2011 جىلى ب.بالي ۇلى ءوزىنىڭ بۇرىنعى «تۇرسىناليەۆ» دەگەن فاميلياسىن قولدانۋ ارقىلى كوررۋپتسيالىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋدان «فاميليام تۇرسىناليەۆ» دەپ وتىرىك ايتۋ ارقىلى قۇتىلىپ كەتكەن. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 15 ناۋرىزىندا ماس كۇيىندە كولىك ايداپ ۇستالعان ول حاتتاماعا ءوز فاميلياسىن «تۇرسىناليەۆ» دەپ تاعى دا وتىرىك كورسەتكەن. اكىمشىلىك جانە كوررۋپتسيالىق جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلىپ كەتۋگە ماماندانىپ العان مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ب.بالي ۇلىنىڭ ارىزى ارقىلى سوتتالىپ وتىرعان جول پوليتسياسىنىڭ قوس قىزمەتكەرىنە وبال ەمەس دەپ ايتىپ كورىڭىز.
مەكەمە باسشىسى زاڭدى, ادەپتى اياققا تاپتاپ, بىلگەنىن ىستەسە, ابىرويىن توكسە, ونى كىم تارتىپكە شاقىرادى؟
ەكى پوليتسيا سەرجانتىنىڭ رەداكتسياعا جولداعان ارىزىمەن تانىسقانىمىزدا ولاردىڭ جازعاندارىنا اۋەلگىدە يلانا قويمادىق. سەبەبى, جول پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سابەكوۆ پەن تۇرعىنباەۆ ءوز جازعاندارىندا وزدەرىن اقتاپ, باسقالاردى داتتاپ وتىرعانداي كورىندى. شىن مانىندە بۇلاردىڭ باسىنان كەشكەن وقيعاسى ادام تاڭعالارلىقتاي ەكەن. كەيىن, قوس جىگىتتىڭ ارىزى نەگىزىندە ماڭعىستاۋ وبلىسىنا ءىسساپارىمىز كەزىندە ءبىراز نارسەگە كوز جەتكىزگەندەي بولدىق. ەڭ باستىسى, ەكى جىگىتكە كوز-كورەكە وبال جاسالعانىن تۇسىندىك. جالپى, جۇرتقا تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن ارىز يەلەرىنىڭ جانايقايىنا قۇلاق تۇرەيىك.
بالەقوردان پوليتسەي دە اۋلاق ءجۇرۋ كەرەك پە؟
«بىلتىرعى جىلدىڭ ناۋرىز ايى ەدى. 14-ىنەن 15-ىنە قاراعان تۇنگى ساعات ءۇش مەزگىلى. مەرەكەنى تويلاۋدى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ باستاعان جاڭاوزەن قالاسىنىڭ جۇرتشىلىعى الدەقاشان قالىڭ ۇيقىعا كەتكەن. كوشەدە ادام اياعى سايابىرسىعان, كولىك سانى دا از. ارىپتەسىم ەكەۋمىز تۇنگى كەزەكشىلىككە تۇسكەنبىز. سوندايدان جولدىڭ قارسى باعىتىنا شىعىپ, ۇلكەن جىلدامدىقپەن كەلە جاتقان كولىكتى كوزىمىز شالدى. توقتاتتىق. رولدە وتىرعان ەر ادام ولەسى ماس. سوزگە قوناق بەرمەيدى. جانىندا ايەل ادام وتىر. كولىكتەگى ازاماتتىڭ اراققا سىلقيا تويىپ العانى انىق ەدى. الايدا, ونى الدىمەن الكوتەستەردىڭ الدىنان وتكىزىپ الۋ كەرەك. ءسويتىپ, ناركولوگقا الىپ جۇردىك. ءبىز وسى ەكى ارالىقتا بولعان جايدى ادەيى اتتاپ ءوتىپ كەتتىك. ارتىنان باياندايتىن بولامىز. اسا ماڭىزدى.
