا بانكى) سۆوپ جەلىلەرىن توقتاتتى. سونىمەن قاتار فرج سۋبسيديالى ساپالى قارىزداردى اقش قازىناشىلىعىنان ساتىپ الاتىن جانە قايتا قارجىلاندىراتىنىن مالىمدەدى. توتەنشە جاعدايداعى نەسيە جەلىسى باعالى قاعازدارمەن (TALF) قامتاماسىز ەتىلەدى. جالپى العاندا, ولار 300 ميلليارد دوللارعا دەيىن جاڭا قارجىلاندىرۋ ۇسىنادى. بۇل شارالار 2020 جىلدىڭ 30 قىركۇيەگىنە دەيىن جۇمىس ىستەيدى. اقش قارجى مينيسترلىگى ESF ءار باعدارلاماسىنا 300 ميلليارد دوللارعا دەيىن جاڭا قارجىلاندىرۋ ۇسىنادى.
قابىلدانعان شارالارعا قاراماستان, اكتسيالار ارزانداپ جاتىر. اقش فەدەرالدى رەزەرۆى اقش ەكونوميكاسىنا قولداۋ كورسەتۋ شارالارىن ەكونوميستەر اتوم بومباسىنىڭ اسەرىنە تەڭەپ جاتىر. فەدەرالدى رەزەرۆات مەملەكەتتىك وبليگاتسيالار مەن يپوتەكامەن قامتاماسىز ەتىلگەن باعالى قاعازداردى شەكتەۋلەرسىز - «نارىقتاردىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن قاجەت دەڭگەيدە» ساتىپ الاتىنىن مالىمدەدى. فرج اقشالاي ىنتالاندىرۋ ءۇشىن Fannie Mae سياقتى كوممەرتسيالىق جىلجىمايتىن م ۇلىك جونىندەگى مەملەكەتتىك اگەنتتىكتەردىڭ قولداۋىمەن يپوتەكالىق نەسيە الادى. ء ساۋىر ايىندا فرج باستاپقى كورپوراتيۆتىك نەسيەلەۋ نارىعى (PMCCF) جانە قايتالاما نارىق (SMCCF) تومەن باعالانعان وبليگاتسيالار الۋ ءۇشىن ساتىپ الا الاتىن وبليگاتسيالاردىڭ اۋقىمىن كەڭەيتتى. وسىلايشا, تىكەلەي جانە نەسيەلىك كومەكتىڭ جالپى كولەمى شامامەن 6 ترلن اقش دوللارىن قۇرايدى, بۇل اقش پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى لارري كۋدلوۋدىڭ ايتۋىنشا, بۇل ەل تاريحىنداعى ەڭ ۇلكەن قارجى.
جاپونيا
2 ناۋرىزدا جاپونيا بانكى حارۋحيكو كۋرودا قارجى نارىقتارىنداعى وتىمدىلىك پەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋگە كۇش سالۋعا ۋادە بەردى.
اقش-تىڭ ورتالىق بانكىنەن ايىرماشىلىعى, جاپون بانكى جىلدىق پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ مينۋس 0,1% دەڭگەيىندە بولاتىن نەگىزگى پايىزدىق مولشەرلەمەنى وزگەرتپەدى. ءتاريفتىڭ ودان ءارى تومەندەۋى بانكتەردىڭ پايداسىنا تەرىس اسەر ەتەدى, بۇل قارجى ينستيتۋتتارىنىڭ بيزنەستى نەسيەلەندىرۋ كولەمىنە دە اسەر ەتۋى مۇمكىن دەيدى ساراپشىلار. ەلدىڭ ورتالىق بانكى كوروناۆيرۋستىق پاندەمياعا بايلانىستى ىنتالاندىرۋ شارالارىن كوبەيتەتىنىن ايتىپ وتىر. بيرجالىق ساۋدالىق يندەكستى قورلاردى (EFT) جىل سايىنعى ساتىپ الۋ باعدارلاماسىن ەكى تريلليون يەنگە (112 ميلليارد دوللار) دەيىن ارتتىردى. سونداي-اق ورتالىق بانك كورپوراتيۆتى وبليگاتسيالاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن 3,2 تريلليون يەننەن 4,2 تريلليون يەنگە, قىسقا مەرزىمدى ۆەكسەلدەردى - 2,2 ترلن يەننەن 3,2 تريلليون يەنگە دەيىن كوتەردى. جاپوندىق ورتالىق بانكتىڭ مەملەكەتتىك وبليگاتسيالاردى ساتىپ الۋدىڭ جىلدىق ەتالونى 80 تريلليون يەن (747 ميلليارد دوللار) دەڭگەيىنە كوتەرگەنىن اقپارات قۇرالدارىنىڭ ءبارى جازىپ جاتىر. سالىستىرۋ ءۇشىن, الدىڭعى 12 اي ىشىندە ورتالىق بانكتىڭ مەملەكەتتىك ە باعالى قاعازداردى ساتىپ الۋى نەبارى 14 تريلليون يەندى قۇرادى.
