استانانىڭ اسقاقتىعى – مەملەكەتتىڭ مەرەيى
«ەرتەڭى ەرتەگىدەي ەلوردا» اتتى تىركەستىڭ اڭىزدان اقيقاتقا اينالاتىندىعىنىڭ الدەن-اق كۋاسى بولىپ وتىرمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن جىل سايىن وتكىزىلۋى داستۇرگە اينالعان ەلوردانىڭ دامۋ باعدارلامالارى قارالاتىن كەڭەستىڭ بيىلعى وتىرىسىندا ەلباسى استانانى بولاشاق قالاسى رەتىندە دامىتۋدىڭ «Smart City» – «اقىلدى قالا» حالىقارالىق فورماتىنىڭ «Smart Astana» جوباسىن 2017 جىلعا دەيىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ مىندەتىن كۇن تارتىبىنە قويعان بولاتىن.
«ەرتەڭى ەرتەگىدەي ەلوردا» اتتى تىركەستىڭ اڭىزدان اقيقاتقا اينالاتىندىعىنىڭ الدەن-اق كۋاسى بولىپ وتىرمىز. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي باسشىلىعىمەن جىل سايىن وتكىزىلۋى داستۇرگە اينالعان ەلوردانىڭ دامۋ باعدارلامالارى قارالاتىن كەڭەستىڭ بيىلعى وتىرىسىندا ەلباسى استانانى بولاشاق قالاسى رەتىندە دامىتۋدىڭ «Smart City» – «اقىلدى قالا» حالىقارالىق فورماتىنىڭ «Smart Astana» جوباسىن 2017 جىلعا دەيىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ مىندەتىن كۇن تارتىبىنە قويعان بولاتىن.
مىنە, وسى ءبىر كەلەلى مىندەتتى ورىنداۋ ماقساتىندا استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى «Smart Astana» تۇعىرناماسى اياسىنداعى ەكى ءىرى جوبانى – «قاۋىپسىز قالا – استانا قالاسىنىڭ تىرشىلىك قىزمەتىن كەشەندى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى». (تقكقج) جانە «ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى» جوبالارىن ءىس جۇزىنە اسىرۋدى قولعا الدى. «Smart Astana» جوباسىنىڭ باستى ماقساتى ەلوردا تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس دارەجەسىن, ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ, استانا قالاسىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋ جانە ودان ءارى جاڭعىرتۋ, قوعامدىق قاۋىپسىزدىك دارەجەسىن ارتتىرۋ بولىپ تابىلادى. بۇل زاماناۋي جوبانىڭ نەگىزگى وپەراتورى «Astana Innovations» اق بولىپ وتىر. «Smart Astana» جوباسى ۇلگىسىنىڭ نەگىزىنە مىنانداي التى تۇعىرناماعا نەگىزدەلگەن ەۋروپالىق «اقىلدى» قالالاردى دامىتۋ مودەلى الىنعان: اقىلدى ەكونوميكا, اقىلدى باسقارۋ, اقىلدى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى, اقىلدى جۇمىلۋ, اقىلدى ادامدار جانە اقىلدى قورشاعان ورتا.
قالا قىزمەتى قالتقىسىز جۇمىس ىستەيدى
وركەنيەت بيىگىنە ۇمتىلعان دامىعان ەلدەردە «اقىلدى» قالالار قالىپتاستىرۋ بۇگىندە الەمدىك ۇردىسكە اينالعان. بۇل ءۇردىستى ۇستانعان ەلدەردىڭ باستى ماقساتى قالالاردىڭ تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ دەڭگەيىن بارىنشا دامىتۋ ارقىلى تۇرعىنداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دارەجەسىن بيىك دەڭگەيگە كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. «اقىلدى» قالالار قاتارىنا ەكونوميكالىق, ەكولوگيالىق جانە الەۋمەتتىك دەڭگەيلەرى تۇراقتى, قىزمەت كورسەتۋ ينفراقۇرىلىمى دامىعان قالالار جاتادى. ءوز كەزەگىندە «اقىلدى» قالا جوباسىنا قوسىلعان قالالارعا دارىندى ماماندار جانە زاماناۋي يننوۆاتسيالار كوپتەپ تارتىلادى.