نە كەرەك, ساعات ءتىلى تۇنگى 4:00-دەن اۋعاندا الگىنى ناركولوگتىڭ الدىنا الىپ كەلدىك. كەلە سالا قوناعىمىز قيعىلىق سالدى. «اتى-ءجونىمدى ايتپايمىن, الكوتەستەرگە ۇرلەمەيمىن. سەبەبى, ساۋمىن...» – دەيدى. ناركولوگ ءوز كەزەگىندە مۇنىڭ اتى-ءجونىن ءبىلىپ كەلىڭدەر دەپ تاپسىردى. ءبىز «بەلگىسىز جاندى» جاڭاوزەن قالالىق ىشكى ىستەر بولىمىنە الىپ جۇردىك. ول جەردە ادامنىڭ ساۋساق ىزىنە قاراپ كىم ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي انىقتاپ بەرەتىن ارنايى قۇرىلعى بار بولاتىن. باسقارمانىڭ ەسىگىنەن ىشكە كىرە بەرگەنىمىز سول, بىزگە قارسى جولىققان پوليتسيا قىزمەتكەرى: «بەكنۇر, مۇندا قايدان ءجۇرسىڭ؟» دەمەسى بار ما. جاڭاعى قىزمەتكەردەن سۇراپ بىلگەنىمىزدەي, بەكنۇردىڭ فاميلياسى تۇرسىناليەۆ بولىپ شىقتى. سونىمەن, اتى-ءجونى انىقتالعان تۇرسىناليەۆتى قولتىقتاپ قايتادان ناركولوگقا الىپ جۇردىك. سوندا دا بولمادى. اراقتى ىشكەن-ىشپەگەنىن انىقتايتىن ارنايى تەستىدەن ءوتۋدەن باس تارتىپ, قىزمەت ورنىن ايتپاي وتىرىپ الدى.
بارىنەن بۇرىن ءبىزدى ناركولوگ امانوۆانىڭ: «تۇرسىناليەۆ ساپ-ساۋ» دەپ ءتۇيىندەمە بەرگەنى تاڭعالدىردى. «بۇل قالاي؟» دەستىك. «جولدىڭ قارسى باعىتىندا ىزعىپ كەلە جاتقان ولە ماس جەرىنەن ۇستادىق ەمەس پە؟». ءسوزدىڭ قىسقاسى, ناركولوگ ءبىزدى «قايدا بارساڭ, وندا بار, تۇرسىناليەۆ بۇگىندىككە الكوگولدى ىشىمدىك ءىشپەگەن» دەپ شىعارىپ سالدى. ونىڭ بۇلاي دەۋىنە قانداي سەبەپ ءتۇرتكى بولعانىن قازبالاماي-اق قويعان ءجون شىعار. امال جوق, باسشىسىنا حابارلاستىق. ودان دا تۇك ونبەدى. بىلدەي باسشىعا شىلدەي سەرجانتتاردىڭ ءسوزى ءجۇرسىن بە. «بىزگە سەنبەسەڭدەر اقتاۋ عا نەمەسە جەتىبايعا اپارىڭدار» دەدى. نە كەرەك, جاڭاوزەننەن جەتپىس شاقىرىم جەردەگى جەتىباي كەنتىنە جول تارتۋعا تۋرا كەلدى. اۋىلدىق اۋرۋحانانىڭ ناركولوگ مامان دارىگەرى بىردەن-اق تۇرسىناليەۆتىڭ ىشىمدىك ىشكەنى تۋرالى قورىتىندى شىعارىپ بەردى. ءبىز ءوز مىندەتىمىزگە ساي زاڭ بۇزعان ازاماتتى جاڭاوزەن قالالىق ىشكى ىستەر بولىمىنە تاپسىردىق. ال كەلەسى كۇنى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى ءۇشىن تۇرسىناليەۆتىڭ ءىسى سوتقا جىبەرىلدى.
ەندى مىنا ءبىر جايعا نازار اۋدارساڭىزدار ەكەن. تۇرسىناليەۆتىڭ ۇستىنەن ءبىر ەمەس, قاۋىپسىزدىك بەلبەۋىن تاعىنباعانىن, جولدىڭ قارسى باعىتىمەن جۇرگەنى, كولىككە ماس كۇيىندە وتىرعانى جانە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە قارسىلىق كورسەتكەنى ءۇشىن ءتورت بىردەي حاتتاما تولتىرىلدى. تۇرسىناليەۆ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنە قارسىلىق تانىتتى. جانىندا وتىرعان ادامدى جايىنا قالدىرىپ, قاشىپ كەتپەك بولدى. ەكەۋمىزدىڭ دەگەنىمىزگە كونبەگەسىن قوسىمشا كۇش شاقىرۋعا تۋرا كەلدى. ءتورت پوليتسەي جابىلىپ ءجۇرىپ ارەڭ ۇستادىق.