سونىمەن قاتار ەلدىڭ ورتالىق بانك كورپوراتيۆتى نەسيە بەرۋدىڭ جاڭا سحەماسىن ەنگىزۋگە ۋادە بەردى, ونىڭ اياسىندا كوممەرتسيالىق بانكتەر جاپون بانكىنەن نولدىك پايىزدىق ستاۆكا بويىنشا ءبىر جىلعا قارىز الا الادى.
7 ساۋىردە ەلدە توتەنشە جاعداي ەنگىزىلدى. وسىعان بايلانىستى جاپونيا بانكى وپەراتسيالاردىڭ سانىن ازايتتى. الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىم ءۇشىن ماڭىزدى وپەراتسيالاردى: بانكنوتتار شىعارۋدى, اقشا-كرەديت ساياساتى سالاسىندا شەشىم قابىلداۋدى جانە قاراجاتتىڭ كەدەرگىسىز رەتتەلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى جالعاستىرادى.
ەۋروپا
ەۋروپالىق ورتالىق بانك (ECB) 2020 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 120 ملرد ەۋرو مولشەرىندە اكتيۆتەردى ساتىپ الۋ ارقىلى اقشا-نەسيە ساياساتىن قولداۋعا شەشىم قابىلدادى. 2020 جىلدىڭ 24 ماۋسىمى مەن 2021 جىلعى 23 ماۋسىمى ارالىعىندا ماقساتتى ۇزاق مەرزىمدى قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى بويىنشا بەرىلگەن بارلىق نەسيەلەر بويىنشا پايىزدىق مولشەرلەمە ەبب نەسيەلەرى بويىنشا ورتاشا پايىزدىق مولشەرلەمەدەن 25 بازيستىك تارماققا تومەن بولادى. كەيىننەن Eۋرو وداقتىڭ ورتالىق بانك 750 ميلليارد ەۋرو كولەمىندەگى جەكە جانە مەملەكەتتىك سەكتورداعى باعالى قاعازداردى قوسىمشا ساتىپ الۋ باعدارلاماسىن جاريالادى. ەكونوميكاسىنا كوروناۆيرۋستىق پاندەميا زارداپتارى ەڭ كوپ اسەر ەتەتىن ەۋروايماقتاعى ەلدەرگە باسىمدىق بەرىلەدى. داعدارىستىڭ قاۋپى سەيىلگەنشە كاسىپورىندار مەملەكەت مەنشىگىنە وتەدى, بولاشاقتا ولاردى قايتا كوممەرتسيالاندىرۋ جوسپارلانۋدا.
قىتاي
قىتاي حالىق بانكى كوروناۆيرۋستىڭ تارالۋى اياسىندا ەكونوميكانى قولداۋ بويىنشا بىرقاتار شارالار قابىلدادى. اتاپ ايتقاندا, ورتالىق بانك اقپان ايىنىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا بانكتىك جۇيەنى قولداۋعا 3 تريلليون يۋان (422 ميلليارد دوللار) جانە ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا 170 ميلليارد قارجى ءبولدى.
قىتاي ۇلتتىق بانكى اقشا-نەسيە ساياساتىن جەڭىلدەتەتىن ورتالىق بانكتەردىڭ قاتارىنا كىرەدى. ماسەلەن, اقپان ايىندا ءبىرىنشى دەڭگەيدەگى قارىز الۋشىلار ءۇشىن ءبىر جىلدىق نەسيەلەر بويىنشا بازالىق مولشەرلەمە (LPR) 4,15% -دان 4,05% -عا دەيىن تومەندەدى. بەس جىلدىق LPR 5 بازيستىك تارماققا تومەندەدى - 4,80% -دان 4,75% -عا دەيىن.
سونىمەن قاتار قىتايدىڭ ورتالىق بانكى بەس جىلدىق LPR-ءدى بەس بازيستىك پۋنكتكە 4,80% -دان 4,75% -عا دەيىن تومەندەتتى.