استانا قالاسىنىڭ اكىمدىگى قالالىق قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرىنىڭ جانە قالا تۇرعىندارىنىڭ ءوزارا تىعىز بايلانىستاعى مۇمكىندىكتەرىن ەسكەرە كەلىپ, ەلوردامىزدىڭ تۇرعىندارىنا جانە قوناقتارىنا الەمنىڭ ەڭ دامىعان قالالارى سياقتى جوعارى تەحنولوگيالىق قىزمەت ءتۇرلەرىن كورسەتۋ ماقساتىنداعى باتىل قادامداردى جۇزەگە اسىرۋدى قولعا الدى. بۇل رەتتە استانا الەمنىڭ كوشباستاۋشى «اقىلدى» قالالارىنىڭ تاجىريبەسىن ۇلگى تۇتۋدا. ماسەلەن, سەۋل قالاسىندا جول قوزعالىسىن باسقارۋ تەحنولوگيالارىن بارىنشا جەتىلدىرۋدىڭ ناتيجەسىندە ساپالى دا قاۋىپسىز كولىك قوزعالىسىنا قول جەتكىزىلدى. گونكونگ قالاسىنىڭ تۇرعىندارى قالا قىزمەتىنىڭ بارلىق تۇرلەرىنە, اتاپ ايتقاندا, دۇكەندەردەن قاجەتتى زاتتارىن ساتىپ الۋعا, پاركوۆكالارعا اقى تولەۋگە, قالالىق قوعامدىق كولىكتىڭ جولاقىسىن تولەۋگە ءبىر عانا ەلەكتروندى كارتانى پايدالانادى. ال توكيو قالاسىنىڭ تۇرعىندارى قۇبىرلارمەن كەلەتىن سۋدىڭ شىعىنىن انىقتايتىن ولشەگىش قۇرالداردى قولدانۋ ارقىلى سەنىمدى دە ارزان سۋ كوزىنە قول جەتكىزىپ, ادامزات ءۇشىن اسا قىمبات اۋىز سۋدى ءتيىمدى ۇنەمدەۋگە بەت بۇرعان. مىنە, الەمدىك وزىق قالالاردىڭ تۇرعىندارعا جانە قالا قوناقتارىنا قىزمەت كورسەتۋ جۇمىسىنداعى وسىنداي وزىق ءۇلگىلەرىن تاجىريبەگە الا وتىرىپ, استانا بولاشاقتا الەمدىك «اقىلدى» قالالار كوشباسشىسىنا اينالماق. ەكسپو-2017 بۇكىلالەمدىك كورمەسى تورتكۇل دۇنيەگە ەسىگىن ايقارا اشاتىن كەزەڭدە ەلوردامىز الەمدەگى ەڭ اقىلدى 50 قالانىڭ قاتارىنا قوسىلماق.
قالالىق اكىمدىك جۇزەگە اسىرىلاتىن وسى جوبانىڭ ومىرشەڭدەگى مە ن اۋقىمدىلىعىن ەسكەرە كەلىپ, Smart Astana جوباسىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ جۇمىستارىنا كەڭەسشى رەتىندە دۇنيە جۇزىنە كەڭىنەن تانىمال PricewaterhouseCoopers (PwC) كومپانياسىن تارتتى. بۇل كومپانيا دۇنيە جۇزىندە Smart City جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋدا جوعارى كاسىبي دەڭگەيدەگى كونسالتينگتىك جانە اۋديتتىك قىزمەت كورسەتەدى. كومپانيا الەمدەگى اۋديتتىك كومپانيالاردىڭ «ۇلكەن تورتتىگىنىڭ» قۇرامىنا كىرەدى جانە الەمنىڭ 158 مەملەكەتىنىڭ 180 مىڭ ماماندارىن بىرىكتىرەدى. ەلوردانى كوركەيتۋ جانە دامىتۋ ماقساتىندا بىرقاتار اۋقىمدى شارالاردى ءىس جۇزىنە اسىرىپ ۇلگەرگەن قالا اكىمدىگى زاماناۋي Smart Astana جوباسىنىڭ «جول كارتاسىن» جاساۋ مىندەتىن وسى الەمگە تانىمال PwC كومپانياسىنا جۇكتەدى. كومپانيا وسى اۋقىمدى جوبانىڭ «قاۋىپسىز قالا – استانا قالاسىنىڭ تىرشىلىك قىزمەتىن كەشەندى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسى» (تقكقج) اتتى قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە اسىرۋ جۇمىستارىن قولعا الدى.