ال سوت بولسا, تۇرسىناليەۆتىڭ ۇستىنەن وسى سوڭعى تارماق بويىنشا ءىس قوزعادى. نەگىزىندە زاڭ بۇزعان ازامات بارلىق تارماقتار بويىنشا جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋى كەرەك ەدى. ول ءوز الدىنا قۇقىق قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنە «قارسىلىق تانىتقانى ءۇشىن» زاڭ جۇزىندە كەز كەلگەن ازامات 15 كۇنگە تۇرمەگە قامالادى, ال تۇرسىناليەۆ 8000 تەڭگە ايىپپۇل تولەپ, قۇتىلىپ كەتتى. «بۇل قالاي؟» دەستىك تاعى دا. قىزىعى سول, تۇرسىناليەۆتىڭ قاۋىپسىزدىك بەلبەۋىن تاعىنباعانىن, جولدىڭ قارسى باعىتىمەن جۇرگەنىن دايەكتەي الساق تا, كولىككە ماس كۇيىندە وتىرعانىن ەش دالەلدەي المادىق. كوزىمىز كورگەن, ءبىر ەمەس, ءبىرنەشە ادام كۋا بولعان...
ال ەندى بۇل تۇرسىناليەۆ كىم بولدى دەيسىز عوي؟ جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارىپ, زاڭدى بەلدەن باسىپ ۇيرەنگەنىنە قاراعاندا, تەگىن ادام ەمەس ەكەنىن اڭعارعانبىز. مۇنى وسى وقيعادان سوڭ اراعا اپتا سالىپ ءبىزدىڭ ءۇستىمىزدەن جاڭاوزەندەگى قارجى پوليتسياسىنا قالالىق ءساۋلەت جانە قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باسشىسى بەكنۇر بالي ۇلىنىڭ اتىنان (تۇرسىناليەۆتىڭ ءوز فاميلياسىن نە سەبەپتى وزگەرتىپ ءجىبەرگەنىن ماقالانىڭ سوڭىندا ايتاتىن بولامىز) «مەنى ۇردى, سوقتى» دەگەن ارىز تۇسكەندە ءبىر-اق ءبىلدىك. نە كەرەك, تەرگەۋگە ءتۇستىك. ۇرعانىمىز, سوققانىمىز دالەلدەنبەدى. دەگەنمەن, سىنىقتان سىلتاۋ ىزدەگەندەر قويسىن با؟ بۇل ءىس قوڭىر كۇزگە دەيىن سوزىلىپ, قىركۇيەك ايىندا ءبىزدىڭ ۇستىمىزدەن 308-باپ بويىنشا, ياعني «قىزمەت بابىن اسىرا پايدالانعانى, بىلايشا ايتقاندا, تۇرسىناليەۆتىڭ ىشكەن-ىشپەگەنىن انىقتاۋ ماقساتىندا ەرىكسىز جەتىبايعا اپارعانىمىز ءۇشىن» قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ءبىز: «ناركولوگتاردىڭ ءوزى ماس ادامدى ساۋ دەپ تۇرسا قايتپەكپىز. ەگەر ىشپەگەن بولسا, الكوتەستەردى قايمىقپاي ۇرلەي سالار ەدى عوي. ال امانوۆا بولسا, تۇرسىناليەۆتى تەستىدەن وتكىزبەي جاتىپ ساپ-ساۋ دەگەن قورىتىندى شىعارىپ بەردى», دەگەنبىز. قۇلاق اسار جان بولمادى. ساعىزداي سوزىلعان قىلمىستىق ءىس بيىلعى جىلدىڭ مامىر ايىنا دەيىن جەتىپ, اقىرى سوتقا ءجونەلتىلدى. ءوز باسىمىز بىزگە تاعىلعان ايىپتى ءجونسىز دەپ ەسەپتەيمىز».