سونىمەن قاتار قحر باس بانك جەتى كۇندىك كەرى رەپو باعامىن, ونىڭ باسقا بازالىق ستاۆكالارىن تاريحتاعى ەڭ تومەنگى دەڭگەيگە 2,2% دەيىن ءتۇسىردى.
سونىمەن قاتار, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى نەسيەلەۋگە مامانداندىرىلعان بانكتەر ءۇشىن قاجەتتى رەزەرۆتەردىڭ ماقساتتى دەڭگەيى 0% -عا دەيىن تومەندەتىلدى, ەكونوميكانى قولداۋ ءۇشىن شامامەن 400 ميلليارد يۋان (56,38 ميلليارد دوللار) ءبولىندى. بيلىكتىڭ قولداۋى ءوز ناتيجەسىن بەرەدى - بانكتىك قارىزداردى, بالانستان تىس قارىزداردى, سونداي-اق اكتسيالار مەن وبليگاتسيالاردى ورنالاستىرۋدى قوسا العاندا قارجىلاندىرۋدىڭ جالپى كولەمى ناۋرىز ايىندا 560 ترلن يۋانعا (732 ملرد دوللار) بولسا, ءساۋىر ايىندا 860 ملرد يۋانعا جەتتى.
رەسەي
رەسەي نەگىزگى مولشەرلەمەنى كوتەرمەدى - 20 ناۋرىزداعى كورسەتكىش 6% دەڭگەيىندە ساقتادى. رف ورتالىق بانك بانكتەرگە, قارىز الۋشىلارعا جانە باسقا قارجى ينستيتۋتتارىنا قولداۋ كورسەتۋدىڭ جاڭا اۋقىمدى شارالارىن جاريالادى. بۇل شارا 1,3 ترلن رۋبلدەن اساتىن اكتيۆتەردى قامتيدى.
بازەل III بانكتىك رەتتەۋ پاكەتىنە سايكەس ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ جوعارى ءوتىمدى اكتيۆتەرى الداعى 30 كۇندە بانكتەن كۇتىلەتىن قاراجاتتىڭ 100% جابۋى كەرەك. قيىندىققا توتەپ بەرە المايتىن بانكتەر ءۇشىن ورتالىق بانك قايتارىلمايتىن نەسيە جەلىسى قۇرالىن (BKL) ۇسىندى, ول كليەنتتەر سالىمدارىنىڭ شىعىنىن جابۋعا ارنالعان.
شىن مانىندە, ورتالىق بانك قانشا قولما-قول اقشانى باسىپ شىعارا الادى. ساۋىردەن باستاپ ورتالىق بانك ولاردىڭ جالپى ءليميتىن 1,5-تەن 5 ترلن رۋبلگە دەيىن كەڭەيتىپ, شىعىنداردى 0,5% -دان 0,15% -عا دەيىن ازايتتى.
ءساۋىردىڭ باسىندا, ءبىر جۇيەلىك ماڭىزدى نەسيە مەكەمەسى 500 ميلليارد رۋبلگە دەيىن ماكسيمالدى شەگى بار قايتارىلمايتىن نەسيە جەلىسى ىسكە قوسىلدى.
ۋكراينا
ۋكراينا ۇلتتىق بانكىنىڭ باسقارماسى ەسەپتىك مولشەرلەمەنى 2020 جىلدىڭ 13 ناۋرىزىنان باستاپ 1% - جىلدىق 11% -دان 10% -عا تومەندەتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. بۇل فاكتور ەكونوميكاداعى اقشا قۇنىن - ديسكونتتاۋ مولشەرلەمەسىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستان
الەمدىك ورتالىق بانكتەر جەڭىلدەتۋ ساياساتىنا كوشكەن كەزدە, قازاقستان ۇلتتىق بانكى 10 ناۋرىزدا بازالىق مولشەرلەمەنى 9,25% -دان 12% -عا دەيىن كوتەردى. ءدال سنول كۇنى قازاقستاندىق دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى دەپوزيتتەردىڭ ەڭ جوعارى مولشەرلەمەسىن كوتەردى. ورتالىق بانك مۇناي باعاسىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە بايلانىستى ۇلتتىق ۆاليۋتانى قولداۋ ماقساتىندا ستاۆكالاردى كوتەردى. وسىلايشا, قارجىلىق رەتتەۋشى نارىقتاعى ءىرى ويىنشىلاردىڭ الىپساتارلىقتارىن بولدىرماۋعا تىرىستى. الايدا, 3 ساۋىردە, ۇلتتىق بانك بازالىق مولشەرلەمەنى 9,5% دەيىن تومەندەتىپ, پايىزدىق مولشەرلەمەنى +/- 2 پايىزدىق تارماققا دەيىن كەڭەيتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. تيىسىنشە, وتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن تۇراقتى قول جەتكىزۋ وپەراتسيالارى بويىنشا ستاۆكا 11,5%, ال وتىمدىلىكتى الۋ ءۇشىن تۇراقتى قول جەتكىزۋ وپەراتسيالارى بويىنشا - 7,5% قۇرايدى. ۇلتتىق بانك بولاشاقتا بازالىق مولشەرلەمەنى قازىرگى دەڭگەيدە ۇستاپ تۇرۋ ەكونوميكالىق قىزمەتكە شەكتەۋلى اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ءتۇسىندىردى.