قاۋىپسىز كوشە, قاۋىپسىز قالا
وسى قاناتقاقتى جوبانىڭ تۇساۋكەسەرى رەتىندەگى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا PwC كومپانياسى تاراپىنان Smart Astana جوباسىنىڭ جەتەكشىسى راحۋل گۋبتا وزدەرى قولعا الىپ وتىرعان جۇمىستىڭ جاي-جاپسارىن كەڭىنەن باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, «اقىلدى» قالالار قالىپتاستىرۋ بۇگىندە الەمدەگى وزىق تەحنولوگيالى ەلدەردە كەڭ ۇردىسكە اينالعان. راحۋل گۋبتا مىرزانىڭ مالىمدەۋىنشە, Smart Astana زاماناۋي جوباسى ەلوردامىزدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ بارلىق سالاسىن قامتيتىن بولادى. اتاپ ايتقاندا, بۇل جوبا قالالىق ينفراقۇرىلىمدى, الەۋمەتتىك سالانى, ەكولوگيالىق احۋالدى, اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق جۇيەلەردى, مادەنيەت جانە دەمالىس سالاسىن جاڭعىرتۋدا ومىرشەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى پايدالانۋعا كەڭ جول اشادى.
بۇل جوبا استانا قالاسىنىڭ بولاشاقتاعى دامۋىنا تۇبەگەيلى ءوزگەرىستەر ەنگىزۋمەن قاتار, ەلەۋلى تيىمدىلىك اكەلەدى. «Astana Innovations» اق-تىڭ باسقارما توراعاسى سايات ءنۇسىپوۆتىڭ ايتۋىنشا, Smart Astana جوباسى قالالىق قىزمەت تۇرلەرىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋمەن بىرگە, جاڭا وندىرىستەردىڭ اشىلۋىنا جاعداي جاسايدى. ماسەلەن, وسى جوبانىڭ قاناتقاقتى جۇيەلەرىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ بارىسىندا ەسەپتەگىش قۇرالدار, سەنسورلار, كابەلدەر جانە باسقا ينتەللەكتۋالدىق ونىمدەر شىعارۋ جونىندەگى ءوندىرىس ورىندارى اشىلادى. باسقاشا ايتساق, بۇل كەشەندى جوبا ەلوردانىڭ دامۋىن جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرەتىن بولادى.