ايىپسىز ايىپتىلار
قوس پوليتسەيدىڭ بىزگە ۇسىنعان قۇجاتتارىنا سۇيەنە وتىرىپ, ولاردىڭ جانايقايىن جۇرت نازارىنا ۇسىنۋعا دا بولار. دەگەنمەن, ءبىز ءىسساپاردا بولعان كەزدەرى ولارعا قاتىستى قىلمىستىق ءىس جاڭاوزەن قالاسىنىڭ سوتىندا قارالىپ جاتقان ەكەن. سوندىقتان, ءالىپتىڭ ارتىن باعىپ, سوت ۇكىمىنىڭ شىعۋىن كۇتتىك. كوپ ۇزاماي جاڭاوزەن قالالىق سوتىنىڭ سۋدياسى ا.دوسماعامبەتوۆانىڭ ەكى پوليتسيا قىزمەتكەرىنە قاتىستى ۇكىمى دە شىقتى. وندا بىلاي دەلىنگەن:
«سابەكوۆ عالىم احمەت ۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 308-بابىنىڭ 2-بولىگىمەن كىنالى دەپ تانىلىپ, وعان ءۇش ءجۇز ەلۋ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش ءمولشەرىندە, ياعني 566 300 تەڭگە ايىپپۇل سالىنسىن.
تۇرعىنباەۆ بەرىك تولەگەنوۆيچ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 308-بابىنىڭ 2-بولىگىمەن كىنالى دەپ تانىلىپ, وعان ءۇش ءجۇز ەلۋ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش ءمولشەرىندە, ياعني 566 300 تەڭگە ايىپپۇل سالىنسىن».
بۇل قىلمىستىق ءىس زاڭسىز قوزعالىپ, زاڭسىز تەرگەلىپ, ءناتيجەسىندە سابەكوۆ پەن تۇرعىنباەۆ زاڭسىز سوتتالعان دەپ ەسەپتەيمىن, – دەيدى سوتتالۋشىلاردىڭ قورعاۋشىسى ا.ىبىراي, – جانە بۇل ءۋاجدەرىمدى الدىن الا تەرگەۋ مەن سوت ماجىلىسىندە دالەلدەگەنمىن. بۇل قىلمىستىق ىستە ەكى نەگىزگى دالەل بار. ءبىرىنشىسى, جاڭاوزەن قالالىق مامانداندىرىلعان اكىمشىلىك سوتىنىڭ 2012 جىلعى 3 مامىرداعى ب.بالي ۇلىنىڭ اراق ىشكەن ماس كۇيىندە اۆتوماشينا ايداعانى تۋرالى جيناقتالعان اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ تۋرالى ءىستى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋ فاكتىسى بولماعان سەبەپتى قىسقارتۋ تۋرالى № 3-1003 2-2012 قاۋلىسى. ەكىنشىسى, وقيعا بولعان ءتۇنى سوتتالعان ب.تۇرعىنباەۆ ءدارىگەر-ناركولوگ ا.امانوۆانىڭ ءىس-ارەكەتىنە سەنبەي, وعان رەسمي تۇردە سەنىمسىزدىك ءبىلدىرىپ, وعان ەسكەرتۋ ايتىپ, سول كەزدە ءتۇسىرىپ العان بەينەتاسپا.
سوتتىڭ سوتتالعان تۇرعىنباەۆ تۇسىرگەن بەينەتاسپانى العاشىندا ىسكە ايعاق زات رەتىندە قابىلداۋعا قارسى بولسا دا, ارتىنان قابىلداپ, ونى سوت ماجىلىسىندە قاراپ, ونداعى مەدبيكە, سانيتاركا جىبەك پەن كۇزەتشىلەردەن جاۋاپ الا وتىرىپ, ارتىنان ايعاق زات رەتىندە ىسكە تىركەۋدەن باس تارتۋى زاڭسىز بولىپ تابىلادى. سەبەبى, بۇل بەينەتاسپانى تۇرعىنباەۆ دارىگەر-ناركولوگ امانوۆانىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرىنىڭ ايعاعى رەتىندە تۇسىرگەن جانە ونى الدىن الا تەرگەۋ ورىندارىنا تاپسىرعان. بىراق ول تۋرالى حاتتاما سۇراماعان. ناتيجەسىندە بۇل ايعاق ىسكە تىركەلمەگەن.
سوت كەزىندە زەرتتەلگەن بەينەتاسپاعا قاراعاندا, دارىگەر-ناركولوگ امانوۆا ءوز قىزمەتىنە سالعىرت قاراعان. بەينەتاسپادا بالي ۇلىن دارىگەر-ناركولوگ امانوۆا ەمەس, سانيتاركا جىبەكتىڭ تەكسەرىپ جاتقانى انىق كورىنەدى. بۇعان نارازى بولعان تۇرعىنباەۆ «ءوزىڭىز نەگە تەكسەرمەيسىز, نەگە سانيتاركا تەكسەرەدى؟» دەپ امانوۆاعا ەسكەرتۋ جاسايدى. وسىدان كەيىن عانا ناركولوگ امانوۆا ورنىنان تۇرىپ, بالي ۇلىن ورىندىققا وتىرعىزىپ, وعان سىلەكەي-تەست ۇسىنعاندا بالي ۇلى «اللەرگيام بار» دەگەن جەلەۋمەن ونداي تەستەن وتۋدەن باس تارتادى. اتالعان جاعدايدا, ناركولوگ امانوۆانىڭ بالي ۇلىن ماس ەمەس, ساۋ دەپ بەرگەن №259 قورىتىندىسى زاڭسىز بولىپ تابىلادى. سەبەبى, بالي ۇلى ادامنىڭ ماس نە ساۋ ەكەنىن انىقتايتىن نەگىزگى تەستىلەر: الكوتەست پەن سليۋنوتەستەن وتۋدەن باس تارتقان.
بەينەتاسپادا كورسەتىلگەندەي, دارىگەر-ناركولوگ امانوۆا بالي ۇلىن تەكسەرۋگە سالعىرت قاراعان. №259 قورىتىندىدا ناركولوگ امانوۆا بالي ۇلىنىڭ تەكسەرۋدەن وتۋدەن باس تارقانىن, اتى-ءجونىن, تۇراعىن, قىزمەت ورنىن ايتپاعانىن بىلە تۇرا وعان «ساۋ» دەگەن زاڭسىز قورىتىندى بەرگەن.
تۇرعىنباەۆ امانوۆانىڭ قورىتىندىسىمەن كەلىسپەي, زاڭ بويىنشا ونىڭ باستىعى توۆەكەلوۆكە تەلەفون سوعىپ, امانوۆانىڭ زاڭسىز ارەكەتىن حابارلاعان. ال توۆەكەلوۆ دارىگەردىڭ قورىتىندىسىنا كەلىسپەگەن جاعدايدا اقتاۋعا نەمەسە جاقىن ماڭداعى جەتىبايعا اپارىپ, قايتا تەكسەرۋدەن وتكىزۋدى تاپسىرعان. ناتيجەسىندە, تۇرعىنباەۆ پەن سابەكوۆ بالي ۇلىن جەتىبايعا اپارىپ, ونداعى كەزەكشى-فەلدشەر م.بالمۇحانوۆاعا تەكسەرتىپ, بالي ۇلىنىڭ «جەڭىل تۇردەگى ماس» ەكەندىگى جونىندە اكت العان.
ۇكىمدە كورسەتىلگەندەي, فەلدشەر بالمۇحانوۆانىڭ اكتىسىن زاڭسىز دەپ تابۋ سوتتالعان سابەكوۆ پەن تۇرعىنباەۆتى ايىپتاۋعا نەگىز بولا المايدى. بالمۇحانوۆانىڭ سەرتيفيكاتىنىڭ بارى, جوقتىعىن تەكسەرۋ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتپايدى. فەلدشەر بالمۇحانوۆا مەن باسقا دا كەزەكشى فەلدشەرلەر وسى وقيعاعا دەيىن دە, وقيعادان كەيىن دە قىزمەتتەرىن جالعاستىرىپ, تەكسەرۋگە كەلگەن ازاماتتارعا اكتى تولتىرىپ كەلدى. سوندىقتان, فەلدشەر بالمۇحانوۆانىڭ اكتىسىن زاڭسىز دەپ تابۋدىڭ ءوزى زاڭعا قايشى.
سوت ۇكىمى وبلىستىق ناركوديسپانسەردىڭ باس دارىگەرى ك.قاراجانوۆانىڭ دارىگەر-ناركولوگ امانوۆانىڭ قورىتىندىسى زاڭدى دەگەن زاڭسىز قورىتىندىسىنىڭ نەگىزىندە شىعارىلعان.
باس دارىگەر قاراجانوۆانىڭ قورىتىندىلارىنا سىن كوزبەن قاراۋ قاجەت. سەبەبى, ول قاراۋىنداعى امانوۆانى قالايدا قورعاۋعا مۇددەلى. اتاپ ايتقاندا, 2012 جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا قاراجانوۆا جاڭاوزەن قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنا امانوۆا بەرگەن قورىتىندى دۇرىس دەپ نەگىزسىز قورىتىندى بەرگەن, ناتيجەسىندە بالي ۇلى ماس بولعاندىعى ءۇشىن بەرىلەر اكىمشىلىك جازادان ەكىنشى رەت قۇتىلىپ كەتكەن.
قىلمىستىق ءىس قوزعالعاندا ءسابەكوۆ پەن تۇرعىنباەۆ وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا ارىزدانىپ, امانوۆا مەن بالمۇحانوۆانىڭ قورىتىندىسى مەن اكتىلەرىنىڭ دۇرىس-بۇرىستىعى جونىندە تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى سۇراعان. ناتيجەسىندە باسقارما باستىعىنىڭ ورىنباسارى ا.بيسەن ەكى دارىگەردىڭ دە تالاپتاردى ورىنداماعانى جونىندە حابارلاعان. بۇدان شىعاتىن ناتيجە, امانوۆانىڭ دا بالمۇحانوۆانىڭ دا قورىتىندىلارىنىڭ زاڭسىز ەكەنى انىقتالىپ وتىر. ال سوت ءماجىلىسىندە قورعاۋشىنىڭ ءوتىنىشى بويىنشا الدىرىلعان دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ قىزمەتتىك قورىتىندىسى ەسكى بولىپ شىقتى. ياعني, 2012 جىلعى ساۋىردەگى قاراجانوۆانىڭ جاساعان زاڭسىز قورىتىندىسى ەدى. ناتيجەسىندە باس ناركولوگ-دارىگەر قاراجانوۆا سوتتى الداپ, ەسكى قورىتىندىنى بەر گەن, ال سوت بولسا, ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىنا جەتۋدىڭ ورنىنا ەسكى قورىتىندىعا سۇيەنىپ, زاڭسىز ۇكىم شىعارعان.
وبلىستىق ناركوديسپانسەر باس دارىگەرىنىڭ ەمدەۋ ءىسى بويىنشا ورىنباسارى ا.مامبەتاليەۆا سوت ماجىلىسىندە بەرگەن جاۋابىندا: «بالي ۇلى تەكسەرۋدەن وتۋدەن باس تارتقان جاعدايدا ناركولوگ امانوۆا قورىتىندى بەرمەۋى كەرەك ەدى» دەپ ناقتى كورسەتتى.
جوعارىداعىلار نەگىزىندە قىلمىستىق ءىس بويىنشا سوت-ناركولوگيالىق ساراپتاما تاعايىنداۋ قاجەتتىگى تۋادى. سەبەبى, قاراماعىنداعى دارىگەر امانوۆانى قالايدا جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتقارۋ ماقساتىندا زاڭسىز ەكى رەت قورىتىندى بەرگەن وبلىستىڭ باس ناركولوگى قاراجانوۆانىڭ زاڭسىز قورىتىندىلارى سابەكوۆ پەن تۇرعىنباەۆتى سوتتاۋعا نەگىز بولا المايدى. سوت ماجىلىسىندە قورعاۋشىنىڭ سوت-ناركولوگيا سارابىن تاعايىنداۋدى سۇراعان ءوتىنىشىنىڭ قاناعاتتاندىرىلماۋى زاڭسىز بولىپ ەسەپتەلىنەدى.