ايىرباستاۋ پۋنكتتەرى ارقىلى الىپساتارلىققا جول بەرمەۋ ءۇشىن شەتەل ۆاليۋتاسىن ساتۋ باعامىنان ساتىپ الۋ باعامىنىڭ اۋىتقۋ ليميتتەرىن بەلگىلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. قازىر قازاقستاندا قولما-قول شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ تاپشىلىعى بايقالمايدى. 10 ناۋرىزدان 31 ناۋرىزعا دەيىن قرۇب ىشكى نارىققا 1,49 ملرد اقش دوللارىنا ۆاليۋتالىق ينتەرۆەنتسيالار جۇرگىزدى. وسىدان ءبىر اي بۇرىن, ۇلتتىق بانك پەن قور نارىعىنىڭ قاتىسۋشىلارى ەلدىڭ اقشا نارىعىندا رەپو قۇرالدارىندا ۇزاق وتىمدىلىكتىڭ قاجەتتىلىگى تۋرالى سويلەستى.
قازاقستان شەتەلدىك ورتالىق بانكتەردىڭ داعدارىسقا قارسى شارالارى تاجىريبەسىندەگى الەمدىك تەندەنتسيالارعا نازار اۋداردى.
ينۆەستيتسيالىق بانكيرلەردىڭ ايتۋىنشا, ءساۋىردىڭ ورتاسىنا قاراي GSO ءتۇنى رەپو تاراپىنان ۇسىنىستار پايدا بولدى. نارىقتاعى نەگىزگى ويىنشىلار جاڭالىقتى جاعىمدى قابىلدادى.
ساراپشىلار قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ ابايلاپ جاساعان قادامى قور نارىعىنىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزەدى دەپ سانايدى جانە ەدب سالىمدارىنا قاراعاندا كوپ تابىس الۋعا ارنالعانىن ەسكەرتەدى.
قازاقستان بيلىگىنىڭ كۆازيمەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ مەملەكەتكە تازا كىرىستىڭ 100% مولشەرىندە ديۆيدەندتەر تولەۋى تۋرالى شەشىمى قازاقستاندىق قور نارىعىنا قولداۋ دەپ قابىلداندى.
قازاقستاندىق قارجىگەرلەر پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ ديۆيدەندتەر تولەۋى تۋرالى ايتقان پىكىرىن «حالىقتىق IPO-دان بەرى قازاقستان قور نارىعىن قولداۋدىڭ العاشقى ناقتى شاراسى» دەپ ەسەپتەيدى.
ەلدەگى قور بيرجاسىنىڭ كاسىبي قاتىسۋشىلارى مەملەكەتتىك كومپانيالاردىڭ كىرىستەرىنىڭ ارتۋى ولاردىڭ اكتسيالارىن تارتىمدى ەتەتىنىن ايتادى.
ۇلتتىق ۆاليۋتانى قايتا باعالاۋ ديناميكاسى اياسىندا اقشا نارىعىنداعى جاعداي تۇراقتاندى, دەپ حابارلادى قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعى.
ورتالىق بانكتەردىڭ قور نارىعىنا بايلانىستى ىنتالاندىرۋ شارالارى اكتيۆتەر باعاسىن كوتەرۋى مۇمكىن. الايدا ساراپشىلار قۋانعا ءالى ەرتە ەكەنىن ايتىپ وتىر. 2020 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىنداعى الەم ەلدەرىنىڭ ءىجو كورسەتكىشىنە بايلانىستى جاڭا دەرەكتەر قور بيرجالارى قايتا قۇلدىراۋىنا اكەلەدى دەپ قاۋىپتەنەدى.