تاياۋ بولاشاقتاعى ءتورت جىلدا استانا قالاسى تورتكۇل دۇنيەنىڭ نازارىن وزىنە اۋداراتىندىعى بەلگىلى. ەكسپو-2017 بۇكىلالەمدىك كورمەسىن تاماشالاۋعا الەمنىڭ بارلىق وڭىرلەرىنەن ميلليونداعان قوناقتار كەلەدى. مىنە, ناق وسى كەزەڭدە استانا تۇرعىندارعا جانە قالا قوناقتارىنا زاماناۋي وزىق تەحنولوگيالار ارقىلى قىزمەت كورسەتەتىن اقىلدى دا ساپالى قالاعا اينالۋعا ءتيىس. PwC كومپانياسىنىڭ وكىلى راحۋل گۋبتانىڭ ايتۋىنشا, بۇكىلالەمدىك كورمە الاۋى جاعىلعان كەزدە استانا بولاشاق ەنەرگياسىنىڭ وزىق تەحنولوگيالارىن وندىرىسكە ەنگىزىپ, الەمدەگى ەڭ «اقىلدى» ەلۋ قالالاردىڭ قاتارىنا قوسىلادى. Smart Astana جوباسىنىڭ «جول كارتاسىن» وندىرىسكە ەنگىزۋ ارقىلى استانا قالالىق شارۋاشىلىقتا قىزمەت كورسەتۋ تۇرلەرى بويىنشا وزىق ۇلگىلەردى ءىس جۇزىنە اسىراتىن بولادى. ءوز كەزەگىندە بۇل ءۇردىس قالانىڭ دامۋىنا, بيزنەس سالاسىنىڭ وركەندەۋىنە جاڭا يننوۆاتسيالار اكەلىپ, تالانتتى مامانداردى كەڭىنەن تارتۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى.
جوعارىدا اتاپ كورسەتكەنىمىزدەي, بۇل اۋقىمدى ىستەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ العاشقى قارلىعاشى رەتىندە تقكقج قاناتقاقتى جوباسى الىنىپ وتىر. بۇل قاناتقاقتى جوبا قالاداعى قۇقىق ءتارتىبىن جاقسارتۋعا, قالا قىزمەتىنىڭ بارلىق تۇرلەرىنىڭ ءۇزىلىسسىز جۇمىس ىستەۋىنە, قالا ينفراقۇرىلىمىنىڭ, ونىڭ ىشىندە كولىك قىزمەتىنىڭ ساپالى دارەجەگە كوتەرىلۋىنە ىقپال جاسايدى. مەملەكەت باسشىسى قالا اكىمدىگىنىڭ الدىنا بۇكىلالەمدىك كورمە وتكىزۋ كەزەڭىندە ەلوردادا ەرەكشە قاۋىپسىزدىك شارالارىن جۇزەگە اسىرۋدى, ونىڭ ىشىندە قالا كوشەلەرى مەن ەلەۋلى نىساندارعا بەينەكامەرالار ورناتۋ قاجەتتىگىن تاپسىرعان بولاتىن. مىنە, وسى تاپسىرمانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىنداعى تقكقج قاناتقاقتى جوباسى اۋقىمىندا «قازاقتەلەكوم» اق كەشەندى مىندەتتەردى ءىس جۇزىنە اسىرۋدا.
اتاپ ايتقاندا, وسى جوبا شەڭبەرىندە قالالىق جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ جۇمىسى قولعا الىنباق. قالا كوشەلەرى مەن نىساندارىنا 30 مىڭنان استام بەينەكامەرالار ورناتىلماق. بەينەكامەرالار قالالىق كولىك جۇيەسىن جانە جالپىقالالىق ينفراقۇرىلىمدى, اتاپ ايتقاندا, ەلورداداعى بارلىق مەديتسينالىق مەكەمەلەردى, بالالار باقشالارىن, كوپىرلەردى, جول وتكەلدەرىن ءتۇگەلدەي قامتيتىن بولادى. بۇل بەينەكامەرالاردىڭ بارلىعى ءبىر ورتالىققا قوسىلىپ, بىرىڭعاي قالالىق بەينەباقىلاۋ جۇيەسىن قۇرايدى.
وسى قاناتقاقتى جوبانىڭ ءبىر سالاسى «قاۋىپسىز اۆتوبۋس» دەپ اتالادى. ياعني قالاداعى قوعامدىق كولىكتەگى قاۋىپسىزدىك شارالارى وسى بەينەكامەرالار ارقىلى ءبىر ورتالىقتان رەتتەلىپ وتىرادى. قالالىق جەدەل باسقارۋ ورتالىعىندا كوشەل ەردەگى كولىك قوزعالىسىنىڭ احۋالى, قوعامدىق كولىكتەردى نەعۇرلىم قاۋىپسىز ايماقتارعا باعىتتاۋ ماسەلەلەرى شەشىم تاباتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, قالالىق جەدەل باسقارۋ ورتالىعىنا قالالىق جىلۋمەن جانە سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ قىزمەتتەرىنىڭ, ەلەكتر تاراتۋ جەلىلەرىنىڭ جۇمىسى جونىندەگى اقپارات تۇراقتى كەلىپ تۇرادى. ورتالىق وسى اقپاراتتاردى ساراپتاۋ ارقىلى قالالىق كوممۋنالدىق جۇيەلەردىڭ جۇمىسىنىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇتىمدى شەشىمدەر قابىلداپ, ناقتى شارالاردى جۇزەگە اسىراتىن بولادى. قالالىق جەدەل باسقارۋ ورتالىعىندا وتىراتىن كەزەكشى بارلىق ماسەلەلەردى جەدەل شەشۋ وكىلەتتىگىن الادى. ول قالالىق كولىك جانە كوممۋنالدىق قىزمەت تۇرلەرىندەگى ورىن العان كەمشىلىكتەردىڭ الدىن الىپ, اپاتتىق جاعدايلاردىڭ ورىن الۋىنا دەر كەزىندە توسقاۋىل قوياتىن بولادى.
قالالىق جەدەل باسقارۋ ورتالىعى قوعامدىق ءتارتىپ بۇزىلعان جاعدايدا قاجەتتى كومەك كورسەتۋدىڭ بارلىق تەتىكتەرىن جۇزەگە اسىراتىن بولادى. وسى رەتتە ورتالىق قالانىڭ بارلىق باسقارمالارىمەن, ونىڭ ىشىندە جەدەل مەديتسينالىق جاردەم كورسەتۋ ورتالىقتارىمەن ۇدايى تىكەلەي بايلانىستا بولادى. قورىتا ايتقاندا, تقكقج قاناتقاقتى جوباسىن ءىس جۇزىنە اسىرۋ استانا قالاسىنداعى قوعامدىق كولىكتىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىپ, كوممۋنالدىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرىپ, بارلىق كوپشىلىك ورىندارداعى قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتىڭ دەڭگەيىن جاقسارتىپ, قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا جوعارى دەڭگەيدەگى قولايلى جاعداي جاسايدى.
جەدەل دە قاۋىپسىز كولىك قوزعالىسى
اقىلدى قالا الەمدىك ءۇردىسىنىڭ استاناداعى اۋقىمدى جوبالارىنىڭ شەڭبەرىندە اتقارىلاتىن ەكىنشى ءىرى جوبا – «ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى» (يكج) قاناتقاقتى جوباسى بولىپ تابىلادى. وركەنيەت الەمىندە وزىق ءۇردىس بولىپ سانالاتىن بۇل ومىرشەڭ جوبانى جۇزەگە اسىرۋ مىندەتى – «Typsa» اتتى يسپانيالىق كومپانياعا جۇكتەلدى. كومپانيانىڭ ايماقتىق مەنەدجەرى كارلوس ساياگونىڭ ايتۋىنشا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ شىلدە ايىندا ولار استانا قالاسىنىڭ كەشەندى كولىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ ءجونىندەگى باس جوسپاردى جاساۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كونكۋرسىندا جەڭىمپاز بولىپ تانىلعان.
استانا قالالىق اكىمدىگىنىڭ بۇل كومپانيانى تاڭداۋى تەگىن ەمەس. الەمنىڭ ءىرى قالالارىندا جەدەل دە قاۋىپسىز كولىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋدا كومپانيانىڭ باي تاجىريبەسى بار. اتاپ ايتقاندا, «Typsa» كومپانياسى الەمنىڭ 60 مەملەكەتىندە وسىنداي كەشەندى جوبالاردى جۇزەگە اسىرعان. بۇگىندە كومپانيانىڭ 34 حالىقارالىق بولىمشەلەرىندە 1900-دەن استام بىلىكتى دە تاجىريبەلى ماماندار قىزمەت اتقارادى. «Typsa» كومپانياسى قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتى قاۋىپسىز كولىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ, ارحيتەكتۋرا جانە قۇرىلىس سالاسى بولىپ تابىلادى. سونىمەن بىرگە, بۇل كومپانيا بالامالى قۋات كوزدەرىن دامىتۋ ماقساتىندا دا وزىق تاجىريبەلەردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.
