قوعام • 09 ءساۋىر، 2020

قيىندىقپەن بىرگە جەڭىلدىك بار

320 رەتكورسەتىلدى

ءبىز – تاريحىمىزدىڭ سان قيلى سىندارلى ساتتەرىندە ۇمىتسىزدىككە بەرىلمەي، ءبىر اللادان مەدەت تىلەگەن حالىقپىز. ادام اتادان تاراعان كۇللى ادامزات بالاسى جاراتىلعان ساتتەن باستاپ ءتۇرلى جاقسىلىقتار مەن سىناقتاردى باستان كەشۋدە. ويتكەنى ءومىر – سىناق مەكەنى. ال مۇسىلماننىڭ مۇراتى – سىناقتى ساۋاپقا اينالدىراتىن امال جاساۋ.

يمان شارتىن جۇرەگىنە بەكىتكەن ءمۇمىن جاقسىلىق پەن جاماندىق – اللادان دەپ قابىلدايدى. نىعمەتكە كەنەلسە – شۇكىر ەتەدى، قيىندىققا تاپ بولسا – توزىمدىلىك تانىتادى. ارداقتى پايعامبارىمىز الدىن الا كەلەتىن ءتۇرلى دەرتتەن ساقتانۋ ءۇشىن ۇيقىعا جاتار كەزدە ىقىلاس، فالاق، ناس سۇرەلەرىن وقىپ، الاقانىنا ۇرلەپ، دەنەسىن سۇرتكەن. دۇعا – مۇسىلماننىڭ قورعانى. «دۇعا – عيباداتتىڭ ءمانى» (حاديس). اللا تاعالا ء«مۇمين» سۇرەسىنىڭ 60-اياتىندا: «مەنەن سۇراڭدار. تىلەكتەرىڭدى قابىلدايمىن»، – دەپ ۋادە ەتكەن. ەندەشە، ەلىمىز بەن جەرىمىزدىڭ، كۇللى ادامزاتتىڭ اماندىعى ءۇشىن ءاردايىم دۇعا جاساعانىمىز ابزال.

ءبىز «جاقسى ءسوز – جارىم ىرىس» دەگەن اتا­لى ءسوزدىڭ قادىرىن ءبىلىپ، جاقسىلىققا ۇم­تىلعان ۇلتپىز. سىندارلى ساتتە ءبىر-بىرىمىزگە جاقسى ءسوز ايتىپ، كومەككە مۇقتاج وتباسىلارعا قايىرىمدىلىق جاساپ، مول سا­ۋاپ الۋعا اسىعايىق. تازالىق پەن يماندىلىق – ەگىز ۇعىم. ەڭ باستىسى، جۇقپالى ىندەتتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن تازالىق شارالارىنا اسا ءمان بەرۋىمىز كەرەك.

قازىر قاسيەتتى شاعبان ايى. ىزگى عۇلا­مالاردىڭ ءبىرى: «ەرەجەپ – جەلگە، شاعبان – بۇلتقا، رامازان جاڭبىرعا ۇقسايدى. ەرەجەپ ايىندا ءدان ەگىلمەسە، شاعباندا سۋارىلماسا، رامازاندا قانداي ەگىن كۇتۋگە بولادى»، دەگەن. وسى ايدا نيەتىمىزدى تۇزەپ، ءناپىل ورازا ۇستاپ، مۇمكىندىگىنشە تازالانىپ، دۇعا جاساپ ءوزىمىزدى قورعايىق. قۇران وقىپ، جۇقپالى ىندەتكە شالدىققان جاندارعا اللادان شيپا تىلەيىك. ويتكەنى «قۇران وقۋ – كوڭىلدىڭ شيپاسى» (حاديس).

ارداقتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) ءوز ۇمبەتىنە شاعبان ايى كىرگەندە تازالانىپ، نيەتىمىزدى دۇرىستاۋدى وسيەت ەتكەن.

اللا ەلشىسىنىڭ تاعى ءبىر حاديس-شاريفىندە ايتىلعانداي، شاعبان ايىندا جاسالعان دۇعا كەرى قايتارىلمايدى. ەندەشە، شاراپاتى مول شاعبان ايىندا شىنايى نيەتپەن ەلىمىزگە جەتكەن سىناقتى سابىرمەن جەڭىپ شىعۋدى جاراتقاننان سۇرايىق. مۇسىلمان بالاسى بارلىق تىلەگىن اللادان سۇراپ، ءبىر جاراتۋشىعا تاۋەكەل ەتەدى. تاۋەكەل – پەندەنىڭ اللاعا دەگەن سەنىمى، ءالسىز ەكەنىمىزدى مويىنداپ، ۇلى اللانىڭ بەرگەن تاعدىرىنا ريزا بولۋ دەگەن ءسوز.

ادام بالاسى ءوز ىستەرىنىڭ ناتيجەسىن بىلمەيدى. سول سەبەپتى ءار ءىسىن قۇدىرەتى كۇشتى اللا تاعالاعا تاپسىرىپ، تاۋەكەل ەتەدى. بۇل جايىندا «يبراھيم» سۇرەسىنىڭ 11-اياتىندا: «مۇمىندەر اللاعا عانا تاۋەكەل ەتسىن»، – دەلىنگەن.

پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن) حاديسىندە: «كىمدە-كىم ۇيىنەن شىعار كەزدە «اللانىڭ اتىمەن، اللاعا تاۋەكەل ەتتىم، اللادان باسقا كۇش تە، قۋات تا جوق» دەسە، وعان اللا تاراپىنان: «تۋرا جولعا ءتۇسىرىلدىڭ، بار قاجەتتىلىكتەرىڭ قامتاماسىز ەتىلدى جانە قورعاۋعا الىندىڭ»، – دەلىنەدى. شايتان دا ودان الىس جۇرەدى»، – دەگەن.

سەنىممەن تاۋەكەل ەتكەن ق ۇلىن اللا جالعىز قالدىرمايدى. ءىستىڭ ناتيجەسىن وعان تابىس ەتكەندىكتەن، ۇلى جاراتۋشى پەندەسىنە جاقسىلىقتى ءناسىپ ەتەدى.

راسىندا، ءبىز الداعى كۇنىمىزدى بولجاپ بىلە المايمىز. سول سەكىلدى نيەت ەتكەن ءىسىمىزدىڭ ناتيجەسى نەمەن اياقتالاتىنىن دا بىلمەيمىز. الايدا تاۋەكەل ەتىپ، سەبەبىن جاساۋ – ماڭىزدى امال. مىسالى، ديقاننىڭ ەرتە كوكتەمدە جەردى وڭدەپ، ءونىمىن ەگىپ، ونى باپتاپ بولعان سوڭ، ەگىننىڭ بەرەكەلى بولۋىن اللادان سۇراۋى – تاۋەكەلدىڭ ەڭ كامىل تۇرىنە جاتادى. ال كەرىسىنشە ەشقانداي ارەكەت ەتپەستەن «تاعدىرعا تاپسىرا سالىپ» قامسىز جاتۋ – تاۋەكەل ەمەس.

بۇگىنگى توتەنشە جاعدايعا بايلانىس­تى تاعى ءبىر مىسال كەلتىرەيىن. مەديتسينا سالاسىنىڭ ماماندارى كۇن سايىن جەكە تازالىق شاراسىن ساقتاۋعا شاقىرۋدا. تازالىق ساقتاماي، بەتپەردە مەن قولعاپ كيمەي دالاعا شىعۋ – باسىڭدى قاۋىپكە تىگۋ دەگەن ءسوز. ارەكەت ەتىپ، اللادان بەرەكەت تىلەۋدى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. ماسەلەن، كولىگىمىزدى كوشەگە اشىق قالدىرىپ، «اللاعا تاۋەكەل ەتتىم» دەگەن ءسوز دۇرىس ەمەس. پايعامبارىمىز (وعان اللانىڭ سالاۋ­اتى مەن سالەمى بولسىن) وسىعان ۇقساس ءبىر جاعدايدا «تۇيەمدى بايلايىن با، الدە تاۋەكەل ەتەيىن بە؟» دەپ سۇراعان ءبىر كىسىگە «تۇيەڭدى تۇساپ قوي، سوسىن تاۋەكەل ەت!» دەگەن بولاتىن.

تاۋەكەلشىل ادام ەڭبەكقور كەلەدى. ەڭ­بەكقور ادام ءار ۋاقىتىن قايىرلى ىستەرگە جۇمسايدى. ۋاقىتتىڭ الدىندا مۇ­سىل­ماننىڭ ەكى مىندەتى بار. ءبىرىنشىسى – ۋاقىتتى جۇيەلەۋ. ەكىنشىسى – بوس ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋ. ۋاقىت – اللانىڭ بىزگە بەرگەن ۇلى نىعمەتى، وعان ءبىز شۇكىر ەتۋىمىز كەرەك. ءبىزدىڭ شۇكىرىمىز – بوس ۋاقىتىمىزدى جوعارى باعالاپ، پايدالى ىستەرگە جۇمساۋىمىز. ارداقتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد (وعان اللانىڭ سالاۋاتى مەن سالەمى بولسىن): «ادامداردىڭ كوبى قادىرىنە جەتە بەرمەيتىن ەكى نىعمەت بار، ول – دەنساۋلىق جانە بوس ۋاقىت»، دەگەن.

سوندىقتان ۋاقىتتى قاتەلىككە، وكىنىشكە، پايداسىز اڭگىمە-دۇكەنگە ەمەس، كەرىسىنشە وزىمىزگە دە، وزگەگە دە پايداسى تيەتىن ىستەرگە جۇمساعانىمىز ءجون.