بالي ۇلى دەگەن كىم؟
وسى سوت پروتسەسىندە ءجابىرلەنۋشىنىڭ ءرولىن ويناعان ب.بالي ۇلى مەملەكەتتىك قىزمەتكەر, جاڭاوزەن قالالىق ساۋلەت جانە قۇرىلىس ءبولىمىنىڭ باستىعى. ول وسىنداي قىزمەتتە بولا تۇرا رەسمي ورىنداردى الداپ كەلگەن, الاياقتىق جاساعان, كوررۋپتسيالىق جانە اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلىپ كەتىپ وتىرعان. بالي ۇلى وسى وقيعاعا دەيىن دە اراق ءىشىپ, ماس كۇيىندە ءدال وسىنداي زاڭبۇزۋشىلىققا بارعان. بىراق ونى اكىمشىلىك قاماۋعا الۋ تۋرالى سوت قاۋلىسى ءۇش جىل بويى ورىندالماي كەلە جاتقان. ول 2013 جىلعى قازان ايىندا جاڭاوزەن قالاسىندا اراق ىشكەن ماس كۇيىندە اكەسىنىڭ «لەكسۋس» اۆتوماشيناسىن سەنىمحاتسىز, جۇرگىزۋشىلىك كۋالىگىنسىز ايداعانى ءۇشىن سوت قاۋلىسىمەن 15 كۇنگە اكىمشىلىك قاماۋعا الۋعا سوتتالعان. الايدا, بالي ۇلى ءبىر كۇننەن كەيىن «اۋىرىپ» اۋرۋحاناعا ءتۇسىپ, جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلىپ كەتكەن. ءناتيجەسىندە سوت قاۋلىسى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ورىندالماعان. 2013 جىلى 15 ناۋرىز كۇنى ءدال سول اۆتوماشينامەن اراق ىشكەن ماس كۇيىنشە ەكىنشى رەت ۇستالعان. ول تاعى دا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلىپ كەتكەن.
2011 جىلى ب.بالي ۇلى ءوزىنىڭ بۇرىنعى «تۇرسىناليەۆ» دەگەن فاميلياسىن قولدانۋ ارقىلى كوررۋپتسيالىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋدان «فاميليام تۇرسىناليەۆ» دەپ وتىرىك ايتۋ ارقىلى قۇتىلىپ كەتكەن. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 15 ناۋرىزىندا ماس كۇيىندە كولىك ايداپ ۇستالعان ول حاتتاماعا ءوز فاميلياسىن «تۇرسىناليەۆ» دەپ تاعى دا وتىرىك كورسەتكەن. اكىمشىلىك جانە كوررۋپتسيالىق جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلىپ كەتۋگە ماماندانىپ العان مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ب.بالي ۇلىنىڭ ارىزى ارقىلى سوتتالىپ وتىرعان جول پوليتسياسىنىڭ قوس قىزمەتكەرىنە وبال ەمەس دەپ ايتىپ كورىڭىز.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا «ءبىز ەڭ ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىقپەن, بۇزاقىلىقپەن, مادەنيەتسىزدىكپەن ىمىراعا كەلمەۋىمىز كەرەك, ويتكەنى, وسىنىڭ ءوزى قوعام تىنىشتىعىن بۇزادى, ءومىردىڭ ساپاسىنا سەلكەۋ تۇسىرەدى. تارتىپسىزدىك پەن بەتىمەن كەتۋشىلىكتى سەزىنۋ ودان دا ەلەۋلى قىلمىستارعا جول اشادى» دەگەن ەدى.
ولاي بولسا, قايتا-قايتا ماس كۇيىندە رولدە وتىرعان, قايتا-قايتا ۇستالعان ب.بالي ۇلىنىڭ ارەكەتتەرى وسى جولداۋدا كورسەتىلگەن ۇساق قۇقىق بۇزۋشىلىققا دا, بۇزاقىلىققا دا, مادەنيەتسىزدىككە دە جاتادى ەمەس پە؟ ونىڭ زاڭسىز ءىس-ارەكەتتەرىنە توسقاۋىل بولۋعا تىرىسقان جول پوليتسياسىنىڭ قوس قىزمەتكەرىنىڭ باستارىن بالەگە شاتىپ, سوتقا سۇيرەپ, نەگىزسىز سوتتاپ وتىرعانداردىڭ ارەكەتتەرىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ «ءوزىڭ ديۋاناسىڭ, كىمگە ءپىر بولاسىڭ؟» دەگەننىڭ كەرى ەمەس پە؟ ايىپسىز ايىپتى بولىپ وتىرعان قوس جىگىتكە وبال جاساپ وتىرعاندارىن قۇزىرلى ورىندار تۇسىنەر مە ەكەن؟!.
شارافاددين ءامىروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى – اقتاۋ – الماتى.