«Smart Astana» كەشەندى باعدارلاماسى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلعالى وتىرعان يكج قاناتقاقتى جوباسى قالا كوشەلەرىمەن كۇن سايىن 400 مىڭنان استام كولىك قاتىنايتىن استانا ءۇشىن اۋاداي قاجەت. تار جولداردىڭ ۇزىنا بويى اۆتوماشينالار قويىلاتىن كولىك تۇراعىنا اينالعان, كولىك كەپتەلىسى ءجيى بولاتىن ەلوردانىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن زاماناۋي تالاپتارعا ساي قايتا قۇرۋ ۋاقىت تالابى. سوندىقتان الەمدىك دەڭگەيدە باي تاجىريبەسى بار كومپانيانىڭ وسى ءبىر كەلەلى مىندەتتى قولعا الۋى بولاشاقتاعى ناتيجەدەن كوپ ءۇمىت كۇتتىرەدى.
قالالىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باستىعى راشيد امانجولوۆتىڭ ايتۋىنشا, «Typsa» كومپانياسىنىڭ بۇل جوباسى ءىس جۇزىنە اسىرىلعان كەزدە ەلوردادا جولاۋشىلار قالانىڭ ءبىر شەتىنەن ەكىنشى شەتىنە ورتا ەسەپپەن 20 مينۋتتا جەتەتىن بولادى. قازىر تاڭەرتەڭگىلىك ۇيىنەن شىققان قاراپايىم استانالىقتار جۇمىس ورنىنا جەتكەنشە ورتا ەسەپپەن كەم دەگەندە 50 مينۋت ۋاقىت شىعىندايدى ەكەن. راشيد امانجولوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇگىندە ەسىلدىڭ قوس جاعالاۋىن قالامىزدا سالىنعان بەس كوپىر جالعاستىرادى. ولاردىڭ بارلىعىنا دا بەلگىلەنگەن مولشەردەن تىس سالماق تۇسەدى. مىنە, وسى كوپىرلەردىڭ بىرىنە اپاراتىن سارىارقا داڭعىلى ارقىلى تاۋلىگىنە 80 مىڭ كولىك وتەدى. وسى داڭعىلدىڭ جول وتكەلدەرىندە تاڭەرتەڭ, تۇستە جانە كەشكىلىك ۋاقىتتا وراسان زور كەپتەلىس ورىن الىپ, كولىكتەر ساعاتتاپ تۇرادى.
«Typsa» كومپانياسى ىسكە قوساتىن «ينتەللەكتۋالدى كولىك جۇيەسى» قاناتقاقتى جوباسىنىڭ ءناتيجەسىندە قالا كوشەلەرىندە «اقىلدى باعدارشامداردىڭ» جاڭا تەحنولوگيالىق جۇيەسىن ەنگىزۋ قاراستىرىلۋدا. باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ماسەلەن, ءبىر كوشە قيىلىسىندا كولىكتەر كوپ جينالىپ, كەپتەلىس ورىن الاتىن بولسا, بارلىق باعدارشامدار وعان جەدەل ءۇن قاتىپ, كەپتەلىستى جويۋعا جۇمىلادى. ياعني «اقىلدى باعدارشامدار» كولىك تاسقىنىن ءتيىمدى رەتتەي وتىرىپ, كولىكتەردى قوزعالىس از كوشەلەرگە باعىتتاپ وتىرادى. سونىمەن بىرگە, جاڭا جول سالعان كەزدە جول قوزعالىسى ءۇشىن قانشا ج