قازىر ەلىمىزدەگى توتەنشە جاعدايعا باي­لانىستى وتانداستارىمىزعا «ۇيدە بولىڭىزدار» دەگەن كەڭەس بەرىلۋدە. كاران­تين كەزىندە سابىر ساقتاپ، بۇل ۋاقىتتى جاق­سى­لىقپەن وتكىزۋگە تىرىسقانىمىز ابزال. بۇرىن كۇيبەڭ تىرلىكپەن قولى تيمەي جۇرگەن كوپتەگەن اتا-انا قازىر ۇل-قىزدارىنىڭ قاسىندا. بىرگە ويناپ، بىرگە قۇلشىلىق جاساپ جاتقاندار دا بار. ولار كىتاپ وقىپ، ۋاقىتتى ءتيىمدى پايدالانۋدا.

ال ناسيحات تىڭدايمىن دەگەن جاندار ءۇشىن مۇمكىندىك مول. ءبىز قازىر ونلاين رەجىمدە حالىققا ناسيحات ايتىپ جاتىرمىز. سىناق ءساتىن ساۋاپقا اينالدىرا ءبىلۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت ەمەس پە؟ سىندارلى ساتتە ىزگى ىستەرىمىزدى كوبەيتىپ، ساۋاپ الۋعا تىرىسايىق.

ءبىز تالاي زۇلماتتى زاماندى باستان كەشىپ، ءوسىپ-ونگەن ەلمىز. قيىندىقتى سابىرعا جەڭدىرگەن ادام اللانىڭ رازىلىعى مەن راقىمىنا يە بولادى. «راسىندا، اللا سابىر ەتۋشىلەرمەن بىرگە». راببىمىز «باقارا» سۇرەسىنىڭ 153-اياتىندا قۇلدارىن وسىلاي سۇيىنشىلەيدى.

ۋاقىتشا سىناقتى اۋەلى اللانىڭ جاردەمىمەن، يمانىمىز بەن بىرلىگىمىزدىڭ ارقاسىندا جەڭىپ شىعاتىنىمىزعا كوبىرەك ءۇمىت ارتايىق. اللا تاعالا قاسيەتتى قۇراندا: «(مۇسىلماندار) بوساماڭدار دا قايعىرماڭدار. ەگەر ءمۇمىن بولساڭدار، البەتتە ۇستەم بولاسىڭدار» ء(«الي يمران» سۇرەسى، 139-ايات)، – دەپ مۇسىلمان بالاسىن سۇيىنشىلەگەن. «اققا قۇداي جاق» دەگەندەي، وسى سىناق كەزەڭىنەن اق ادال نيەتىمىزبەن امان-ەسەن ءوتۋدى جازعاي.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «بىرلەسە بىلگەن ەل ءبارىن جەڭەدى» اتتى حالىققا جولداعان ۇندەۋىندە: «ارينە قالىپتاسىپ وتىرعان جاعداي وڭاي ەمەس. بۇل – بۇكىل الەم مەملەكەتتەرىنە تۇسكەن زور اۋىرتپاشىلىق. ءبىز وسىنداي سىن ساعاتتا سەپتىگىن تيگىزەتىن حالقىمىزدىڭ توزىمدىلىگى، ەرىك-جىگەرى جانە وزىنە دەگەن زور سەنىمى ارقاسىندا مىندەتتى تۇردە جەڭىپ شىعامىز. ءدال وسى تۇستا بارىمىزگە حالقىمىزدىڭ ءاردايىم ۇلكەنگە قۇرمەت كورسەتىپ، كىشىگە قامقور بولاتىن ابزال قاسيەتتەرى سەپتىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن. قيىندىققا قايىسپاي، بەلىمىزدى بەكەم بۋىپ، بەرەكە-بىرلىگىمىزدەن ايىرىلمايىق»، – دەپ اتاپ ءوتتى.

راسىندا، بىرلىك بولعان جەرگە بەرەكە ورنايدى. ادامزات تاريحىندا قانداي دا قاۋىم قيىندىق پەن شيەلەنىسكە، سوعىس پەن تاۋقىمەتكە تاپ بولسا ءوزىنىڭ سابىرلىعى مەن بىرلىگىنىڭ ارقاسىندا جەڭىپ شىققان.

قاسيەتتى كىتابىمىزدا جازىلعانداي، «شىن مانىندە قيىندىقپەن بىرگە جەڭىلدىك بار» («شارح» سۇرەسى، 6-ايات). جاراتقان سىناقتىڭ جەڭىلدىگىن بەرىپ، سول كۇندى تەزىرەك جاقىنداتىپ، بارشا جاماعاتىمىزبەن ساۋاپتار ەسەلەنىپ جازىلاتىن رامازان ايىن مەشىتتە قارسى الۋدى ءناسىپ ەتكەي!

اللا تاعالا وتانىمىزدى، كۇللى ادامزات بالاسىن جۇقپالى ىندەتتەن امان ەتىپ، ءوز پاناسىندا ساقتاعاي. ءامين! بارشاڭىزعا اللانىڭ اماندىعى مەن بەرەكەتىن تىلەيمىن.

 

ناۋرىزباي قاجى تاعان ۇلى،

قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ توراعاسى، باس ءمۇفتي

سوڭعى جاڭالىقتار

عاسىر زۇلماتى

قوعام • كەشە

قۇردىم (تورتتاعان)

ادەبيەت • كەشە

جاڭا فورماتتاعى جىر كەشى

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار